Lan Hoàng Thảo (Dendrobium) Cây Hoa, Vị Thuốc

--- Bài mới hơn ---

  • Loại Lan Thòng Tên Hoàng Thảo Thiên Cung
  • Lan Rừng Quý Hoàng Thảo Hạc Vỹ
  • Chiêm Ngưỡng Vẻ Đẹp Độc Đáo Kiều Vuông
  • Cây Phong Lan Rừng Kiều Vuông Quý
  • Các Loại Lan Rừng Thường Gặp Ở Nước Ta Hiện Nay
  • Lan Hoàng Thảo (Dendrobium) Cây hoa, Vị thuốc

    Chi Dendrobium (Lan Hoàng Thảo, Đăng lan), thuộc họ thực vật Orchidacea, là một chi hoa rất lớn bao gồm trên 1500 loài, sinh sống tự nhiên trong một khu vực trải rộng từ Triều Tiên, Nhật xuống Mã Lai, Indonesia, đến Úc và New Zealand.

    Giáo sư Tôn Thất Trình đã nhận xét về “tiến bộ” của Thái Lan trong việc khai thác khả năng kinh tế của Lan Hoàng thảo như sau: “mỗi lần được ghé Thái Lan xem triển lãm hoa lan và thi xe hoa, kết toàn hoa lan, ngắm các phong lan Dendrobium spp. (Giả hạc, Thanh Hoàng, Ngọc Điểm, Ngọc Vạn, Kim Điểm, Nhất điểm Hồng…) Thái Lan tuyển chọn, lai giống hay ngoại nhập, mới thấy Thái Lan tiến bộ quá nhiều, biến Dendrobium thành một tông chi lan, “quốc hoa”, ít nhất là trên phương diện phổ biến thương mại quốc tế…”

    Tại Việt Nam, theo nhà nghiên cứu Lan Bùi Xuân Đáng, hiện có 133 giống Dendrobium (12-2003). Trong sách “Tra cứu Tên cây cỏ Việt Nam” từ trang 206 đến 210, GS Võ văn Chi đã liệt kê được 104 loài.

    Do vẻ đẹp đặc biệt, nhiều loài Dendrobium đã được chọn làm hoa biểu tượng cho nhiều địa phương trên thế giới như:

    D. formosum: biểu tượng cho tỉnh Ranong (Thái).

    D. moniliforme: cho Hạt Matsushima, Miyagi (Nhật).

    D. nobile: cho Sikkim (Ấn Độ).

    D. biggium: cho Tỉnh Malaku (Indonesia) và cho vùng Queesland (Úc), nơi hoa đưọc gọi là Cooktown Orchid.

    – Bắc Hàn dùng Dendrobium “Kim il Sung” ( D. kimilsungia) làm biểu tượng.

    Nhiều loài Dendrobium lai tạo đã được đặt tên để kỷ niệm các danh nhân thế giới như:

    Dendrobium Margaret Thatcher

    Dendrobium Pompidou

    Dendrobium Bae Yong-joon Tên khoa học và các tên gọi:

    Dendrobium spp thuộc họ thực vật Orchidacea, một số tải liệu ghi thêm họ phụ Epidendroideae. Các tên thực vật đồng danh: Callista (đã bị bãi bỏ), Ceratobium, Pierardia, Thelychiton.Dendrobium, từ tiếng Hy lạp: Dendron = cây; bios = sống với ý nghĩa: sống bám trên cây (epiphytic), tuy nhiên cũng có loài Dendrobium sống bám trên đá (lithophytic).

    Tên Thạch Hộc, theo Trung Hoa, Thạch = đá; Hộc = đơn vị đo lường. Thạch hộc = Lan mọc trên những tảng đá to cỡ một hộc.

    Mô tả thực vật:

    Lan Dendrobium là một họ lan rất lớn, nhiều sắc thái bao gồm cả những loài rụng lá và loài có lá xanh quanh năm, sinh trưởng tự nhiên trong một vùng rộng lớn, có khí hậu khác nhau, từ Đông Á sang vùng Hải đảo Thái bình dương xuống đến Úc, New Zealand. Đa số lan tự nhiên thuộc loài cộng sinh, sống bám trên cây hoặc trên đá, có những giả hành dài từ vài cm ( D. leucocyanum) đến vài thước ( D. discolor), ốm và uốn cong khi phát triển hoặc mập mạp và đứng thẳng. Lan Dendrobium có thể có lá thon nhỏ, mọc chéo theo suốt chiều dài của thân. Lá nơi gốc có thể mọc bao kín chồi..Cần hoa cũng dài hay ngắn khác nhau, từ vài cm đến 1m. Cây mang từ 1-4 hoa ( D. nobile) nhưng củng có thể đến cả 100 hoa ( D. speciosum). Những cây rụng lá, thường mất lá sau 1-2 năm và hoa mọc ra từ các thân trơ trụi, trong khi đó những cây không rụng lá thường trổ hoa từ thân sau khoảng 1 năm và tiếp tục ra hoa trong nhiều năm kế tiếp.

    Do sự đa dạng nên các nhà sưu tập và trồng Dendrobium đã tạm phân loại chúng dựa theo một số điểm tương đồng, về cách sống, mùa nghỉ và mùa hoa.

    American Orchid Society phân Dendrobium thành 8 loại (Tác giả Nguyễn Duy trong bài “Phân loại các giống lan Dendrobium” trên trang web chúng tôi tóm gọn hơn thành 6 loại).

    1/ Callista: Không rụng lá, đa số có giả hành. Có từ 1-6 lá mọc phía trên đỉnh giả hành. Cần hoa xuất hiện vào mùa Xuân, thường cong vòng và mang nhiều hoa màu vàng, trắng, tím nhạt. Trong nhóm này có những loài như Den. chrysotoxum (Hoàng lạp), Den. densiflorum (Thủy tiên vàng), Den. farmeri (Thủy tiên trắng), Den. lindleyi Den. thyrsiflorum.

    2/ Spatulata: thường được gọi là nhóm lan “Hoàng thảo-sừng sơn dương”, do hoa có đôi cánh dài và mọc xoắn như sừng antelope. Không rụng lá, giả hành to, cao. Ra hoa một lượt với nhiền cành hoa, hoa lâu tàn. Được xem là nhóm dễ trồng. Trong nhóm có Den. antenatum, Den. canaliculatum, Den. discolor, Den. gouldii, Den. johannis, Den. lineale, Den. sratiotes, Den. strebloceras Den. laurinum.

    3/ Dendrobium: Rụng lá và giả hành mọc rũ xuống. Hoa mọc ra gần đầu các cành già không còn lá. Cây cần có mùa đông lạnh để trổ hoa. Nhóm này có Den. anosmum, Den. chrysanthum, Den. falconeri, Den. fimbriatum, Den. findlayanum, Den. friedricksianum, Den. heterocarpum, Den. loddigesti, Den. moniliforme, Dem. Nobile, Den. parishii, Den. primulinum, Den. transparent Den. wardianum.

    4/ Formosae: Lá không rụng, hẹp; giả hành mọc thẳng đứng có những đám lông đen nơi nối kết của lá. Hoa trắng, lớn đến 10 cm, có những điểm vàng, cam, lục hoặc tím. Trong nhóm có Den. bellatulum (Bạch hỏa hoàng), Den. draconis (Nhất điểm hồng), Den. formosum (Bạch nhạn), Den. infundibulum, Den. lowii, Den. lyonii, Den. margaritaceum, Den. sanderae.

    5/ Latura: Không rụng lá, có giả hành dày, to cỡ trung bình. Hoa thường màu vàng-xanh đến xanh lục gồm Den. atroviolaceum, Den. johnsoniae, Den macrophylum, Den. spectabile.

    6/ Oxyglossum: Nhóm lan rừng, nhỏ, không rụng lá, gặp tại vùng núi cao. Hoa lâu tàn, nhiều màu sắc. Gồm Den. bellwigianum, Den. cuthbersonii, Den. laviefolium, Den. vexillarius.

    7/ Pedilonum: cỡ trung bình, già hành thẳng, có lá, mang nhiều hoa nơi thân đã rụng lá. Hoa màu sắc rực rỡ, hồng, tím, cam đôi khi trắng và kem. Gồm Den. amethystoglossum, Den. myakei, Den. secundum, Den.smilliae Den. victoriae-reginae.

    8/ Phalaenanthe: Có thể rụng hoặc không rụng lá tùy điều kiện sinh sống. Giả hành gầy, ốm nhưng dài và cao. Phát hoa mọc ra từ các mắt “ngủ” ở ngọn. Nhóm này có hoa, cánh tròn và to giống như hoa của giống lan Hồ điệp. Hoa rất lâu tàn, kéo dài tùy loài từ 1 đến 3 tháng. Gồm Den. affine, Den. bigibbum, Den. dicuphum, Den. williamsianum.

    Vài cây Hoàng thảo đáng chú ý:

    Tại VN, với trên 130 loài Hoàng thảo, xin ghi lại vài loài “đặc sắc”, theo sự mô tả của Nhà nghiên cứu Bùi xuân Đáng (trang mạng “hoalanvietnam.org” có mô tả và hình ảnh của 140-150 loài lan VN, cùng gần 1300 giống). Các loài có dược tính được mô tả riêng trong phần Hoàng thảo dùng làm thuốc.

    Thân dài buông thõng xuống, một hay hai hoa mọc ở các đốt khi lá đã rụng, màu tím hồng, môi hoa cùng màu có hai đốm tím đậm. Có một loại khác màu trắng tuyền. Hương thơm ngào ngạt.

    Thân cũng dài và buông thõng xuống nhưng nhỏ hơn loài anosmum. Hoa mọc ở đốt từ 1-3 bông, mảu trắng đục hay hồng nhạt, cánh môi màu vàng nhạt. Rất thơm.

    Hoàng thảo dùng làm thuốc:

    1/ Dendrobium nobile: Noble dendibrium, Lan Thạch hộc, Hoàng thảo cẳng gà, lan đùi gà, Phi điệp kép, Kim thoa thạch hộc. Các tên khoa học đồng danh: D. formosanum, D. nobile var. formosanum.

    Đây là cây lan được dùng làm thuốc lâu đời nhất tại Trung hoa, Nhật và cũng là cây được nghiên cứu sâu rộng nhất về dược tính và ứng dụng làm thuốc kể cả các thuốc đặc chế (tại Tàu).

    Cây biểu sinh trên cây gỗ hay vách đá, cao 30-60 cm (12-24″), đường kính 1,3 cm (0.5″), thường mọc thành khóm. Thân hơi dẹt có rãnh dọc, khi khô có màu vàng rơm. Lá mọc so le hai bên thân dài 6-12 cm (2.4-4.7″), rộng 1-3 cm (0.4-1.2″), không lông, dễ rụng. Hoa to xếp thành bó 1-4 cái ở sát nách lá, hoa dài 4-4,5 cm (1.6-1.8″), rộng 3-3,5 cm (1.2-1.4″), màu hồng tía ờ chót đầu của cánh hoa, chuyển sang trắng vào phía trung tâm; ở họng của cánh môi có một chấm to màu hạt dẻ. Quả nang hơi hình thoi, khi khô tự mở theo các rãnh dọc (Mô tả của Võ văn Chi).

    D. nobile phân bố khá rộng từ vùng Himalaya, Assam, Nepal, Bhutan, Myanmar, Trung Hoa, Thái, Lào, Việt Nam. Cây được dùng làm “cây gốc” để lai tạo thành nhiều chủng loại cho hoa có mùi thơm và đủ màu sắc.

    Thành phần hóa học:

    Trong D. nobile có: Chất nhày Alkaloids loại sesquiterpene như Dendrobine, Gigantol

    Hợp chất phenanthrene như lusianthridin, debinobin

    Hợp chất nibenzyl: Moscatilin, Nobilin D, E

    Hợp chất phức tạp như alloaromadendrane, emmotin, picrotoxane..

    Theo James Duke trong Phytochemical and Ethnobotanical Databases, trong Dendrobium nobile có:

    Các hợp chất: Debinobine, Dendramine, Dendrine, Dendro bine (dendrobine-N-oxide), Dendroxine (oxy-dendroxine, 4 và 6 hydroxy-dendroxine), Nobiline, Nobilonine.

    Các sterol: beta-sitosterol, beta-sitosterol-beta D glucoside

    Các khoáng chất: Calcium, Đồng, Sắt, Magnesium, Manganese, Potassium, Sodium, Kẽm..

    Nghiên cứu khoa học: – Hoạt tính kháng viêm:

    Hoạt tính chống sưng của cây là do tác động của erianthridin, ephemeranthol A, coelonin, ephemeranthol C và lusianthridin Những hợp chất loại phenanthrene này ngăn chặn sự tạo nitric oxid nơi đại thực bào RAW 246.7., một giai đoạn tối cần để gây phản ứng sưng (Bioorganic & Medicinal Chemistry Letter Số 20-2010).

    – Hoạt tính chống oxy-hóa, chống lão hóa:

    Một hợp chất, đặt tên là SG-168 cho thấy có tác động bảo vệ tế bào pheochromocytoma (chuột) chống lại các tác hại do hydrogen peroxyde, đồng thời bảo vệ chống hư hại về thần kinh gây ra do stress tạo oxy hóa (Journal of Medicinal Food Số 14-2011). Các chất chuyển hóa loại dibenzyl: nobilin D và E ly trích từ cây có khả năng chống oxy hóa khá mạnh khi thử nghiệm dùng mô thức 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (Journal of Natural Products Số 70-2007) Cây có chứa dendroflorin có hoạt tính chống lão hóa khi thử “in vitro” trên môi trường cấy tế bào của bào thai người (trụy thai) loại MRC-5 (Pharmazie Số 63-2008).

    – Hoạt tính kích thích hoạt động của Hệ miễn nhiễm:

    Những hoạt chất loại alloaromadendrane, emmotin và picrotoxane sesquiterpene glycosides có những hoạt tính kích ứng miễn nhiễm và giúp cơ thể thay đổi thích ứng với những thay đổi bất lợi của môi sinh (adaptogenic) (Phytochemistry Số 61-2002). Moscatilin, một hợp chất loại stilbene trong cây, có khả năng bảo vệ vi khuẩn gram (-) Salmonella typhimurium chống lại nhiều hóa chất gây biến đổi gen như 4-nitroquinoline-1-oxide (4NQO), N-methyl-N”-nitro-N-nitrosoguanidin (MNNG), bức xạ UV. (Journal of Agricultural Food Chemistry Số 47-1999)

    – Hoạt tính diệt bào chống tế bào ung thư:

    Các phenathrene của cây như lusianthridin và denbinobin có hoạt tính diệt bào khi thử (in vitro=trong ống nghiệm) trên các tế bào ung thư phổi nơi người adenocarcinoma epithelial, dòng (A549) và ung thư buồng trứng (người) ovary adenocarcinoma (SK-OV-3) và ung thư máu promyelocytic leukemia (HL-60) (Planta Medica Số 61-1995) Lusianthridin cho thấy có khả năng làm teo bướu, dồng thời kéo dài khả năng sinh tồn nơi chuột bị cấy tế bào ung thư loại sarcoma 180.

    2/ Dendrobium moniliforme:

    Hoàng thảo ngọc trúc. Xi-jing shi hu. Necklace-shaped Dendrobium, Chosei ran (Nhật), Phong lan hay Thạch lan, thân cao 30-40 cm (12-16″), nhiều đốt, mỗi đốt dài chừng 2,5 cm (1″), màu vàng tươi. Lá mọc cách hình thuôn chừng 3-5 cm x 0,5-1,2 cm (1.2-2″ x 0.2-0.5″). Hoa mọc từng chùm 2-3 chiếc, ở các đốt trên thân cây già đã rụng lá. Hoa có nhiều màu như trắng, hồng, tím, vàng nhạt và xanh. Hoa lớn cỡ 3-4 cm, lâu tàn và rất thơm. Theo Ông Bùi Xuân Đáng thì cây rất được ưa chuộng tại Nhật và có đến 135 biệt dạng.

    Cây phân bố rất rộng: Trung Hoa, Taiwan, Bhutan, Ấn, Nhật, Hàn, Myanmar, Nepal, Việt Nam.

    Trong cây có những hợp chất phenanthrene-quinones như denbinobin, có hoạt tính chống sưng và tạo tiến trình apoptosis nơi tế bào (Journal of Natural Products Số 64-2001). Cây còn có những sesquiterpene glucosides và phenolic glycosides như copacamphane, picrotoxane có những hoạt tính kích ứng miễn nhiễm (Planta Medica Số 69-2003). Dendroside A, C và vaniloside có hoạt tính kích thích sự sinh sản tế bào B, đồng thời ức chế sự bội sinh tế bào T (Journal of Natural Products Số 66-2003) Dịch chiết bằng methanol toàn cây cho những alkyl ferulates có hoạt tính chống oxy-hóa. Dịch chiết bằng methanol từ rễ có hoạt tính hạ nhiệt khi thử trên thỏ.

    3/ Dendrobium officinale:

    Thiết bì thạch hộc, Tiepi shi-hu. Tên đồng danh Dendrobium candidum.

    Cây lan hầu như ít được nhắc đến trong các sách vở nghiên cứu, nuôi trồng lan và chỉ được mô tả trong các bài viết y dược tại Trung Hoa. D. officinale Kimura & Migo hiện được xếp vào loài được bảo vệ tại Trung Hoa. được trồng và thu hoạch hạn chế tại những trại lan ở Triết giang, Quảng Tây, Quế châu, Vân Nam và Tây tạng. Theo Ủy Ban Chế dược thư (Pharmacopoeia Commission of PRC, 2010) thì D. officinale được xếp vào loại cây thuốc giúp đề kháng ung thư và tăng tuổi thọ.

    Theo PRC Pharmacopoeia thì trong D. officinale có dendrobium polysaccharides (23%), alkaloids (0.02-0.04%) amino-acids (135mg/g cây khô), nhiều kim loại như Sắt (292 microg/g), Kẽm (12 mcg/g), Manganese (52mcg/g), Đồng (3.6 mcg/g).

    Những nghiên cứu khoa học ghi nhận D. officinale và polysaccharides trong cây cải thiện, tăng cường sức đề kháng tế bào khi thử trên chuột (Natural Products Communications Số 6-2011), hoạt tính chống oxy-hóa của các polysaccharides tổng cộng và polysaccharide tinh chế DCPP3c-1 (trích từ môi trường cấy mô D. officinale) đã được chứng minh qua các thử nghiệm “in vitro” (Chinese Traditional Patent Medicine Số 29-2007). Dịch chiết từ D. candium ( D. officinale) có hoạt tính làm hạ đường khi thử trên chuột bị gây tăng đường trong máu bằng adrenaline và bằng streptozotocin do cách tác động kích thích sự bài tiết insulin từ tế bào beta, đồng thời ngăn sự bài tiết glucagon từ tế bào alpha, ngoài ra còn làm giảm sự phân hủy của glycogen trong cơ thể, làm tăng tổng hợp glycogen trong gan (Trung Quốc Trung dược Tạp chí Số 24-2009). D. officinale là một trong 5 dược thảo có chứa chrysotoxene, erianin và confusarin là những chất có hoạt tính diệt bào khi thử (in vivo và in vitro) trên nhiều dòng tế bào ung thư khác nhau (Acta Botanica Boreali-Occidentalia Sinica Số 26-2006.

    4/ Các Dendrobium khác:

    Một số Dendrobium khác đã được nghiên cứu về hoạt chất cùng khả năng trị bệnh như:

    Dendrobium densiflorum: Trong cây có Scopoletin và Scoparone có hoạt tính ngăn chặn sự kết tụ tiểu cầu (Phytochemistry Số 57-2001).

    Dendrobium chrysanthum: Trong đọt có erianin có hoạt tính diệt bào chống sự bội sinh của tế bào ung thư máu HL-60 do khả năng tạo tiến trình tự hủy (apoptosis) và gây trở ngại cho sư phân lập bcl-2 và gen bax trong HL-60 (Acta Pharmacologica Sinica Số 22-2001). Erianin còn có tác động làm teo bướu ung thư, gây hoại tử tế bào ung thư và chặn sự chuyển vận dưỡng chất qua vi mạch tế bào ung thư khi thử trên tế bào ung thư gan hepatoma Bel7402 và melanoma A375 (European Journal of Cancer (Số 40-2004). Dendrochrysanen ly trích từ đọt có tác động làm giảm mức mRNA của TNF-alpha, IL8, và iNOS trong đại thực bào màng phúc toan khi thử trên chuột.

    Dendrobium amoenum var. denneanum: Hợp chất loại dihydrostibene, isoamoenylin có hoạt tính chống oxy-hóa khá mạnh (Bioscience & Biotechnology and Biochemistry Số 66-2002)

    Dendrobium loddigesii: Đọt tươi có chứa shihunidine và shihunine có hoạt tính ngăn chặn hoạt động của men Na+ và K+ ATPase nơi thận của chuột (Yao Xue Xue Bao Số 26-1991).

    Tác dụng của các polysaccharides trong Dendrobium:

    Một số hoạt tính sinh học của lan Dendrobium đã được xác định là do những polysaccharides thô (CPs) có trong lan. Các CPs này có những tác động trên các hoạt động của đại thực bào như kích khởi sự thực bào, sự tiết NO và những cytokines IL-1-alpha, IL6, IL10 và THF-alpha.

    Hàm lượng polysaccharides trong Dendrobium được ghi nhận là từ 3.6-13.4 %. Tỷ lệ này thay đổi tùy loài và nơi sinh sống. Lượng carbohydrate tổng cộng cũng thay đổi 70.8-93.0 %. Tỷ lệ hoạt chất cao nhất trong Den. officinale, sau đó là D.huanshanese (loài dùng làm thuốc tại Taiwan), D. nobile.

    1/ Chin Chai Shih Hu (Golden Hairpin Dendrobium) = Kim-Sai Thạch hộc gồm các cây D. linawianum D. nobile.

    2/ Er Huan Shih Hu (Earring Dendrobium) gồm D. candidum, D. ercoglossumD. mobiliforme.

    3/ Ma Pien Shih Hu (Horse whip Dendrobium) gồm D. chrysanthum, D. denneanum, D. fimbriatum.

    4/ Huan Tsao Shih Hu (Yellow herb Dendrobium) gồm D. acundum, D. crepidatum, D. devonianum, D. lohonense.

    Tuy nhiên, phần lớn vị thuốc này là do Dendrobium nobile.

    Theo Dược học cổ truyền Tảu, thì vị thuốc Thạch hộc đã được ghi chép trong Thần nông Bản thảo, và được dùng tại Trung Hoa từ khoảng năm 500 trước Tây lịch. Vị thuốc là toàn cây, thu hái quanh năm, phơi khô, được cho là có vị ngọt hơi mặn hoặc nhạt; tính hàn, tác động vào các kinh mạch thuộc Tỳ và Thận.

    Thạch hộc có những tác dụng:

    – Dưỡng Âm, Thanh Nhiệt, Tái tạo tân dịch, nên được dùng trong những chứng táo (khô, khát), nóng do Âm suy.

    – Dưỡng Âm Tỳ tạng dùng trị các chứng đau bao tử, lưỡi khô, chứng tiêu khát (tiểu đường).

    – Minh mục (làm sáng mắt) và trị đau lưng.

    Thạch hộc không được dùng trong các trường hợp nóng sốt cao, vị thuốc có tính gây thấp nên không dùng khi bụng căng, lưỡi phủ rêu trắng.

    Công thức của thuốc được ghi là lưu truyền từ đời nhà Nguyên (1279-1368) dưới tên Dạ quang hoàn sau đó được “cải thiện” dưới đời nhà Minh (1368-1644). Thuốc được xem là có những tác dụng chính:

    – Dưỡng Âm, phát tán Hỏa-nhiệt

    – Bổ Can, minh mục (bổ gan, làm sáng mắt) dùng để trị các chứng bệnh về mắt do suy Can, và suy Âm tại Thận gây ra những triệu chứng như mắt kém, sợ ánh sáng, mắt khô kèm theo mệt mỏi, đau lưng, mất ngủ, đổ mồ hôi ban đêm.

    Đặc chế được đặt tên: Dendrobium moniliforme Night Sight Pill do Viện bào chế Thiên Tân chế tạo, dạng viên hoàn, uống ngày 2 lần, mỗi lần viên.

    Thuốc phối hợp đến 17 vị khác nhau gồm: Lộc giác giao, Tê giác giao, Thạch hộc, Phòng phong, Xuyên khung, Nhục thung dung, Ngưu tất (mỗi vị 4 %); Câu kỷ tử, Cúc hoa, Quyết minh tử (mỗi vị 6%); Sinh địa, Mạch môn đông (mỗi vị 8 %), Nhân sâm (16 %) và còn có Ngũ vị tử, Chỉ xác, Hoàng lien.

    Ghi chú:

    Tại Đài loan: loài dùng làm vị Thạch hộc là Dendrobium elavatum var. aurantiacum, gọi tắt là Mu-hu = Mộc hộc.

    Tại Nhật (Dược học Kempo) gọi vị thuốc là Sekkoko dùng 2 loài Dendrobium chính: D. monile D. tosaense.

    Hàn dược: vị thuốc được gọi là sôkkok.

    Thạch hộc trong Dược học dân gian:

    Thạch hộc được dùng trong dân gian để trị một số bệnh như:

    – Cây giã nát, làm thuốc đắp trị nhọt, ung loét ngoài da. Những loài được dùng: D. amoenum, D. densiflorum, D. monticola.

    – Cây giả nát, đắp và bó trị trật đả, trật khớp: D. crepidatum, D. eriaeflorum, D. heterocarpum, D. moschtum.

    – Toàn cây trị yếu gan, thần kinh bất ổn: D. fimbriatum.

    – Toàn cây trị sưng phổi, ho, đau cổ họng, sốt nóng, kích dục: D. macaraei.

    – Đọt dùng trị khát, khô lưởi, nhược sức: D. nobile

    * Dendrobium trong các “Chế phẩm hổ trợ sức khỏe”

    Những chế phẩm được xem là có “vấn đề” gồm:

    – Craze (Nhà Sản xuất: Driven Sport)

    – Detonate & B4

    Từ 16 tháng 3, 2012, Nhà sản xuất Craze đã bị kiện tập thể (class action lawsuit) cho rằng Chế phẩm Craze có chứa amphetamine, một dược chất bị kiểm soát; thành phẩm được bào chế trong những điều kiện không thích hợp, và dendrobium là một loại hoạt chất NDI, cần có sự chấp nhận của FDA. Những người khỏi xướng vụ kiện cho rằng Craze có chứa “phenylethylamine” là một chất không có trong dendrobium và được “thêm” vào khi sản xuất (spikes). (WebMD-Dendrobium: Uses, Side Effects, Interactions and Warnings).

    Tài liệu sử dụng:

    Trích tinh Dendrobium chứa những hoạt chất dendrobine, dendroxine, dendramine. Trong số này, dendrobine được xem là có dược tính làm giảm đau, chống sưng. Một vài tác giả cho rằng trích tinh Dendrobium có thể chứa các phenylethylamines (PEAs) nhưng chưa được chứng minh. (PEAs là một chất kích thích kiểu amphetamine). Ngoài ra dendrobine, khi dùng quá liều, có thể làm chậm nhịp tim, nhịp thở và làm tụt áp huyết xuống mức có thể gây tác hại. Nếu trong “công thức” thành phẩm chỉ ghi “từ Den. nobile”, cũng không có cách nào biết được tỷ lệ dendrobine (trong cây và dĩ nhiên là trong thành phẩm) đồng thời cũng khó biết được nguồn gốc PEAs. nếu không có những phân chất “đáng tin” tại những phòng thí nghiệm “độc lập”.

    – American Orchid Society.

    – Phân loại các giống lan Dendrobium (Nguyễn Duy trên hoalanvietnam.org).

    – Chinese Herbal Medicine-Materia Medica (Bensky & Gamble).

    – Từ Điển Cây thuốc Việt Nam (Võ văn Chi).

    hoalanvietnam.org; DS Trần Việt Hưng

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tìm Thấy Giống Lan Hoàng Thảo Thạch Hộc Tía Chưa Từng Có, Mũi Và 5 Cánh Của Hoa Trắng Như Tuyết
  • Độc Đáo Loài Lan Hoàng Thảo Xoắn Với Khuôn Bông Không Giống Ai
  • Đai Châu, Sóc Lào, Sóc Ta, Hải Yến, Ý Ngọc, Ý Thảo, Ngọc Thạch, U Lồi, Kiều Vuông 18
  • Lan Hoàng Thảo Trầm Tím
  • Kỹ Thuật Kích Kie Lan Phi Điệp Và Lan Hoàng Thảo
  • Hướng Dẫn Trồng Lan Trong Nhà

    --- Bài mới hơn ---

  • Kinh Nghiệm Trồng Để Có Chậu Lan Cattleya Đẹp
  • Bí Quyết Tách Chiết Và Thay Chậu Lan Cattleya
  • Combo 4 Cây Giống Lan Cattleya Hàng Tem Chuẩn 4 Màu Hoa Như Hình
  • Lan Cattleya Tem Màu Đỏ Như Hình Tốt Giá Rẻ
  • Combo 5 Cây Lan Cattleya Giống
  • Lan Cymbidium (Địa lan) là loài lan có tán lá lớn. Cây lan Cymbidium này sẽ là một vật trang trí nổi bật cho phòng khách.

    Hãy thường xuyên quan sát nhà bạn để quyết định nơi nào là tốt nhất cho những cây lan đầu tiên của bạn. Vị trí lý tưởng cho việc trồng lan trong mùa hè là một cửa sổ đón nhận ánh nắng mặt trời vào buổi sáng hoặc buổi chiều, nhưng không chịu tia nắng trực tiếp vào những giờ nóng nhất trong ngày. Đa số các loài lan trồng trong nhà đều ưa thích một khung cảnh như vậy. Những loài thích nơi có bóng mát nhất, chẳng hạn như Phalaenopsis và Paphiopedilum, sẽ sống tốt ở một cửa sổ không có nhiều ánh nắng trong mùa hè. Lan Cattleya và Dendrobium là điển hình cho những loài thích nhiều ánh sáng và chúng khá phù hợp với những cửa sổ đón nhận nhiều ánh nắng mặt trời, với điều kiện có một vật che mát nằm giữa cây với khung kính. Mành hay màn lưới cũng đủ để ngăn ngừa cây lan bị ánh nắng trực tiếp thiêu đốt, trong khi vẫn cho chúng thêm ánh sáng để sinh trưởng và làm chín các giả hành. Vào mùa đông, đa số các cây lan sẽ sống thoải mái ở một cửa sổ có nhiều ánh sáng vì mặt trời sẽ không thiêu đốt chúng. Thơi gian nguy hiểm nhất là vào đầu mùa xuân, khi mặt trời càng lên cao càng tỏa ra nhiều ánh nắng. Một số loài lan cần phải được dời qua những nơi có ít tia nắng hơn.

    Dù bạn trồng lan ở bất cứ gian phòng nào, chúng phải được nằm gần cửa sổ và nguồn ánh sáng, ở trong nhà, ánh sáng này chỉ có từ một hướng vì vậy bạn phải nhớ tận dụng nó tối đa. Phải đặt chậu lan sao cho phần lưng cây lan đối diện với cửa sổ, còn những phần mới mọc đối diện với căn phòng. Với cách này, những mầm non sẽ không bị thiêu đốt và các giả hành già sẽ chín tốt để giúp cho việc ra hoa. Vào mùa đông, bạn có thể xoay chậu cây để những mầm non đón nhận nhiều ánh sáng hơn. Đa số loài lan thường mọc tốt bên cạnh cửa sổ hơn là ở trung tâm căn phòng, ngoại trừ nó được đặc biệt chiếu sáng với một trần nhà cao và các bức tường màu trắng. Một nơi như vậy rất phù hợp với loài Phalaenopsis (Hồ Điệp). Khi lan ra hoa, chúng ta có thể mang chúng vào phòng để trưng bày đến khi chúng vẫn còn tươi thì mang trở lại khu vực nuôi trồng.

    Với những cây lan bên cạnh cửa sổ, ta không nên để lá của chúng chạm vào tấm kính. Tốt nhất là những cửa sổ có hai lớp kính để cái lạnh mùa đông không tác động đến cây lan. Ngoài ra các bức mành hay màn cửa cũng giúp cây lan không nằm quá gần cửa sổ. Vào những đêm mùa đông nên nhớ kéo các bức màn cửa loại khá dày để che cho cây lan, tạo cho chúng nằm hoàn toàn trong phòng. Trong mùa hè ta có thể mở rộng cửa sổ để cây lan đón nhận không khí tươi mát khi nào thời tiết đã đủ ấm nhưng không có những đợt gió lạnh.

    Nên chú ý đến những nơi có thể làm hại đến loài lan. Không nên đặt cây lan ngay trước mặt hoặc bên trên ngọn lửa, do chúng sẽ nhanh chóng bị héo vì nhiệt độ cao và bị mất nước. Những thiết bị như tủ lạnh trong nhà bếp hay máy truyền hình trong phòng khách đều tỏa nhiệt khi hoạt động và như vậy sẽ gây hại đến cây lan nằm bên cạnh. Ngoài ra cũng nên tránh những nơi mà cây lan bị tác động bởi gió lùa từ những cánh cửa mở hay bất cứ một nguồn cung cấp gió lạnh nào khác. Cuối cùng là chú ý đến việc chậu lan sẽ bị ngã hay bị trẻ em hoặc thú nuôi trong nhà quấy phá.

    Có thể trưng bày lan Paphiopedilum (Lan Hài) ở một bục cửa sổ để tạo ấn tượng. Chú ý tránh cho lan khỏi bị ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp bằng cách che rèm hay màn cửa mỏng.

    TRỒNG LAN Ở CÁC NƠI TRONG NHÀ

    Trong phòng bếp, có thể đặt vài cây lan ở một cửa sổ khá rộng, nhưng phải chú ý không cho chúng tiếp xúc với quá nhiều hơi nóng từ việc rửa chén bát (bằng nước nóng) hoặc tệ nhất là từ một ấm nước đang sôi. Phòng khách hay phòng ăn cũng là nơi có nhiều vị trí để đặt lan, với điều kiện những nơi đó có nhiệt độ thích hợp. Phòng ngủ, vốn là nơi lạnh hơn vào ban đêm, sẽ phù hợp với những loài lan thích khí hậu mát mẻ, chúng cần có nhiệt độ thấp vào ban đêm để tăng trưởng và ra hoa tốt. Phòng ngủ dự phòng có lẽ ít thích hợp hơn, vì những phòng như vậy thường không được sưởi ấm và ít được chăm sóc thương xuyên nên lan đặt trong đó sẽ bị bỏ quên trong nhiều ngày, đặc biệt phòng sẽ khá lạnh khi trong ngày nhiệt độ không tăng nhiều. Những phòng tách biệt như vậy sẽ không tạo điều kiện tốt cho lan tăng trưởng.

    Phòng tắm thường được xem là một nơi lý tương vì hơi nước bốc ra khi vòi sen hoạt động. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra những thay đổi đột ngột về nhiệt độ mà cây lan khó có thể chịu đựng.

    Ngoài ra phòng tắm là nơi ít được chiếu sáng nhất trong nhà. ở đó ánh sáng thường lọt qua một của sổ nhỏ có kính mờ, vốn không đủ điều kiện cho lan sinh trưởng. Ngoài ra những cây lan trồng trong phòng tắm thường bị phủ một lớp phấn rôm trên lá, điều này khá nguy hiểm cho chúng vì các lỗ trên lá bị nghẽn làm cho chúng không hô hấp bình thường được. Trong một căn nhà bình thường, vị trí lý tưởng có thể là một cửa sổ nằm giữa đường lên cầu thang. Bất cứ nơi nào có đủ ánh sáng và hơi ấm, lan sẽ sinh trưởng tốt nếu có một môi trường nuôi trồng thích hợp dành cho chúng.

    Ở Canada, nơi mà mùa đông kéo dài không cho phép việc nuôi trồng trong nhà kính, người ta trồng lan ở dưới hầm rượu. Hầm rượu là nơi thường được sưởi ấm, được cải tạo để trồng lan với hệ thống chiếu sáng điện và những khay tạo độ ẩm, cùng một hệ thống hút hơi ẩm dư thừa để tái sử dụng hay xả bỏ.

    Một bố trí khá đẹp mắt với những cây lan Dendrobium Glumaceum (trái), Encyclia Cochleata Var. “Burnham Vàng “(giữa) và Coelogyne Intermedia (phải).

    Hệ thống này hoạt động khá tốt trong những quốc gia có khí hậu lạnh, nơi mà nguời ta mua lan vào mùa hè và trồng chúng theo phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, trong những điều kiện khác, hệ thống này không tương xứng với chi phí và công sức bỏ ra để cải tạo nơi nuôi trồng và lan được trồng theo cách này thương tùy thuộc nhiều vào thời gian tăng trưởng trong mùa hè, để tiếp tục tồn tại trong mùa đông.

    Trồng lan trong nhà kính

    Ngày nay nhiều nhà xây thêm một nhà kính ở bên cạnh, đó là nới trú ngụ khá tốt cho loài lan. Đây là nơi cất giữ dụng cụ làm vườn và mục đích chính của nó là chỗ cho mọi người thư giãn dưới ánh nắng mặt trời trong những ngày quá lạnh để ngồi ngoài trời, ở đây bạn có thể tạo thành một khu vực riêng để trồng lan giống như những nơi trồng lan trong nhà, chỉ có khác là ở đây có nhiều không gian và khoảng không phía trên hơn, như vậy bạn có thể trồng những loài lan lớn như Cymbidium (Địa lan). Nếu nhà này có lớp kính kéo dài đến tận nền đất, ta có thể trồng lan ở ngang mặt đất và cần đến những tấm màn kéo từ trên xuống, với mái nhà được phết lớp sơn che nắng. Điều này là cần thiết để ánh nắng mặt trời không chiếu trực tiếp vào lá. Những cây lan trên sàn nên được đặt trên những tấm ngói hay bê tông, để có thể tưới chúng mà không làm hư hỏng nền nhà và ở đó cần phải có rãnh để thoát nước dư. Những nơi mà sàn nhà có lót thảm nên đặt lan xen kẽ nhau trên các loại giá thường được sử

    dụng trong nhà kính. Trên đó nên đặt những khay tạo ẩm để cho cây lan một môi trường khí hậu cần thiết với độ ẩm thích hợp. Nó cũng tạo điều kiện để phun sương cho lá cây mà không cần phải quan tâm đến lượng nước dư.

    Cần phải kiểm tra nhiệt độ bên trong nhà kính để tránh những khu vực quá nóng trong ngày hoặc quá lạnh trong những đêm mùa đông. Nếu ở đây không có hệ thống sưởi, có thể chỉ cần nối thêm một dàn ống từ lò sưởi trong nhà chính đến khu vực này và thêm một ít tiền chi phí về sưởi ấm. Tuy nhiên cần phải cho hệ thống này chạy liên tục trong mùa đông, để giữ độ ấm ổn định cho các cây lan. Nếu không, bạn cần đặt một chiếc quạt điện để sưởi ấm cho nơi này trong mùa đông. Ngoài ra cũng có thể sử dụng quạt này để làm mát trong mùa hè. Nhà kính càng nhỏ thì mức dao động nhiệt độ càng lớn trong thời gian ngắn nhất và trong mùa hè có thể nên để cửa ra vào mở rộng, nếu đó là nơi duy nhất có được không khí tươi mát. Nhà kính nằm dưới bóng mát của những cây lớn lại càng phù hợp hơn, vì chúng sẽ không bị quá nóng trong mùa hè.

    Phòng ngủ là nơi lý tưởng cho những loài lan như “Bướm nhỏ ” Phalaenopsis ‘Zuma Nova ‘ này với những bông hoa tím thanh nhã.

    LAN PHÙ HỢP ĐỂ TRỒNG TRONG NHÀ

    Brassia Verrucosa

    Coelogyne Cristata

    Cymbidium (loại nhỏ)

    Dendrobium Infundibulum

    Encyclia Radiata

    Laelia Anceps

    Lycaste Aromatica

    Lycaste Skinneri

    Miltoniopsis (tất cả các loại)

    Odontoglossum (giống lai)

    Oncidium Ornithorhynchum

    Paphiopedilum (tất cả)

    Phalaenopsis (tất cả)

    Pleiones (tất cả)

    LAN PHÙ HỢP ĐỂ TRỒNG TRONG NHÀ KÍNH

    Anguloa Clowesii

    Angulocaste (giống lai)

    Brassia Verrucosa

    Cattleya (tất cả) và giống lai

    Coelogyne Cristata

    Cymbidium (loại nhỏ và Iớn)

    Dendrobium Infundibulum

    Encyclia Radiata

    Laelia Anceps

    Lycaste Aromatica

    Lycaste Skinneri

    Miltoniopsis (tất cả các loại)

    Odontoglossum (giống lai)

    Oncidium Ornithorhynchum

    Paphiopedilum (tất cả)

    Phalaenopsis (tất cả)

    Phragmipedium (tất cả)

    Pleiones (tất cả)

    Khu vực trồng lan có thể phù hợp để trồng một hoặc nhiều cây lan. Tuy nhiên một cây lan trơ trọi mà không có gì xung quanh để hỗ trợ cho nó tăng trưởng sẽ không sống ổn định. Một bục cửa sổ trống trơn cũng giống như một bãi sa mạc, nếu không cải tiến để làm cho nó trở thành một môi trường sinh trưởng phù hợp. Một bục cửa sổ hẹp có thể làm rộng ra bằng cách gắn thêm một giá gỗ để mở rộng không gian nuôi trồng.

    Lan Encyclia Cochleata Var. “Bumham Vàng” là một loài lan cực khá phổ biến, sinh trưởng tốt trong nhà. Nó có thể cao đến 30 cm.

    Khay tạo ẩm

    Khu vực nuôi trồng cần có chỗ để đặt khay tạo ẩm. Chúng có khá nhiều ở các trung tâm bán dụng cụ làm vườn dưới nhiều hình dạng và kích thước khác nhau. Khay tạo ẩm là một khay khá cạn, không có lỗ thoát vì chúng cần phải giữ nước. Xếp vào khay những miếng gạch mỏng lên cao khoảng 2,5 cm hoặc gần dưới mép khay rồi đổ nước vào đó. Như vậy bạn sẽ có một cái đế để đặt những cây lan, nơi mà chúng sẽ nhận được một lượng nhỏ hơi ẩm từ nước bốc hơi xung quanh, đồng thời cây lan sẽ nằm tách khỏi mặt nước giúp cho bộ rễ ẩm ướt nhưng không ngập trong nước. Số lượng khay không hạn chế, miễn là bạn có đủ chỗ để đặt và cần phải có khoảng trống ở giữa các khay để không khí lưu thông. Đặt vài chậu dương xỉ hay cây xanh nhỏ nằm xen kẽ giữa các chậu lan, cho những cây này được tiếp xúc với nước bằng cách đặt chúng trực tiếp vào khay mà không cách ly bởi những miếng gạch. Những cây xanh này, có thể là loại Lizzies (Impatiens) nhiều màu hay bất cứ một loài cây thân bò nào không phát triển quá lớn để lấn át cây lan bên cạnh, sẽ tạo ra một môi trường sinh trưởng tốt, làm tăng thêm độ ẩm xung quanh cây lan và tạo ra một cảnh quang tươi sáng hơn. Có thể trồng một ít cây ngũ sắc (tradescantia) xung quanh mép khay tạo ẩm, để tạo cảnh nhưng phải thường xuyên cắt tỉa vì chúng phát triển khá nhanh. Thỉnh thoảng phải châm thêm nước vào khay nhưng chú ý không để chậu lan chạm vào mặt nước. (Nếu không rễ sẽ bị chết úng, trong khi bộ rễ lại là phần thiết yếu cho cây lan). Những cây lan đặt trên khay tạo ẩm cần phải được dời đi chỗ khác để tưới. Nơi tưới tốt nhất cho cây lan là chậu rửa chén bát trong phòng bếp. Vì tính chất của lớp đất trồng (môi trường sinh trưởng) cần phải dùng nhiều nước ngay trong mỗi lần tưới và trừ trường hợp bạn có lắp đặt một hệ thống thu hồi nước thải để chuyển nó vào một bồn chứa, một điều khó có thể thực hiện trong nhà, bạn nên dời các chậu lan đi chỗ khác để tưới.

    Có thể đặt một nhóm chậu lan trong một khay tạo ẩm với một lớp các viên gạch và được đổ thêm ít nước. Khi nước bốc hơi, cây lan sẽ nhận được hơi ẩm.

    Ngay trong trường hợp chỉ có một chậu lan, để trang trí cho một cửa sổ nhỏ chẳng hạn, bạn cũng cần tạo một môi trường có độ ẩm xung quanh nó và như vậy một khay tạo ẩm là điều cần thiết phải có. Thêm vào đó một vài cây khác để tăng thêm hiệu quả hoặc cho vào những viên sỏi lớn hay vỏ sò, để tạo ấn tượng hấp dẫn với chậu lan nằm ở trung tâm.

    Xe trồng lan

    Một giải pháp khác cho việc trồng lan trên bục cửa sổ là khay trồng có bánh xe. Chúng được bán ở các cửa hàng dụng cụ làm vườn và được thiết kế để trồng lan trong nhà. Lợi thế của chúng là giúp ta di chuyển cây lan đến gần của sổ vào ban ngày và dời đi chỗ khác khi đêm đến. Nó cũng làm cho việc di chuyển cây lan đến chỗ khác để tưới trở nên dễ dàng hơn. Một số cây lan sẽ trở nên ngày càng nặng hơn ở phần trên, đặc biệt là khi chúng mọc vượt quá giới hạn của chậu và cần phải chuyển qua chậu khác, chúng phải được xử lý riêng biệt nếu không sẽ bị ngã khi vận chuyển trên xe. Có thể đặt một cái bàn di động giống như loại để uống cà phê ngay trước cửa sổ, mà không cần phải gắn một giá gỗ rộng hơn.

    C ó thể đặt những chậu cây xanh nhỏ giữa đám lan. Chúng giúp tạo ra một môi trường sinh trưng tốt cho cây lan, bằng cách làm tăng thêm độ ẩm. Ở đây là một bộ sưu tập về loài Paphiopedilum bao gồm lan Paphiopedilum Leeanum (nh lồng trên), lan p. Jersey Freckles (nh lng giữa) và lan p. insigne (nh lồng dưới).

    Trồng loại lan cực nhỏ

    Một số người chơi lan thích loại lan cực nhỏ, vốn có thể sinh trưởng trong những chậu nhỏ có đường kính chỉ bằng 3 cm. Những viên ngọc nhỏ đó trong thế giới loài lan được khá nhiều người hâm mộ và trồng chúng cũng mang lại niềm vui như các loài lớn, ngoài ra nó cũng rực rỡ hơn. Tuy nhiên kích thước nhỏ cũng gây cho chúng ta nhiều khó khăn trong việc giữ cho chúng có đủ độ ẩm và tránh cho chúng nhanh chóng khỏi bị héo, nhất là trong mùa hè. Một phương pháp hiệu quả để trồng lan cực nhỏ là trồng chúng trong những chiếc hộp. Một bể kính cũ để nuôi cá nhiệt đới là nơi trồng lan cực nhỏ lý tưởng và bạn có thể mua chúng với giá rẻ khi chúng không còn kín nước nữa.

    Ảnh trên: Có thể trưng bày lan trong những bình chứa khá lạ mắt, giống như chậu hoa bằng cành cây treo trên tường này. Lan Vuylstekeara Cambria “Lensings Favorit” này có những bông hoa đỏ và tía với các đốm trên đài và cánh hoa.

    Một bể cá không sử dụng có thể phù hợp để trồng những loại lan cực nhỏ. Đặt một số viên sỏi ở đáy bể và giữ cho chúng ẩm ướt để tạo một môi trường ẩm cho cây lan. Bổ sung thêm một số cây xanh và dương xỉ.

    Trước tiên bạn phải kiểm tra xem đáy bể có chỗ nào hở ở dưới đáy, phải chăng nó đủ chỗ để đặt một khay tạo ẩm. Cho đá sỏi hoặc những miếng gạch vào đáy bể để tạo môi trường cho nơi nuôi trồng. Giờ đây bạn đã có một khu vườn để trồng những cây lan cực nhỏ, vốn sẽ nhanh chóng bị héo nếu ở nơi khác. Đặt bể ở một nơi sáng sủa nhưng không nên quá gần một cửa sổ, nơi mà nó có thể bị quá nóng. Nên gắn một nhiệt kế tối đa/tối thiểu trong bể để kiểm tra nhiệt độ mà bạn đã tạo ra trong bể. Trong mùa hè bạn có thể để cho bể hở ở phía trên, chỉ đóng lại khi cần phải giữ ấm. Gắn một bóng đèn huỳnh quang dùng trong ngành làm vuờn phía trên các cây sẽ giúp bạn đặt bể nuôi trong một góc tối, vốn là điều không phù hợp khi trồng lan. Ý tưởng này có thể thực hiện ở một mức độ lớn hoặc nhỏ hơn.

    LAN PHÙ HỘP ĐỂ TRỒNG TRONG HỘP HAY BỂ KÍNH

    Coelogyne corymbosa

    Cirrhopetalum guttulatum

    Dendrobium cuthbertsonii

    Encyclia polybulbon

    Ludisia discolor

    Masdevallia tovarensis

    Masdevallia Whiskers

    Mexicoa ghiesbrechtiana

    Neofineta falcate

    Oncidium cheirophorum

    Đối với chỉ một hoặc hai cây lan cực nhỏ, bạn có thể dùng một cái ly thật lớn chẳng hạn như ly uống rượu được đặt nằm ngang và tạo một khung cảnh bên trong cho một hoặc hai cây nhỏ. Như vậy bạn có thể làm những hộp trồng lan trong nhà khá lớn, nhưng vẫn phù hợp với việc áp dụng hệ thống chiếu sáng bằng điện.

    Điều này tạo điều kiện cho những loài lan không cần nhiều ánh sáng có một chỗ ở thường trực. Chúng là loài Phalaenopsis và Paphiopedilum. Có thể điều khiển hệ thống chiếu sáng để cây lan nhận được ánh sáng “ban ngày” trong suốt năm. Điều này sẽ giúp cây lan ra hoa trong những thời kỳ không phù hợp.

    Có thể thiết kế những hộp trồng lan đơn giản trong nhà, để vừa khớp với những bục cửa sổ hoặc chúng có thể là thiết bị tinh vi với hệ thống thông gió và chiếu sáng để kích thích cây lan trong mùa đông. Các hộp này có thể được đặt ở bất cứ nơi nào trong nhà, để tạo một ấn tượng bắt mắt với một vài cây luôn nở hoa trong hộp kiếng. Hộp càng lớn chúng ta càng có điều kiện tăng thêm số lượng và kích thước các cây trong đó.

    MÀU SẮC VÀ HƯƠNG THƠM Nếu trồng lan trong nhà bạn có thể chọn lọc kỹ hơn v muôn vàn màu sắc với những bông hoa của chúng. Với một tầm chọn lựa rộng lớn như vậy, bạn có thể sắp xếp một phối cảnh về màu sắc để phù hợp với căn phòng hay ý thích cá nhân nào.

    Bảng kê sau đây sẽ cho bạn một vài ý tưởng về điều đó. Ai cũng có riêng những màu sắc và nơi trưng bày ưa thích để đặt những bông hoa quý giá của mình. Khi đang ra hoa, đa số các bông sẽ tiếp tục tươi trong vài tuần và bạn có thể trưng bày chúng ở bất cứ nơi nào mà chúng biểu lộ ra hết vẻ đẹp. Có thể đó không phải là nơi tốt nhất để chúng sinh trưởng, nhưng khi ra hoa một cây lan đứng riêng lẻ trong một cái chậu độc đáo có thể tạo một ấn tượng mạnh mẽ nhất. Nếu bạn có thể chọn cho cây lan của bạn nở hoa vào những điểm khác nhau trong năm, mỗi tháng bạn đều có thể có một cây ra hoa để bảo đảm vị trí mà bạn yêu thích lúc nào cũng có một loài hoa nào đó để trưng bày.

    Để tận dụng tối đa những bông hoa của mình, bạn nên đặt chúng ở những vị trí tạo được nhiều ấn tượng nhất, nhưng phải nhớ rằng bạn cần phải tưới nó theo cách thông thường. Nếu không thể đặt nó trên một giá đỡ ẩm ướt, bạn cần phải dời nó đi chổ khác để tưới và đặt vào vị trí cũ khi chậu hoa đã ráo nuớc.

    Hoa của một vài loài lan có thể tỏa hương khá mạnh, điều đó bổ sung rất nhiều cho vẻ đẹp vốn có của chúng. Chẳng hạn như loài lan Zygopetalum Maxillare có nhiều màu sắc, tỏa hương rất mạnh. Lan Brassavola Cuculata, đôi khi còn được gọi là “lan bóng ma”, có những bông hoa nằm rủ xuống giống như những bóng ma. Chúng nở hoa vào mùa thu và tỏa hương thơm vào ban đêm.

    Có th trưng bày một chậu lan Phalaenopsis “Milva Điên” giữa nhiều cây lan khác, với điều kiện không cho nó chịu ánh nắng trực tiếp của mt trời. Nó có những bông hoa xinh đẹp, với cánh và đài hoa màu hồng đào cùng một cánh môi hng đậm hơn.

    Phối hợp màu sắc hài hòa có thể tạo ra một ấn tượng tuyệt đẹp, chẳng hạn như đặt lan Phalaenopsis Schilleriana hồng nhạt (trái) bên cạnh một cây lan Phalaenopsis “Milva Điên ” màu hồng đậm (phải).

    LAN TỎA HƯƠNG

    Anguloa Clowesii

    Brassia Verrucosa

    Cattleya và giống lai

    Coelogyne Ochracea

    Dendrobium Cobbianum

    Encyclia Radiata

    Gongora Galeata

    Lycaste Aromatica

    Maxillaria Ochroleuca

    Maxillaria Picta

    Miltoniopsis

    Odontoglossum Laeve

    Oncidium Ornithorhynchum

    LAN CÓ HOA MÀU SÁNGĐỏ và cam

    Cattleya

    Cymbidium

    Encyclia Vitellina

    Epidendrum Radicans

    Lycaste

    Masdevallia

    Miltoniopsis

    Oncidium Sharry Baby

    Phragmipedium Besseae

    Sophrolaeliocattleya

    Jewel Box

    Sophronitis Coccinea

    Vuylstekeara Cambria

    Hồng đậm

    Angulocaste

    Cattleya và giống lai

    Cymbidium

    Giống lai Dendrobium Nobile

    Laelia anceps ‘Guerrero’

    Laelia Purpurala

    Lycaste

    Miltoniopsis

    Odonloglossum

    Phalaenopsìs ‘Milva Điên’

    Phalaenopsis ‘Thung lũng hồng’

    Pleiones

    Xanh lam

    Brassia Verrucosa

    Coelogyne Rồng xanh “Chelsea AM/RHS”

    Cymbidium Băng Nhỏ ‘Nam Cực’

    Epidendrum Trảng Lan

    Paphiopedilum Ánh Trăng

    Phragmìpedium Pearcei

    Trudelia Cristata

    Lan Phalaenopsis ‘Thung lũng hồng’

    Tím đậm

    Ascocenda

    Cattleya và giống lai

    Odonloglossum

    Vàng sáng

    Anguloa Clowesii

    Cattleya và giống lai

    Oncidium Boissiense

    Oncidium Spacelatum

    Phalaenopsis

    LAN CÓ HOA MÀU NHẠTHồng nhạt

    Cattleya và giếng lai

    Cymbidium

    Giống lai Dendrobium Nobile

    Laelia Anceps

    Lycaste và Angulocaste

    Lycaste Skinneri

    Miltoniopsis

    Odontoglossum và giống lai

    Phalaenopsis Vạch Anh em x Phalaenopsis amboinensis

    Phalaenopsis Hoa Tiêu nhỏ ‘Zuma Nova’

    Pleiones

    Aerangis Luteo Alba Var. Rhodostricta

    Angraecum sesquipedaleAnguloa eburnea

    Cattleya và giống lai

    Coelogyne

    Cymbidium

    Dendrochilum Glumaceum

    Giống lai Dendrobium Nobile

    Lycaste và Angulocaste

    Masdevallia TovarensisMaxillaria Ochroleuca

    Miltoniopsis

    Odontoglossum và giống lai

    Phalaenopsis

    Lan hai màu

    Calanthe

    Cattleya và giống lai

    Cymbidium

    Epidendrum PseudepudendrumGongora Maculata

    Lycaste

    Miltoniopsis

    Phalaenopsis

    Rossioglossum Rawdon Jester

    Thunia Gattonense

    Giống lai Dendrobium Nobile

    Odontoglossum và giống lai

    Hoa cà và đỏ nhạt

    Cattleya và giống lai

    Miltoniopsis

    Phalaenopsis

    Chanh nhạt

    Cattleya và giống lai

    Cymbidium

    Giống lai Dendrobium Nobile

    Lycaste và Angulocaste

    Miltoniopsis

    Odontoglossum và giống lai

    Phalaenopsis

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lan Cattleya Giống 1 Lá Đủ Màu Hoa To
  • Một Số Mẹo Trồng Lan Cattleya Thành Công
  • Tìm Hiểu Lan Cattleya: Nguồn Gốc, Chủng Loại, Cách Trồng…
  • Kỹ Thuật Kích Thích Lan Cattleya Nở Hoa Đúng Tết Hiệu Quả
  • Thay Chậu Và Nhân Giống Cây Hoa Lan Cattleya
  • Các Loại Lan Rừng Quý Hiếm (Đẹp Độc Lạ) Nhất Trên Thế Giới

    --- Bài mới hơn ---

  • Tên Một Số Loại Lan Rừng Phổ Biến, Quý Hiếm
  • Ý Nghĩa Và Biểu Tượng Của Hoa Lan Huệ
  • Lẵng Hoa Lan Vàng Sang Trọng Tại Hà Nội
  • Lẵng Hoa Lan Hồ Điệp Tím, Vàng Tặng Cho Nam Giới
  • Kỹ Thuật Chăm Sóc Lan Trầm Tím
  • Mỗi loài hoa lan mang một vẻ đẹp diệu kỳ, với các màu sắc sặc sỡ hay nhẹ nhàng đều mang đến một vẻ đẹp lạnh lùng khiến nhiều người si mê các loài hoa. Đặc biệt với loại hoa lan rừng thì có rất nhiều kiểu dáng, màu sắc như: trắng, hồng vàng, đỏ, cam xem lẫn nhau với hình dáng đặc biệt.

    Lan rừng được rất nhiều người yêu thích và nghiên cứu, hiện nay có rất nhiều vườn hoa lan rừng được trồng khắp các vùng miền nước ta.

    Trái ngược với những loại lan rừng phổ biến thì cũng có các loại hoa lan rừng quý hiếm, có loài là cực hiếm tính cả trên thế giới chỉ còn vài cây được bảo tồn hoặc nếu được nhân giống thành công thì có thể bán đấu giá với giá lên tới gần trăm tỷ.

    1. Lan Vũ Nữ (Oncidium)

    Oncidium là hoa lan rừng quý hiếm chỉ còn tồn tại ở khu vực bán cầu Tây, được tìm thấy trong môi trường sống từ mực nước biển ở vùng nhiệt đới đến độ cao trên dãy núi Andes. Chúng thường được biết đến với cái tên Lan vũ nữ, do sự giống nhau của đôi môi rộng, phẳng của hoa với váy xù. Những bông hoa này phổ biến nhất là màu vàng và nâu, trong khi một số loài có màu hồng, đỏ, đỏ tươi, xanh lá cây hoặc trắng, nhiều loài có dấu hiệu kỳ lạ.

    2. Lan Nhện (Ophrys sphegodes)

    Lan nhện là một loài phong lan quý hiếm có nguồn gốc từ châu Âu và Trung Đông. Nó là một loài rất đa dạng với nhiều phân loài được công nhận.

    Loài này là loài lan xuất hiện sớm nhất trong mùa hoa lan. Nó có thể phát triển tới 20 cm nhưng do khí hậu Địa Trung Hải ưa thích, nó có thể phát triển cao hơn trong điều kiện ấm hơn. Mỗi một cá thể có thể nở ra từ 2-18 bông hoa. Mỗi bông hoa có cánh hoa màu vàng xanh và môi có màu nâu đỏ. Hoa lan nhện là một loại cây rất hiếm mọc ở những vị trí rất thoáng trong vùng đồng cỏ và đất đá vôi.

    3. Lan Ngọc Điểm (Rhynchostylis gigantea)

    Lan Ngọc Điểm có tên khoa học là Rhynchostylis Gigantea – một loài hoa lan rừng quý hiếm của nước ta thường trổ hoa vào những ngày đầu năm mới với màu trắng tinh nguyên – trên cánh hoa điểm lấm tấm những chấm tím rất kỳ diệu – kì thú khiến người nhìn càng lúc càng thấy mê đắm. Đặc biệt hương hoa rất thơm – đó là ưu điểm lớn của hoa lan Việt Nam. Vì hầu hết lan ngoại tuy đẹp và bền lâu nhưng không có hương, mà đã là hoa thì phải có hương – thế mới sắc hương vẹn toàn.

    Lan Ngọc Điểm thuộc nhóm đơn thân, tăng trưởng theo chiều thẳng đứng, có rất nhiều rễ gió mọc thẳng từ thân. Lá dày, hẹp, tận cùng có hai thùy, có nhiều sọc nhạt màu chạy dọc theo chiều dài của lá. Cuống hoa thường cong, dài khoảng bằng chiều dài của lá, mang nhiều hoa màu trắng có điểm tím, môi có 3 thùy. Hoa có mùi thơm dễ chịu.

    4. Phong Lan Cephalanthera rubra

    Cephalanthera rubra là một loại phong lan rừng được tìm thấy ở châu Âu, Bắc Phi và Tây Nam Á nằm trong TOP các loại lan rừng quý hiếm cần được bảo tồn bởi số cá thể sống còn rất ít và điều đặc biệt là Hoa lan Cephalanthera này luôn là một trong những loài lan hiếm nhất ở Anh vì chỉ 70 năm mới nở.

    Mỗi chồi hoa đạt chiều cao 20 – 70 cm. Các chồi mọc từ một thân rễ leo. Thân cây nhẵn ở gốc và phủ dày đặc những sợi lông ngắn cao hơn. Các chồi có từ 2 đến 8 lá có kích thước dài từ 5 đến 14 cm và rộng từ 1 đến 3 cm. Mỗi lần nở có thể mang tới 20 bông hoa, có thể có màu hồng đến đỏ hoặc hiếm khi trắng. Chúng rộng đến 5 cm. Các cánh hoa cong và có hình như một chiếc thương. Hoa lan rừng Cephalanthera rubra thường nở từ ​​tháng 5 đến tháng 7. Được biết là đôi khi nhiều năm mà cây không ra hoa.

    Được trồng tại một địa điểm bí mật trong rừng sâu, các nhà khoa học chỉ tới kiểm tra được điều kiện sống của loài hoa này 1 lần/năm. Tuy nhiên, họ gặp may khi tới thăm những cây lan quý đúng dịp 1 trong số chúng nở hoa.

    Loại lan này chỉ nở trong vòng 10 ngày trước khi cánh hoa héo dần và rụng. Các chuyên gia đang cố gắng giúp loài hoa này thụ phấn trong điều kiện tự nhiên với hi vọng chúng có thể ra hạt để thuận lợi hơn cho việc nhân giống.

    5. Lan Bướm Lớn (Platanthera chlorantha)

    Loài lan quý hiếm này đang bị suy giảm do thiếu môi trường sống. Lan bướm lớn được phân biệt bằng hoa màu trắng đến vàng và có một cặp lá cơ bản rộng lớn. Loài này có một cành đơn có thể cao tới 60 cm.

    Hoa lan bướm lớn nở vào tháng 5 và được thụ phấn bởi bướm đêm. Vào buổi tối nó tỏa ra một mùi hương rất thơm.

    6. Lan Hài (Cypripedium calceolus)

    Hoa lan rừng này là một loại phong lan dành cho phụ nữ và là loài thuộc chi Cypripedium. Nó có nguồn gốc từ châu Âu và châu Á. Đây là loài lan lớn nhất ở châu Âu, cao tới 60 cm với hoa rộng tới 9 cm.

    Trước khi ra hoa, nó được phân biệt với các loài lan khác bởi kích thước và chiều rộng lớn của lá hình trứng của nó (dài tới 18 cm, rộng 9 cm), giống như các loài lan khác thể hiện sự định vị song song. Mỗi chồi có tối đa bốn lá và một số lượng nhỏ 1-2 hoa, có những cánh hoa dài thường xoắn khác nhau từ đỏ nâu đến đen (hiếm khi có màu xanh lá cây) và một hoặc môi màu vàng hình dép, trong đó có thể nhìn thấy các chấm đỏ. Đây là một cây lâu năm sống lâu và lây lan bằng thân cây ngang (thân rễ).

    7. Lan Cánh Xanh (Anacamptis morio)

    Là một trong những loại lan rừng đẹp và quý hiếm sinh trưởng trên các đồng cỏ ở châu Âu và tây Á. Cây cao 10-40 cm. Lá hình thuôn đến hình mác, dài 9 cm. Chùm hoa dài 8 cm tạo thành hình kim tự tháp hoặc hình thuôn. Trên vòi hoa có 5-25 hoa, mọc không sát nhau, màu tím hay đỏ tía, ít khi thấy màu hồng hoặc trắng. Các lá đài nổi bật với những đường gân xanh (Những đường gân này không được tìm thấy trên những cây lan trông tương tự khác như hoa lan tím sớm phổ biến hơn).

    Môi hoa có ba thùy, màu nhạt hơn với những chấm sậm màu ở tâm. Cựa hoa dựng đứng hoặc uốn cong lên, có chiều dài bằng với môi hoa. Ra hoa vào đầu mùa hè.

    8. Lan Bạch Môi (Christensonia vietnamica)

    Lan Bạch Môi (do môi hoa màu trắng) tên khoa học là Christensonia Vietnamica, còn gọi là lan Uyên Ương, Lan Cù Lao Minh, nhưng tên Cù Lao Minh là phổ biến nhất, đại đa số gọi như vậy. Cù Lao Minh là biệt danh của Nguyễn Văn Để, người mang lan đi triển lãm.

    Điều đặc biệt, lan Cù Lao Minh là một loài lan rừng đặc hữu quý hiếm của Việt Nam, được phát hiện vào năm 1993 do Jiri Haager – một khoa học gia Tiệp Khắc tìm thấy tại vùng núi Chúa, tỉnh Ninh thuận (Phan Rang).

    Do vậy, ta có thể thấy được Cù Lao Minh là một loại hoa lan đặc biệt mà chỉ Việt Nam mới có trong tự nhiên, không một quốc gia khác có. (Chỉ có thể là nhân giống cấy mô đến nơi khác)

    Về đặc điểm hình thái, điều đầu tiên ta cần biết lan Cù Lao Minh là loài phong lan đơn thân có kích thước nhỏ bé, giống kiểu Trứng Bướm, Hỏa Hoàng, đừng có xem chụp cận cảnh tưởng nó to lắm, loại này thân tròn nhỏ gần bằng cái đũa, nếu trồng vườn nhà lâu rồi thì thường cao 20-30 phân còn hàng rừng mới khai thác hiện tại ít gặp được cây dài thế vì khai thác gần cạn kiệt, nhưng thân dưới 10cm cũng đủ trưởng thành để ra hoa rồi.

    Rễ Cù Lao Minh trung bình bằng cái ngòi bi và loại này rất nhiều rễ, mọc um tùm chằng chịt, nhìn giò làn toàn rễ là rễ, rễ nhiều hơn lá. Lá mỏng nhưng cứng, mọc so le 2 bên thân, lá dài trưởng thành dài khoảng 8-13 cm, rộng 1 – 1.5 cm.

    Mùa hoa Cù Lao Minh khoảng tháng 7-9 dương lịch. Chùm hoa mọc ở các nách lá gần ngọn dài 10-15 cm, hoa 2-10 chiếc tùy độ lớn và độ khỏe của cây, hoa to 2.5-3 cm, cây bé nhưng hoa to tương đương Quế Lan Hương, bền khoảng 10-15 ngày. Hoa Cù Lao Minh có hương thơm nhẹ, kết cấu hoa rất đẹp như con chim đang bay với môi màu trắng có răng cưa xòe ra, đặc biệt đây là loại lan rừng hiếm hoi có cánh hoa màu xanh ngọc.

    9. Lan Hoàng Thảo (Dendrobium)

    Lan Hoàng Thảo có tên khoa học Dendrobium là loài lan đa thân với nhiều giả hành. Căn hành và khoảng cách giữa các mắt ngắn hơn Cattleya, các giả hành thường mang một thân với nhiều lá mọc xen kẽ, trên thân có nhiều mắt ngủ.

    Lan Hoàng Thảo là một họ Lan đặc biệt, vì quá nhiều chi nhỏ nên hầu như không có bất cứ một sự thống nhất cố định cụ thể nào trong hình thức của hoa, cây… Hơn thế nữa, đây là giống hoa Lan đẹp mà rất phức tạp về điều kiện sinh trưởng. Có rất nhiều loại phù hợp với khí hậu Nhiệt đới, lại có loại ưa Hàn đới, Ôn đới…thế nhưng, ở nơi đâu, Lan Hoàng Thảo Dendrobium cũng trưởng thành và phát triển một cách mạnh mẽ bất chấp gian khó của điều kiện tự nhiên.

    10. Hoa Lan Vanda

    Trong khi một số cây mọc ở vùng núi, thì hầu hết lan Vanda là những cây trồng ở vùng đất thấp sống trong điều kiện ấm áp và ẩm ướt với ánh sáng mặt trời. Hoa lan Vandas là loại hoa lan đẹp có thể là cây lớn hoặc nhỏ với hoa có kích thước tương ứng với nhiều màu sắc khác nhau, nhiều loại có mùi thơm mạnh mẽ. Chúng nở hoa nhiều lần trong suốt cả năm.

    Lan vanda nổi bật với hình dáng thân bao gồm những cụm lá dày và mọc đối xứng sang hai bên trông giống như những cánh quạt.

    Điểm đặc biệt của hoa lan Vanda chính là không chỉ ở cụm lá mà chính là những bông hoa lan rất to đẹp, hoa mọc thành chùm và mỗi bông hoa gồm 3 cặp lá xếp đối xứng với nhau. Với phần đài hoa luôn lớn hơn hoặc bằng cánh hoa. Do vậy được coi là điểm khác biệt so với các loại hoa lan khác.

    11. Lan Thiên Nga (Cycnoches Orchid)

    Loại Lan rừng quý hiếm này là họ hàng của hoa lan Cattleya, thân cây lan trông tựa như điếu xì gà, dài khoảng 20-40 cm trên ngọn có vài chiếc lá to bản, mỏng và có gân. Dò hoa mọc ở gần ngọn có một vài hoa hoặc rất nhiều hoa như Cyc. cooperi. Hoa nở vào mùa Thu rất thơm và lâu tàn, to chừng 12-15 cm tùy theo giống.

    Loài lan này có chừng 25 giống mọc từ Mễ Tây cơ qua Trung Mỹ tới lưu vực sông Amazon thuộc Peru.

    Lan Thiên Nga ra hoa theo mùa tứ tháng 7 đến 11. Sau khi tàn hoa, bạn cho nó nghỉ khoảng 2 tháng, bằng cách cho vào trong mát, 1 tuần tưới nước 1 lần cho giả hành nó không có teo nhiều, nếu rễ mục thì lấy cây ra khỏi chậu cắt hết rễ bỏ vào chậu treo lên, nếu rễ còn tốt thì cứ để yên thế trong chậu.

    12. Hoa Lan Ruồi (Ophrys insectifera)

    Hoa lan ruồi được đặt tên một cách khéo léo chúng là những bông hoa giống như ruồi. Đôi môi của hoa phong lan có màu nâu sẫm với hai vết lõm ở gốc gần giống như mắt của côn trùng.

    Đây là một loài phong lan hiếm rất đặc biệt với mỗi cá thể mang tới 15 bông hoa và loài lan này thường tạo thành các khuẩn lạc có tới 10 cây.Hoa này cũng là mọt trong những loại lan rừng đẹp rất hiếm ở Anh và được tìm thấy phổ biến hơn ở miền nam nước Anh.

    13. Lan Vani lông sậm

    Các nhà khoa học Séc, Nga đã phát hiện và công bố một loài hoa Lan mới ở Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà thuộc tỉnh Khánh Hoà trên tạp chí Orchideen Journal Volume 1-1 2013. Loài lan mới có tên khoa học là Vanilla atropogon. Tên khoa học được đặt theo nghĩa của hai từ gốc Latin gồm Atro có nghĩa là mầu đậm và podon có nghĩa là râu ở cánh môi.

    Loài thực vật phụ sinh có thân dài tới 15m, đường kính thân 5 – 9mm, với những đốt dài 3.5- 9.5mm. Rễ to ngang 1.5mm, lá đơn, mọc cách, hình mác, dài 12-17mm, rộng 4,2-47mm. Cụm hoa chùm dài 10-15mm, mọc ở đầu cành, có từ 10-23 hoa, kích thước hoa 4,5mm có mùi hôi. Hoa lan Vani nở vào tháng giêng cho tới tháng 5. Lan mọc trên cao độ 180-300m nơi gần các dòng suối, loài đặc hữu, rất hiếm gặp.

    Như vậy sự hiện diện của 5/6 loài lan Vani trong chi Vanilla, trong đó có 1 loài mới được công bố trên thế giới, đã khẳng định vị trí Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà thuộc tỉnh Khánh Hoà là một khu vực phân bố quan trọng của chi Vanilla trong hệ thực vật Việt Nam. Các loài lan vani trong chi Vanilla này có phạm vi phân bố rất hẹp và hiếm gặp.

    Chúng đang đứng trước nguy cơ bị săn lùng để mua bán cung cấp trong các vựa hoa lan cây cảnh của thành phố, cũng như đang bị đe dọa sinh tồn do sự mất rừng và sinh cảnh. Vì vậy, chúng ta cần phải có biện pháp khoanh vùng bảo vệ trong tự nhiên, đồng thời có chương trình nhân giống nhằm bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen quý hiếm của các loài lan vani này.

    14. Lan Thủy Tiên Hường (Dendrobium amabile)

    Tên gọi khác của Thuỷ tiên hường là Kiều hường, Tím huế

    Cây thuộc loại giả hành lớn, khác với farmeri thân vuông, amabile thân tròn, màu nâu hoặc xanh đen; dài từ 40-100 cm, lá mọc so le từ khoảng giữa thân đến ngọn. Hoa mọc từ gốc lá, có nhiều kiểu hoa.

    Phát hoa màu tím, cánh trắng họng vàng (Thường gọi là kiều hồng, kiều hường)

    Đặc điểm nhận dạng thủy tiên tím quý hiếm: lá hơi thuôn nhọn, rất dày và cứng, thân dài màu nâu đen, thường có 3 đến 4 lá trên thân.

    Là họ thủy tiên nên ưa ẩm, trồng nơi có nắng, khi cây đã thuần thì có thể phơi nắng 100%

    15. Lan Gấm (Ludisia discolor)

    Lan Gấm là loại lan rừng quý hiếm có nguồn gốc ở Đông Nam Á, cây mọc sát đất, có rễ bám vào đá trông dáng như con tằm. Thân có nhiều đốt màu đỏ hay tím hồng. Lá gần tròn, bầu dục, gốc có cuống thành bẹ, màu nâu tím óng ánh có vân trắng hình mạng rất rõ, mặt dưới màu hung đỏ. Cụm hoa nằm ở ngọn thân, ít hoa, có lông dày đặc. Hoa nhỏ, màu trắng với cánh môi màu vàng hình chữ T, đỉnh chia hai thuỳ, gốc có túi. Quả nang.

    Hoa tháng 7-9, có khi còn kéo dài đến dịp Tết âm lịch.

    Về sinh thái, Lan gấm là cây đặc biệt ưa ẩm và ưa bóng, thường mọc rải rác hoặc thành đám nhỏ lẫn trong lớp thảm mục hoặc ở hốc đá, dưới tán rừng kín thường xanh ẩm, ở độ cao 700-1.500m. Cũng thường được trồng làm cảnh. Lá và thân thường có màu tía hay đỏ nâu giúp cho cây vẫn có thể quang hợp được trong điều kiện ánh sáng yếu.

    Về tính vị, tác dụng: Vị ngọt, hơi chát, tính mát, có tác dụng tư âm nhuận phế, làm mát phổi, mát máu sinh tân dịch, tiêu viêm, lọc máu.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Những Điểm Nổi Bật Của Nhóm Hoa Lan Dendrobium
  • Thuốc Phòng Và Trị Bệnh Cho Hoa Lan Phổ Biến
  • Bó Hoa Lan Ly Tặng Sinh Nhật Sếp
  • Tranh Treo Phòng Khách Hoa Lan Tím Đẹp
  • Làm Hoa Lan Bằng Vải Voan Treo Tường
  • Danh Sách Tên Các Loài Hoa Lan Tại Việt Nam

    --- Bài mới hơn ---

  • Các Loại Hoa Phong Lan Rừng Đẹp Và Phổ Biến Nhất Tại Việt Nam?
  • 【Top 30】Các Loại Hoa Phong Lan Rừng Quý Hiếm Và Hình Ảnh
  • Phân Loại Lan Dendro Nắng Theo Cấp Độ
  • 【Tuyệt Sắc】Cây Lan Hạc Vỹ
  • Tìm Hiểu Lan Hạc Vỹ, Hình Ảnh Chi Tiết Cách Trồng Nhân Giống
  • Họ lan (Orchidaceae ) gồm nhiều chi trong đó phải kể đến các chi như dendrobium ( chi hoàng thảo) cattleya (chi cattleya), Aerides ( chi giáng hương), Rhynchostylis ( chi ngọc điểm), vanda (chi vanda), Phalaenopsis (chi lan hồ điệp)……….

    Tên các loài hoa lan ở Việt Nam thường được đặt với các tên rất đẹp tuy nhiên nhiều loài gây tranh cãi về tên Tiếng Việt hoặc có nhiều tên khác nhau như loài rhynchostylis gigantea có nhiều tên như đai châu, , nghinh xuân, lưỡi bò vì vậy ta nên sử dụng tên khoa học để thống nhất về cách gọi của các loài.

    Dendrobium anosmum – lan phi điệp

    Việt Nam cỏ khoảng 900-1000 giống lan phần đông do các khoa học nước ngoài tìm ra do đó đều có tên khoa học.

    Cũng vì vậy nhiều cây chưa có tên Việt Nam hoặc có tên nhưng do một vài người đặt ra hoặc có tên từ trước. Những tên này không được thống nhất, không phân rõ loài và giống cho nên rất phức tạp, hơn nữa lại không được văn vẻ, thanh lịch và thích hợp với loài hoa Vương giả.

    Bạc diệp – Tainia latifolia, macrantha, pancifolia

    Trầm rồng đỏ – Den Nestor Red Dragon

    Bạc lan – Cymbidium erythrostylum (Đặc hữu)

    Bạch càu, Tuyết mai – Dendrobium crumenatum

    Bạch hạc – Thu nia alba

    Đạch huệ đồng – Vanda denisoniana alba

    Dendrobium formosum – Bạch nhạn

    Bạch phượng – Pecteilis cochinchinensis.susannae

    Bích ngọc – Cymbidium dayanum

    Dendobium secundum – lan báo hỷ

    Cầu diệp – Bulbophyllum

    Chu đinh tỉm – Spathoglottìs plicata

    Chu đinh vàng – Spathoglottis aurea

    Chu thư – Peristylus candidus, chapaensis.parishii

    Hygrochilus parishii – lan cẩm báo

    Giã hạc, Lưỡng điểm hạc – Dendrobium anosmum

    Giải thủy – Anoectochilus, iancolatus, lyìei, roxburghii

    Giáng Hương – Aerides odorata, multiflora, houlettiana

    Hà biện – Habenaria dentata, lindleyana, rhodochilq

    Hạc đỉnh – Phaius tankervillae hay Phaius tankervilleae

    Hạc lan – Dendrobium incurvum

    Lan thủy tiên hay còn gọi là kiều.

    Hạc vĩ – Dendrobium aphyllum

    Hài hồng – Paphiopedilum delenatii (Đặc hữu)

    Hàm lân cứng – Gastrochilus calcoelaris, hainanensis

    Hảo lan – Goodyera foiiosa, fumata

    Hỏa hoàng – Ascocentrum miniatum

    Dendrobium aphyllum – lan hạc vỹ

    Hoàng kiếm lan – Cymbidium ítnlaysonianum

    Hoàng long – Coelogyne fawrenceana

    Hoàng thảo hỏa hoàng – Dendrobium beílatulum

    Hoàng thảo bạch hoàng – Dendrobium chrystianum

    Hoàng thảo tim – Dendrobium amabile (Đặc hữu)

    Hoàng nhạn – Dendrobium pendulum

    Hồng hoàng kiếm – Cymbidium ¡ridioides

    Hồ điệp – Phalaenopsis

    Hồng câu – Dendrobium aduncum

    Hồng kiếm lan – Cymbidium insigne

    Huyết nhung – Ren a nth era coccínea

    Kim điệp – Dendrobium chrysotoxum

    Kim điêp vẩy cá, vầy rồng – Dendrobium lindleyi, aggregatum

    Lan cattleya hay còn gọi là lan cát – Cattleya

    Kiều lan, Bầu ruợu – Calanthe cardiogfossa, densiflora, vesỉita

    Lả gắm, gầm đát – Ludisia discolor

    Luân trần – Eulophla spvctabilis

    Long tu – Dendrobium primulinum

    Lọng điểm – Bulbophyllơm

    Mặc lan – Cymbidium sinense

    Mao lan – Trichotosia dalatensis.dasyphylia

    Mao thiệt – Trichoglottis retusa, seidenfadenli

    Móng rùa – Oberonia dalatensis.evrardii, langbianensis

    Ngọc điểm – Rhynchostylis gigantea

    Ngọc điểm đai châu, đuôi cáo – Rhynchostylis retusa

    Ngọc vạn – Dendrobium chryseum, chrysanthum, crystalianum

    Nhẵn diệp – Li paris distans, empties, cordi foil a

    Nhất điểm hồng – Dendrobium draconis

    Nhất điểm hoàng – Dendrobium heterocarpum

    Nĩ lan – Eria muscicola, globifera, floribunda

    Phượng vĩ – Renanthera imschootiana

    Sậy lan – Arundina graminifolia

    Tai dê – U paris caesp//osa, dendrochiloides

    Tam bảo sẳc – Dendrobium devonianum

    Thạch hộc – Rickíngeria albopurpurea, angustifolia, fimbriata

    Thanh đạm tuyết ngọc – Coelogyne mooreana (Đặc hữu)

    Thanh ngọc – Christensonia vi etna mica (Đặc hữu)

    Thanh lan – Cymbidium ensifolium

    Thủy tiên – Dendrobium palpebrae

    Thủy tiên tím – Dendrobium amabile (Đặc hữu)

    Thủy tiên vàng – Dendrobium densiflorum

    Tóc tiên – Holcogíossum kimballianum

    Trân châu – Nervilỉs plicata, prainiana

    Trâm lan – Pecteilis

    Trần Mộng, Hoàng phi hạc – Cymbidium fowtanum

    Trần tuấn – Dendrobium trantuanii (Đặc hữu)

    Tri thù, Lan Nhện – Arachnis

    Trúc lan – Dendrobium hananensis, hancockii

    Tục đoạn – Philodota ạrticulatafbracteata, chinensis

    Tứ bảo sắc, Ngũ tinh – Dendrobium wardianum

    Vân đa dạ hương – Vanda denisoniana

    Vân hài – Paphiopedilum callosum

    Vân lan – Vanda

    Vệ hài.Tiẽn hài, Nữ hài – Paphiopedilum

    Vô diệp lan – Chiloschista

    --- Bài cũ hơn ---

  • Các Kiểu Cắm Hoa Lan Đẹp, Phù Hợp Phong Thuỷ Giúp Mang Sinh Khí Vào Nhà
  • Các Kiểu Cắm Hoa Lan Đẹp ” Dienhoahcm.com
  • Tìm Hiểu Về Giống Lan Vanda
  • Tìm Hiểu Về Loài Hoa Lan Cát/ Lan Cattleya
  • Tổng Hợp Các Giống Hoa Lan Rừng Được Yêu Thích Nhất
  • Các Giống Lan Hoàng Thảo Và Cách Trồng

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Trồng Lan Phi Điệp Vàng Và Chăm Sóc Đạt Kết Quả Tốt Nhất
  • Quy Trình Trồng Và Chăm Sóc Cây Hoa Lan Ngọc Điểm (Lan Đai Châu)
  • Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Cây Lan Vảy Rồng
  • Nhân Giống Cây Lan Dendro Nắng
  • Cách Chăm Sóc Lan Thân Thòng Qua Các Giai Đoạn
  • Dendrobium là giống lan lớn thứ hai trong họ nhà lan với khoảng 1100 loài đã được đặt tên. Các thành viên của giống này có sự khác biệt rất lớn cả về hình dạng cây;hình dạng hoa; kích cỡ, màu sắc và mùi hương của hoa.

    Trong tự nhiên, các thành viên của giống này có mặt ở khắp nơi từ bờ biển, ven sông, cao nguyên, rừng mưa nhiệt đới cho tới các dãy núi phủ tuyết. Môi trường sống của chúng khác nhau nên cách chăm sóc cũng khác nhau, vì vậy chúng tôi đề nghị cần phải tìm hiểu thật cẩn thận để có thể có được cách chăm sóc riêng biệt cho mỗi loại. Vui lòng tham khảo một số thông tin tổng quát dưới đây.

    Các giống lan hoàng thảo và cách trồng

    Một cách tổng quát, cách chăm sóc Dendrobium cũng tương tự như cách chăm sóc Cattleya. Ở Bắc bán cầu thời kỳ tăng trưởng của Dendrobium từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm.Trong thời kỳ này nên duy trì nhiệt độ ban đêm vào khoảng 15°C-18°C. Kiểm soát tốt ánh sáng, sự thông thoáng, độ ẩm là những việc làm cốt yếu đảm bảo cho việc trồng lan được thành công. Nếu cây lan không thể ra hoa, thử dời chúng đến một nơi khác mà có thể có nhiều hoặc ít ánh sáng hơn, nhiệt độ cao hơn hoặc thấp hơn, thông thoáng hơn nơi chúng đang được trồng.

    Vào thời kỳ nghỉ đông của cây lan, không nên bón phân, giảm tưới nước xuống mức chỉ đủ để giả hành không bị mất nước và teo lại. Trong thời gian nghỉ ngơi để chuẩn bị ra hoa , thỉnh thoảng phun sương có lẽ cũng đủ để giúp giả hành không bị teo lại.

    1. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM NOBILE (Nobile, chrysanthum, devonianum, topaziacum, và những cây lai của chúng)

    Những cây Dendrobium thuộc nhóm này bị rụng lá vào mùa thu. Từ khoảng cuối mùa thu cho đến khi cây ra hoa nhiệt độ ban đêm nên vào khoảng 10°C – 13°C. Từ cuối mùa hè nên ngừng bổ xung Nitơ cho cây. Đừng dùng phân chậm tan cho những cây trưởng thành hoặc sắp có hoa (Vì sẽ không kiểm soát được việc ngừng bổ xung Nitơ). Vào những ngày đầu thu khi lượng chiếu sáng giảm xuống (Ngày ngắn) và nhiệt độ ban đêm trở nên lạnh hơn, chúng ta bắt đầu giảm lượng nước tưới (Chỉ tưới đủ để giả hành không bị teo).

    Việc kết hợp nhiệt độ lạnh, đêm dài hơn, ít nước tưới và thiếu phân bón sẽ tạo điều kiện để xảy ra tình trạng ngủ đông cho cây giúp cây ra hoa. Khi nụ hoa phát triển tối đa, thông thường những chồi non sẽ xuất hiện. Lúc này chúng ta có thể lại bỏ phân và tưới nước bình thường nhưng chú ý đừng để những chồi non vẫn còn bị ướt vào cuối buổi chiếu.

    2. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM ANOSMUM (anosmum, friedericksianum, heterocarpum, lituiflorum, parishii, pierardii, primulinum, aggregatum , jenkinsii và những cây lai của chúng)

    Việc chăm sóc những cây lan thuộc nhóm này cũng tương tự như viếc chăm sóc những cây lan thuộc nhóm Nobile. Tuy nhiên nhiệt độ ban đêm vào mùa thu dành cho nhóm này có thể hơi cao hơn (Khoảng 13°C-15°C). Những cây con thuộc nhóm này thường là đã trưởng thành trước kỳ nghỉ đông. Vì thế việc giảm tưới nước, không bón phân… để tạo thời kỳ ngỉ ngơi cho cây lan có thể bắt đầu ngay khi những cây con phát triển hoàn chỉnh vào đầu thu. Một số cây thuộc nhóm này có thể chỉ ra hoa vào cuối xuân. Khi hoa tàn, những cây con sẽ lại xuất hiện.

    3. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM FARMERI (chrysotoxum, densiflorum, farmeri , thyrsiflorum và những cây lai của chúng)

    Những cây thuộc nhóm này thường là không rụng lá. Chúng là những loài thường xanh vì thế không có giai đoạn ngủ đông. Tuy nhiên, nên để cây trải qua một thời kỳ lạnh khoảng 10°C-13°C vào ban đêm để kích thích cây ra hoa. Nếu không cung cấp được cho cây nhiệt độ lạnh thích hợp, giảm bớt nước tưới trong những tháng mùa thu, mùa đông. Nhưng khơng được cây lan khô nước hoàn toàn giống như những cây có kỳ nghỉ đông.

    4. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM FORMOSUM (dearei. formosum, infundibulum, jamesianum, pulchellum và những cây lai của chúng)

    Những cây lan thuộc nhóm này có một điểm đặc sắc so với các nhóm khác nhờ vào lớp lông đen trên thân, nhất là ở những thân còn non. Nhưng cây thuộc nhóm này cũng cần điều kiện chăm sóc tương tự Cattleya. Nhưng để cây có thể cho hoa đạt nhất, cần có một giai đạn nhiện độ ban đêm khoảng 13°C-15°C vào mủa đông. Hoa của nhóm này trông mỏng manh nhưng lại rất bền. Không tưới nhiều nước khi những chồi non còn nhỏ.

    5. ĐỐI VỚI LAN DENDROBIUM THUỘC NHÓM TRÚC LAN (antennatum, canaliculatum, ciliatum, discolor, dixanthum, gouldii, leonis, và những cây lai của chúng)

    Những cây lan thuộc nhóm này cũng không rụng lá. Chúng nên được chăm sóc như đối với Cattleya, nhưng không nên để nhiệt độ xuống thấp hơn 16°C. Hoa của nhiều cây “trúc lan” lai thì tương đối lớn, lâu tàn và có vô số màu.

    6. ĐỐI VỚI LAN THUỘC NHÓM mini hay dendro mùa xuân, dendro sai hoa(bigibbum, superbiens, dicuphum)

    Cũng là cây thường xanh, nhưng cây thuộc loài này và những cây lai của chúng nên được trồng trong điều kiện nhiệt độ ấm quanh năm. Không bao giờ được để nhiệt độ xuống dưới 15°C. Những cây lan nhóm này có điều kiện trồng giống Cattleya nhất. Những cây mini cũng xuất phát từ nhóm này vì thế chúng cũng cần được chăm sóc như những cây có kích thước lớn. Cần cẩn thận không tưới quá nhiều nước lúc cây đang cho hoa và lúc cây ra chồi mới. Sẽ là không bình thường đối với nhừng cây lan thuộc nhóm này nếu chúng bị rụng lá.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Mùa Lạnh Chăm Sóc Phong Lan Đúng Cách Để Cây Nở Hoa Đều Đón Tết
  • Cách Trồng Phong Lan Giả Hạc Pháp
  • Bạch Nhạn, Aerides Odorata Var. Alba, Bạch Nhạn Rừng Hoa Trắng
  • Hướng Dẫn Cách Trồng Lan Bạch Hỏa Hoàng
  • #1 【Cây Hoa Lan Báo Hỷ】Đẹp Lung Linh, Hương Thơm Nhẹ
  • Cẩm Nang Phân Loại Hoa Lan Việt Nam

    --- Bài mới hơn ---

  • Hoàng Thảo Kèn Là Lan Gì
  • Bí Quyết Chăm Sóc Da Tuổi 25 Bạn Gái Cần “thuộc Nằm Lòng”
  • Mách Nhỏ Bạn Cách Chăm Sóc Hoa Lan Hồ Điệp Vàng Đúng Cách
  • Hoa Lan Bọ Cạp Cách Trồng Và Chăm Sóc Cây Hoa Lan Bọ Cạp
  • Kinh Nghiệm Trồng Và Chăm Sóc Phong Lan Quế Tím Nở Hoa Đơn Giản
  • Phân loại hoa lan Việt Nam theo hệ thống thực vật học

    Việt phân loại hoa lan là điều cần thiết vì có hàng trăm các giống lan Việt Nam, trong đó có các loài lan nổi tiếng trên khắp thế giới, có giá trị hàng chục nghìn USD.

    Cây hoa Lan (Orchid sp.) thuộc họ Phong lan (Orchidaceae); bộ lan(Orchidales); lớp một lá mầm Monocotyledoneac.

    Họ phong lan phân bố rộng từ 68° vĩ Bắc đến 56° vĩ Nam, từ gần Bắc cực như Thụy Điển, Alaska, xuống tận các đảo cuối cùng ở cực Nam của Oxtralia. Tuy nhiên tập trung của họ phong lan chủ yếu ở các vĩ độ nhiệt đới, đặc biệt ở châu Mỹ và Đông Nam Á.

    Đến nay loài người đã biết được trên 750 chi với 25.000 loài lan tự nhiên và 75.000 loài lan do kết quả chọn lọc và lai tạo.

    Có hàng trăm các giống lan Việt Nam, trong đó các loài lan sau được trồng rộng rãi trên khắp đất nước.

    Cách trồng hoa lan tại nhà đơn giản, hiệu quả

    Phân loại hoa lan theo đặc điểm hình thái thân cây

    Căn cứ vào đặc điểm hình thái thân cây phong lan có thể chia lan làm hai nhóm;

    + Nhóm phong lan đơn thân: đây là nhóm phong lan chỉ tăng trưởng về chiều cao làm cho cây dài ra mãi.

    Nhóm phong lan đơn thân chia thành 2 nhóm phụ:

    – Nhóm phụ lá mọc đối (Sarcanthinae): nhóm này lá được xếp thành 2 hàng mọc đối nhau, lá trên một hàng xen kẽ với lá của hàng kia. Gồm các giống như: Lan Vanda, lan giáng hương – Aerides, lan hồ điệp – Phalaenopsis…

    – Nhóm phụ lá dẹp thẳng hay tròn (Campylocentrinae): Papilionanthe, lan Luisia…

    + Nhóm phong lan đa thân: đây là nhóm phong lan gồm những cây tăng trưởng liên tục. Căn cứ vào cách ra hoa nhóm này chia thành 2 nhóm phụ:

    – Nhóm ra hoa phía trên: Địa lan – Cymbidium, lan hoàng thảo – Dendrobium, lan vũ nữ – Oncidium…

    – Nhóm ra hoa ở đỉnh: Lan Cattleya, lan Laelia, lan Epidendrum…

    Ngoài ra còn có một số giống mang tính chất trung gian như: Lan Centropetatum, lan Phackyphllum, lan Dichaea…

    Phân loại hoa lan theo môi trường sống

    Căn cứ vào môi trường sống của phong lan cũng có thể chia thành 3 loại:

    – Địa lan: cây lan sống trong đất hoặc trong giá thể có đặc điểm gần như đất

    – Phong lan: cây lan sống trong không khí.

    – Bán địa lan: cây lan có thể sống trong môi trường không khí và trong đất

    Kỹ thuật trồng hoa lan cho người mới trồng lan

    Các giống lan Việt Nam được trồng phổ biến

    Phong lan lai tạo

    Lan Ngọc điểm tai trâu – Rhynchostylis gigantea (Lindl.) Ridl.

    Cây lan ngọc điểm tai trâu có dáng đẹp, mọc khỏe, lá xanh, bóng, cụm hoa sặc sỡ, hương thơm ngào ngạt, nở vào cuối mùa đông, đầu mùa xuân (đặc biệt vào dịp tết Nguyên Đán) nên rất được ưa chuộng.

    Cây mọc phổ biến trong các rừng ẩm từ Bắc vào Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ.

    Lan Ngọc điểm đuôi cáo – Rhynchostylis retusa (L) BL

    Hoa lan Ngọc điểm đuôi cáo – Rhynchostylis retusa (L) BL

    Thân lan ngọc điểm đuôi cáo thẳng mập, lá màu xanh đậm, cụm hoa dài, bông thõng xuống, cuống hoa mập dài 20 – 40cm, hoa xếp dày đặc thành bông màu trắng có đốm tím, cánh môi màu tím. Hoa nở cuối tháng 4 đến hết tháng 5 sang đầu tháng 6.

    Cây lan ngọc điểm đuôi cáo mọc rải rác trong các rừng ẩm từ Bắc vào Nam, từ vùng đồi núi thấp đến vùng núi cao nơi có khí hậu hơi lạnh.

    Lan Hoàng thảo thuỷ tiên – Dendrobium farmeri paxt

    Hoa lan Hoàng thảo thuỷ tiên – Dendrobium farmeri paxt

    Cây hoa lan hoàng thảo thủy tiên mọc thành bụi lớn màu vàng rơm. Lá xanh đậm, bóng, mềm. Cụm hoa thường sinh ra ở phía đỉnh thân, mang nhiều hoa màu trắng. Phần họng và cánh môi màu vàng đậm. Cây hoàng thảo thủy tiên cho hoa đẹp, nở rộ vào tháng 2 – 3, đôi khi nở muộn sang đầu mùa hè. Cây mọc trong các rừng ẩm ướt từ Bắc vào Nam, đặc biệt ở các rừng thứ sinh đồng bằng sông Cửu Long.

    Lan Hồ Điệp – Phalaenopsis

    Hoa lan Hồ Điệp – Phalaenopsis

    Là loài lan nổi tiếng trên toàn thế giới vì dáng cây đẹp, hoa to, màu sắc sặc sỡ và độc đáo. Hoa nở vào cuối mùa đông sang mùa xuân năm sau.

    Cây lan Hồ Điệp phân bố rộng rãi từ dãy Hymalaya qua Malaixia, Inđônêxia tới Đài Loan, Philippin, Oxtralia. Có khả năng thích ứng rộng. Các giống lan Hồ Điệp hiện nay đã được chọn lọc, lai tạo nên hoa ngày càng to và đẹp hơn.

    Lan Hoàng Hậu – Cattleya Lindley

    Hoa lan Hoàng Hậu – Cattleya Lindley

    Đây là một chi gồm hầu hết các loài phong lan đẹp nổi tiếng và được nuôi trồng rộng rãi. Chi lan Hoàng Hậu phân bố nguyên thủy ở một vùng rộng lớn thuộc Châu Mỹ nhiệt đới.

    Về hình dáng, chi lan Hoàng Hậu có thể chia làm 2 nhóm:

    – Nhóm 2 lá, hoa thường nhỏ, chùm mang nhiều hoa (Bifoliate)

    – Nhóm 1 lá, với rất nhiều biến dạng, có củ giả nạc, cụm hoa có một đến một vài hoa lớn (Monofoliata). Đa số các loài lan đẹp đều thuộc nhóm này. Hoa có cấu tạo rất đặc biệt, hoa to, cánh hoa nhăn nheo xếp tỏa rộng, hoa có màu sắc, hình dáng độc đáo và nở hoa quanh năm.

    Trong số các giống lan Việt Nam hiện đang được nuôi trồng thì loại lan thuộc chi lan Hoàng Hậu này có hàng trăm giống lai như:

    – Hoa lan Cattleya candora Everest

    – Hoa lan Colmanara (Miltonia Ondontoglossum X Oncidium)

    – Hoa lan Cattleytonia (Broughtonia X Catteleya), Moir, 1975

    – Hoa lan Cyperocymbidium (Cyperoehis X Cymbidium), Hawakes, 1962.

    Các giống lan Việt Nam thuộc chi lan Hoàng Hậu có khả năng chịu nhiệt độ cao do đó thích hợp với điều kiện Việt Nam và chúng ngày càng được ưa chuộng.

    Các loài phong lan rừng

    * Phong lan đơn thân

    Phong lan đơn thân là những loài phong lan sống bám trên thân cây hay vách đá, thân phát triển vươn dài theo một trục. Hầu hết đây là những loài lan có xuất xứ từ vùng núi thấp hay núi cao trung bình, dễ trồng và dễ ra hoa ở miền Bắc. Theo hình thái của cây và yêu cầu về nuôi trồng có thể chia nhóm lan này thành 2 dạng.

    + Phong lan có thân vươn dài và rễ khí

    Thân hoa lan vươn dài, cây lớn. Rễ lớn mọc ra từ nhiều điểm dọc theo thân. Rễ cây có thê bám vào các vật cứng ở gần hay buông dài trong không khí. Cách trồng những loài lan này thường là buộc vào gỗ treo lên hay buộc vào thân cây trong sân vườn. Cũng có thể trồng chậu nhưng chậu chi có ý nghĩa làm giá đỡ cho cây, còn rễ cần được tự do phát triển. Đây là nhóm lan rừng dễ trồng nhất, gồm một số chi lan đáng chú ý

    – Chi Lan Giáng hương (Aerides)

    Trong các giống lan Việt Nam, Chi Giáng hương có 8 loài, là những loài Phong lan đơn thân được ưa chuộng bởi có hoa chùm dại, màu sắc tươi và hương thơm. Do có kích thước lớn các loài Giáng hương thường dùng để trang trí sân vườn, nơi có không gian rộng, các loài Giáng hương có xuất xứ từ vùng núi thấp hay núi cao trung bình, hầu hết dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Phần lớn các loài cần được che bóng một phần, trồng ở điều kiện 40-70% ánh sáng trực tiếp. Mùa hè cần tưới nhiều nước nhưng tránh để đọng nước ở rễ. Mùa đông giữ ẩm vừa phải. Bón phân hàng tháng trong mùa sinh trưởng. Trồng chủ yếu là do bám gỗ hay thân cây để bộ rễ phát triển tự do, hạn chế chuyển chậu, thay gỗ vì làm tổn thương nhiều đến rễ.

    Chi Giáng hương được dùng phổ biến để lai với các chi lan Vanda, lan Nhện, lan Hồ điệp, lan Phượng vĩ.

    Lan Giáng hương thơm (Aerides odorata)

    Hoa lan Giáng hương thơm – Aerides odorata

    Phong lan Giáng hương thơm còn được gọi là Quế lan hương. Cây có thân dài đến lm, mập. Lá hình dải, dài 15-30cm. Cụm hoa dài bằng lá, rủ. Hoa xếp dày, khá lớn. Cánh môi cuộn hình ống rộng, có cựa cong ra phía trước làm cho hoa có hình dáng con ong. Hoa thơm, màu từ trắng tinh đến phớt hồng. Loài lan này gặp cả ở vùng núi đá và núi đất thấp.

    Cây lớn, nhiều nhánh ở gốc tạo thành bụi, khi ra hoa làm cây trang trí sân vườn rất hiệu quả. Hoa nở vào địp 2/9, tương đối bền. Loài dễ trồng, cần để chỗ râm mát, khoảng 40-70% ánh sáng trực tiếp. Tưới nhiều và bón phân hàng tháng vào đầu mùa sinh trưởng từ tháng 4 đến tháng 8. Sau khi cây ra hoa, giữ độ ẩm vừa phải, không để cây bị khô, không bón phân cho tới mùa xuân năm sau.

    Ngoài giống thường gặp có hoa màu trắng vàng, ở Việt Nam còn có 2 giống:

    – Lan Giáng hương thơm hoa trắng (Ae.Odorarata var alba) có hoa màu trắng tinh, cụm hoa thẳng đến hơi rủ, nở tháng 8-9. Giống lan ít gặp, có ở miền Trung.

    – Lan Giáng hương hồng nhạn (Ae.Odorarata var micholitzii) có hoa màu hồng tím, nở vào tháng 4-5, cụm hoa thẳng, không thơm, thân ngắn, lá xếp dầy. Cây đặc hữu Tây Nguyên, dễ trồng ở miền Bắc.

    Lan Giáng hương Quế nâu (Aerdes houlletiam)

    Hoa lan Giáng hương Quế nâu – Aerdes houlletiam

    Còn gọi là hoa lan Tam bảo sắc. Cây có thân dài, mập. Lá hình dải, dài, mảnh hơn Giáng hương thơm. Cụm hoa rủ, hoa lớn, xếp dày. Hoa màu vàng cam hay nâu nhạt với phần đầu cánh màu tím. Cánh môi chia làm 3 thuỳ, thùy giữa rộng, mép có răng mịn nhăn nheo, giữa thuỳ có vạch đậm. Màu sắc hoa có thể thay đổi tùy từng cây từ trắng tím vàng tím. Loài hoa lan này gặp ở các tỉnh miền Trung và Nam bộ, là một trong những loài lan đặc trưng của dãy Trường Sơn. Cây mọc chủ yếu trên các vùng núi đất có độ cao thấp.

    Cây lớn có nhiều màu sắc, thơm thích hợp cho trồng treo trang trí ngoại thất rất có hiệu quả. Hoa nở vào tháng 4-5, tương đối bền. Loài dễ trồng, ưa bóng râm, chịu 40 -70% ánh sáng trực tiếp. Giống như Giáng hương thơm, loài này cần tưới nhiều nhưng tránh đọng nước vào mùa sinh trưởng và giữ ẩm vừa phải vào mùa đông. Phân bón chủ yếu vào đầu mùa sinh trưởng, không bón trong mùa lạnh.

    Loài tương tự hay gặp là lan Giáng hương Quế (Ae.falcata), phân biệt là hoa có màu vàng nhạt hơn và mùi thơm không bằng lan Giáng hương Quế nâu.

    Lan Giáng hương nhiều hoa (Aerides multiflora) (còn gọi là Thạch hoa)

    Hoa lan Giáng hương nhiều hoa – Aerides multiflora

    Người chơi lan thường gọi là phong lan Đuôi cáo. Cây có thân ngắn, mập, lá hình dải, dài. Cụm hoa rủ, hoa nhỏ, xếp dài thành bông, màu trắng có đốm tím ở gốc và đỉnh màu tím. Cánh môi không tạo cựa, chia làm 3 thùy, thùy giữa hình tam giác, màu tím đậm. Màu sắc hoa có thể thay đổi tùy từng cây. Cây mọc rải rác từ Bắc vào Nam chủ yếu trên các vùng đất độ cao thấp.

    Trong các giống lan Việt Nam thì loài lan này có thân cây gọn gàng, hoa có màu sắc tươi tắn, thích hợp cho trồng chậu treo trang trí bên cửa sồ, ban công lớn. Hoa nở tháng 5-6, tương đối bền. Cây dễ trồng, chăm sóc tương tự như hoa lan Giáng hương thơm và lan Giáng hương quế nâu. Tuy nhiên loài này khó ra hoa hơn và nhạy cảm hơn với nước đọng. Chú ý để cây chỗ sáng vào mùa đông,

    Loài lan tương tự có thế gặp là hoa lan Giáng hương Hồng (Ae.rosea) có người gọi là Đuôi cáo có lá dày và cuộn, xếp dầy trên thân hơn, hoa đậm màu hơn. Loài lan này gặp rải rác ở Lai Châu hoặc một số tỉnh phía Nam.

    – Chi lan Vanda

    Trong các giống lan Việt Nam, chi Vanda có 7 loài đã được ghi nhận. Hoa lan Vanda được ưa chuộng bởi hoa lớn, màu đậm, bền và có hương thơm, kích thước cây tương đối lớn, thân dài, thích hợp cho trang trí ngoại thất.

    Là những loài lan xuất xứ từ vùng thấp hay núi cao trung bình nên hầu hết các loài lan Vanda đều dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Các loài Vanda rừng được nuôi trồng trong các giống lan Việt Nam là những loài có lá dẹt, cần tránh nắng trực tiếp nhưng ưa sáng hơn chi lan Giáng Hương. Mùa hè cây cần nhiều nước nhưng tránh đọng nước trên rễ. Cũng như các loài phong lan đơn thân khác nên hạn chế việc vận chuyển chậu làm động rễ cây. Khi cây phát triển quá lớn, có thể tách cây sang chậu mới. Ngâm cây vào nước cho mềm rễ rồi mới tách để tránh làm tổn thương rễ. Trồng hoa lan Vanda cần có chỗ dựa cho thân và có chỗ cho rễ phát triển. Rễ hoa lan Vanda phát triển mạnh và nhiều thì cây mới ra hoa tốt. Có thể trồng cây vào chậu treo không có chất trồng. Trường hợp này, chậu chỉ làm giá đỡ, còn rễ phát triển buông ngoài không khí.

    Hoa lan Vanda là chi lan hay dùng để lai với các chi lan Hoàng Yến, Nhện, Phượng vĩ, lan Giáng hương hay hoa lan Hồ Điệp. Nhiều loài Vanda có hoa đẹp, phổ biến trên thị trường không phải là Lan rừng.

    Lan Vanda Chanh (Vanda fuscoviridis)

    Hoa lan Vanda Chanh – Vanda fuscoviridis

    Cây lan có thân mập, nhiều rễ lớn, lá hình dải, dài. Cụm hoa dài 10-15cm. Hoa lớn, xếp thưa, màu vàng nâu, mép viền vàng chanh. Cánh môi màu vàng chanh, gốc màu trắng. Thường gặp loài lan này ở một số tỉnh vùng Đông Bắc như Cao Bằng trên núi đá vôi ở độ cao thấp.

    Cây có hoa lớn, bền, thơm, thích hợp cho trồng treo, trang trí ngoại thất. Hoa nở tháng 5-6. Loài dễ trồng, chịu ánh sáng trung bình, 40-70% ánh sáng trực tiếp.

    Loài tương tự hay gặp là Vanda Bắc (V. concolor) có hoa màu nâu, đậm ở mép, nhạt dần vào trong, cánh môi màu nâu nhạt, gốc có sọc thường gặp ở miền Bắc.

    – Chi lan Ngọc điểm (Rhynchostylis)

    Chi lan Ngọc điểm trong các giống lan Việt Nam có 3 loài. Các loài của chi này nổi bật với hoa chùm gồm nhiều hoa nhỏ xếp dày thành bông, màu sắc tươi tắn với mùi thơm nhẹ. Hoa lan Ngọc điểm tuy có kích thước lớn nhưng thân không vươn quá dài nên có thể vừa thích hợp cho trang trí sân vườn thích hợp cho trồng treo ở cửa sổ, ban công có diện tích hẹp hơn.

    Là những loài lan có xuất xứ từ vùng thấp hay núi cao trung bình nên các loài lan Ngọc điểm dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Rễ các loài lan Ngọc điểm lớn, phần nhiều bám vào gỗ hay chất trồng, ít khi buông rủ như rễ hoa lan Vanda hay hoa lan Giáng hương. Do đó trồng những loài này cần có chỗ bám cho rễ phát triển, thường cây phong lan được buộc sát vào gỗ hay thân cây cho rễ bò dọc theo gỗ. Hạn chế việc thay chậu, thay chỗ trồng vì sẽ làm tổn thương nhiều đến rễ đã bám vào chất trồng.

    Các loài lan Ngọc điểm ưa sáng nhưng cần tránh nắng trực tiếp. Mùa hè cần tưới nước.

    Lan Ngọc điểm Đai châu (Rhynchostylis gigantea)

    Hoa lan Ngọc điểm Đai châu – Rhynchostylis gigantea

    Còn gọi là hoa lan Ngọc điểm Nghinh xuân (hay hoa lan ngọc điểm Tai trâu). Cây có thân mập, không cao, có nhiều rễ lớn. Lá dày màu xanh nổi cách vạch trắng dọc. Cụm hoa bông lớn, cong xuống, dài 20-30cm. Hoa xếp dày. Cánh dày màu trắng có nhiều đốm tím. Cánh môi trắng có vạch tím, đỉnh chia 3 thùy nhỏ. Hoa lan ngọc điểm đai châu có phân bố rộng ở nhiều vùng như Bắc Trung bộ, Tây Nguyên. Cây thường gặp trên núi đất ở độ cao thấp đến cao trung bình.

    Hoa lan ngọc điểm đai châu là loài cây hoa lan phổ biến được ưa chuộng do có hoa chùm đẹp, nở vào đầu xuân tháng 1-2 đúng dịp Tết, dễ trồng, ưa sáng 50-70% ánh sáng. Mùa sinh trưởng (tháng 3-8) có thể bón phân hàng tuần bằng phân cân bằng (N=P=K0 cho lá phát triển. Bón bằng phân giàu lân vào trước thời kỳ cây ra hoa (tháng 9-11). Hạn chế bón khi thời tiết quá lạnh. Một số người dùng phân hữu cơ như nước ốc, nước giải pha loãng để bón cho hoa lan ngọc điểm đai châu, tuy có tác dụng nhưng không nên sử dụng những loại phân này vì dễ gây sâu bệnh, thối lá và làm bẩn môi trường trồng Lan. Màu sắc hoa lan ngọc điểm đai châu thay đổi từ màu trắng, trắng đỏ cho đến màu đỏ tía. Một số giống hoa lan ngọc điểm đai châu hoa đỏ là giống nhập từ Thái Lan và giống trắng đỏ là giống lai.

    Lan Ngọc điếm Hải âu (Rhynchostylis coelestis)

    Hoa lan Ngọc điếm Hải âu – Rhynchostylis coelestis

    Loài lan này có thân ngắn và lá nhỏ hơn. Cụm hoa đứng, dài 10 -15cm. Hoa lớn, xếp dày, màu trắng với đốm lớn màu lam ở đỉnh. Cánh môi màu lam, gốc trắng, hoa thơm, Cây mọc trên núi đất ở độ cao trung bình ở các tỉnh miền Nam và Tây Nguyên.

    Do có cụm hoa đứng, màu lam tươi rất đẹp nên hoa lan Ngọc điếm Hải âu là loài có giá trị trang trí cao. Cây ra hoa tháng 5-6, hoa nở trong khoảng 1 tuần. Loài lan tương đối dễ trồng, ưa sáng, ưa chỗ thoáng đãng.

    Loài lan đáng chú ý khác: Lan Ngọc điểm Đuôi sóc (Rh.retusa) có hoa màu trắng đốm tím rất đẹp. Gặp rải rác ở miền Bắc và Bắc Trung bộ, tương đối khó trồng và khó ra hoa nên không phổ biến.

    – Chi lan Cẩm báo (Hygrochlus)

    Chi này chỉ có một loài lan duy nhất là lan cẩm báo (Hygrochilus parishii).

    Hoa lan Cẩm báo – Hygrochilus parishii

    Cây hoa lan có thân dày ngắn, lá hình trái xoan. Cụm hoa dài hơn lá, ít hoa, hoa lớn. Cuống chung mập thẳng hay gẫy khúc. Cánh hoa lan màu vàng xanh có đốm, vệt đỏ nâu. Cánh môi nhỏ, thùy bên. Gặp chủ yếu ở các tỉnh phía Nam và dãy Hoàng Liên Sơn ở độ cao thấp đến trung bình.

    Cây có hoa lớn, nở tháng 4-5 rất bền. Cây dễ trồng, ưa sáng. Cách trồng và chăm sóc hoa lan tương tự các loài hoa lan Ngọc điểm.

    Chủng hoa lan Cẩm báo nhung (H.parishii var mariottiana) có cánh hoa đồng màu, màu tím hồng gặp ở Tây Nguyên.

    – Chi lan Phượng vĩ (Renanthera)

    Chi lan Phượng vĩ trong các giống lan Việt Nam có 5 loài, là các loài Phượng lan đơn thân có thân vươn dài, lá ngắn, dày, xếp thưa trên thân. Hoa chùm lớn, màu đỏ và vàng, rực rỡ.

    Các loài lan Phượng vĩ xuất xứ từ vùng núi thấp hay cao trung bình, hầu hết là các loài dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Cây trồng trong chậu treo hay bám gỗ cho phát triển. Các loài lan Phượng vĩ rất ưa sáng, có thể trồng không cần che nắng ở những chỗ không quá nắng. Do trồng chỗ sáng nên cây cần tưới nước nhiều vào mùa hè. Mùa đông giữ ẩm vừa phải. Bón phân cho cây hoa lan hàng tháng trong mùa sinh trưởng. Đầu mùa tháng 6-8 bón các loại phân giàu đạm (30:10:10), bón phân cân bằng vào tháng 9-11. Trong mùa lạnh không nên bón phân hoặc bón các loại phân giàu lân và kali (6:30:3). Hạn chế chuyển chậu hay chỗ trồng vì rễ cây bám vào chất trồng tương tự như rễ hoa lan Ngọc điểm. Những cây lan sau khi chuyển chậu rất lâu ra rễ và hồi phục.

    Lan Phượng vĩ Bắc (Renanthera coccinea)

    Hoa lan Phượng vĩ Bắc – Renanthera coccinea

    Còn gọi là hoa lan Huyết nhung. Cây có thân leo cao tới 10m. Rễ nhiều, lớn, giúp cây leo bám cao. Lá dầy, ngắn, hẹp. Cụm hoa lớn dài tới 60cm, có 4-5 nhánh, mỗi nhánh có 10-15 bông, trải rộng gần giống hình tam giác phẳng. Hoa lan lớn, màu đỏ. Cánh môi màu đỏ đậm, thùy bên màu vàng có vạch dọc. Loài lan này rất phổ biến, có ở hầu hết các vùng trong cả nước. Cây mọc ở độ cao thấp và trung bình.

    Cây cao khoảng l,7m mới bắt đầu ra hoa, Những cây hoa lan bán ở thị trường thường là những đoạn thân ngắn được cắt từ cây to khi đã có hoa. Hoa nở tháng 4-5, rất bền, kéo dài 4-5 tuần. Loài lan này dễ trồng, ít sâu bệnh, hoa có màu đẹp nhưng không thơm, kích thước cây quá dài nên giá trị làm cành không cao, thường dùng cho leo bám các cây trong sân vườn. Hội sinh vật cảnh Buôn Mê Thuộc đã lai tạo loài lan Phượng vĩ với lan Vanda Dạ hương cho cây lai có hoa màu sắc đẹp, lại thơm.

    Hai loài lan Phuợng vĩ Trung (R.annamensis) và lan Phượng vĩ Nam (R.imschootiana) phân biệt với lan Phượng vĩ Bắc ở cảnh hoa có màu vàng lẫn đỏ, thân không leo dài.

    – Chi lan Hoàng yến (Ascocentrum)

    Chi lan Hoàng Yến trong các giống lan Việt Nam có 3 loài, có thân ngắn, lá dày. Hoa chùm đứng, nhiều hoa xếp sát, nổi bật với màu sắc rất tươi tắn.

    Có xuất xứ từ vùng núi thấp hay cao trung bình nên hầu hết các loài lan Hoàng yến dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Cây có kích thước nhỏ, chủ yếu thích hợp cho trang trí bên cửa sổ, ban công.

    Lan Hoàng yến thường dùng lai với các chi lan Vanda, lan Hồ điệp, lan Giáng hương.

    Lan Hoàng yến cam (Ascocentrum garayi = A. miniatum)

    Hoa lan Hoàng yến cam – Ascocentrum garayi = A. miniatum

    Lan Hoàng yến cam còn được gọi là hoa lan Hỏa hoàng. Cây có thân ngắn, mập, lá dày, cứng. Cụm hoa đứng mọc từ nách lá ở đỉnh, dài trên 10cm. Hoa nhỏ, xếp dài, màu vàng cam bóng, tươi. Hoả hoàng gặp chủ yếu ở phía Nam như miền Trung và Nam bộ, Tây Nguyên trên núi đất ở độ cao thấp,

    Hoa lan Hỏa hoàng nở tháng 4-5, bền trong vài tuần. Là loài dễ trồng, hoa sắc màu rực rỡ, kích thước cây gọn gàng nên hoa lan Hỏa hoàng có thể coi là lan rừng có giá trị cao. Rễ lan Hỏa hoàng nhỏ, nhiều, vừa bám gỗ vừa buông ra ngoài không khí. Cây trồng trong chậu treo nhỏ hay cho bám gỗ. Lan Hỏa hoàng ưa sáng, khoảng 50-70% ánh sáng trực tiếp. Cây lan ưa ẩm, cần tưới nhiều nước, nhất là trong mùa hè. Sau khi cây ra hoa, có thể bón phân hàng tháng.

    + Phong lan có thân ngắn, rễ chùm

    Đây là những loài lan đơn thân nhưng thân rất ngắn, rễ mọc thành chùm ở gốc cây. Do vậy những loài lan này cần trồng trong chậu để giá thể che kín rễ hoặc nếu khi trồng bám gỗ cần chú ý giữ ẩm cho rễ bằng cách buộc thêm xơ dừa, rêu quanh rễ. Hầu hết các loài lan này trong các giống lan Việt Nam đều ưa bóng mát nên đây là những loài lan đáng chú ý, thích hợp cho môi trường nội thất hay không gian hẹp.

    Lan Tóc tiên Bắc (Holcoglossum lingulatum)

    Hoa lan Tóc tiên Bắc – Holcoglossum lingulatum

    Cây lan có thân ngắn, lá dạng hình trụ nhọn. Cụm hoa đứng, hoa lớn, màu trắng, cánh môi có thùy giữa màu đỏ tím, có vạch đậm. Hoa thơm, loài lan Tóc tiên đặc hữu gặp trên núi đá đất vùng cao ở Sơn La, Lai Châu.

    Hoa lan Tóc tiên Bắc phát triển tốt trong điều kiện nuôi trồng tại Hà Nội. Rễ lan Tóc tiên Bắc mập, dày, bám dọc theo chất trồng. Do vậy thường cho cây bám gỗ nhưng cần thiết lót thêm xơ dừa hay rêu để giữ ẩm cho rễ. Để cây ở chỗ râm, mát, tưới nước nhiều quanh năm. Hoa lan nở thường vào dịp năm mới, kéo dài trong 2 tuần. Loài này là loài lan đẹp và quý nhất trong chi lan Tóc tiên, có tiềm năng làm cảnh cao tại Hà Nội và miền Bắc.

    – Chi lan Hồ điệp (Phalaenopsis)

    Các loài lan Hồ điệp rừng khác với các giống lan lai là thân thường nhỏ, hoa nhỏ, cụm hoa ngắn. Lá Hồ điệp dày, hình bầu dục. Hoa lan hồ điệp được ưa chuộng bởi thân gọn gàng hoa bền và tinh tế. Tuy nhiên hầu hết các giống lan Hồ điệp không có hương thơm.

    Các loài Hồ điệp rừng có xuất xứ từ vùng thấp hay cao trung bình, hầu hết là các loài dễ trồng và ra hoa tại Hà Nội. Tương tự như hoa lan Hồ điệp lai cây được trồng trong chậu với xơ dừa hay rêu. Sau vài năm trồng, khi cây lớn cần thay chậu lớn hơn.

    Hoa lan Hồ điệp là những loài lan ưa bóng râm, khoảng 30-40% ánh sáng trực tiếp. Tưới nước nhiều vào mùa hè nhưng tránh nước đọng ở rễ và đặc biệt là lá vì lá dày mềm, dễ thối và tồn thương. Nên tưới vào buổi sáng để tránh đọng nước vào buổi tối, dễ thối lá. Mùa đông tưới vừa phải, không để cây khô. Hoa lan Hồ điệp rừng không cần bón nhiều phân như hoa lan Hồ điệp lai. Bón phân nhiều đạm (30:10:10) hàng tháng trong mùa sinh trưởng là đủ. Muốn thúc hoa, bón phân nhiều lân (10:30:10) nhưng không nên quá lạm dụng vì hoa chỉ ra có mùa, khác với hoa lan Hồ điệp lai.

    Lan Hồ điệp Ấn (Phalaenopsis mannii)

    Hoa lan Hồ điệp Ấn – Phalaenopsis mannii

    Loài Lan này có cụm hoa ngắn. Hoa lớn, có 4-6 chiếc, xếp không quá thưa. Cánh hoa màu vàng nghệ, có vệt nhăn nheo màu nâu. Cánh môi màu vàng hay trắng nhạt. Loài lan này gặp rải rác ở một số tỉnh phía Bắc và miền Trung ở độ cao thấp tới trung bình.

    Hoa lan Hồ điệp Ấn nở tháng 4, kéo dài trong vài tuần. Do có thân và hoa đẹp, dễ trồng nên đây là loài lan có triển vọng làm cảnh cao, thích hợp trồng ở ban công, cửa sổ râm mát, không chiếm nhiều diện tích.

    * Phong lan đa thân

    Các loài lan đa thân có trục phát triển theo chiều ngang, trên đó nảy các chồi tạo thành nhiều thân gọi là giả hành hay củ giả. Để làm cảnh, nên chọn các loài của chi lan Hoàng thảo có các giả hành mọc tập trung, gọn, hoa lớn và nhiều màu sắc. Những chi lan khác ít khi được nuôi trồng ở miền Bắc do hoa có thể đẹp nhưng thân lòng thòng, lá mềm xấu, không đẹp.

    – Chi lan Hoàng thảo (Dendrobium)

    Lan Hoàng thảo là một chi lan lớn nhất trong họ lan. số lượng các loài lan Hoàng thảo trong các giống lan Việt Nam được ghi nhận là 107 loài. Gần đây, nhiều loài lan Hoàng thảo mới được phát hiện và mô tả. Các loài lan Hoàng thảo có mặt ở tất cả các vùng sinh thái trong cả nước. Những loài lan Hoàng thảo dễ trồng chủ yếu là từ các vùng núi thấp hay núi cao trung bình.

    Lan Hoàng thảo là những loài lan sống bám trên cây hay đá, mọc thành bụi nhiều hành giả. Các giả hành có thể phân thành các đốt như cây tre. Nhiều loài có rãnh dọc theo giả hành.

    Rễ hoa lan Hoàng thảo nhỏ, tập trung ở gốc do đó cần giữ ẩm cho rễ. Phần lớn hoa lan Hoàng thảo được treo trong chậu treo, dung than lot đáy chậu và buộc giữ gốc cây dùng xơ dừa hay rêu phủ rễ. Nếu buộc lên gỗ hay lên thân cây thì cần dùng chất trồng giữ ẩm tốt bó quanh rễ và tưới nước nhiều hơn.

    Các loài lan Hoàng thảo không ưa tách bụi, chuyển chậu. Tuy nhiên sau khi trồng 2-3 năm cây ra nhiều giả hành, rễ phát triển chật chậu, cần tách bụi hay đánh chuyển sang chậu lớn hơn. Thời gian tách bụi tốt nhất là vào đầu mùa xuân khi cây hoa lan bắt đầu ra rễ mới. Cũng có thể tách vào mùa thu trước khi cây bước vào thời kỳ nghỉ. Chú ý không cắt bỏ những giả hành cũ, đã rụng lá vì nhiều loài lan Hoàng thảo có khả năng ra hoa trong nhiều năm trên một giả hành đã rụng lá.

    Nhiều loài lan Hoàng thảo cần có thời kỳ nghỉ khô và lạnh mới ra hoa. Đặc biệt là các loài rụng lá theo mùa, ra hoa trên thân già rụng lá của năm trước. Trong thời kỳ nghỉ, cần tưới nước rất hạn chế, chỉ đủ để cây lan không bị khô. Không bón phân trong mùa này. Tưới nước trở lại khi thấy xuất hiện nụ hoa. Loài lan không rụng lá không có mùa nghỉ rõ rệt, cần giữ ẩm hơn vào mùa đông.

    Các loài lan Hoàng thảo thường ưa sáng, khoảng 50-70% ánh sáng trực tiếp là thích hợp. Nơi trồng thông thoáng không khí giúp cây phát triển tốt vào mùa sinh trưởng.

    Do có kích thước vừa phải, hoa lan đẹp nên lan Hoàng thảo là loài Lan có giá trị trang trí cao, thường thích hợp cho không gian tương đối hẹp. Một số loài lan Hoàng thảo lớn có thể dùng cho trang trí sân vườn. Chi lan Hoàng thảo được dùng phổ biến để lai tạo làm cây cảnh hay cắt hoa cắt cành.

    Để thuận lợi cho việc nhận biết và nuôi trồng, có thể chia chi lan Hoàng thảo thành các tông (nhóm)

    Nhóm Hoàng thảo (Dendrobium)

    Đặc điểm của các loài thuộc tông này là cây có giả hành dài, lá phát triển trên toàn bộ giả hành. Hoa lớn, cánh môi phẳng. Cụm hoa ít hoa, phát triển toàn bộ chiều dài già hành, cuống cụm hoa vuông góc với trục giả hành. Đây là những loài có xuất xứ từ vùng thấp hay núi cao trung bình nên tương đối dễ trồng. cần chú ý che bớt nắng vào mùa hè, để sáng vào mùa đông. Mùa hè tưới nhiều nước. Hầu như không bón tưới vào mùa đông, nhất là với các loài rụng lá.

    1. Lan Hoàng thảo dẹt (Dendrobium nobile)

    Hoa lan Hoàng thảo dẹt – Dendrobium nobile

    Hoa lan Hoàng thảo dẹt còn gọi là lan cẳng gà hay lan Thạch lộc. Cây có giả hành dẹt, lớn dần ở đỉnh màu vàng óng. Lá thuôn hình dải. Cụm hoa ngắn 1-3 hoa lớn phát triển trên các thân rụng lá. Hoa màu tím hay pha hồng. Cánh môi hoa có đốm lớn màu đỏ đậm, hoa thơm. Loài này gặp nhiều ở cả miền Bắc và miền Nam ở độ cao thấp tới trung bình.

    Cây có hoa lớn, đẹp, tương đối bền, kéo dài trong 3-4 tuần. Hoa nở vào đầu xuân tháng 3-4. Kích thước cây hoa lan vừa phải, thích hợp cho trang trí ban công, cửa sổ, sân vườn nhỏ. Loài này được dùng phổ biến để lai làm cây cảnh.

    Loài lan dễ trồng, ưa sáng khoảng 50-70%. Tưới nước nhiều vào mùa hè. Bón phân hàng tháng. Khi lá bát đầu chuyển sang màu vàng thì giảm dần tưới nước tới ngừng hẳn vào mùa đông, để cây nghỉ đông ở chỗ sáng. Tưới lại khi rễ mới và nụ hoa bắt đầu xuất hiện.

    Chủng hoa lan trắng (Dendro. nobile var alboluteum) có hoa màu trắng tỉnh, có đốm vàng ở giữa. Loài lan được tìm thấy ở Gia Lai và có thể gặp rải rác ở những vùng khác.

    2. Lan Hoàng thảo Long nhãn (Dendrobium fimbriatum)

    Hoa lan Hoàng thảo Long nhãn – Dendrobium fimbriatum

    Cây hoa lan mọc thành bụi với giả hành cao đến 2m. Lá hình giáo. Cụm hoa trên thân có lá, tương đối dài và nhiều hoa. Hoa lớn 8-15 chiếc, màu vàng nghệ. Cánh môi có đốm lớn màu đỏ đậm ở giữa, mép có lông chia nhánh, Hoa lan thơm. Loài lan gặp phổ biến ở nhiều nơi cả phía Bắc và phía Nam ở các độ cao khác nhau.

    Cây lan có hoa đẹp nở rộ vào tháng 5, bền 3-4 tuần. Kích thước cây lan tương đối lớn nên dùng cho không gian rộng ngoài sân vườn. Loài dễ lan trồng, ưa sáng 50-70%. Chăm sóc cây lan tương tự như hoa lan Hoàng thảo dẹt.

    Loài lan Hoàng thảo vàng cam hay Kim thoa (Dendro. chryseum) cũng hay gặp và rất giống loài lan trên, nhiều khi gọi cùng tên. Phân biệt là thân ngắn hơn, lòng cánh môi không phân nhánh như loài lan Hoàng thảo long nhãn, ít thơm hơn.

    3. Lan Hoàng thảo giả hạc (Dendrobium anosmum = Dendro. superbum)

    Hoa lan Hoàng thảo giả hạc – Dendrobium anosmum = Dendro. superbum

    Hoa lan Hoàng thảo giả hạc còn gọi là Hoa lan Phi điệp. Cây lan có giả hành hình trụ, buông dài đến 1-2m, Hoa lan đơn độc trên các đốt già rụng lá, lớn. Cánh hoa màu hồng tím. Cánh môi có đốm lớn màu tím đậm. Cây gặp phổ biến nhiều nơi ở cả miền Bắc và Tây Nguyên trên núi đất ở các độ cao thấp hay cao trung bình.

    Cây lan cho hoa lớn, màu đẹp, thích hợp trồng ở các chậu treo lớn. Hoa lan nở tháng 4-5, kéo dài trong 1 tuần. Loài lan tương đối dễ trồng, ưa sáng 40-60%. Tưới nước và bón phân như các loài lan Hoàng thảo rụng lá khác.

    Loài lan Hoàng thảo tím hồng (Dendro. parishii) có hoa màu sắc tương tự, phân biệt là thân mọc thẳng hơn, hoa lan đậm màu hơn, cánh hoa trong có răng cưa nhỏ, hoa rất thơm. Loài lan này gặp rải rác từ Bắc vào Nam.

    4- Lan Hoàng thảo tua (Dendrobium harveyanum)

    Hoa lan Hoàng thảo tua – Dendrobium harveyanum

    Cây có giả hành ngắn, mập, thuôn nhỏ dần ở gốc. Cụm hoa tương đối dài và nhiều hoa, Hoa lan lớn, màu vàng tươi. Cánh môi xòe rộng màu vàng cam, mép có tua nhỏ đều. Mép cánh trắng có tua lông dài. Loài lan này gặp ở Tây Nguyên trên núi đất ở độ cao trung bình.

    Cây lan có hoa chùm đẹp, nở rộ vào tháng 2-3, kéo dài 5-10 ngày. Rất thích hợp trồng trong các chậu treo nhỏ. Loài tương đối dễ trồng, ưa sáng 50-70%. Cây rụng lá mùa nghỉ và chăm sóc như những loài hoa lan Hoàng thảo khác cùng nhóm.

    + Loài hoa lan đáng chú ý khác:

    – Hoa lan Hoàng thảo đơn cam (Dendro. Unicum) có hoa lớn trên thân ngắn màu cam đậm gặp ở Tây Nguyên. Hoa rất đẹp nhưng ít thấy ở Hà Nội và tương đối khó trồng.

    – Hoa lan Hoàng thảo hoa vàng hay Phi điệp vàng (Dendro. chrysanthum) có hoa vàng chấm nâu trên thân có lá. Cây lan có mùi thơm cơm nếp. Hoa nở mùa thu, thường đúng 2/9. Cây thường gặp ở miền Bắc vào mùa hoa.

    – Hoa lan Hoàng thảo tam bảo sắc (Dendro. devonianum) có hoa nở đều dọc trên thân, cánh hoa màu trắng có đỉnh hồng, cánh môi có họng vàng cam. Loài này gặp rải rác ở Tây Bắc và Tây Nguyên.

    – Hoa lan Hoàng thảo u lồi hay hoa lan Hoàng nhạn (Dendro. Pendulum) có các đốt thân phình lên ở đỉnh, hoa nở đều dọc trên thân, cánh hoa màu trắng có đỉnh hồng, cánh môi có đốm màu vàng. Loài này gặp ở miền Bắc nhưng tương đối khó trồng và không đẹp khi không có hoa.

    + Nhóm lan Kiều (Chrysotxae)

    Các loài lan thuộc tông này đặc trưng bởi các giả hành ngắn, mập. Lá tập trung ở ngọn, bẹ lá rất ngắn, không rụng lá vào mùa đông. Hoa ở gần đỉnh, chùm dài, nhiều hoa lớn.

    Các loài lan Kiều Hoàng thảo có xuất xứ từ vùng thấp hay cao trung bình, tương đối dễ trồng. Đây là những loài lan ưa sáng trung bình, cần tưới nước vừa phải vào mùa hè. Mùa đông tưới đủ giữ ẩm và để cho chất trồng có thời gian khô giữa các đợt tưới nước. Bón phân hàng tháng vào mùa cây bắt đầu nhú nụ tới đầu mùa lạnh.

    Lan Hoàng thảo vảy rồng (Dendrobium lindleyi)

    Hoa lan Hoàng thảo vảy rồng – Dendrobium lindleyi

    Cây lan có giả hành rất ngắn 3-10cm, củ giả ảp sát vào giá thể. Trên đỉnh giả hành chỉ mang 1 lá. Cụm hoa tương đối dài và nhiều hoa. Hoa lan lớn, màu vàng tươi. Cánh môi màu vàng có đốm vàng đậm, mép nhăn nheo, phân bố rộng từ Bắc vào Nam ở các độ cao thấp và trung bình.

    Cây lan có hoa chùm đẹp, nở rộ trong thời gian ngắn vào tháng 5. Do đặc điểm giả hành mọc sát chất trồng nên thường hoa lan Vảy rồng được gắn vào các khúc dớn hay gỗ có diện tích rộng và giữ ẩm tốt. Loài dễ trồng, ưa sáng 40-70%. Tưới nhiều vào mùa hè. Cần có mùa nghỉ 2-3 tháng lạnh, ít tưới và để chỗ sáng cho ra nhiều hoa.

    Lan Hoàng thảo duyên dáng (Dendrobium amabile)

    Hoa lan Hoàng thảo duyên dáng Dendrobium amabile

    Hoa lan Hoàng thảo duyên dáng còn gọi là Kiều tím. Giả hành cao tới 40cm, có rãnh dọc, màu nâu đen. Cụm hoa buông xuống, đài 30cm và nhiều hoa. Hoa lan lớn, xếp thưa màu hồng nhạt. Cánh môi có đốm màu vàng cam, mép có lông. Loài đặc hữu miền Trung, cũng có thể gặp ở miền Bắc ở độ cao thấp.

    Loài lan này có hoa chùm đẹp, nở rộ vào tháng 5-6, hoa bền 5-10 ngày, Cây hoa lan thích hợp cho trồng trang trí ngoài sân vuờn. Loài dễ trồng ưa sáng 50-70%. Có thể trồng trong chậu có lót thân và phủ rễ bằng chất trồng mềm như xơ dừa, rêu hoặc buộc vào khúc dớn, thân cây dương xỉ. Chăm sóc cây như các loài Kiều khác.

    Lan Hoàng thảo thủy tiên vàng (Dendrobium palpebrae)

    Hoa lan Hoàng thảo thủy tiên vàng – Dendrobium palpebrae

    Loài này còn gọi là hoa lan Hoàng lạp hay hoa lan Hoàng thảo mỡ gà. Cây có giả hành ngắn, 30-50cm, có rãnh, màu vàng, phình ở giữa. Hoa màu vàng tươi, bóng. Cánh môi có đốm màu vàng đậm, mép có lông mịn. Cây mọc chủ yếu ở một số tỉnh miền Trung và Nam bộ trên núi đất ở độ dốc cao thấp hoặc trung bình.

    Cây có thân gọn gàng, hoa tươi màu, được coi là một trong những loài Lan Hoàng thảo có giá trị làm cảnh thất. Chế độ chăm sóc như các loài lan Kiều khác.

    Loài lan tương tự là Kiều vàng (Dendro. thysiflorum) có thân dài hơn, ít mập và phình hơn.

    Hoa không bóng như Thủy tiên vàng, có bán nhiều ở Hà Nội vào mùa hoa.

    Lan Hoàng thảo thủy tiên (Dendrobium palpebrae Lindl)

    Hoa lan Hoàng thảo thủy tiên – Dendrobium palpebrae

    Loài lan này còn gọi là Kiều trắng. Cây có giả hành ngắn 30cm, màu xanh, 4 cạnh. Cụm hoa buông xuống, dài trên 20cm và nhiều hoa. Hoa lan lớn, xếp thưa, màu trắng. Cánh môi gần vuông, họng màu vàng đậm, mép có lông. Hoa thơm. Loài mọc chủ yếu ở Tây Nguyên và Nam bộ trên núi đất ở các độ cao khác nhau.

    Loài lan này có hoa chùm đẹp, nở rộ vào tháng 4-5, hoa nở kéo dài 5-10 ngày, thích hợp trồng chậu treo nhỏ để trang trí cửa sổ, ban công. Nhu cầu ánh sáng và chăm sóc lan tương tự như các loài lan Kiều khác.

    Lan Hoàng thảo thất điểm hồng (Dendrobium draconis)

    Hoa lan Hoàng thảo thất điểm hồng – Dendrobium draconis

    Loài lan này có giả hành cao 2-40cm, chia đốt, khía dọc, lá có bẹ. Cụm hoa gần đỉnh 2-5 hoa. Hoa lan lớn màu trắng, cánh môi có sọc đỏ cam, hoa thơm. Loài lan gặp ở miền Nam trên núi đất ở độ cao trung bình đến cao. Loài lan này tương đối khó trồng. Cây hoa lan ưa sáng 40-70%, đòi hỏi tưới nước thường xuyên. Cây lan mọc thành bụi nên trồng trong chậu lót than và phủ chất trồng mềm và giữ ẩm tốt như có xơ dừa, rêu lên rễ. Hoa nở tháng 3-4 bền trong 3-5 tuần.

    + Các loài đáng chú ý khác:

    – Hoàng thảo hỏa hoàng (Dendro. bellatulum) có giả hành ngắn chia 3 đốt, hoa màu trắng, cánh môi màu đỏ cam. Loài gặp ở Tây Nguyên, thỉnh thoảng có bán tại Hà Nội.

    – Hoàng thảo xương rồng (Dendro. cariniferum) có hoa màu trắng vàng, đỉnh có đốm vàng, họng đỏ. Loài gặp ở Lâm Đồng, Tây Bắc nên vào mùa hoa có thấy bán ở Hà Nội.

    – Hoàng thảo tam giác (Dendro. trigonopus) hoa màu vàng tươi, họng xanh, cánh hoa hình tam giác.

    + Các nhóm lan khác

    Những loài trong các tông khác thường là hoa nhỏ, thân xấu hoặc khó trồng nên không phổ biến. Một số loài đẹp, cần tìm hiểu thêm cách nuôi trồng là:

    – Hoa lan Hoàng thảo báo hỷ (Dendrobium secundum) có giả hành mập có khía. rãnh hơi thuôn ở giữa, lá mềm. Cụm hoa cứng mọc nghiêng ở đỉnh. Nhiều hoa nhỏ xếp sát về một phía. Hoa màu hồng pha tím. Loài phân bố ở miền Nam nhưng tương đối dễ trồng ở Hà Nội.

    – Hoa lan Hoàng thảo Tuấn Anh (Dendro trantuanni) mới được phát hiện ở núi Hoàng Liên Sơn (mang tên một người sưu tầm phong Lan trong chi hội phong lan Hà Nội). Cây có giả hành dẹt ngắn, mập, có rãnh nông, thuôn nhỏ ở gốc. Hoa mọc đều trên thân, màu trắng hồng, họng nâu đậm, rất bền.

    – Hoa lan Hoàng thảo môi tua (Dendro. brymerianum) có giả hành màu vàng phình ở gốc, thuôn nhỏ ở đỉnh. Cụm hoa ngắn, hoa màu vàng tươi, cánh môi có lông tua dài. Loài mọc ở Lai Châu, Lào Cai, có bán ờ Hà Nội vào mùa hoa.

    Địa lan

    Đây là những loài lan mọc trên đất, có rễ ăn vào trong đất hoặc len lỏi giữa các kẽ đá. Thân cây có thể nổi trên mặt đất (bán địa lan) hay ngập trong đất (địa lan thật).

    + Nhóm lan Gấm

    Nhóm này được trồng làm cảnh chủ yếu vì có lá màu sắc đẹp. Những loài này mọc trên núi đá hoặc núi đất, thân ngầm nổi, rễ ăn vào lớp thảm mục của rừng. Phần lớn các loài lan Gấm nói riêng và Địa lan nói chung ra hoa vào mùa đông hay đầu xuân.

    Lan lá Gấm (Ludisia discolor)

    Hoa lan lá Gấm – Ludisia discolor

    Cây lan có thân rễ bò dài, sau đó vươn lên, mập. Lá bầu dục, phiến màu nhung đen, nổi rõ các gân mảnh dọc theo lá màu đỏ, mặt dưới lá đỏ. Cụm hoa mọc thẳng từ đỉnh, hoa thưa màu trắng. Hoa lan lá gấm gặp ở hầu hết các vùng trong cả nước ở độ cao thấp.

    Loài lan này tương đối khó trồng. Cây ưa bóng râm, 30-50% ánh sáng. Tưới nước thường xuyên nhưng tránh đọng nước vào thân lá. Dùng chậu nông, lót than, trên rải rêu, xơ dừa, pha thêm một ít đất với than bùn. Chỉ đặt thân lên mặt chậu rồi dùng rêu, lá khô phủ thân, không được chôn vì dễ làm thối thân. Cây lan có hoa tháng 2-3, bền 20-40 ngày, thơm. Loài lan được trồng làm cảnh do lá có vân màu sắc đẹp, thích hợp để bàn, trang trí nội thất tốt vì có khả năng chịu bóng và có kích thước nhỏ.

    + Loài lan đáng chú ý khác:

    Các loài lan trong chi Kim tuyến (Anoectochilus), Gấm đất (Goodyera) có cấu trúc thân và lá tương tự như Lan lá Gấm cũng là những loài có tiềm năng trang trí nội thất cao. Tuy nhiên, những loài này nhạy cảm với nước đọng, không chịu được nhiệt độ cao trong mùa hè ở Hà Nội. Loài lan thích hợp trang trí bên cửa sổ trong các phòng có điều hoà nhiệt độ.

    – Nhóm Lan đất

    Đây là những loài Lan mọc trong các bãi cỏ ven rừng, cạnh ruộng. Cây lan phát triển trên đất có nhiều khoáng sét, tầng đất dày. Do vậy những loài lan này thường dễ trồng, thích hợp trồng trong chậu như những cây cảnh thông thường. Đất trồng có thể là đất vườn, bổ sung một ít mùn bằng than bùn hay giá thể hữu cơ khác.

    Hạc đỉnh nâu (Phaius tankervilleae)

    Hoa lan Hạc đỉnh nâu – Phaius tankervilleae

    Cây lan có củ giả lớn, thân cao 50-60cm, lá lớn. Cụm hoa thẳng, mọc từ nách lá gốc củ giả, cao tới 70cm. Hoa nhiều, rất lớn, màu trắng ở mặt ngoài, nâu ở mặt trong. Cánh môi màu đỏ có vạch vàng. Cây mọc rải rác ở hầu hết các vùng trên các sình lầy ở độ cao thấp và trung bình.

    Loài lan này dễ trồng, ưa bóng râm. Tưới nước thường xuyên nhưng tránh đọng nước. Đất trồng cần thoáng, xốp, hoặc trộn rêu, dớn mục. Bón phân hữu cơ nhiều có tác dụng tốt. Hoa lan thơm nở tháng 2-3, vào dịp 8/3, bền 20-30 ngày.

    Cùng chi Hạc đỉnh còn có một số loài khác có hoa vàng, trắng hay hồng. Tuy nhiên ít thấy những loài này có bán ở Hà Nội.

    Lan Chu đỉnh tím (Spathoglottis plicata)

    Hoa lan Chu đỉnh tím – Spathoglottis plicata

    Cây lan có củ giả nhỏ, thân cao 40-50cm. Lá thuôn dài. Cụm hoa thẳng mang hoa ở đỉnh. Có từ 7-10 bông, hoa lan lớn, màu tím hay trắng. Cánh môi màu tím đậm, có họng vàng nhỏ. Loài lancó nguồn gốc từ vùng phía Nam trên núi đất ở độ cao thấp.

    Hoa lan Chu đỉnh tím là loài cây lan rất dễ trồng, ưa sáng. Cây lan có thể trồng trong chậu cảnh hay trồng ven tường thành hàng hoa. Hoa lan nở hầu như quanh năm, không có mùa xác định. Hoa bền và thơm, Khi chăm sóc, cần tưới nước thường xuyên nhưng tránh để đọng nước, Dùng đất vườn thoáng, xốp trộn với một phần giá thể hữu cơ. Bón phân hữu cơ có nhiều tác dụng tốt cho cây và hoa.

    Cùng chi lan Chu đỉnh có thể gặp một số loài khác có hoa vàng hay trắng, nhưng ít thấy có tại Hà Nội.

    Môt số lan Hài

    Lan Hài hồng (Paphiopedilum Delenatii)

    Hoa lan Hài hồng – Paphiopedilum Delenatii

    Loài Lan này có mặt ở Nha Trang (Khánh Hòa) và giữa Ninh Thuận – Khánh Hòa tại độ cao khoảng 800 – 1300m.

    Cây hoa lan dễ trồng, hoa có màu trắng pha hồng, đặc biệt cánh môi thường có màu hồng. Mọc trên đất.

    Cây có các hình lá bầu dục dẹp màu xanh với vân đậm nhạt, ở mặt trên và dưới có nhiều chấm nâu đỏ đôi khi dày đặc thành một màu hung đỏ.

    Cụm hoa thường mang 1-2 hoa, kích thước hoa 9x7cm, hoa thường nở vào mùa đông, độ bền hoa 20-40 ngày, có hương thơm.

    Cây ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 13-35°c. Giá thể thích hợp là mùn, dớn hoặc xơ dừa.

    Lan Hài Liên (Paphiopedilum tranlienianum)

    Hoa lan Hài Liên – Paphiopedilum tranlienianum

    Loài lan này có mặt ở Thái Nguyên với độ cao trung bình từ 500-800m, lan dễ trồng hoa có màu nâu với đài trên màu trắng, mọc trên đất đôi khi trên đá.

    Cây lan có các loại lá dạng dải, hơi mềm, mặt trên màu xanh đậm với mép lá màu xanh hay màu trắng mặt dưới xanh nhạt.

    Cây lan ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 1O-40%, nhiệt độ 5-35°C. Giá thể thích hợp là dớn và xơ dừa và nên bổ sung đá vôi.

    Lan Hài He ri (Paphiopedilum henryanum)

    Hoa lan Hài He ri Paphiopedilum henryanum

    Loài lan này có mặt ở Hà Giang với độ cao trung bình từ 1000 – 1200m. Hoa lan dễ trồng, hoa có màu đỏ sen, cánh trắng màu nâu đỏ pha xanh và đài trên mang màu xanh vàng với các chấm to màu nâu đỏ, mọc trên đất. Cây lan có lá hơi dựng, cứng và hơi dày, dạng vàng, mặt trên xanh đậm với mép lá vàng hay trắng vàng, mặt dưới màu xanh nhạt với các chấm nhỏ dày đặc màu nâu đỏ ở gốc lá. Cụm hoa thường mang 1 hoa, kích thước hoa 8x7cm, hoa lan thường nở vào mùa thu-đông, độ bền hoa 20-40 ngày, không có hương thơm. Cây lan ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 5-35°c. Cây ưa độ thông thoáng, giá thể thích hợp là dóm và xơ dừa.

    Lan Hài Hec man (Paphiopedilum herrmannii)

    Hoa lan Hài Hec man (Paphiopedilum herrmannii

    Loài lan này có mặt ở Cao Bằng với độ trung bình từ 800-1200m. Hoa có màu nâu đỏ ở cánh tràng, đỏ ở môi và đài màu nâu đỏ với viền màu xanh nhạt, lan sống trên đất, cây có lá dạng dài và nhỏ và hơi cứng, mặt trên có màu xanh bóng với mép lá màu xanh nhạt, cụm hoa mang 1 hoa, kích thước hoa 8x7cm, hoa thường nở vào mùa đông xuân, độ bền hoa 20-44 ngày, không có hương thơm. Cây ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ 10-40%, nhiệt độ 8-35°C, cây ưa độ ẩm và thoáng, giá thể thích hợp là dớn và xơ dừa.

    Phân bố: Đây là một loài lai tự nhiên giữa Paph. Barbigerum X Hirsutissimum var esquirolei phân bố ở khu vực biên giới Việt Nam – Trung Quốc

    Loài lan Hài Việt (Paphiopedilum vietnamense)

    Hoa lan Hài Việt – Paphiopedilum vietnamense

    Loài lan này hiện diện ở Thái Nguyên với độ cao trung bình 1000m, đễ trồng, hoa có màu hông pha trăng đên đỏ tím, mọc trên đât hay bám trẽn đá.

    Cây lan có lá to, bóng, dạng xoăn và dai, mặt trên bóng xanh với các vân đậm nhạt, mặt dưới có nhỉều chấm nâu đỏ dày đặc đến đồng màu nâu đỏ.

    Cụm hoa mang một hoa, ít khi có hai hoa, kích thước hoa 9x12cm, hoa thường nở vào mùa đông xuân, độ bền hoa 20-44 ngày, ít thơm.

    Cây ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 8-35QC, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa hoặc mùn và nên bả sung đá vôi.

    Loài lan Hài hằng (Paphiopedilum hangianum)

    Hoa lan Hài hằng (Paphiopedilum hangianum)

    Hiện diện ở Tuyên Quang, Bắc Cạn với độ cao trung bình từ 800 – 1OOOm. Hoa có màu vàng đến vàng nhạt hay vàng xanh, mọc trên đất hay bám trên đá.

    Cây có lá thuôn dài, to và cứng, mặt trên có màu xanh đậm, mặt dưới có màu xanh nhạt. Cụm hoa mang 1 hoa hiếm khi có 2 hoa, kích thước hoa 16xl4cm, hoa thường nở vào mùa xuân, độ bền hoa 20-44 ngày, rất thơm.

    Cây lan ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 8-35°c, giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa và nên bổ sung đá vôi.

    Loài Hài vàng chấm tía (nâu) (Paphiopedilum concolor)

    Hoa lan Hài vàng chấm tía (nâu) – Paphiopedilum concolor

    Loài lan này có mặt ở Ninh Bình, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Hài Phòng, Thái Nguyên, Bắc Cạn, Bắc Giang với độ cao trung bình từ 100 – lOOOm, lan dễ trồng, hoa lan thường có màu trắng đến vàng nhạt, trên cánh có nhiều chấm nhỏ màu nâu đỏ, mọc trên đất. Cây lan có lá hình xoan dài, màu xanh với các vân đậm nhạt ở trên mặt và mặt dưới có nhiều chấm màu nâu đỏ đôi khi đồng nhất màu nâu đỏ ở mặt dưới. Cụm hoa lan thường mang 1-3 hoa, kích thước hoa 6x6cm, hoa thường nở vào mùa xuân hè, độ bên hoa 20-44 ngày, ít thơm. Cây ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 10-35°c. Giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa.

    Loài Hài Hê len (Paphiopedilum helenae)

    Hoa Hài Hê len – Paphiopedilum helenae

    Loài lan này có mặt ở Cao Bằng tại độ cao 800-1000m, hoa lan có màu vàng nhạt, đài trên màu vàng với mép màu trắng, mọc bám trên đá. Cây nhỏ với các lá cứng, hơi dày và hẹp dài, mặt trên có màu xanh đậm với mép lá có màu vàng nhạt hay trắng xanh, mặt dưới xanh nhạt với gốc lá có các chấm nhỏ màu nâu đỏ. Cụm hoa mang một hoa, kích thước hoa 6x7cm, hoa lan thường nở vào mùa thu đông, độ bền hoa 20-44 ngày, không thơm. Cây lan ưa ẩm và thoáng, ánh sáng tán xạ che 10-40%, nhiệt độ 10-35°c. Giá thể thích hợp là dớn, xơ dừa và nên bổ sung đá vôi.

    Loài Hài tía (Paphiopedilum purpuratum)

    Hoa lan Hài tía – Paphiopedilum purpuratum

    Một số loài địa lan thuộc chi lan Kiếm:

    Cây lan có bộ lá xanh, bóng, đẹp, hoa lan nở vào dịp tết Nguyên Đán, đặc biệt hoa có hương thơm rất hấp dẫn như loài lan Mạc Đại Hoàng Biên – Cymbidium sp. Cây mọc nhiều ở vùng núi phía Bắc giáp Trung Quốc, vùng Hoà Bình, Lai Châu, Sơn La.

    Một số loài địa lan cũng thuộc chi lan Kiếm nhưng nở hoa vào cuối tháng 9 đến tháng 11 dương lịch. Cây lan có bộ lá đẹp, cứng, hoa thơm, đặc biệt là những ngày có gió heo may mùi thơm lại càng hấp dẫn.

    Đại diện cho loại này là Trần Mộng – Cymbidium sp, Đông Lan – Cymdibium sp. Cây phân bố rộng ở các vùng núi đá vôi thuộc các tỉnh phía Bắc.

    Một số loài đáng chú ý khác:

    Lan sậy (Arudina graminifolia) có thân mảnh, lá dạng cỏ. Cụm hoa mọc từ đỉnh, nhiều hoa nhưng hoa nở dần. Hoa lớn, màu hồng họng tía với đốm vàng nở không có mùa xác định. Loại có rải rác ở các bãi ven núi từ Bắc vào Nam. Thỉnh thoảng có bán ở Hà Nội nhưng ít người trồng.

    Các loài địa lan lai tạo (Địa lan hoa to)

    Theo phân loại thực vật, địa lan có chừng 48 loài, ở Trung Quốc có 30 loài, được chia ra làm hai loại là loại hoa nhỏ và hoa to. Hiện nay có khoảng 20 loại lan được dùng lam nguyên liệu lai tạo, gồm có loại hoa lan như Lan đầu hổ Lan mỹ hoá Lan bích ngọc, Lan đầu hổ Tây Tạng, Lan độc chiếm xuân, phong lan tím, phong lan châu Âu, phong lan đức thị, đại tuyết lan…

    Những giống lan lai được tạo thành từ các loài trên có tới vài nghìn. Hiện nay có những loại ra hoa sớm, ra hoa muộn, muộn trung bình, có loại cho hoa to, hoa xanh, hoa nhiều màu, lại có hoa hình dáng, màu sắc, hương thơm đa dạng.

    Các giống lan Việt Nam có khoảng 900-1000 giống, phần đông do các khoa học nước ngoài tìm ra do đó đều có tên khoa học. Cũng vì vậy nhiều cây chưa có tên Việt Nam hoặc có tên nhưng do một vài người đặt ra hoặc có tên từ trước.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lan Trầm Loại Hoa Vạn Người Mê Đòi Hỏi Kỳ Công Chăm Sóc
  • Trầm Trắng, Trầm Rừng Trắng Thái Lan, Dendrobium Parishii Var Alba
  • Lan Mokara: Ý Nghĩa, Hình Ảnh Đẹp, Các Mẫu Hoa Đẹp Dùng Mokara
  • Lan Ý Thảo Là Lan Gì? Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Lan Nở Hoa Đúng Dịp Tết
  • 【Hót】# 1Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Lan Trầm Tím
  • Lan Việt Nam Và Tên Khoa Học

    --- Bài mới hơn ---

  • 4 Cây Lan Mới Của Việt Nam
  • Aerides (Air-Ih-Deez) Giáng Hương
  • Thổ Lan Cymbidium Là Gì
  • 10 Vị Thuốc Quý Cần Có Cho Thai Phụ
  • Tản Mạn Về Nghệ Thuật Chơi Đá Gà
  • Việt Nam có khoảng 900-1000 giống lan phần đông do các khoa học gia ngoại quốc tìm ra do đó đều có tên khoa học. Cũng vì vậy nhiều cây chưa có tên Việt hoặc có tên nhưng do một vài người đặt ra hoặc có tên từ trước. Những tên này không được thống nhất, không phân rõ loài và giống cho nên rất phức tạp, hơn nữa lại không được văn vẻ, thanh lịch và thích hợp với loài hoa Vương giả. Vấn đề này chúng tôi đã trình bầy trong mục Đặt Tên Việt Cho Lan.

    Lan Việt Nam và tên khoa học

    Nay xin lược kê một số cây có tên đại chúng theo sách của các giáo sư Phạm Hoàng Hộ và Trần Hợp như sau:

    Bạc diệp Tainia latifolia, macrantha, pancifolia
    Bạc lan Cymbidium erythrostylum (Đặc hữu)
    Bạch câu, Tuyết mai Dendrobium crumenatum
    Bạch hạc Thunia alba
    Bạch huệ đồng Vanda denisoniana alba
    Bạch nhạn Dendrobium formosum
    Bạch phượng Pecteilis cochinchinensis,susannae
    Báo hỉ Dendobium secundum
    Bích ngọc Cymbidium dayanum
    Cẩm báo Hygrochilus parishii
    Cầu diệp Bulbophyllum
    Chu đinh tím Spathoglottis plicata
    Chu đinh vàng Spathoglottis aurea
    Chu thư Peristylus candidus, chapaensis,parishii
    Giã hạc, Lưỡng điểm hạc Dendrobium anosmum
    Giải thùy Anoectochilus,lancolatus, lylei, roxburghii
    Giáng Hương Aerides odorata, multiflora, houlettiana
    Hà biện Habenaria dentata,lindleyana,rhodochila
    Hạc đính Phaius tankervillae hay Phajus tankervilleae
    Hạc lan Dendrobium incurvum
    Hạc vĩ Dendrobium aphyllum
    Hài hồng Paphiopedilum delenatii (Đặc hữu)
    Hàm lân cứng Gastrochilus calcoelaris, hainanensis
    Hảo lan Goodyera foliosa, fumata
    Hỏa hoàng Ascocentrum miniatum
    Hoàng kiếm lan Cymbidium finlaysonianum
    Hoàng long Coelogyne lawrenceana
    Hoàng thảo hỏa hoàng Dendrobium bellatulum
    Hoàng thảo bạch hoàng Dendrobium chrystianum
    Hoàng thảo tím Dendrobium amabile (Đặc hữu)
    Hoàng nhạn Dendrobium pendulum
    Hồng hoàng kiếm Cymbidium iridioides
    Hồ điệp Phalaenopsis
    Hồng câu Dendrobium aduncum
    Hồng kiếm lan Cymbidium insigne
    Huyết nhung Renanthera coccinea
    Kim điệp Dendrobium chrysotoxum
    Kim điêp vẩy cá, vẩy rồng Dendrobium lindleyi, aggregatum
    Kiều lan, Bầu ruợu Calanthe cardioglossa, densiflora, vestita
    Lá gấm, gấm đất Ludisia discolor
    Luân trần Eulophia spectabilis
    Long tu Dendrobium primulinum
    Lọng điểm Bulbophyllum
    Mặc lan Cymbidium sinense
    Mao lan Trichotosia dalatensis,dasyphylia
    Mao thiệt Trichoglottis retusa,seidenfadenii
    Mật khẩu Cleisostoma chantaburiense, racemiferum, crochetti
    Móng rùa Oberonia dalatensis,evrardii, langbianensis
    Ngọc điểm (đuôi chồn) Rhynchostylis gigantea
    Ngọc điểm đai châu, đuôi cáo Rhynchostylis retusa
    Ngọc vạn Dendrobium chryseum, chrysanthum, crystalianum
    Nhẵn diệp Liparis distans, elliptics, cordifolia
    Nhất đỉểm hồng Dendrobium draconis
    Nhất điểm hoàng Dendrobium heterocarpum
    Nĩ lan Eria muscicola, globifera, floribunda
    Phượng vĩ Renanthera imschootiana
    Sậy lan Arundina graminifolia
    Tai dê Liparis caespitosa, dendrochiloides
    Tam bảo sắc Dendrobium devonianum
    Thạch hộc
    Thanh đạm tuyết ngọc Coelogyne mooreana (Đặc hữu)
    Thanh ngọc Christensonia vietnamica (Đặc hữu)
    Thanh lan Cymbidium ensifolium
    Thủy tiên Dendrobium palpebrae
    Thủy tiên tím Dendrobium amabile (Đặc hữu)
    Thủy tiên vàng Dendrobium densiflorum
    Tóc tiên Holcoglossum kimballianum
    Trân châu Nervilis plicata, prainiana
    Trâm lan Pecteilis
    Trần Mộng, Hoàng phi hạc Cymbidium lowianum
    Trần tuấn Dendrobium trantuanii (Đặc hữu)
    Tri thù, Lan Nhện Arachnis
    Trúc lan Dendrobium hananensis, hancockii
    Tục đoạn Philodota articulata,bracteata, chinensis
    Tứ bảo sắc, Ngũ tinh Dendrobium wardianum
    Vân đa dạ hương Vanda denisoniana
    Vân hài Paphiopedilum callosum
    Vân lan Vanda
    Vệ hài,Tiên hài, Nữ hài Paphiopedilum
    Vô diệp lan Chiloschista
    Ý thảo Dendrobium gratiossimum

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lan Hài Hằng (Paphiopedilum Hangianum)
  • Người Việt Và Hoa Lan Việt
  • Tổng Hợp Dendrobium Rừng Việt Nam
  • Hoa Lan Huyết Nhung Việt Nam
  • Ngọc Điểm – Rhynchostylis (Rink-Oh-Sty-Lis) Viết Tắt Rhy.
  • Cây Lan Mới Vandopsis Undulata

    --- Bài mới hơn ---

  • Bulbophyllum Dasystachys Một Cây Lan Mới Hơi Hướng Việt Nam
  • Cây Lan Aerides Phongii
  • Một Cây Lan Mới Cho Thế Giới
  • “tìm Thấy Lại” Giống Hoa Lan Quý Hiếm Trên Một Hòn Đảo Xa Xôi
  • Cây Liparis Mới Của Phú Quốc
  • Anh Chu xuân Cảnh một người chơi lan tài tử, vừa gửi cho tôi mấy tấm hình một cây lan lạ. Vốn là hội viên trẻ tuổi của Câu Lạc Bộ Tràng An, Hà Nội một nhóm thường có thú đam mê “đạp thảo, tầm lan” rất cao, nên đã tổ chức nhiều chuyến viếng thăm các khu rừng sâu núi thẳm tại Sơn La, Lai châu, Thái Nguyên v.v…

    Cây lan mới Vandopsis undulata

    Nhìn qua hình dáng bông hoa, tôi ngờ ngợ đã thấy ở đâu đó. Nhưng nghĩ mãi không ra, thấy cánh hoa dài và soăn seo, tôi nhớ tới những bông hoa tương tự thường mang chữ undulata có nghĩa là: gợn sóng như cây Schomburgkia undulata của anh Nguyễn Thanh hay khóm lan khổng lồ Dendrobium discolor (tên cũ) và Durabaculum undulatum (tên mới) mà tôi đã thấy trong chuyến du ngoạn Úc châu vào tháng 9-2005.

    Có một anh bạn cháu ở Lai Châu tình cờ mua lại của mấy đứa trẻ đi chơi dọc đường ở Thị xã Lai Châu.

    Trong đợt đi công tác vừa rồi cháu qua chơi thì hoa vẫn chưa tàn (hoa rất bền, cả tháng mới tàn) nên cháu có chụp chi tiết cây này vì đối với cá nhân cháu thì thấy rất lạ.

    Mô tả: Thân dài 1,2-1,4m, lá dầy, cứng dài 10-14 cm, rộng 2-3,5 cm, chùm hoa có nhánh dài 30-45 cm, hoa nở tiếp tục từ dưới lên trên, mỗi chùm hoa có từ 7-15 bông, hoa to, chiều ngang của 2 cánh là 8 cm, từ cuống hoa cho tới đầu cánh hoa là 8 cm. Cánh hoa mầu trắng, lưỡi hoa mầu tím hồng có họng sọc đỏ.

    Tra cứu nát óc mà vẫn không tìm thấy, bèn hỏi anh Nguyễn Duy may ra có manh mối nào hay không. Thật đáng bội phục người tuổi trẻ trí óc sáng suốt và minh mẫn, ngày hôm sau anh cho biết đó là cây Vandopsis undulata.

    Tìm hiểu thêm, được biết cây lan này đã được các khoa học gia Lindley tìm ra vào năm 1859 và đặt tên là Vanda undulate. Sau đó vào năm 1895 Benth và ex Hook.f gọi là Stauropsis undulates và sau cùng Vitagrowthheight.com đổi ra thành Vandopsis undulata [Lindley] Vitagrowthheight.com 1912.

    Lan mọc ởHimalayas, Nepal, Bhutan, Sikkim, Myanamar và Trung Hoa, nhưng chưa có một tài liệu nào cho biết là có mọc tại Việt Nam cả.

    Đặc điểm Cây lan mới Vandopsis undulata

    Đây là một giống phong lan cao lớn, hoa cũng khá lớn lại lâu tàn và nở vào mùa xuân cho nên chúng tôi hy vọng các bạn yêu lan ở Lai Châu, Sơn La hay Sapa có thể tìm thấy ở ngoài thiên nhiên.

    Cũng xin nhắc thêm là khi thấy một cây lan lạ, xin hãy vui lòng chụp vài tấm ảnh gửi bản nguyên gốc (đừng thu nhỏ) cho chúng tôi biết và làm theo lời dặn ghi trong bài “Nhận diện hoa lan II” trên trang Vitagrowthheight.com và điều cần thiết nhất là liên lạc gấp với các khoa học gia sau đây hoặc lấy mẫu hoa ngâm trong cồn.

    Khi chụp ảnh nên chụp như sau và không nên chụp bằng điện thoại vì phẩm chất kém.

    Toàn cây có cả lá hoa, nếu có thể xin chụp tai chỗ ngoài thiên nhiên.

    Củ hay thân cây.

    Chùm hoa.

    Hoa thẳng, hoa nghiêng, phía sau (cận ảnh).

    Nhị hoa (cận ảnh).

    Ngoài nhưng tấm ảnh là các chi tiết cần thiết:

    Địa điểm tìm thấy rừng núi nào (toạ độ)?

    để biết chắc là lan có mọc ngoài thiên nhiên.

    Nơi mọc (trên cây, dưới đất).

    Hoa nở hoa vào tháng nào?

    Hoa có thơm hay không?

    Bao nhiêu lâu thì tàn.

    Kích thước cây, lá, hoa v.v…

    Các khoa học gia cần phải có đủ các tài liệu cần thiết đó để so sánh các cây lan hiện đã có mặt trên thế giới, sau đó mới có thể xác định được. Nếu không có đầy đủ mẫu vật và tài liệu như trên sẽ khó lòng nhận diện cho chính xác.

    Về việc đặt tên cho cây lan, gần đây Tiến sĩ Leonid Averyanov và Tiến sĩ Phan kế Lộc đã hội ý với chúng tôi rằng mỗi khi tìm được cây lan mới, cây lan này sẽ được mang tên người giới thiệu nó. Đó cũng là chút kỷ niệm để vinh danh những người đã có công giới thiệu cây lan mới với hoa lan thế giới. Thí dụ như cây câyPaphiopedilum canhii mang tên Chu xuân Cảnh và cây Aerides phongii mang tên anh Nguyễn Phong.

    Xin nhớ một điều là chúng tôi chỉ có thể biết đến người đã giới thiệu, đã cung cấp cho các mẫu vật và chi tiết nêu trên, mà không thể nào biết được những điều chưa được ai ai tiết lộ.

    Với cây Vandopsis undulata loài Vandopsis sẽ có 3 giống và tổng số các cây lan Việt sẽ là 1157 giống.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lan Xương Cá Ninh Thuận
  • Hướng Dẫn Kỹ Thuật Xem Chân Gà Chọi Bí Truyền
  • Hướng Dẫn Cách Chọn Gà Khi Ngủ, Khi Chạy
  • Cách Phân Biệt Gà Rừng Thuần Chủng
  • Thế Giới Kỳ Diệu Của Phong Lan
  • Phân Loại Các Giống Lan Dendrobium

    --- Bài mới hơn ---

  • Hoa Lan Den. Teretifolium
  • Lan Chu Đinh (Spathoglottis Blume 1825 Viết Tắt Spa.)
  • Bulbophyllum Nocturnum: Đóa Hoa Tối Nở, Sáng Tàn
  • Cây Dendrobium Hoa Đỏ
  • Lan Trầm Tím (Dendrobium Nestor)
  • Hoa lan (danh pháp khoa học: Orchidaceae) là một họ thực vật có hoa thuộc bộ Măng tây (Asparagales). Lan là một gia đình có sự đa dạng các chủng loại lớn thứ nhì trong thế giới thực vật với gần 30,000 loài chỉ sau họ Cúc và có mặt gần như trên khắp các châu lục ngoại trừ Nam Cực.

    Trong đó Dendrobium (Lan Hoàng Thảo, Đăng Lan) là một loài lớn với hơn 1,200 giống, đứng thứ hai trong gia đình hoa lan về số lượng giống và cũng đứng thứ hai trong các loài lan được nuôi trồng nhiều nhất chỉ sau Cattleya.

    Đây cũng là nhóm hoa lan đa dạng có hoa đẹp với màu sắc đầy mê hoặc và một chi tiết không thể quên được chính là hương thơm… Dù rằng Bulbophyllum (Lan Lọng) là một loài lớn nhất trong họ hoa lan nhưng luận về hương sắc có lẽ Dendrobium vẫn vượt trội hơn nhiều phần.

    Phân loại các giống lan Dendrobium

    Nói riêng về Dendrobium thì đây là một loài thực vật phụ sinh, sống và bám trên thân cây hoặc đá. Thích nghi với nhiều loại môi trường sống, từ những vùng núi cao Hy Mã Lạp Sơn đến các khu rừng nhiệt đới vùng đất thấp và cả những vùng khí hậu khô nóng của sa mạc Úc Châu.

    Cũng từ sự đa dạng hấp dẫn kia trong các giống thuộc loài Dendrobium thường được chia ra làm nhiều nhóm với sự riêng biệt nổi bật của từng loại và có khá nhiều cách phân loại khác nhau. Trong bài viết này xin chỉ nói về các giống lan Dendrobium và cách phân loại dưới đây là một cách phân loại dựa vào những điểm tương đồng của những giống lan cũng như cách sống, mùa nghỉ, mùa hoa… Đây cũng là cách phân loại dễ nhớ nên được nhiều người sử dụng so với các cách phân loại khác.

    1. Phalaenanthe:

    Nhóm này lá thường xanh trong nhiều năm, giả hành ốm, cao (trong từng giống có những biến thể với giả hành thấp), phát hoa mọc ra trên các mắt ngủ ở ngọn. Mùa hoa thường là một lần vào mùa Thu hay cũng có thể hai lần trong năm vào mùa Xuân và Thu. Những cây lan trong nhóm có cánh hoa tròn trịa hay hơi kéo dài, nổi bật với các giống như Den. affine, Den. bigibbum(phalaenopsis), Den. dicuphumvàDen. williamsianum.

    Nhóm lan này phát triển tốt trong môi trường quanh năm ấm áp, với ban đêm không dưới 60°F (16°C). Cần nhiều nước và phân bón trong mùa tăng trưởng, ánh sáng trung bình. Lan có một mùa nghỉ ngắn (3 đến 4 tuần) khô và mát với nhiệt độ có thể chịu được khoảng 55°F (12°C) và ra hoa sau đó khi nhiệt độ ấm trở lại.

    Đây cũng là nhóm nổi bật vì các giống lan Dendrobium lai tạo thường thấy, những giống Dendrobium có cánh hoa to tròn như lan Hồ Điệp (Phalaenopsis) hay những giống lan Dendrobium lai được trồng với mục đích thu hoạch hoa và bán ra để mọi người mua về chưng đều có nguồn gốc từ những giống lan nguyên thủy trong nhóm này.

    2. Spatulata:

    Nhóm lan này có cánh hoa dài và xoắn như sừng con linh dương nên trong Anh Ngữ còn được gọi là “Antelope Type”. Lá xanh quanh năm với giả hành to cao mạnh mẽ. Ra hoa một lượt với nhiều cành hoa hay có thể ra hoa liên tiếp trong mùa Hè ấm áp, hoa lâu tàn. Có các giống như Den. antennatum, Den. canaliculatum, Den. discolor, Den. gouldii, Den. johannis, Den. lineale(veratrifolium), Den. stratiotes, Den. streblocerasvà Den. taurinum.

    Những cây lan trong nhóm này phát triển tốt trong môi trường có khí hậu ấm áp quanh năm 60-65°F (15-18°C) vào ban đêm và 75-90°F (24-32°C) vào ban ngày. Có thể chịu nóng cao hơn nhưng phải tăng độ ấm và thoáng gió. Không có mùa nghỉ, có thể chịu lạnh trong mùa Đông nhưng phải có môi trường khô ráo. Ánh sáng từ trung bình đến mạnh.

    Các giống lan lai từ nhóm lan này thường được giới chơi lan tại Việt Nam gọi là Dendro Nắng do cây khỏe mạnh to lớn và có thể chịu được nắng cao từ 80% đến 100% nắng.

    3. Dendrobium:

    Nhóm lan này nổi bật với đa số đều có giả hành mọc rũ xuống với lá mọc dọc hai bên. Lá sẽ rụng khi thời tiết bắt đầu lạnh và khô. Nhóm lan này cần một mùa nghỉ lạnh và khô ráo. Vào cuối mùa Đông cho đến đầu mùa Xuân hoa bắt đầu mọc từ 1 đến 5 hoa tại các nách lá. Trong nhóm này chia ra làm hai loại dựa vào khả năng chịu lạnh như sau.

    Nhóm D1:Khả năng chịu được lạnh cao, gồm các cây như Den. chrysanthum (Hoàng thảo hoa vàng), Den. friedricksianum, Den. nobile (Thạch hộc, Hoàng thảo dẹt) và Den. wardianum (Hoàng thảo ngũ tinh). Lan cần tưới nhiều nước và phân bón khi cây bắt đầu phát triển mạnhcho đến khi các lá ở ngọn ngừng phát triển. Lúc này lan cần nhiều ánh sáng hơn, giảm nước mạnh hoặc ngưng hẳn không tưới nước, không bón phân, đêm có thể chịu lạnh 40-50°F (4-10°C). Vào thời gian nghỉ này nói vui một chút là “quên chúng đi”.

    Nhóm D2:Những cây trong nhóm này chịu lạnh kém hơn nhóm 1, gồm có những cây như Den. anosmum(Giã hạc, Phi điệp), Den. falconeri(Hoàng thảo trúc mành), Den. fimbriatum(Hoàng thảo long nhãn), Den. findlayanum(Hoàng thảo chuỗi ngọc), Den. heterocarpum(Hoàng thảo lụa vàng), Den. loddigesii(Hoàng thảo nghệ tâm), Den. moniliforme, Den. parishii(Hoàng thảo tím hồng), Den. pendulum(Hoàng thảo u lồi),Den. primulinum(Long tu) và Den. transparens(Phi điệp trắng tím). Cách nuôi trồng tương tự như nhóm một, nhưng vào mùa Đông ban đêm không nên để lạnh dưới 55°F (12°C) và gần như không tưới nước vào thời gian này. Các cây lan trong nhóm này không chịu được lạnh nhiều như nhóm 1.

    4. Callista:

    Những cây thuộc nhóm này có giả hành cứng cáp, có từ 1-6 lá mọc phía trên đỉnh giả hành. Hoa mọc thành chùm rũ xuống. Những giống nổi bật trong nhóm này gồm có Den. amabile(Thuỷ tiên tím), Den. chrysotoxum(Hoàng lạp), Den. densiflorum(Thuỷ tiên vàng), Den. farmeri(Thuỷ tiên trắng), Den. griffithianum, Den. lindleyi(Vẩy cá, Vẩy rồng), Den. thyrsiflorum(Thuỷ tiên), Den. sulcatum(Thủy tiên dẹt)…

    Nhóm lan này cần có mức ánh sáng cũng như tưới nước và phân bón vừa phải vào mùa Hè ấm áp, nhiệt độ vào khoảng 60-90°F (16-32°C). Và giữ mát vào mùa Đông với khoảng 50°F (10°C) vào ban đêm, tưới nước vừa phải đủ để giữ cho giả hành không bị teo tóp và không cần phân bón vào thời gian này.

    5. Latouria:

    Nhóm lan này thường có lá trên đầu giả hành to vừa phải và dày. Cụm hoa mọc thẳng với các hoa thường có màu chủ đạo từ trắng đến vàng hơi xanh và hoa trông có vẻ hơi quái dị. Vài giống lan tiêu biểu trong nhóm này là Den. alexandrae, Den. atroviolaceum, Den. johnsoniae, Den. macrophyllumvà Den. spectabile.

    Phát triển tốt trong môi trường giống như nhóm Spatulatatuy nhiên chỉ cần ánh sáng vừa đủ và cần khô ráo để lan nghỉ ngơi vào mùa Đông.

    6. Formosae:

    Nhóm này bao gồm những cây có giả hành mọc thẳng với một lớp lông đen trên thân và lá có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Hoa thường có màu trắng giữa hoa có màu từ vàng đến đỏ hoặc xanh lá. Thường có từ 2-3 hoa mọc tại các nách lá gần ngọn và có thể to đến 4 inches (10 cm). Hoa lâu tàn. Những cây tiêu biểu như Den. bellatulum(Bạch hỏa hoàng), Den. dearii, Den. draconis(Nhất điểm hồng), Den. formosum(Bạch nhạn),Den. infundibulum(Hoàng thảo Bù Đăng), Den. lowii, Den. margaritaceum(Bạch hoàng), Den. sanderaevà Den. schuetzii…

    Nhóm lan này phát triển tốt trong môi trường khí hậu mát với khoảng 50-60°F (10-16°C) vào ban đêm và không quá 85°F (30°C) vào ban ngày. Tưới nước và phân bón hợp lý khi cây phát triển mạnh và cần để khô nhẹ khi cây ngừng tăng trưởng. Giữ ẩm nhẹ cho đến khi cây bắt đầu phát triển trở lại.

    7.Nhóm cuối cùng bao gồm những nhóm nhỏ với những cây đặc trưng sau: Den. linguiforme, Den. tetragonum, Den. gracillimumvà Den. cuthbertsonii (sophronitis).

    Trồng tốt tùy theo môi trường sống của từng cây tuy nhiên vẫn có điểm chung là cần một nhiệt độ từ trung bình đến ấm áp với nhiệt độ ban đêm vào khoảng 55-60°F (12-16°C). Giữ khô vào mùa Đông hoặc khi thấy cây ngừng tăng trưởng.

    Den. linguiforme Den. tetragonum

    Hiện nay có nhiều cách phân loại khác nhau, chưa thống nhất và ngay cả các nhà khoa học gia cũng còn nhiều ý kiến trái ngược. Ví dụ như theo cuốn “Dendrobium and Its Relatives”của Bill Lavarack, Wayne Harris và Geoff Stocker thì Dendrobium chia ra tới 34 nhóm và theo Internet Orchid Species có tới 40 nhóm. Tuy nhiên như đã trình bầy ở trên, đây là cách phân loại dễ nhớ nên được nhiều người sử dụng và các cây lan trong cùng một nhóm thường được các nhà lai giống lan tuyển chọn và lai tạo tạo với nhau để cho ra các giống lan lai đẹp đẽ nhưng vẫn mang đặc trưng nổi bật.

    Den. gracillimum Den. cuthbertsonii

    Mong rằng bài viết với cách phân loại kể trên sẽ giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện hơn về loài lan Dendrobium và từ đó có thể lựa chọn cho chính mình những cây lan đẹp phù hợp với khu vực sinh sống và sở thích riêng.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Những Cây Lan Hoàng Thảo Hoa Vàng
  • Cymbidium Suave – Dịu Hiền Hương: Địa Lan Nguyên Thủy Của Úc Và Những Giống Lai
  • Phân Biệt Kim Thoa Và Long Nhãn
  • Catasetum: Loài Lan Nào Đây?
  • Cây Lan Năm Cũ: Coelia Bella (Lem.) Rchb. F. 1861
  • Vn Lại Có Thêm Một Cây Lan Mới? Vandopsis Undulata

    --- Bài mới hơn ---

  • Một Cây Lan Mới Cho Thế Giới: Aerides Phongii Là Cây Lan Lạ
  • Giống Phong Lan: Vietorchis Furcata Aver. Et Nuraliev, Sp. Nov.
  • Dendobium Unicum (Hoàng Thảo Đơn Cam)
  • Trúc Mành (Den. Falconeri) Là Loại Cây Gì?
  • Ludisia Discolor: Lan Lá Gấm
  • Anh Chu xuân Cảnh một người chơi lan tài tử, vừa gửi cho tôi mấy tấm hình một cây lan lạ. Vốn là hội viên trẻ tuổi của Câu Lạc Bộ Tràng An, Hà Nội một nhóm thường có thú đam mê “đạp thảo, tầm lan” rất cao, nên đã tổ chức nhiều chuyến viếng thăm các khu rừng sâu núi thẳm tại Sơn La, Lai châu, Thái Nguyên v.v…

    Việt Nam lại có thêm một cây lan mới? Vandopsis undulata

    Hỏi lại anh Cảnh về chi tiết của cây lan này, anh cho biết:Nhìn qua hình dáng bông hoa, tôi ngờ ngợ đã thấy ở đâu đó. Nhưng nghĩ mãi không ra, thấy cánh hoa dài và soăn seo, tôi nhớ tới những bông hoa tương tự thường mang chữ undulata có nghĩa là: gợn sóng như cây Schomburgkia undulata của anh Nguyễn Thanh hay khóm lan khổng lồ Dendrobium discolor (tên cũ) và Durabaculum undulatum (tên mới) mà tôi đã thấy trong chuyến du ngoạn Úc châu vào tháng 9-2005.

    Có một anh bạn cháu ở Lai Châu tình cờ mua lại của mấy đứa trẻ đi chơi dọc đường ở Thị xã Lai Châu.

    Trong đợt đi công tác vừa rồi cháu qua chơi thì hoa vẫn chưa tàn (hoa rất bền, cả tháng mới tàn) nên cháu có chụp chi tiết cây này vì đối với cá nhân cháu thì thấy rất lạ.

    Mô tả: Thân dài 1,2-1,4m, lá dầy, cứng dài 10-14 cm, rộng 2-3,5 cm, chùm hoa có nhánh dài 30-45 cm, hoa nở tiếp tục từ dưới lên trên, mỗi chùm hoa có từ 7-15 bông, hoa to, chiều ngang của 2 cánh là 8 cm, từ cuống hoa cho tới đầu cánh hoa là 8 cm. Cánh hoa mầu trắng, lưỡi hoa mầu tím hồng có họng sọc đỏ.

    Tra cứu nát óc mà vẫn không tìm thấy, bèn hỏi anh Nguyễn Duy may ra có manh mối nào hay không. Thật đáng bội phục người tuổi trẻ trí óc sáng suốt và minh mẫn, ngày hôm sau anh cho biết đó là cây Vandopsis undulata.

    Tìm hiểu thêm, được biết cây lan này đã được các khoa học gia Lindley tìm ra vào năm 1859 và đặt tên là Vanda undulate. Sau đó vào năm 1895 Benth và ex Hook.f gọi là Stauropsis undulates và sau cùng Vitagrowthheight.com đổi ra thành Vandopsis undulata [Lindley] Vitagrowthheight.com 1912.

    Lan mọc ởHimalayas, Nepal, Bhutan, Sikkim, Myanamar và Trung Hoa, nhưng chưa có một tài liệu nào cho biết là có mọc tại Việt Nam cả.

    Đây là một giống phong lan cao lớn, hoa cũng khá lớn lại lâu tàn và nở vào mùa xuân cho nên chúng tôi hy vọng các bạn yêu lan ở Lai Châu, Sơn La hay Sapa có thể tìm thấy ở ngoài thiên nhiên.

    Cũng xin nhắc thêm là khi thấy một cây lan lạ, xin hãy vui lòng chụp vài tấm ảnh gửi bản nguyên gốc (đừng thu nhỏ) cho chúng tôi biết và làm theo lời dặn ghi trong bài “Nhận diện hoa lan II” trên trang Vitagrowthheight.com và điều cần thiết nhất là liên lạc gấp với các khoa học gia sau đây hoặc lấy mẫu hoa ngâm trong cồn.

    Khi chụp ảnh nên chụp như sau và không nên chụp bằng điện thoại vì phẩm chất kém.

    Toàn cây có cả lá hoa, nếu có thể xin chụp tai chỗ ngoài thiên nhiên.

    Củ hay thân cây.

    Chùm hoa.

    Hoa thẳng, hoa nghiêng, phía sau (cận ảnh).

    Nhị hoa (cận ảnh).

    Ngoài nhưng tấm ảnh là các chi tiết cần thiết:

    Địa điểm tìm thấy rừng núi nào (toạ độ)? để biết chắc là lan có mọc ngoài thiên nhiên.

    Nơi mọc (trên cây, dưới đất).

    Hoa nở hoa vào tháng nào?

    Hoa có thơm hay không?

    Bao nhiêu lâu thì tàn.

    Kích thước cây, lá, hoa v.v…

    Các khoa học gia cần phải có đủ các tài liệu cần thiết đó để so sánh các cây lan hiện đã có mặt trên thế giới, sau đó mới có thể xác định được. Nếu không có đầy đủ mẫu vật và tài liệu như trên sẽ khó lòng nhận diện cho chính xác.

    Về việc đặt tên cho cây lan, gần đây Tiến sĩ Leonid Averyanov và Tiến sĩ Phan kế Lộc đã hội ý với chúng tôi rằng mỗi khi tìm được cây lan mới, cây lan này sẽ được mang tên người giới thiệu nó. Đó cũng là chút kỷ niệm để vinh danh những người đã có công giới thiệu cây lan mới với hoa lan thế giới. Thí dụ như cây câyPaphiopedilum canhii mang tên Chu xuân Cảnh và cây Aerides phongii mang tên anh Nguyễn Phong.

    Xin nhớ một điều là chúng tôi chỉ có thể biết đến người đã giới thiệu, đã cung cấp cho các mẫu vật và chi tiết nêu trên, mà không thể nào biết được những điều chưa được ai ai tiết lộ.

    Với cây Vandopsis undulata loài Vandopsis sẽ có 3 giống và tổng số các cây lan Việt sẽ là 1157 giống.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Dendrobium Jaintianum Sabap. 2007 Có Phải Là Phong Lan
  • Lan Xương Cá Ninh Thuận: Thrixspermum Hystrix
  • Hướng Dẫn Các Bước Nuôi Gà Chọi Thành “Thần Kê”
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chọn Gà Tre Đá Hay
  • Nước Và Bón Phân Cho Lan Như Thế Nào Là Hợp Lý?
  • Tin tức online tv