【#1】Kỹ Thuật Trồng Cây Dưa Hấu Tí Hon Trong Thùng Xốp Cho Trái Ngọt Trĩu Cành

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon trong thùng xốp hiện nay được nhiều bà nội trợ hưởng ứng bởi tương đối đơn giản, dễ chăm sóc, ít sâu bệnh.

Đất trồng

Cây dưa hấu tí hon thích hợp mọi loại đất nhưng để cây phát triển và sinh trưởng tối đa nhất là trồng trên loại đất có nhiều mùn. Ngoài ra, để tăng độ tơi xốp cho đất cần cho trấu trộn lẫn.

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon có thể áp dụng trong chậu, thùng xốp hoặc trồng trực tiếp xuống đất đều được. Ngoài ra, cây dưa hấu tí hon cũng phát triển tốt trong nhà miễn là có đủ ánh sáng và nhiệt độ, nên có thể trồng ở bên cạnh một cửa sổ lớn để mang lại vẻ xanh mát cho phòng khách nhà bạn. Tuy nhiên trong phương pháp trồng cây dưa hấu tí hon trong thùng xốp bạn phải lựa chọn thùng rộng, độ cao vừa phải để đảm bảo cho cây phát triển tốt.

Trong quá trình gieo hạt cần phải giữ ấm hạt trong các giá thể bằng cách dùng tro trấu, mạt dừa. Sau khi trồng khoảng một tuần cần phải tưới nước hàng ngày. Khi hạt bắt đầu nẩy mầm hãy tiếp tục tưới nước ở nhiệt độ 18oC – 21oC. Nếu bạn muốn có giàn dưa hấu to, rộng và lan tỏa khắp vườn hoặc sân thượng hãy trồng trực tiếp ra đất. Để làm được như vậy thì cần phải làm giàn chắc chắn cho cây dưa tí hon. Bạn cũng có thể tận dụng trồng cạnh các hàng rào, cây sẽ tự bám vào và leo rất nhanh.

Chăm sóc

Dưa hấu chuột không khó trồng và chăm sóc cũng khá đơn giản. Bạn không cần phải lo lắng về sâu bệnh, khi mùa Đông khắc nghiệt, cũng như phải am hiểu các kĩ thuật cắt tỉa phức tạp.

Cây sẽ mất 15 ngày để phát triển đầy đủ bộ rễ, trong thời gian này bạn nên chú ý nhiều đến độ ẩm của đất. Trong điều kiện bị ngập úng, cây sẽ chậm phát triển. Ban cũng không cần tưới nước thường xuyên, cây có thể chịu được nắng và có thể không cần tưới từ 2 đến 3 ngày.

Thu hoạch

Thời điểm cây bắt đầu có hoa từ ngày thứ 45 đến 60. Cây cho trái quanh năm cả 4 mùa, khoảng 3 đến 4 ngày là bạn có thể thu hoạch 1 đợt, mỗi cây trồng trong chậu cảnh sẽ cho ít nhất 4kg trái/năm.

Như vậy chỉ với vài bước kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon cơ bản trên chắc chắn mùa hè này cả nhà bạn sẽ được thưởng thức những quả dưa hấu ngon, bổ dưỡng mà không cần phải lo hóa chất độc hại.

Sản Phẩm Bao gồm các loại: gà giống, vịt giống, ngan giống, ngỗng giống

Địa Chỉ

Thôn 5, Xã Phù Vân, TP. Phủ Lý , Hà Nam

Thu Hà là một trong những địa chỉ đang được bà con chăn nuôi khắp cả nước tin cậy và mua con giống. Thu Hà được đánh giá có con giống tốt và chất lượng và dịch vụ khá tốt. Đặc biệt với những bà con ở xa có thể yên tâm khi mua giống vì có chính sách bảo hành trong quá trình vận chuyển

【#2】Kỹ Thuật Trồng Cây Dưa Hấu Tí Hon Trong Thùng Xốp Cực Đơn Giản

Cây dưa hấu tí hon hay còn gọi là cây dưa hấu chuột có khả năng phát triển tốt trong môi trường khí hậu nắng và se lạnh ở Việt Nam. Đây chính là những yếu tố thuận lợi nhất để người trồng áp dụng kỹ thuật trồng cây trên sân thượng hay trong vườn ở bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng thích hợp nhất vẫn là mùa Hè oi bức.

Đất trồng

Cây dưa hấu tí hon thích hợp mọi loại đất nhưng để cây phát triển và sinh trưởng tối đa nhất là trồng trên loại đất có nhiều mùn. Ngoài ra, để tăng độ tơi xốp cho đất cần cho trấu trộn lẫn.

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon

Kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon có thể áp dụng trong chậu, thùng xốp hoặc trồng trực tiếp xuống đất đều được. Ngoài ra, cây dưa hấu tí hon cũng phát triển tốt trong nhà miễn là có đủ ánh sáng và nhiệt độ, nên có thể trồng ở bên cạnh một cửa sổ lớn để mang lại vẻ xanh mát cho phòng khách nhà bạn. Tuy nhiên trong phương pháp trồng cây dưa hấu tí hon trong thùng xốp bạn phải lựa chọn thùng rộng, độ cao vừa phải để đảm bảo cho cây phát triển tốt.

Trong quá trình gieo hạt cần phải giữ ấm hạt trong các giá thể bằng cách dùng tro trấu, mạt dừa. Sau khi trồng khoảng một tuần cần phải tưới nước hàng ngày. Khi hạt bắt đầu nẩy mầm hãy tiếp tục tưới nước ở nhiệt độ 18oC – 21oC. Nếu bạn muốn có giàn dưa hấu to, rộng và lan tỏa khắp vườn hoặc sân thượng hãy trồng trực tiếp ra đất. Để làm được như vậy thì cần phải làm giàn chắc chắn cho cây dưa tí hon. Bạn cũng có thể tận dụng trồng cạnh các hàng rào, cây sẽ tự bám vào và leo rất nhanh.

Chăm sóc

Dưa hấu chuột không khó trồng và chăm sóc cũng khá đơn giản. Bạn không cần phải lo lắng về sâu bệnh, khi mùa Đông khắc nghiệt, cũng như phải am hiểu các kĩ thuật cắt tỉa phức tạp.

Cây sẽ mất 15 ngày để phát triển đầy đủ bộ rễ, trong thời gian này bạn nên chú ý nhiều đến độ ẩm của đất. Trong điều kiện bị ngập úng, cây sẽ chậm phát triển. Ban cũng không cần tưới nước thường xuyên, cây có thể chịu được nắng và có thể không cần tưới từ 2 đến 3 ngày.

Thu hoạch

Thời điểm cây bắt đầu có hoa từ ngày thứ 45 đến 60. Cây cho trái quanh năm cả 4 mùa, khoảng 3 đến 4 ngày là bạn có thể thu hoạch 1 đợt, mỗi cây trồng trong chậu cảnh sẽ cho ít nhất 4kg trái/năm.

Như vậy chỉ với vài bước kỹ thuật trồng cây dưa hấu tí hon cơ bản trên chắc chắn mùa hè này cả nhà bạn sẽ được thưởng thức những quả dưa hấu ngon, bổ dưỡng mà không cần phải lo hóa chất độc hại.

An Dương

【#3】Kỹ Thuật Chăm Sóc Lan Kiều Tím, Lan Kiều Vàng

Lan kiều có nhiều loại màu hoa từ cam, trắng, vàng, mỡ gà tới tua. Về cơ bản thì cách trồng, chăm sóc các loại này là giống nhau. Lan kiều tím có tên khoa học dendrobium amabile, lan kiều vàng có tên khoa học Dendrobium thyrsiflorum…..

lan kiều vàng

Trước tiên là về giá thể trồng lan kiều nói chung và lan kiều tím, lan kiều vàng nói riêng.

Giá thể trồng lan kiều có nhiều loại giá thể như gỗ lũa, than đã ngâm no nước, xơ dừa đã qua xử lý chát. Dớn cọng, Dớn bảng, Rêu chile. rêu rừng, Vỏ thông…. Mỗi loại giá thể trên đều có những ưu và nhược điểm khác nhau:

1. Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng trên gỗ lũa:

Xử lý gỗ lũa bằng cách dùng máy chà và bàn chà bằng sắt chà sạch các bụi bẩn còn bám trên khúc lũa. Ngoài bụi bẩn thì có những khúc lũa vẫn có những phần rác gỗ chưa mục hết ta cần chà sạch các phần đó đi để có một khúc lũa đẹp. Có giá trị về thẩm mỹ cao sau khi ghép lan kiều tím, lan kiều vàng lên.

Lan kiều ghép lũa nhìn thời gian đầu thì có vẻ đẹp do sự xanh tươi của cây thời gian đầu mới ghép kết hợp với vẻ đẹp của khúc lũa. Tuy nhiên theo tôi trồng lan kiều tím, lan kiều vàng vào gỗ lũa cây sẽ kém phát triển hơn so với các giá thể khác. Điều thứ hai lưu ý với các nhà vườn trồng kinh doanh đó là ghép lũa sẽ gặp khó khăn trong công tác giao hàng sau này.

2. Dùng vỏ thông và than để ghép lan kiều tím, lan kiều vàng.

Xử lý than thì đơn giản là ta cho than vào thùng sơn hoặc chậu to ngâm than khoảng 4-7 ngày. Cho than no nước, rồi có thể đem ra trồng lan. Vỏ thông cần đập nhỏ, nếu có điều kiện có thể mua vỏ thông nhập khẩu. Mình thấy vỏ thông của họ không có cạnh sắc như vỏ thông mình tự lấy về rồi tự đập. Vỏ thông cần rửa sạch để loại bỏ đất và các tạp chất bám ở ngoài.

Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng lên vỏ thông hoặc than là một cách mình thấy cũng dễ thực hiện. Không quá phức tạp và cây phát triển cũng tốt,không đến nỗi tệ lắm.

3. Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng vào thân cây dương xỉ.

Thân cây dương xỉ là cách nói chung chung. Còn chính xác ở đây là dớn cọng, dớn cục hoặc dớn bảng.. Tất cả đều là từ thân cây dương xỉ gỗ mà ra. Độ bền của giá thể này từ 3-4 năm. Mình thì hay xử lý bằng cách phơi ra nắng rồi ngâm giá thể vào nước vôi hoặc dung dịch có pha thuốc nấm.

Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng trên giá thể này có kết quả nhỉnh hơn so với giá thể than và vỏ thông. Do dớn này thoát nước tốt và đối với dớn trụ, dớn bảng dày thì nó còn dữ ẩm cũng tương đối.

4. Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng vào giá thể rêu chilê, rêu rừng.

Đối với rêu chile thì ta không cần xử lý gì nữa. Chỉ cần ngâm rêu vào chậu nước rồi bóp cho rêu căng nước là dùng được. Tuy nhiên đối với rêu rừng. Thì cần luộc rêu vào nước nóng mục đích là diệt các loại vi khuẩn, nấm đang sống trong đám rêu. Trồng lan kiều vào rêu cần lưu ý lót đáy chậu bằng than hoặc xốp để tránh úng cho cây. Về lâu dài giá thể này cây sẽ phát triển kém. Do vấn đề nấm bệnh và vấn đề bí của giá thể. Giá thể rêu về lâu dài sẽ bị lèn và rất bí khí nhất là khi thời tiết vào mùa mưa.

5. Trồng lan kiều bằng giá thể xơ dừa.

Vấn đề đầu tiên cần xử lý khi trồng bằng xơ dừa đó là xử lý chát. Cần ngâm nước trong 2-3 ngày rồi bóp đi bóp lại nhiều lần cho xơ dừa hết chát rồi có thể lấy ra trồng lan kiều vào.

Giá thể này có ưu điểm rẻ, dễ kiếm tuy nhiên có nhược điểm giống rêu là gây bí cho cây lan khi trồng được 1-2 năm và dễ gây úng rễ. Cần lót dưới đáy chậu một lớp than hoặc xốp để chậu cây thoát nước tốt. Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng bằng xơ dừa theo mình là không nên và cách trồng này tương đối mạo hiểm. Tuy nhiên các bạn có thể thử và trải nghiệm theo sở thích của riêng mình.

6. Trồng lan kiều tím, lan kiều vàng bằng giá thể gỗ khô.

Gỗ khô ở đây có thể là gỗ nhãn, gỗ vú sữa, gỗ vải… nói chung là thân các cây không có tinh dầu, không chua, chát, có độ bền tương đối chút thì đều được. Trồng lan kiều vào các giá thể này cần bóc sạch vỏ của giá thể.

Tuy nhiên trồng lan kiều tím, lan kiều vàng vào giá thể này cũng gần tương tự như trồng vào giá thể gỗ lũa. Giá thể không giữ ẩm tốt nên lan kiều sẽ phát triển rất kém.

Về cách chọn mua lan kiều và xử lý sơ bộ lan khi mới mua về.

Khi chọn lan kiều tím, lan kiều vàng nên chọn giề to, lớn. Không nên chọn những giề có số lượng giả hành ít hơn 5 giả hành. Lá xanh tốt không có sâu bệnh, giập nát. Có nhiều giả hành có thân tơ vẫn còn lá thì càng tốt. Lưu ý không trồng vào mùa lan đang sinh trưởng ( khi giả hành non còn đang phát triển, sẽ gây trột cây).

Xử lý lan: cắt bỏ thân, lá giập nát. Cắt tỉa các rễ già, hỏng cắt ngắn rễ còn 1,5cm rồi ngâm phần gốc trong dung dịch gồm ridomill+ B1+atonik trong vòng 10p. Treo ngược cây 2-3 ngày ( trong thời gian này cần tưới ẩm cho cây) rồi trồng cây vào giá thể đã chuẩn bị sẵn.

Nguyên tắc cần lưu ý khi trồng lan kiều tím, lan kiều vàng.

1. Về kỹ thuật: cố định chắc gốc lan, không để gốc lung lay, xê dịch. Không được để giá thể trồng làm lấp gốc lan, ảnh hưởng đến mầm non về sau này.

2. Về thẩm mỹ: Hạn chế đóng đinh sắt ghép cho hướng của bụi lan hướng vào phía trong chậu trồng. Các cây có độ to ngang nhau thì ghép vào một chậu.

Chăm sóc sau khi ghép lan kiều.

Sau khi trồng để cây vào chỗ giâm mát, có ánh sáng yếu từ 40-50% nắng. Tưới ẩm ngày 1-2 lần tùy giá thể, từ 6-8 ngày tưới 1 lần B1(1ml)+ atonik(1ml)+1 lít nước. Khi cây ra rễ cỡ 2cm thì bón phân đầu châu 501 hoặc grow more 30-10-10 cho cây và đưa cây ra vùng ánh sáng 70%.

【#4】Kỹ Thuật Trồng Lan Khi Tách Chiết

Các cây lan khi phát triển chật cả chậu lan đa thân hoặc phát triển lên cao quá lan đơn thân đều được tách chiết để trồng lại. Cách trồng lan này rất đa dạng. Sau đây là vài cách trồng thông thường nhất

1. Trồng trong chậu

Phải chọn các chậu đã được nung chín (tay ướt sờ vào không hút bám vào chậu, gõ nhẹ nghe thanh trong). Kích thước chậu cân đối với khả năng phát triển của cây. Có nhiều lỗ thoáng (cho cây có rệ mập và cây có rễ gió nhiều). Chậu phải sạch hoặc phải được rửa sạch trước khi trồng. Nếu dùng chậu cũ đã trồng rồi thì phải đốt chậu để khử trùng. Tiến hành trồng như sau:

a) Cho chất trồng to vào đáy chậu, có thể gác chéo sao cho đáy chậu được trống khoảng 1/5-1/4 thể tích chậu. Chất trồng vừa ở giữa và chất trồng nhỏ hơn ở trên mặt nhưng không đầy ngang miệng chậu mà còn chừa mép chậu 1-2cm. Chất trồng ở đây thường là than gỗ.

b) Gắn cọc ty tơ vào mép chậu nếu trồng lan đa thân hay ở giữa chậy nếu trồng lan đơn thân. Vai trò của cọc ty tơ là giữ cho cây lan được đứng vững vào lúc đầu khi rễ lan chưa bám được vào chậu. Với các chậu có gắn móc treo thì có thể buộc cố định cây lan bằng vào các dây kim loại này. Nếu không, cây lan sẽ bị lay đồng khi tưới hay lúc gió thổi sẽ làm cho đầu rễ bị tổn thương, không phát triển được.

c) Buộc cây lan và cọc ty tơ sao cho hướng phát triển của cây lan về sau sẽ quay vào giữa chậu nếu trồng lan đa thân. Phần gốc lan không chôn trong chất trồng mà chỉ để sát trên mặt chất trồng. Trong bất kỳ trường hợp nào cũng không phủ kín gốc lan, nhất là lan đa thân. Nếu cần tăng độ ẩm cho chậu lan vào mùa khô hạn thì ta có thể phủ lên mặt chậu một lớp mỏng xơ dừa hay dớn sợi, nhưng không che kín gốc lan, rất dễ thối gốc.

d) Ngay khi trồng xong nên để chậu lan ở nơi mát mẻ, ẩm độ cao cho đến khi ra rễ non và phát triển thì chuyển dần ra nơi có ánh sáng phù hợp. Tưới nước, bón phân như cây trưởng thành.

2. Trồng ghép trên thân cây (chúng tôi cũng đã trình bày phương pháp trồng lan trên vỏ cây)

Đây là cách trồng mô phỏng với cách mà cây lan sống bám trên cành cây ở trong thiên nhiên nên chúng phát triển mạnh hơn nếu so với các cách trồng khác.

Thân cây có thể còn sống, bấy giờ phải lưu ý đến tán cây mà tỉa bớt cành nhánh cho phù hợp với nhu cầu ánh sáng của cây lan muốn trồng. Tuy trồng ghép trên thân cây nhưng không phải ở vị trí nào cũng tốt. Các cây lan chỉ phát triển tốt khi chúng được ghép về phía có ánh sáng ban mai chiếu rọi vào. nghĩa là về hướng đông mà thôi. Cách trồng này rất thích hợp cho hầu hết các giống lan, đặc biệt nhất là các giống lan rừng.

Thân cây có thể đã chết, bây giờ có thể cắt thành từng khúc ngắn để treo hay thành từng đoạn dài để đứng trong chậu ở sát đất. Trong trường hợp này, phải có giàn che cho phù hợp. Dĩ nhiên là nên chọn cây lâu mục: cây vú sữa hiện nay được ưa chuộng nhất. Khi dùng thân cây đã chết, tốt nhất nên bóc vỏ đi vì khi khô, vỏ cây cũng tróc ra làm rời các cây lan và trở thành nơi trú ẩn của côn trùng phá hoại cây lan, rất khó tìm để diệt chúng.

Cách trồng được thực hiện như sau:

Buộc một miếng xơ dừa vào thân cây gỗ rồi buộc chồng lên trên đó gốc lan muốn trồng. Vào mùa khô, miếng xơ dừa sẽ giúp giữ ẩm mà không làm thối gốc lan, vì vậy đừng bao giờ làm ngược lại, nghĩa là đừng buộc chồng miếng xơ dừa phủ kín lên trên gốc lan. Luôn luôn gốc phải được nằm lộ ra trong không khí. Rễ lan sẽ ló ra và theo hơi ẩm mà mọc bám vào thân cây gỗ. Một thời gian sau, xơ dừa hư mục, ta gỡ bỏ dần đi. Trong trường hợp trồng vào mùa mưa hay những nơi ẩm quá thì khỏ cần miếng xơ dừa này.

Từ cách trồng ghép trên gỗ, ta có nhiều cách trồng tương tự như trồng trên miếng dớn, trồng trên khúc gỗ, trồng trên ống sàng, ống nhựa đục lỗ …

3. Trồng treo không chậu, không chất trồng

Trong trường hợp các cây Vanda, Ascocentrum … và các cây lai của chúng, chậu chỉ là giá thể, không có mục đích chứa hết hệ rễ của cây lan vì vậy ta thấy rễ mọc ra khỏi chậu, lòng thòng dưới chậu. Do đó đối với các giống lan này, người ta có thể trồng bằng cách buộc một sợi dây ở ngay giữa thân cây rồi treo dưới giàn lan, không dùng chậu, chất trồng gì cả, cây vẫn phát triển và ra hoa bình thường. Tuy nhiên cách trồng này chỉ có thể áp dụng ở những nơi có độ ẩm cao mà thôi.

Ưu điểm của cách trồng này là với một diện tích nhỏ nhưng mật độ cây rất lớn, không tốn kém vật tư vì không dùng chậu và chất trồng, cũng vì vậy mà không làm trĩu nặng giàn lan và cũng khó bị bệnh hơn!

Khuyết điểm duy nhất của cách trồng này là khi đem đi trưng bày thì cây trơ trụi, không chậu, có phần kém thẩm mỹ.

4. Trồng cây lan thành băng bằng xơ dừa

Cách trồng này áp dụng cho lan cắt cành như dendrobium, oncidium …

Chọn xơ dừa của những trái già khô, xẻ ra từng mảnh to bằng bàn tay (mỗi trái chia ra khoảng 4-5 mảnh)

Sắp các mảnh xơ dừa sát nhau, thành băng dài trên sạp gỗ hay tre, bề lưng quay xuống, bề ruột lõm quay lên trên. Giữ chặt chúng bằng 2 hàng nẹp tre ở hai bên.

Hoặc xếp các miếng xơ dừa theo chiều đứng thành từng hàng khoảng 30 x 50cm

Dùng các cọc tre có chuốt nhọn một đầu cắm thẳng vào giữa miếng xơ dừa để làm cọc ty tơ.

Buộc cây lan vào cọc ty tơ, gốc lan sát với xơ dừa

Tưới nước ít hơn so với trồng bằng than trong chậu. Để tránh úng nước có thể đục thủng một lỗ nhỏ ở giữa miếng xơ dừa trước khi trờng

Trồng lại sau 2 – 3 năm, khi xơ dừa đã hư mục.

Cách trồng này cũng giảm được chi phí vật tư vì xơ dừa là vật liệu dễ kiếm lại rẻ tiền mà phát triển vẫn tốt, nhảy chồi nhanh.

5. Trồng cây lan thành luống

Trong trường hợp của Vanda lá hình trụ, Renanthera, Mokara … chúng phát triển rất cao lớn nên trồng treo trong chậu không thuận tiện, hơn nữa, ta cần trồng nhiều để cắt cành hoa. Trong trường hợp này, ta phải trồng thành luống ở đất như cách trồng đậu đũa, đậu ve vậy.

a. Chuẩn bị luống:

Để tránh úng nước, cần phải đắp luống cao khoảng 15-20 cm, rộng khoảng 1 mét, chiều dài thì tuỳ theo vườn, nhưng không nên dài quá 10m vì sẽ khó chăm sóc từ luống này qua luống khác. Đất ở luống có thể cuốc lên thành từng cục càng lớn càng tốt, sao cho có nhiều lỗ hổng giữa các cục đất để được thoáng, các rễ lan sẽ chui vào đó mà lấy thức ăn. Vì vậy không đập vụn đất ra. Ở vùng đất sét, đất phèn, có thể đắp luống bằng cách dùng cát hoặc trấu đổ lấp trên mặt đất cho dày khoảng 10 – 15 cm. Dùng gỗ hay gạch đóng hay xây thành một khung hình chữ nhật chung quanh luống để giữ cho cát và trấu khỏi chảy tuột vì nước tưới hay vì mưa.

Hai bên luống dựng hai hàng cọc đứng bằng gỗ hay bằng xi măng có nẹp theo chiều ngang để đỡ cậy lan (nhiệm vụ như cọc ty tơ) Hai hàng cọc này đừng quá cao, làm khó cắt cành hoa sau này, thường chỉ cao khoảng 1 – 1,5m. Khoản gca1ch giữa hai hàng chừng 30 – 50cm.

Nơi chọn làm luống phải trống thoáng, nhiều nắng, không bị ngập nước.

b. Tiến hành trồng:

Buộc đứng các cây lan vào các nẹp, cành này cách cành kia khoảng 20cm. Gốc cành lan không chạm hay chôn vào đất. Các cành lan dài khoảng 40-50cm càng nhiều tầng rễ càng tốt, chúng thường có 2-3 tầng rễ.

Dùng gạch, chậu bể, gáo dừa, than … khoả lên mặt luống cho chạm đến gốc lan, trên cùng dùng xơ dừa đã ngâm ướt phủ lên nhưng không đè nén lại mà để nhẹ nhàng cho xốp, sắp xếp cho đều và đẹp mắt. Tính từ mặt đất lên đến xơ dừa cao khoảng 20cm, không phủ gốc lan.

Che nắng cho lan khi mới trồng bằng các phên tre hay bằng các tàu lá dừa hoặc lưới che để có khoảng 50-60% ánh sáng. Gỡ bỏ dần giàn che đi khi cây lại sự phát triển, khi có lá che chở cho nhau thì không cần che chắn gì cả. Thật ra để cây tươi tốt, phát triển nhanh, ra cành nhánh nhiều cho mục đích nhân giống thì có thể phải che một lớp lưới thưa cho có độ nắng cỡ 60-80%. Muốn ra hoa nhiều thì tăng nắng lên bằng cách gỡ bỏ lưới hay che lưới thưa hơn. Lá có thể hơi ngả vàng nhưng cây mạnh, ra hoa nhiều!

Làm cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng với lan và thường xuyên bón phân hữu cơ như phân bò ở gốc lan. Có thể trét phân bò, phân heo lên trên các nẹp tre, thân lan.

Trồng lại sau khoảng 3-4 năm.

【#5】Cách Trồng Và Chăm Sóc Lan Phi Điệp Toàn Tập Từ A-Z

Cách trồng lan phi điệp và chăm sóc chúng chưa bao giờ là khó cả. Trong thực tế lan phi điệp rất dễ trồng. Dù là người mới chơi lan bạn cũng có thể được sở hữu những giò phi điệp đẹp. Chỉ cần bạn biết cách trồng và chăm sóc chúng sao cho hợp lý. Việc này không khó khi bạn chịu đọc hết bài viết này, hihi. Vì đây là mình cũng học hỏi của các bậc cao thủ lan nhiều nơi.

cách trồng lan phi điệp

1. Các loại lan rừng nên trồng

Mới chơi lan, theo mình chọn lan rừng là phù hợp nhất và cũng đẹp nhất. Lan rừng có nhiều loại, có loại dễ thuần, có loại khó thuần, có loại gần như không thể thuần, có loại hợp khí hậu vùng này, có loại hợp khí hậu vùng khác, tuỳ sở thích, điều kiện khí hậu mà chơi.

Lan rừng nhiều loại nhưng tựu chung lại có 4 nhóm chính: Thân thòng ( như Phi điệp, trầm, long tu, u lồi, kèn, hạc vỹ…). Giáng hương, đơn thân (quế, nhạn, tam bảo sắc, đai châu, cáo, sóc, hải yến…) địa lan và hài. Trong các nhom này theo mình có 4 loai nên trồng nhất đó là Phi điệp (giả hạc), Đai Châu (nghinh xuân, ngọc điểm, tai trâu), Kiều và Quế vì 4 loại này hội đủ các yếu tố dễ trồng chăm sóc, hoa đẹp, thơm, màu hoa và hình dáng hoa đa dạng. Riêng đai châu nở vào Tết cổ truyền nên càng quý. Chỉ cần bạn có một giò lan phi điệp quý, một trụ đai châu khủng, một giò kiều đẹp hay giò Quế lớn là bạn đủ để người khác phải nể rồi.

Sau đây mình sẽ chia sẻ trước cách trồng, chăm sóc lan phi điệp. Mọi người cùng tham khảo và thảo luận nhé

2. Tại sao lại chọn trồng và chơi lan phi điệp?

Vì sao mình lại đặt nó lên hàng đầu, tất nhiên là có lý do của nó.

Thứ nhất, nó dễ trồng, ai đã chơi rồi đều biết. Phi điệp cực kỳ dễ trồng, các cụ xưa đã đem ở rừng về cột vào thân cây trong vườn chả tưới tắm gì mà vẫn xanh tốt, ra hoa đều đặn. mình đã gặp ở nhiều nơi, chỉ cột vào thân nhãn, mít, thậm chí cau nắng chiếu gần như trực tiếp vẫn to đẹp. Lan phi điệp phù hợp với mọi vùng miền, từ miền bắc, núi cao khí lạnh, đến miền nam mưa nhiều, miền trung khô nóng, vùng biển mặn mòi đến tây nguyên nắng gió, đều trồng và ra hoa được. Lan phi điệp có thể treo dưới gốc cây, ghép cây sống, treo giàn, ghép dớn, gỗ, chậu đều ok, có thể chịu nắng tới 100% ( trừ nơi nắng gắt). Có nơi mình thấy người dân còn dùng thau nhôm thủng, lốp ô tô, giỏ xe đạp, máng lợn hỏng… Trồng cũng ok.

Thứ hai, hoa đẹp, hoa phi điệp là loại hoa đẹp với màu sắc quyến rũ, từ tím đến hồng nhạt, trắng, lan Phi điệp là loại đa dạng nhất về màu hoa và khuôn bông. Hiện nay, loại 5 cánh trắng và trắng tuyền là loại đặc biệt được ưa chuộng và cũng đẹp, nhưng toi vẫn thích màu tím đậm hơn. Hình dạng hoa cũng có nhiều hình dáng khác nhau như cánh cong hay cụp, kích cỡ to hay nhỏ, môi hoa hình bầu hay nhọn… Mới chơi chúng ta sẽ tìm hiểu dần về mặt hoa.

Thứ ba, hương hoa phi điệp rất thơm, mùi thơm quyến rũ mà ai thưởng rồi sẽ không quên, gần như hương Trầm, cũng tương tự lan Trầm. Một giò lan phi điệp nở sẽ thơm cả khu vườn, đem vào nhà treo thì tuyệt.

Thứ tư, hoa phi điệp rất bền, của nhà mình có cây gần một tháng mới tàn.

Thứ năm, ít sâu bệnh, thối nhũn, đây là vấn đề lớn với người mới chơi lan. Các loại khác thường hay bị nấm, thối nhũn, nhưng lan phi điệp thì rất khoẻ. Chúng rất ít khi sâu bệnh, nấm vì mùa đông rụng lá nên không lưu mầm sâu bệnh. Chỉ khi mưa xong nắng to dễ bị thối nhũn mầm non thôi.

Thứ sáu, phi điệp đa dạng về vùng miền xuất xứ như Hoà bình, Thái nguyên, Phú thọ, Cao bằng, Lạng sơn, Cát bà, Thái nguyên, Ninh bình, Phong nha, Daklay, Chumoray, Hòn hèo, Di linh… Mỗi nơi có đặc sắc riêng về màu và kết cấu hoa. Do vậy, nó được giới chơi lan thích thú sưu tầm vùng miền.

Thứ bẩy, về giá cả. Hiện nay lan phi điệp là một cây trồng khá kinh tế

Thứ tám, rất dễ nhân giống, ai cũng có thể làm được, bà con ta đã làm từ nhiều đời nay rồi ( mình đã có bài viết về kinh nghiệm nhân giống lan phi điệp. ).

3. Trồng lan phi điệp vào khoảng thời gian nào là hợp lý nhất?

Đây là vấn đề khá quan trọng. Vì sao? trước hết bạn nên hiểu đặc tính của lan phi điệp thường ra mầm mới và ra hoa vào mùa xuân. Mùa hè tiếp tục phát triển đến cuối thu thì bắt đầu xuống lá, thắt ngọn. (Nọn thắt mập lại, lá vàng và rụng dần đến hết, vài trường hợp, giống có thể còn lá xanh). Mùa đông thì nghỉ chờ và mùa xuân lại chu kỳ mới, cây sẽ ra hoa ở thân đã rụng lá. Chỉ ra một năm, năm sau sẽ thành thân già.

Như vậy, chúng ta nên trồng lan phi điệp vào mùa đông là thuận lợi và phù hợp nhất. Vì sao không phải mùa khác? Khi mùa đông cây đã nghỉ, lá đã rụng, và dinh dưỡng đã tích đủ chỉ chờ mùa xuân ấm áp là nảy mầm, mọc rễ và bung hoa. Ghép mùa này cây sẽ không bị dập lá, đứt rễ, gãy ngọn ảnh hưởng tới sự phát triển của cây. Nếu bạn ghép lan phi điệp vào mùa xuân, rất có thể sẽ vô tình làm hỏng mầm tơ rất mong manh, nó sẽ chột cây. Mùa hè khi ghép cây đang sinh trưởng sẽ bị chột do bị bóc rễ ra, lá rất dễ bị dập. Mùa thu là giai đoạn quan trọng tích dưỡng chất mà ghép cây sẽ không mập mạp đủ dưỡng chất cho mùa hoa năm tới.

4. Bạn nên chọn mua giống lan phi điệp như thế nào?

Mới chơi, bạn nên mua lan phi điệp đã trưởng thành. Nếu thành giề và đã được trồng trong vườn nhà càng tốt vì dễ trồng, dễ sống, cây khỏe. Bạn cũng có thể mua kie (cây con mọc từ thân già) về trồng. Nhưng sẽ rủi ro vì bạn chưa có kinh nghiệm nên dễ chết, khó phát triển. Và bạn sẽ phải chờ vài mùa mới có hoa ngắm, dễ nản.

Còn mua lan trưởng thành sẽ được chơi hoa ngay năm đầu. Điều đó sẽ cho bạn thêm hứng thú chơi lan (giữ được hứng thú lâu dài cũng là vấn đề quan trọng đó nhé, không chỉ chơi lan, hihi). Hiện thị trường có nhiều nguồn cung cấp, có thể mua trực tiếp hoặc qua mạng, trên các hội lan cũng rao bán nhiều.

Về loại mua, mới chơi chúng ta không cần tìm hiểu nhiều về vùng, miền. Sau khi chơi có kinh nghiệm chúng ta sẽ tìm hiểu sau, nó là cả một vấn đề lớn. Hiện người chơi lan phi điệp lâu năm thường sưu tầm mặt hoa, ai cũng muốn có trong vườn nhà ít nhất 1 cây 5ct. Cá nhân mình, không thấy vấn đề gì nhiều về vùng miền, quan trọng là thân dài, mập, hoa sai, dầy, càng tím sậm càng đẹp, mặt hoa rạng rỡ.

Tất nhiên vùng miền có ảnh hưởng nhiều đến mặt hoa. Nhưng giờ ai biết được nó xuất xứ vùng nào. Trừ khi bạn tận mắt thấy nó đang mọc ở đó. Chính vì thế mới chơi bạn đừng nghe những lời rao bán mỹ miều trên mạng nhé. Xu thế bây giờ là cứ mặt hoa hoặc cây đẹp là mua. Đây là quan điểm cá nhân.

5. Chọn giá thể để trồng lan phi điệp

Giá thể là chỗ cho lan phi điệp bám vào phát triển. Giá thể có thể cũng là nơi cung cấp độ ẩm, dưỡng chất cho cây lan. Tóm lại nó như như ngôi nhà của chúng ta vậy, phải an cư mới lạc nghiệp.

Giá thể trồng Phi điệp rất dễ tìm, nếu nhà bạn có cây sống thì tuyệt vời rồi. Ghép trực tiếp vào cây sống là phương pháp ông cha ta đã làm từ bao đời. Đây cũng là cách hợp tự nhiên nhất như trong thiên nhiên, nơi mà lan Phi điệp sinh sống. Cây sống sẽ cung cấp độ ẩm cho rễ của lan. Vỏ cây mục sẽ cho lan dưỡng chất (nên nhớ lan không làm hại cây chủ vì lan không phải loại ký sinh, không ăn bám vậy Lan mới quý). Chúng ta sẽ không phải chăm sóc nhiều, mình đã thấy bà con ta cứ bỏ mặc mà em nó vẫn xanh tốt và hoa sai đẹp. Cách này có hạn chế khi mưa nhiều, nắng to, gió bão có thể làm hỏng cây, vì không treo vào nơi an toàn được. (Năm ngoái bão mình cũng bị thiệt hại một ít).

Gỗ khô, đây là giá thể phổ biến nhất, dễ kiếm, rẻ tiền, dễ ghép, dễ tạo hình nghệ thuật. Bạn nên chọn gỗ chắc, khó mục thì giá thể sẽ bền, lưu ý vài loại gỗ đắng, độc không nên dùng như xoan, bạch đàn. Chúng ta hiện sử dụng phổ biến nhất là gỗ nhãn, vải, vú sữa… Một trào lưu đang thịnh hành là dùng gỗ lũa để ghép, như vậy giá trị giò lan sẽ tăng lên nhiều lần cả về thẩm mỹ và giá thành. Vậy tuỳ bạn chọn nhé.

Dớn, mới chơi, nhiều bạn chưa hiểu là gì vì trước mình cũng vậy. Thực ra nó đơn giản là thân cây Dương Xỉ rừng, được cắt khúc phơi khô, có thể xẻ thành tấm, hoặc làm hình chậu. Với đặc tính thoáng, thoát nước nhanh, bền, rẻ nên cũng được ưa chuộng trồng nhiều loại lan, trong đó có Phi điệp

Chậu đất nung, ưu điểm bền, nhưng theo mình thân thòng nhất là lan phi điệp trồng loại này nhìn không đẹp (đây là quan điểm và thẩm mỹ của riêng mình). Có thể trồng ngang, dốc ngược chậu, hoặc khoét ngang để trồng, cũng lạ mắt.

Chậu gỗ, mới xuất hiện vài năm trở lại đây, nhưng chậu gỗ nhanh chóng được yêu thích (loại chậu đóng nghệ thuật hình trụ, bầu, nón cụt, sen… Chứ không phải dạng khay như dân tự đóng trước kia) mình cũng thích chơi loại chậu này.

Tận dụng vật hư hỏng của gia đình bạn cũng có thể làm một giá thể độc cho giò lan của bạn. Như: can hỏng, xô chậu hỏng, bạn đục lỗ xung quanh. Lốp ô tô, xe máy, bình muối dưa, có bạn còn dùng cả vạt giường… Miễn đừng lấy đồ dùng đang tốt ra làm là bị vợ xử đó. Lúc đó thì không có cơ hội chơi lan nữa đâu ^^. (Sự ủng hộ của một nửa là nhân tố lớn tới đam mê và khả năng hiện thực của bạn đấy).

Bạn có thể sáng tạo giá thể nào tuỳ bạn, miễn đủ tiêu chí: có chỗ cho lan bám rễ, giữ ẩm tốt mà thoát nước nhanh (thế mới khó), bền, thẩm mỹ.

Về chất trồng trong chậu, do chậu gỗ và đất nung hay chậu gì khác cần chất trồng để bám rễ, cung cấp nước và dinh dưỡng. Mình thấy mỗi người, mỗi nơi một cách, chả có công thức chung nào. Người cho than hoa, người cho dớn, người cho vỏ cây, rêu rừng, bã chè, sơ dừa, hoặc tổng hợp, … Nói chung không quan trọng lắm miễn là đủ tiêu chí như trên và có thể cung cấp hoặc dự trữ nước , dinh dưỡng cho lan là ổn.

Mình dã thấy có nhà người hoà bình trồng bằng thau nhôm thủng. Cho gỗ mục cây trồng chui xuống qua lỗ thòng xuống mà dài cả 2 mét. Hỏi họ bảo chả chăm sóc gì, chỉ thỉnh thoảng tưới nước gạo. (Mình cũng có bài về sử dụng nước vo gạo tưới lan. Bạn có thể tham khảo tại đây nhé ).

6. Cách trồng lan phi điệp

Trước khi ghép ta phải có dụng cụ. Các bạn nên mua một súng bắn ghim. Giá từ 80-110k làm sẽ nhàn và đẹp nếu không có vẫn OK. Ngày đầu mình chả có cũng làm được. Dây buộc có thể dùng dây ni lông, dây vải… (Mình thích dùng dây ống nước mềm cắt dọc to khoảng ngón út là vừa bền, có độ co giãn vừa phải, tận dụng ống nước hỏng). Dây thép treo giá thể, vậy là OK .

6.1 Xử lý lan phi điệp mới mua về

Khi mua bạn nên chọn thân mập, đã thắt ngọn, nhiều thân tơ (thân hoa). Chú ý xem thân già trước hoa nở từ đâu ta có thể đánh giá được độ sai hoa của cây. Kinh nghiệm thân càng sẫm thì hoa càng tím. Thân xanh sạch tỉ lệ ra 5ct rất cao. Lá vàng úa, rụng bạn cũng đừng lo mà càng vui vì nhẹ cân. Trước sau lá này vào mùa nghỉ nó cũng rụng thôi.

Lan mua về mùa này ( chú ý mùa nghỉ lá và rễ đã khô nhé, còn mùa xuân, hè sẽ khác) bạn sẽ ít phải xử lý nhiều. Bạn cắt rễ gọn gàng, còn lại khoảng 2-3 cm, cứ mạnh tay vào đừng sợ. Vì rễ này nếu để sẽ chết thôi, khó ra rễ mới mà lại đọng nước dễ gây ra thối rễ. Cắt tỉa thân đã già héo khô.

Chú Ý, chỉ thân héo khô thôi nhé. Còn thân vẫn tươi bạn phải để lại vì nó chính là nơi dự trữ dinh dưỡng cho cây non sau này đấy nhé. Có bạn không biết thấy lằng ngoằng cắt đi cho đẹp. Thế là mầm non không được cung cấp đủ dinh dưỡng sẽ èo uột, không to, dài được. (Lan phi điệp và thân thòng nói chung đều có đặc điểm này.)

Sau khi cắt tỉa gọn bạn bắt tay vào ghép. Mình đi từ dễ đến khó, có chi tiết nào chưa rõ cứ bình luận để mình sửa ngay bài viết.

6.2 Ghép lan phi điệp vào cây tươi

Dễ nhất rồi, bạn nên chọn các loại cây sau để trồng, theo kinh nghiệm sẽ tốt: Nhãn, vú sữa, Vải (cây phải cao, thoáng, chứ loại vải đồi thấp, tán lá dầy thì cay ít ánh sáng sẽ èo uột), mít, cau, lộc vừng, sưa, … Đây là những loại phổ biến còn tuy bạn. có thể thử nghiệm cay khác như me điều, sung… Nói chung là có gì ghép nấy trừ xoan, bạch đàn, cây gỗ dầu. (Mình chưa thấy ở thông, tùng, bạn nào ghép rồi cho ý kiến.)

Bạn lựa chọn sao cho ngọn cây quay xuống đất, áp rễ vào thân cây, thân tơ hướng ra ngoài ( khi hoa nở sẽ khoe hoa, thân non mọc ra bên ngoài thuận hướng). Dùng dây cố định chặt vào thân cây sống. Lưu ý chỉ buộc phần gốc, chú ý tránh mắt ngủ để cây dễ ra mầm mới năm sau. Nên nhờ người giữ, người buộc. Nên buộc vào vị trí cách mặt đất từ 2 mét trở lên, để cây còn thòng xuống, vừa đủ ẩm và đủ thoáng, buộc vào cành to.

6.3 Ghép lan phi điệp vào gỗ

Đây là kiểu ghép phổ biến nhất. Có 3 hình thức là gỗ tròn, gỗ tấm (thớt), và đẳng cấp nhất là lũa.

6.3.1. Ghép vào gỗ tròn

Ta bắt đầu với gỗ tròn, về chất liệu đã nói ở trên. Còn kích thước thì tuỳ vật liệu sẵn có. Thường thì to bằng khoảng cặp giò của Hoa hậu Kỳ Duyên là đẹp. Dài cũng vậy nhé ( không tưởng tượng thêm), nếu bé quá sẽ khó ghép, nhanh kín rễ, giữ ẩm không tốt. To nặng khó treo. Nên phơi cho gỗ khô mới ghép, phơi nắng cũng làm cho gỗ tiệt trùng, bớt nấm bệnh. Nhà vườn trồng nhiều họ phải xử lý thuốc. Ta ít không cần, bạn nào có nước vôi trong ngâm 1 ngày rồi ngâm sang nước sạch 1 ngày vớt lên là ok, đây là kinh nghiệm riêng mà mình hay làm

Gỗ tròn có 2 kiểu ghép: Ghép đứng lan xoè hình nơm như cái váy của mấy cô múa ba lê. Ghép ngang kiểu rèm che cửa đều hay. Cũng như cây sống, bạn úp rễ vào gỗ, cho xuôi than, dùng dây cột chặt, mình thích dùng súng bắn ghim để găm dây buộc sẽ dẹp và chặt chẽ, không nên đóng đinh, buộc dây thép dễ làm tổn thương cây, sau han gỉ. Tuỳ số luọng lan bạn có mà bố trí cho đẹp là được.

6.3.2 Ghép vào bảng gỗ

Bảng gỗ hiện bán sẵn trên thị trường rất nhiều. Bạn có thể tự làm, cắt lát khúc gỗ to dày 3-5 cm là vừa. Nếu gỗ nhỏ cưa chéo vát sẽ được bản rộng hơn và hình thức đẹp. Khoan lỗ thủng cho lan dễ bám rễ, thoáng gốc, khoảng cách 5-7 cm một lỗ. Bạn nên bố trí lỗ sao cho đẹp. Lỗ này cũng dễ buộc dây nếu các bạn không có súng ghim.

Bạn dùng dây thép to làm dây treo. Nên chọn dây không gỉ, cứng hơi khó buộc nhưng việc treo sau này sẽ tiện. (Phần gỗ tròn cũng tương tự nhé ), bền. Bạn chỉ nên ghép vào 1 mặt gỗ. Vì như vậy dễ điều chỉnh hướng đón ánh sáng cho cây

Dùng dây luồn qua các lỗ cột chặt gốc lan vào thớt. Tuỳ hình dạng của giề lan, gốc lan mà ốp vào cho sát mặt gỗ. Chỗ nào trống có thể lót sơ dừa, than, rêu vào cho chắc và cũng là để giữ ẩm. Bạn có thể dùng cả thớt gỗ hỏng nhà bạn để ghép trông cũng hay.

6.3.3 Ghép vào lũa

Đây là vấn đề sáng tạo của mỗi bạn, tuỳ thế lũa mà ghép cho thẩm mỹ. Nói về ghép lũa thì thật đa dạng. Mình đã thấy có nhiều giò cực ấn tượng. Có giò hoa không nhiều nhưng kết hợp cùng lũa thành tác phẩm tuyệt vời. Các bạn tham khảo trên các hội và tự sáng tạo theo cách riêng của mình nhé.

6.4 Cách trồng lan phi điệp vào dớn

Bạn mua dớn ở cửa hàng vật tư cho lan. Có 2 loại là dớn bảng và dớn chậu, giá tuỳ loại từ 10-50k là ok. Dớn bảng thì bạn ghép như thớt gỗ, nên dùng dây đồng, hoặc thép mềm xuyên qua dớn để cột lan vào bảng là ok.

Với chậu dớn cách trồng phổ thông là ngửa chậu lên cho khóm lan thẳng đứng hoặc xoè ngang. Có thể úp ngược và cho quay xuống, ghép vào xung quanh bên ngoài. Có bạn dùng rêu, sơ dừa phủ quanh rễ lan cho giữ ẩm. Cái này tuỳ bạn, tôi thấy không cần thiết vì khi trồng lan là ta phải tứoi ẩm thương xuyên rồi.

Hiện có loại giá thể đặc biệt là cây tổ quạ, bạn có thể ghép xung quanh rễ cây như với dớn,

6.5 Trồng lan phi điệp vào chậu

Chậu gỗ, đất, nhựa bạn cũng có thể trồng 3 tư thế, thẳng, ngang và thòng. Bạn phải cố định lan vào chậu trước khi cho giá thể vào. Lấy cục gỗ lọt trong chậu, cố định lan xung quanh cục này bằng dây như ghép gỗ tròn mình đã trình bày. Cho vào chậu buộc cục gỗ chặt vào đáy chậu qua các lỗ của chậu. Cho giá thể vào (chú ý gốc lan cần hở nhé đừng lấp kín rễ và gốc bị bí gốc, thối rễ. Nếu để thẳng thì bạn dùng dây nhỏ buộc thân lan vào các dây của móc treo. Nếu để ngang bạn cần có vỉ hay thanh nép mặt chậu để giá thể không bị rơi nhé. Có người dùng thanh gỗ cài vào, có ười cắt miếng rổ tre nẹp, bạn làm thế nào cũng được, sau ra rễ thì nó sẽ bám hết khg sợ rơi.

Các loại giá thể khác thì cũng tương tự nhé. Muôn vàn kiểu, từ gốc tre, ống bương, vỏ ti vi, bình ắc quy, gáo dừa, xô chậu, hòm đạn, bình hoa, … Có bạn chơi cả xong nhôm thủng mới kinh chứ. Vậy là ok phần ghép rồi nhé. Bây giờ treo vào đâu, giàn thế nào, nắng gió ẩm ra sao nhỉ?

7. Làm giàn treo lan phi điệp

Các bạn nhà có vườn rộng, sân rộng thì đó là tuyệt vời rồi. Bạn thật hạnh phúc đó kể cả là bạn vẫn còn nghèo. Vì nhiều bạn ở thành phố nhà tiền tỷ mà mơ ước một không gian vài mét vuông làm giàn treo lan cũng không có đâu.

Nhà bạn có cây xanh treo vào tán cây là tốt nhất vì bạn ít cây nên tiện chăm sóc. Không có cáy xanh bạn có thể tận dụng mái hiên, ô văng cửa treo lan cũng được. Với mái tôn thì hơi khó nhưng cũng vẫn có khả năng. Bạn muốn trồng nhiều nên làm giàn cho đẹp, chăm đại trà nhé. (Cách làm giàn bạn tham khảo thêm chi tiết tại đây nha: Cách làm giàn lan 2 tầng hoặc cách làm giàn lan mini)

Nguyên tắc nơi treo lan là :

  1. Tránh nắng trực tiếp, nếu giàn phải có lưới che.
  2. Phải đủ nắng cây mới khoẻ mạnh, sai hoa,
  3. Phải đủ ẩm cây mới phát triển đuọc
  4. Phải thoáng cây mới không sâu bệnh và lưu thông không khí để cung cấp dinh dưỡng cho cây (gọi là phong lan mà).

Giàn nên làm mái cuốn hoặc bán mái để nước dóc nước nhanh. Tránh xối trực tiếp vào giò lan. Vì đặc tính ngọn lan phi điệp phát triển sẽ hướng theo ánh sáng. Nên lan trồng bảng gỗ, dớn, hay kiểu rèm treo hãy treo theo hướng cố định. Có như vậy sau này thân lan sẽ đều đẹp, không bị uốn éo, mất mỹ quan. Lan giò xoè xung quanh thì thường xuyên đổi hướng để giò phát triển đều.

Với các bạn nhà ở phố có thể tận dụng sân thượng và ban công để treo lan. Làm giàn trên sân thượng các bạn nên chú ý che bớt nắng và gió. Cần tăng độ ẩm bằng cách trồng các chậu sen, súng, hoặc cây cảnh bên dưới. Hoặc kết hợp trồng địa lan hoặc lan hài. Một kiểu trồng sân thượng mình thấy phi điệp phát triển tốt đó là làm giàn lưới che trên. Xung quanh bên dưới trồng trúc trong các thùng xốp cao khoảng hơn 1m. Dưới nền lót ni lông (để chống thấm) và trải cát tạo độ ẩm cho lan bên trên.

Vấn đề treo lan ban công thì phi điệp cũng dễ xử lý. Có người nói lan phi điệp không ưa nắng hướng tây. Nhưng thực tế nhà ông cậu mình đã trồng treo ban công hướng tây lại rất tốt. Giàn lan nhà mình có mấy giò bên cạnh giàn nắng hướng tây chiếu xiên lại thấy dài và mập hơn bên trong. (Tuy nhiên chỉ chiếu xiên vào thân lan từ 5 giờ trở đi và không chiếu vào gốc lan). Như vậy, theo mình nhà bạn ban công hướng tây vãn treo lan phi điệp được. Vấn đề là không cho lan chiếu trực tiếp trước 4 giờ chiều. Như vậy bạn chỉ cần treo cao gần giáp trần là ok, bạn hình dung đc chứ.

Tốt nhất là bạn nên có tấm lưới che là ngon nhất. Nếu nắng gắt quá ta kéo xuống che vừa tốt cho lan vừa bảo vệ bộ cửa gỗ tiền triệu của bạn. Vậy cơ bản xong phần nhà cho lan rồi, sở dĩ mình phải nói kỹ vì sau với các loại lan khác sẽ kg cần nói lại nữa.

8. Chăm sóc lan phi điệp theo mùa

Đây mới là nội dung quan trọng chúng ta cần nhất. Nhưng sẽ là đơn giản nếu chúng ta đã nắm chắc phần trên và đọc tiếp phần này. Mình lại nói tiếp về cách chăm sóc nhé. Nên bắt đầu từ đâu nhỉ, có lẽ cứ theo tiến trình sinh trưởng của lan nhé.

8.1 Chăm sóc lan phi điệp vào mùa đông

Như vậy, sau khi chúng ta đã ghép lan phi điệp xong. Như phần trên đã nói là nên ghép vào mùa đông. Đặc tính của phi điệp là ngủ đông hay vào mùa nghỉ khá dài (từ 2 tháng trở lên). Thời gian này ta chỉ cần chăm sóc đơn giản là treo chỗ mát. Tưới phun sương tuần 1-2 lần cho thân khỏi teo tóp. Tránh ảnh hưởng số lượng và chất lượng hoa sau này. Các bạn chưa có giàn phun sương thì có thể dùng bình xịt loại nhỏ, giá khoảng 100k là ok.

Tuỳ thời tiết mà tưới cho phù hợp, khi trời quá hanh thì có thể cách một ngày tưới một ngày (đối với miền Bắc). Hết sức lưu ý không nên tưới quá nhiều và đậm cây sẽ ra ít hoa mà sẽ mọc kie ở thân ( Tuy nhiên có bạn lại thích có ky để nhân giống). Cũng cần kiểm tra thân hoa, đừng để teo tóp nhé.

Có lẽ đây là giai đoạn chờ đợi lâu nhất và sốt ruột nhất với người mới chơi. Vì lúc này lan phi điệp hầu như không thay đổi gì, rễ không mọc, lá trụi lủi. Đây là lúc thử thách sự kiên trì và đam mê của bạn nhất. Bạn chỉ có thể cảm nhận được sự thay đổi rất chậm, rất chậm của thân hoa. Bạn sẽ thấy lớp áo (màng) của thân hoa co lại, mắt hoa sẽ sưng lên, chậm lắm nhé. Nhưng đó là sự thay đổi kỳ diệu để mùa xuân về sẽ bật lên sức sống mãnh liệt.

Có bạn hỏi mùa này có bón phân gì không. Câu trả lời là không kể cả giò ghép mới cũng như đã thuần vì lúc này cây vào giai đoạn ngủ, như chúng ta ngủ ăn sao được nhỉ ?

Vậy là các bạn đã yên tâm rồi nhé. Đừng thấy giò lan của mình xơ xác mà buồn chán. Đúng là có lúc nhìn cũng nản nản thật. Vào các mùa khác thì thi thoảng thấy cái rễ nhú ra, cái chồi mới mọc, cái hoa to dần vui sướng bao nhiêu. Thôi cứ chờ nhé, chờ đợi rồi phát hiện ra sự thay đổi mới thích. Đây là cái thú của người chơi lan đó các bạn. (Người mới chơi chưa nắm được quy luật của lan nên mong từng ngày lan ra hoa). Điều mình cần lưu ý các bạn phía bắc là cần tránh treo chỗ gió may quá mạnh sẽ làm cây nhanh mất nước, thân hoa sẽ bị teo tóp. Còn vấn đề nữa, nếu mua thân còn chưa thật đứng ngọn cây sẽ gặp tình trạng này.

Đối với giò đã thuần thì có thể gặp trường hợp cây không chịu trút lá. Hoặc trút lá không đều, ta nên can thiệp bằng cách cắt lá để cho hoa ra sai và đều. Vậy mới đẹp (cắt lá có thể cắt 2/3 lá cho phần còn lại tự rụng. Hoặc bẻ gập 2/3 lá cũng được. Cách này nó sẽ tăng cường được phần dinh dưỡng vào thân hơn là cắt trụi luôn.

Các bạn có thể nghiên cứu thêm bài về cắt nước cho phi điệp trước đây của mình.

8.2 Chăm sóc lan vào mùa xuân

Mùa xuân đem đến cho chúng ta những niềm vui lớn trong cuộc sống. Đây cũng là mùa lan Hoàng thảo rừng đua nhau khoe sắc. Những ngày này các vườn lan, chợ lan ngập trong sắc hoa từ U lồi, Hạc vỹ, Long tu, Đùi gà, Vôi, Kèn, vảy rồng, kiều, hoàng lạp… Thật sự chúng ta phải thấy tự hào và hạnh phúc vì nước ta được thiên nhiên ban cho những loài lan đẹp và quý. (Nhưng cũng rất lo rằng một ngày nào đó rừng không còn nữa. Chúng ta không giữ được môi trường tự nhiên để bảo tồn những loài lan quý nữa. Nên chúng ta trồng lan trong vườn là góp phần bảo tồn lan rừng Việt Nam, chứ không phải là làm cạn kiệt lan như một số người nghĩ đâu nhé, hihi. Vậy chúng ta sẽ thêm vui các bạn nhỉ vì việc làm của mình không chỉ cho bản thân mình mà có ý nghĩa cho xã hội).

Hơi lan man một tý nhưng là để tạo hứng khởi cho chúng ta tiếp tục. Những ngày giáp tết này miền bắc và miền nam sẽ có mưa xuân nhiều. Trời nồm ẩm ướt rất khó chịu với chúng ta nhưng lại là điều kiện rất thuận lợi để cho lan Phi điệp nói riêng và các loại hoàng thảo rụng lá nói chung nảy mầm mới. Đến giờ (23/4 Dl) thì hầu hết các giò lan đã thuần hay mới ghép đều đã nảy chồi ở gốc. Một số loại có nguồn gốc từ tây nguyên hoặc Lào, cpc có thể chưa nảy mầm. Các bạn cũng yên tâm chờ đợi, tưới đủ ẩm là chồi non sẽ mọc thôi. Với các giò chưa ra chồi thì các bạn nên tham khảo sử dụng kích chồi. Có thể dùng Atonic, keiki duy để đánh thức trạng thái ngủ của lan phi điệp. Hoặc dùng B1 (loại cho phong lan) pha tỷ lệ loãng để tưới.

Cũng chưa có một công thức chung nào cả, và mỗi vườn có một bí quyết riêng. Nhưng các bạn nên nhớ dùng kích thích hay phân bón là con dao 2 lưỡi. Quá liều lượng sẽ gây sốc, thậm chí làm cây chết. Vì vậy, các bạn luôn pha với liều lượng loãng hơn so với hướng dẫn. Và chỉ nên thử với một giò nếu thành công thì năm sau sẽ áp dụng đại trà. Còn không thì cũng còn có giò khác mà chơi. Và chúng ta mới chơi nên cứ thuận lẽ tự nhiên là an toàn nhất, chỉ cần tưới đủ ẩm hàng ngày là được. Riêng bản thân mình thì chỉ dùng B1 pha loãng phun tuần một lần là OK, hàng ngày tưới đủ ẩm.

8.3 Chăm sóc lan phi điệp vào mùa hè và mùa thu

Có thể nói đây là giai đoạn mà cây phát triển mạnh nhất. Thời điểm đầu mùa hè hầu hết các loại lan nhất là dòng Hoàng Thảo đã lên chồi non và đâm rễ mới và chuẩn bị ra hoa hoặc đã ra hoa. Thời điểm này chúng ta cần chú ý chăm sóc cây về chế độ phân bón, tưới nước để cây phát triển tốt chuẩn bị cho giai đoạn phát triển ở mùa mưa.

Bây giờ chúng ta sẽ đi tìm hiểu từng vấn đề chi tiết về chăm sóc lan phi điệp. Có mấy vấn đề lớn cần thực hiện khi chăm sóc đó là ÁNH SÁNG, TƯỚI NƯỚC, BÓN PHÂN, PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH, CẮT NƯỚC. Mình sẽ viết lồng ghép theo từng giai đoạn sinh trưởng của lan để các bạn dễ tìm hiểu

9. Cách chăm sóc lan phi điệp

9.1 Ánh sáng cho lan

Như đã nói, lan Phi điệp khá ưa ánh sáng nên bạn để cây nơi có đủ ánh sáng mới khỏe, mầm to dài, mới hình thành hoa được. (Đủ nắng cây sẽ ra hoa, đủ yêu thương hạnh phúc sẽ đong đầy, hihi). Vì vậy bạn hãy để ý cây của bạn nếu lá xanh thẫm, thân nhỏ vươn dài, mọc loằng ngoằng là thiếu sáng rồi đấy. Bạn phải nhanh chóng đưa ra chỗ nhiều nắng hơn. Với lan ghép cây sống bạn phải chặt tỉa bớt cành lá xum xê để nắng chiếu vào giò lan nhiều hơn.

Ngược lại, nếu lá màu cỏ úa, đầu lá khô héo vàng, thân tóp là nắng quá. Nhất là vào mùa hè nắng gắt bạn nênn đưa ngay cây lan vào chỗ râm mát hơn. Nếu ghép thân cau, hay nơi không xê dịch được thì bạn cần che được phần gốc.

Với các bạn có giàn có mái che bằng lưới chống nắng thì quá OK rồi. Phi điệp khá hợp môi trường nắng trong giàn dùng lưới che này. Tuy nhiên cần có thời gian sáng hoặc chiều cho nắng chiếu xiên trực tiếp thì cây sẽ khỏe đẹp, mập hơn. Đặc biệt lưu ý tránh ánh nắng gắt khi bạn vừa tưới hay vừa mưa xong nắng bừng nên. Vì cây rất dễ bị thối nhũn mầm, cái này miền Bắc hay bị vào tháng 7-8 âm lịch. Trong nam cũng hay có kiểu khí hậu này nên các bạn cần chú ý phòng tránh nhé.

9.2 Tưới nước cho lan phi điệp

Đây có lẽ là công việc cần làm nhất và thường xuyên nhất của một người chơi lan. Tưới cây vừa là công việc cần nhưng cũng là thời gian thư giãn hàng ngày của chúng ta. Thật thư thái khi vừa tưới lan vừa ngắm nghía cái lá , cái rễ cái mầm, cái nụ phát triển hàng ngày phải không các bạn.

Nước là một thành phần cơ bản của lan, là điều kiện tiên quyết để lan sinh sống. Trong môi trường tự nhiên, lan hấp thụ nước chủ yếu qua bộ rễ cây và qua lá. Rễ và lá lan hút hơi ẩm trong không khí là chủ yếu. Chúng hút nước ẩm ở những vỏ cây ẩm mục mà lan bám và nước mưa tự nhiên. Khi chúng ta đem về trồng ở nhà thì dù để ở ngoài trời hay dưới tán cây, có mưa tự nhiên thì gần như vẫn không đủ ẩm để cung cấp nước cho lan (ngoại trừ lan ghép cây sống). Do vậy ta phải tưới nước cho lan, nhưng tưới nước gì và tưới thế nào, tưới bao nhiêu là đủ.?

Nói chung là lan phi điệp không quá khó tính về việc tưới nước như mình đã nói ở phần đầu. Nhưng rõ ràng là có chăm sóc tốt thì cây vẫn đẹp hơn. Đó là điều đương nhiên.

Bạn nên dùng nước sạch để tưới cho lan nói chung. Nếu bạn có nước giếng khơi , hoặc sông, suối là ổn nhất. Hợp tự nhiên nước không bị hoá chất. Trong nước có thêm các yếu tố dinh dưỡng và khoáng chất cho lan. Nước ao cũng được nhưng không nên dùng nước ao tù sẽ dễ gây nấm bệnh. Nước máy thì bạn nên xả vào một thùng to để vài ngày cho bay hơi hết flo rồi hãng dùng tưới, nếu không hoá chất làm sạch nước sẽ hại cho lan. Đối với giếng khoan cũng vậy, cần được lọc kỹ, sợ nhất là nước giếng khoan nhiều sắt vàng khè mà tưới lan thì dễ ra đi lắm.

Có bạn tận dụng được nguồn nước chảy từ điều hoà ra dùng tưới lan cũng tốt, vì nó chính là hơi ẩm trong tự nhiên. Vấn đền có nên dùng nước vo gạo tưới lan hay không cũng là chủ đề tranh luận nhiều trên các diễn đàn lan. Nước vo gạo có nhiều tác dụng như chúng ta đã biết. Trong nước vo gạo có thành phần của vỏ hạt gạo phai ra. Chúng chứa nhiều dinh dưỡng và khoáng chất tốt cho các loai cây trồng nói chung. Lan cũng vậy, tuy nhiên đi kèm với đó lại là vấn đề vi khuẩn, nấm bệnh phát sinh vì vậy cũng có thể lại làm hại lan. Do đó bạn có thể dùng thử và tự đúc rút kinh nghiệm cho mình. Nếu không thì cứ nước sạch cho an toàn.

Câu hỏi tưới nước thế nào luôn được người mới chơi đặt ra. Không có câu trả lời cụ thể cho câu hỏi này mà chỉ có những nguyên tắc bạn cần nắm. Như các cụ đã đúc rút đó là lan chết đa phần là do tưới nước quá nhiều chứ không phải do khô hạn. Nên cũng không cần quá chăm tưới nước. Tuy nhiên, lan phi điệp là loại lá to, nhiều lá nên bị bay hơi nước nhanh, nên phải cung cấp đủ cho nó

9.3 Bón phân cho lan phi điệp

Trên diễn đàn về lan, nhiều người đưa ra quan điểm nói không với phân thuốc. Lại có người chỉ dùng phân hữu cơ. Cá nhân mình xác định mình đang sống ở giai đoạn khoa học phát triển. Đã trồng lan thì phải chăm sóc thì cây mới phát triển tốt được. Cây không phân thuốc không thể tốt bằng cây được bón phân đầy đủ đúng cách.

Về dùng phân hữu cơ, đây là phân của những năm đầu thế kỷ trước. Ta không thể kiểm soát được thành phần các chất trong phân. Điều nữa, cây lan phi điệp chỉ hấp thu dinh dưỡng ở dạng khoáng chất. Nên phân hữu cơ phải có thời gian phân hủy lan mới hấp thu được. Trong khi ngày nay, khoa học phát triển người ta đã chế ra phân bón tổng hợp. Thành phần xác định cụ thể giúp cây lan hấp thu nhanh hơn, tốt hơn cớ sao ta không sử dụng. Quan trọng là phải sử dụng có kiểm soát và không được lạm dụng.

Trên đây là toàn bộ chia sẻ về cách trồng lan phi điệp cũng như cách chăm sóc lan phi điệp. Hơi dài, rất cám ơn các bạn đã đọc. Hy vọng với những chia sẻ này thì các bạn sẽ có cái nhìn tổng quan hơn về quá trình trồng và chăm sóc lan. Qua đó rút ra được phần nào kinh nghiệm cho bản thân.

Nếu thấy bài viết hay và bổ ích hãy cho like cho mình phía dưới nhé. Nếu bạn có đóng góp nào cho bài viết sinh động hơn, hoặc có thắc mắc gì hãy để lại coment phía dưới mình sẽ cố gắng giải đạp. Thanks all

【#6】Lan Cẩm Cù Cách Trồng Và Chăm Sóc

Hôm nay Lan Tự Nhiên mạn phép chia sẻ về loài “Lan” Cẩm Cù. Dựa trên kinh nghiệm của một người có nhiều năm kinh nghiệm tìm hiểu về loài lan này. Bài viết là tài liệu tham khảo cực kỳ hữu ích cho những ai yêu mến loài Cẩm Cù. Bài viết chia sẻ khá dài nên mọi người cùng theo dõi nhé.

I. Tổng quan về lan Cẩm Cù

1. Cẩm cù có phải là “lan” không?

Cẩm cù tên khoa học là Hoya. Cẩm cù nằm trong phân họ Thiên lý (Asclepiadoideae) thuộc họ Trúc đào, còn gọi là họ La bố ma (Apocynaceae). Thực chất CẨM CÙ CHẲNG LIÊN QUAN GÌ ĐẾN LAN (ORCHID). Nhưng theo cách gọi quen thuộc từ trước đến nay ta vẫn quen gọi là Lan cẩm cù hay lan Sao lan Tú cù.

2. Lan Cẩm cù có bao nhiêu loại?

Trừ những loài cẩm cù được lai tạo (lai trong tự nhiên hoặc lai nhân tạo) trên thế giới ghi nhận cẩm cù có khoảng 500 loài. Ở riêng tại Việt nam chưa có thống kê chính thức về số lượng loài cẩm cù. Dự kiến theo cá nhân tôi là hơn 40 loài cẩm cù từ Bắc vào Nam. Nhiều nhất ở khu vực miền trung. Mỗi loài cẩm cù tại Việt Nam hầu như ko có tên Việt mà chỉ dùng tên khoa học để gọi nó.

3. Lan Cẩm Cù có thơm không?

Cẩm cù (Hoya) có những đặc trưng sau: là loại cây PHỤ SINH, thân leo, bò, hoặc ở dạng cành tựa (cẩm cù tên lửa, Hoya multiflora). Cẩm cù bám vào đá hoặc thân cây. Rễ mọc ở cá đốt và lóng, lá mọc đối, có nhiều nhựa trắng, hoa mọc từ nách lá. Chùm hoa mọc trên cuống, hầu hết nụ hình lục giác hoặc tròn, khi nở có hình ngôi sao, CORONA và đài hoa xếp chồng lên nhau. Hoa nở chen chúc hình bán cầu, hoặc hình cầu, đôi khi chỉ có một hoặc vài bông trên cuống. ĐỦ MÀU SẮC VÀ HƯƠNG THƠM CHỦ YẾU VỀ ĐÊM.

4. Ý nghĩa hoa lan cẩm cù

Hoa Cẩm Cù về mặt phong thủy lại có tác dụng tốt, thu hút vượn khí vào nhà; lại là họ thân dây leo, sống tốt trong mọi thời tiết nên tượng trưng cho ý chí mãnh liệt, sự quyết tâm tiến về phía trước. Nên có thể trồng hoa cẩm cù ở trước ban công, hay trong vườn nhà, ngôi nhà bạn sẽ thu hút được nhiều tài lộc và các lợi.

II. Lan Cẩm Cù giá bao nhiêu

Mỗi loài thực vật đều có giá trị. Chi cẩm cù (hoya) thuộc phân họ Thiên lý hầu như đều có dược chất. Ngược với trúc đào là cây chứa chất độc. Tuy nhiên, giá trị về mặt kinh tế lại ở chỗ nó là cây cảnh. Hoa rất đẹp, cho hoa nhiều trong năm, có hương thơm. Đủ yếu tố để nó trở nên hot. Thái lan và một số nước khác đã nghiên cứu loài này rất lâu rồi. Vì nó gần như là bản địa của Đông Á và Úc, nên giá trị khi xuất sang Châu Âu rất lớn. Việt Nam gần đây chảy máu loại này ra ngoài rất nhiều.

VD: 1 đoạn thân cẩm cù đẹp cắt cành 20cm (cutting) có giá khi mang bên Thái lan về lên đến 500-600k. là bình thường. Đôi khi người Việt nhân ra nhiều quá, bán với cái giả rất rẻ, đó là tự hại nhau thôi.

Vì Việt Nam chỉ có rất ít loại cẩm cù trong tự nhiên. Một số loại của VN cũng rất đắt vì nó hiếm, người trồng dễ, người trồng khó, thế nên giá cả tùy vùng KHÔNG GIỐNG NHAU, phụ thuộc nhiều vào người bán. Không khác gì lan, đẹp thì đắt, hiếm thì đắt, khó nuôi cũng đắt.

III. Lan Cẩm Cù bán ở đâu?

Muốn có một cây cẩm cù để chơi bây giờ rất đơn giản, từ rất nhiều nguồn bạn có thể có một chậu lớn, một cây giống hay là một đoạn cutting. Rất nhiều người bán trên mạng, để sưu tầm 10 hay 20, 30 loại thì rất dễ kiếm. Nhưng số lượng càng nhiều, tương ứng với nhiều loại hiếm, đẹp, khó trồng, bạn sẽ phải trả một khoản rất lớn cho việc này. Dễ hiểu vì sao người ta bán 10 loại 300k, 20 loại lại là 750k, 30 loại 1200k ….

Một cách nữa là giao lưu rộng để có số lượng cẩm cù nhà mình nhiều hơn. Bạn phải xác định được giá trị cây bạn đang có và giá trị cây của người khác. VD: 10 mét Hoya parasitica hay Hoya kerrii (loại lá tim) cũng ko bằng 10 cm Hoya lockii

Đối với những người mới tập chơi cẩm cù (hoya). Tôi khuyến khích nên mua combo 10 loại trở lại, đã ươm lên rễ, nói rõ địa chỉ để người bán họ sẽ chọn ra những loại nào phù hợp với khí hậu thời tiết khu nhà bạn (đối với người bán có tâm, còn lăng nhăng để bán cây thì chịu). Vì sao? Đọc ở dưới sẽ biết.

IV. Cách trồng Lan Cẩm Cù

Nếu bạn search google sẽ ra một mớ các cách khác nhau về việc chăm sóc cẩm cù (hoya), nhưng một sự thực gần như tất cả các trang chỉ cách trồng đó đều là nơi buôn bán hoặc copy trang này qua trang khác. Tôi không dám nói trang nào chuẩn, nhưng để cụ thể, chi tiết … tránh chết cây, mất tiền oan thì chỉ có cách nhận được chia sẻ từ những người chơi cẩm cù lâu năm, kinh nghiệm của họ mới quý.

1. Nhận định các loại hoa cẩm cù

Rõ ràng, chơi hoa gì chả thế, bạn phải tìm hiểu và biết mình đang có thứ gì. VD: giả hạc chứ ko phải đại ý thảo.

Đây là yếu tố tiên quyết để bạn xác định mất tiền hay không. Cẩm cù phân bố ở rất nhiều kiểu khí hậu. Từ gần biển cho đến núi cao 2000m. Đối với một loài thực vật, việc thay đổi môi trường sống của nó nhưng lại muốn nó phát triển và sinh trưởng đều đặn là rất khó.

VD: Lan hoàng thảo trúc mành, thứ chỉ thuần ở vùng núi cao, mát mẻ, mang xuống thấp đôi ba năm rồi cũng chết. Hoya lyi .. mang về Sài Gòn thì chỉ để thử sức mình, sống còn khó chứ đừng nói cho hoa.

Nhân đây tôi nhắc đến chuyện xin cho lan. Nếu thấy nó hợp thì hẵng xin cho, mang về vài hôm chết phí lắm.

Vì sao phải nhận định loài, vì cách trồng ko giống nhau đâu.

2. Kỹ thuật trồng lan cẩm cù

Thường thì người bán cây chỉ bán cho bạn hàng giống. Vì giả cả cao rất ít người bán nguyên cả một chậu lớn. Về vấn đề giâm cutting và thay chậu lớn tôi sẽ đề cập sau. Ở đây nói chuyện trồng cây giống trước.

Đặc điểm của cây cẩm cù

Đặc điểm của cây cẩm cù (hoya) là mọc bám trên thân cây khác, hoặc trên đá. Nên ai đi rừng, quan sát thực tế sẽ thấy, cây rất thoáng nước, chỉ ẩm, nhưng không ướt quá (với đa số loại cẩm cù đều như thế). Một số loại từ rừng khộp ĐakLak, Bình Thuận, cụ thể là loại lá tim – Hoya kerrii và lá dầy xếp – Hoya pachyclada, hay lá nhỏ – Hoya nummunlariodes … mọc ở rừng khô khắc nghiệt, nhưng nếu để ý kỹ, nó vẫn có cái rễ chính đâm thẳng vào trong thân cây họ dầu. Rễ này đảm bảo nó trải qua một mùa nắng thoải mái. Cẩm cù tên lửa – Hoya multiflora cũng vậy, rễ ăn sâu vào khe nứt của thân cây khác, PHỤ SINH ở đó chứ ko phải KÝ SINH như tầm gửi.

Hiểu đặc điểm của cây thì dĩ nhiên bạn chọn cách trồng như thế nào là quyền quyết định của bạn. Miễn sao cây ko úng nước, nhưng gốc ẩm, rễ thoáng là được. Trồng xơ dừa hoàn toàn hoặc trấu hoàn toàn rất hay bị úng nước. Có vỏ lạc vào nó làm thoáng hơn, tôi thậm chí còn bỏ công đập gạch vụn nhỏ trộn vào đấy, hoặc nhiều khi đẽo gỗ vụn để trộn vào.

Giá thể trồng cẩm cù

Trồng cẩm cù liên quan rất nhiều đến giá thể trồng (chất trồng). Trên mạng rất nhiều kiểu trồng được hướng dẫn. Tôi chỉ chia sẻ những kinh nghiệm nhìn tận mắt sờ tận tay của mình thôi, không so sánh.

Giá thể hay chất trồng cẩm cù (hoya) KHÔNG BAO GIỜ LÀ ĐẤT. Thường thấy nhất là xơ dừa xay, vỏ dừa băm, trấu đốt nửa (loại nửa đen nửa trắng), vỏ đậu, lạc, dăm gỗ vụn. Tránh dùng mùn cưa, nó rất bí nước. Một số cao cấp để trồng bán thủy canh là loại gốm nung (thứ trồng lan hài rất ok cho đại gia), đá perlite … Không có một công thức nhất định, nhưng xơ dừa xay trộn trấu đốt tỉ lệ 1:1 rất được nhiều người ưa dùng, vỏ đậu phộng, nếu có thì quá tuyệt vời, tiếc là thứ này khó kiếm.

Trồng cẩm cù trong chậu

Chậu trồng, bạn nên chọn chậu kín, có lỗ đáy để chất trồng không rơi ra ngoài. Khuyến khích trồng chậu gốm, rễ bám thành chậu rất tốt, chậu nhựa nhẹ, nhưng tôi thấy không hay. Chỉ những nơi kinh doanh họ mới trồng chậu nhựa để tiện ship hàng sau này.

Cây giống khi mua về chỉ cần đặt gốc vào chậu rồi đổ chất trồng vào. Nếu dây dài loằng ngoằng, khuyến khích bạn nên quay một đoạn thân có thể xuống chất trồng, tạo thêm một bộ rễ khác. Nó chỉ làm cây mạnh thêm và cứu cây nếu rễ chính chết.

Một vài loại cẩm cù (hoya) ko phải ở dạng dây leo, vd: Hoya multiflora, Hoya cv bella, Hoya praetorii … là loại cành tựa, cũng trồng như thế. Một số khác lại ở dạng bò mạnh, nên trồng chậu sao cho nó bò hợp lý. Cái này tùy từng loại, phải trải nghiệm dần dần.

Khi mới trồng, khuyến khích các bạn phun phân B1 loãng hàng ngày, phun sương 2 lần sáng tối để cây bật mầm tốt hơn.

Trồng 1 đoạn thân cẩm cù cắt cành (cutting)

Trồng cutting: hướng dẫn này chú ý cho các bạn mà tôi đã gửi tặng giống, ko có tg để ươm, nên chủ yếu tôi gửi đi toàn cutting. Các bạn nhận nếu lá ko vàng, thân không thối thì trồng vô tư, ko chết được.

Tìm một chỗ mát, kiếm một cái thùng xốp hoặc khay, trộn trấu, xơ dừa đều, phun ẩm, sau đó cắm cutting vào ngập đến mắt lá đầu tiên, phun B1 loãng hàng ngày. Chừng 10 ngày, hoặc đợi nó nảy mầm mới, thì nhổ nhẹ lên và trồng vào chậu khác.

Nếu các bạn trồng luôn vào chậu cũng ko sao, nhưng nhớ để chỗ mát, tránh nắng trực tiếp, phun B1 ẩm hàng ngày.

Nếu bạn nào quen, một số loại chỉ cần đống cát ẩm, cắm vào nó cũng lên. Chú ý khi giâm cành cutting thì KHÔNG BÓN PHÂN

V. Cách chăm sóc Cẩm cù ra hoa

Tùy đặc điểm từng loài cẩm cù (hoya) mà chậu treo hay chậu sát đất. Nhiều nắng hay ít nắng, cần ẩm hoặc ít ẩm. Nếu mua loài nào, bạn nên hỏi kỹ người bán hoặc tìm hiểu kỹ. Cây ra hoa hay ko, phụ thuộc rất nhiều vào ánh sáng và độ ẩm. VD: Hoya australis – nghe tên đã biết nó đến từ Úc cần rất nhiều nắng, full nắng, nhưng ẩm gốc, ra hoa rất mạnh. Hoya pachyclada – rất nhiều bạn trong hội có loại này, tôi cảnh báo – chất trồng bí quá, tưới nhiều, chắc chắn chết sau một thời gian.

Một số loại đặc hữu, thực sự khó chăm, rất rất khó … một số loại chăm chưa bao giờ ra hoa tại nhà, cụ thể là Hoya villosa – loài lá dày vuông có lông, mà các bạn hay đi rừng gặp.

1. Phân Bón cho lan Cẩm cù

Phân bón, tôi thường dùng phân bò khô, phân gà ủ bón cho Cẩm cù. Nhiều khi để nguyên cả miếng trên chậu, hoặc kỹ hơn thì trộn vào chất trồng. Nhưng ở đây ai cũng chơi lan, chắc biết đến phân tan chậm. Phân không cần bỏ nhiều, 1 chậu chỉ cần một muỗng nhỏ. Không phải cứ phân nhiều là tốt.Giống như lan, phân nhiều thì cây tốt nhưng không phải vứt phân vào là ra hoa. Phân bón lá cũng là một lựa chọn tốt, quá tốt nếu có điều kiện.

2. Sâu và bệnh thường gặp trên lan Cẩm cù:

Rệp sáp trắng

Cẩm cù (hoya) là loại cây có nhựa trắng, rất nhiều nhựa, nên thứ các bạn cần để ý nhất đấy chính là rệp sáp trắng. Phân tích lợi hại của rệp trắng thì khó, nhưng hại nhiều, một đám rệp có khi hút chết cả cây. Nhưng một số kết quả kinh nghiệm cho thấy. Cây có vài con rệp .. lại kích thích ra hoa dễ dàng hơn (tôi cũng chịu ko biết vì sao).

Bệnh tuyến trùng

Bệnh này là bệnh mà vườn lan nào cũng có. Tuyến trùng cắn sưng rễ cây cẩm cù, cây không phát triển được, èo ọt, ko ra hoa được. Thậm chí chết cả bụi to trong vài ngày. Biểu hiện của bệnh nặng là cây tự nhiên héo là dù gốc vẫn ẩm, nhấc gốc lên thì thấy sần sùi.

Các loại Virus, Vi khuẩn

Khi cây héo lá, đấy là lúc bạn nghĩ đến tuyến trùng. Nhưng cả bụi héo, héo rất nhanh, đến nỗi ko kịp cứu … thì đấy là do virus mầm bệnh trong giá thể của bạn. Cách cứu duy nhất là CẮT CÀNH GIÂM MỚI để bảo toàn giống, nếu nặng, có cắt cành giâm cũng thối.

Thối, thoái hóa gốc

Cẩm cù là loài dây leo, rất nhiều rễ phụ bám trên thân cây hoặc đá. Một chậu lớn khi trồng trong chậu, nếu chỉ có một gốc duy nhất, thì bộ rễ đó một thời gian sau nhiều khả năng bị thoái hóa, và cây chết. Cách hay nhất là có đoạn nào mọc dài quá chậu. Các bạn uốn nó xuống chậu luôn, cho nó tạo bộ rễ thứ 2.

Chú ý: bên Thái lan họ rất ít bón phân chuồng mà hầu như chỉ phân hóa học. Nên chậu họ trồng rất nhỏ, cây rất to và ko bị mầm bệnh từ giá thể. Các bạn có thể thử.

VI. Phân loại lan Cẩm Cù

Phong trào cẩm cù đang ngày càng trở nên phổ biến ở Việt Nam. Rất nhiều bạn mới chơi chưa biết cách phân biệt từng loài cẩm cù. Sau đây là một vài hiểu biết của tôi về vấn đề này

Mục đích phân loại lan Cẩm Cù

Cho đến hiện tại vẫn chưa thấy có một trang web đủ uy tín nói về loài cẩm cù (hoya) tại Việt Nam. Đối với những nhà nghiên cứu, ko có gì là lạ đối với cẩm cù. Nhưng với những người chơi thuần túy thì nguồn chính thức từ một trang web có thể tra cứu các loại cẩm cù thông dụng rất quan trọng với họ. Gần như tất cả các loài cẩm cù đều KHÔNG CÓ TÊN TIẾNG VIỆT. Hầu hết đều được biết đến với tên khoa học của nó (rất khó nhớ nếu bạn ko phải là người nghiên cứu sâu về thực vật, cụ thể là Hoya).

Việc tra cứu nhằm mục đích: hiểu biết thêm về cẩm cù, hiểu đặc tính, cách trồng, chăm sóc … Đôi khi là tra cứu mặt hoa và tên của loại cẩm cù mà mình đang sở hữu. Thật buồn khi ko biết mình đang sở hữu loại cẩm cù tên gì, và hoa nó như thế nào. Tôi vẫn đang nung nấu ý tưởng làm một CSDL như thế cho người chơi tại Việt Nam với sự đóng góp của các cao thủ có chuyên môn và người chơi lão thành. Khi gặp một loại chưa bao giờ thấy, cứ phải dò ở các trang web nước ngoài cảm thấy rất khó khăn.

Kinh nghiệm phân loại lan cẩm cù

Phân loại từng loài cẩm cù, cách đơn giản nhất là nhìn vào mặt hoa. Đôi khi với những loại khó ra hoa ở vùng khí hậu nhà bạn hoặc cây chưa có hoa, chỉ còn cách nhìn vào lá, thân … Tuy nhiên đôi khi ngay cả hoa cũng có điểm tương tự. Lá thì rất nhiều loại tương tự. Ngay cà người hiểu biết cũng nhầm là chuyện bình thường, đôi khi còn không thể phân biệt.

Một kinh nghiệm nhỏ của tôi: gắn tag cho từng chậu cẩm cù của bạn. Khi hàng ngày tận mắt tận tay chăm sóc, ngắm hoa … bạn sẽ nhớ đc tên của nó. Kiểu như bạn vẫn nhớ Britney Spears là con nào, tóc vàng hay tóc đen. Đội MU có những ông nào đá tiền đạo. CP10 tóc chẻ 2 mái lúc nào. QH19 ghi mấy bàn, trận nào … Với những thứ quen thuộc, dần dần bạn sẽ nhớ rất nhanh.

Nhưng .. với số lượng cẩm cù của bạn lên đến hàng trăm loại. Ta không thể nhớ hết đội bóng tham dự ngoại hạng chứ nói j đến cầu thủ. Lúc ấy bạn cần bỏ thời gian nghiên cứu về chuyên môn thực vật. Cụ thể là Chi Hoya của phân họ Thiên lý (Asclepiadoideae) thuộc họ Trúc đào, còn gọi là họ La bố ma (Apocynaceae). Không sao, có đến hàng trăm loại, môt tài sản lớn. Bạn phải bỏ công sức, tiền bạc, và thời gian lớn để thành một người chơi PRO. Đó là điều tất nhiên.

【#7】Trồng Cây Lan Lớn: Kỹ Thuật Tách Chiết

Các cây lan khi phát triển chật cả chậu (lan đa thân) hoặc phát triển lên cao quá (lan đơn thân) đều được tách chiết để trồng lại. Cách trồng lan này rất đa dạng. Sau đây là vài cách trồng thông thường nhất:

1. Trồng trong chậu

Phải chọn các chậu đã được nung chín (tay ướt sờ vào không hút bám vào chậu, gõ nhẹ nghe thanh trong). Kích thước chậu cân đối với khả năng phát triển của cây. Có nhiều lỗ thoáng (cho cây có rệ mập và cây có rễ gió nhiều). Chậu phải sạch hoặc phải được rửa sạch trước khi trồng. Nếu dùng chậu cũ đã trồng rồi thì phải đốt chậu để khử trùng. Tiến hành trồng như sau:

a) Cho chất trồng to vào đáy chậu, có thể gác chéo sao cho đáy chậu được trống khoảng 1/5-1/4 thể tích chậu. Chất trồng vừa ở giữa và chất trồng nhỏ hơn ở trên mặt nhưng không đầy ngang miệng chậu mà còn chừa mép chậu 1-2cm. Chất trồng ở đây thường là than gỗ.

b) Gắn cọc ty tơ vào mép chậu nếu trồng lan đa thân hay ở giữa chậy nếu trồng lan đơn thân. Vai trò của cọc ty tơ là giữ cho cây lan được đứng vững vào lúc đầu khi rễ lan chưa bám được vào chậu. Nếu không, cây lan sẽ bị lay đồng khi tưới hay lúc gió thổi sẽ làm cho đầu rễ bị tổn thương, không phát triển được.

c) Buộc cây lan và cọc ty tơ sao cho hướng phát triển của cây lan về sau sẽ quay vào giữa chậu nếu trồng lan đa thân. Phần gốc lan không chôn trong chất trồng mà chỉ để sát trên mặt chất trồng. Trong bất kỳ trường hợp nào cũng không phủ kín gốc lan, nhất là lan đa thân. Nếu cần tăng độ ẩm cho chậu lan vào mùa khô hạn thì ta có thể phủ lên mặt chậu một lớp mỏng xơ dừa hay dớn sợi, nhưng không che kín gốc lan, rất dễ thối gốc.

d) Ngay khi trồng xong nên để chậu lan ở nơi mát mẻ, ẩm độ cao cho đến khi ra rễ non và phát triển thì chuyển dần ra nơi có ánh sáng phù hợp. Tưới nước, bón phân như cây trưởng thành.

2. Trồng ghép trên thân cây

Đây là cách trồng mô phỏng với cách mà cây lan sống bám trên cành cây ở trong thiên nhiên nên chúng phát triển mạnh hơn nếu so với các cách trồng khác.

Thân cây có thể còn sống, bấy giờ phải lưu ý đến tán cây mà tỉa bớt cành nhánh cho phù hợp với nhu cầu ánh sáng của cây lan muốn trồng. Tuy trồng ghép trên thân cây nhưng không phải ở vị trí nào cũng tốt. Các cây lan chỉ phát triển tốt khi chúng được ghép về phía có ánh sáng ban mai chiếu rọi vào. nghĩa là về hướng đông mà thôi. Cách trồng này rất thích hợp cho hầu hết các giống lan, đặc biệt nhất là các giống lan rừng.

Thân cây có thể đã chết, bây giờ có thể cắt thành từng khúc ngắn để treo hay thành từng đoạn dài để đứng trong chậu ở sát đất. Trong trường hợp này, phải có giàn che cho phù hợp. Dĩ nhiên là nên chọn cây lâu mục: cây vú sữa hiện nay được ưa chuộng nhất. Khi dùng thân cây đã chết, tốt nhất nên bóc vỏ đi vì khi khô, vỏ cây cũng tróc ra làm rời các cây lan và trở thành nơi trú ẩn của côn trùng phá hoại cây lan, rất khó tìm để diệt chúng.

Cách trồng được thực hiện như sau:

Buộc một miếng xơ dừa vào thân cây gỗ rồi buộc chồng lên trên đó gốc lan muốn trồng. Vào mùa khô, miếng xơ dừa sẽ giúp giữ ẩm mà không làm thối gốc lan, vì vậy đừng bao giờ làm ngược lại, nghĩa là đừng buộc chồng miếng xơ dừa phủ kín lên trên gốc lan. Luôn luôn gốc phải được nằm lộ ra trong không khí. Rễ lan sẽ ló ra và theo hơi ẩm mà mọc bám vào thân cây gỗ. Một thời gian sau, xơ dừa hư mục, ta gỡ bỏ dần đi. Trong trường hợp trồng vào mùa mưa hay những nơi ẩm quá thì khỏ cần miếng xơ dừa này.

Từ cách trồng ghép trên gỗ, ta có nhiều cách trồng tương tự như trồng trên miếng dớn, trồng trên khúc gỗ, trồng trên ống sàng, ống nhựa đục lỗ …

3. Trồng treo không chậu, không chất trồng

Trong trường hợp các cây Vanda, Ascocentrum … và các cây lai của chúng, chậu chỉ là giá thể, không có mục đích chứa hết hệ rễ của cây lan vì vậy ta thấy rễ mọc ra khỏi chậu, lòng thòng dưới chậu. Do đó đối với các giống lan này, người ta có thể trồng bằng cách buộc một sợi dây ở ngay giữa thân cây rồi treo dưới giàn lan, không dùng chậu, chất trồng gì cả, cây vẫn phát triển và ra hoa bình thường. Tuy nhiên cách trồng này chỉ có thể áp dụng ở những nơi có độ ẩm cao mà thôi.

Ưu điểm của cách trồng này là với một diện tích nhỏ nhưng mật độ cây rất lớn, không tốn kém vật tư vì không dùng chậu và chất trồng, cũng vì vậy mà không làm trĩu nặng giàn lan và cũng khó bị bệnh hơn!

Khuyết điểm duy nhất của cách trồng này là khi đem đi trưng bày thì cây trơ trụi, không chậu, có phần kém thẩm mỹ.

4. Trồng cây lan thành băng bằng xơ dừa

  • Cách trồng này áp dụng cho lan cắt cành như dendrobium, oncidium …
  • Chọn xơ dừa của những trái già khô, xẻ ra từng mảnh to bằng bàn tay (mỗi trái chia ra khoảng 4-5 mảnh)
  • Sắp các mảnh xơ dừa sát nhau, thành băng dài trên sạp gỗ hay tre, bề lưng quay xuống, bề ruột lõm quay lên trên. Giữ chặt chúng bằng 2 hàng nẹp tre ở hai bên.
  • Hoặc xếp các miếng xơ dừa theo chiều đứng thành từng hàng khoảng 30 x 50cm
  • Dùng các cọc tre có chuốt nhọn một đầu cắm thẳng vào giữa miếng xơ dừa để làm cọc ty tơ.
  • Buộc cây lan vào cọc ty tơ, gốc lan sát với xơ dừa
  • Tưới nước ít hơn so với trồng bằng than trong chậu. Để tránh úng nước có thể đục thủng một lỗ nhỏ ở giữa miếng xơ dừa trước khi trờng
  • Trồng lại sau 2 – 3 năm, khi xơ dừa đã hư mục.

Cách trồng này cũng giảm được chi phí vật tư vì xơ dừa là vật liệu dễ kiếm lại rẻ tiền mà phát triển vẫn tốt, nhảy chồi nhanh.

5. Trồng cây lan thành luống

Trong trường hợp của Vanda lá hình trụ, Renanthera, Mokara … chúng phát triển rất cao lớn nên trồng treo trong chậu không thuận tiện, hơn nữa, ta cần trồng nhiều để cắt cành hoa. Trong trường hợp này, ta phải trồng thành luống ở đất như cách trồng đậu đũa, đậu ve vậy.

a. Chuẩn bị luống:

Để tránh úng nước, cần phải đắp luống cao khoảng 15-20 cm, rộng khoảng 1 mét, chiều dài thì tuỳ theo vườn, nhưng không nên dài quá 10m vì sẽ khó chăm sóc từ luống này qua luống khác. Đất ở luống có thể cuốc lên thành từng cục càng lớn càng tốt, sao cho có nhiều lỗ hổng giữa các cục đất để được thoáng, các rễ lan sẽ chui vào đó mà lấy thức ăn. Vì vậy không đập vụn đất ra. Ở vùng đất sét, đất phèn, có thể đắp luống bằng cách dùng cát hoặc trấu đổ lấp trên mặt đất cho dày khoảng 10 – 15 cm. Dùng gỗ hay gạch đóng hay xây thành một khung hình chữ nhật chung quanh luống để giữ cho cát và trấu khỏi chảy tuột vì nước tưới hay vì mưa.

Hai bên luống dựng hai hàng cọc đứng bằng gỗ hay bằng xi măng có nẹp theo chiều ngang để đỡ cậy lan (nhiệm vụ như cọc ty tơ) Hai hàng cọc này đừng quá cao, làm khó cắt cành hoa sau này, thường chỉ cao khoảng 1 – 1,5m. Khoản gca1ch giữa hai hàng chừng 30 – 50cm.

Nơi chọn làm luống phải trống thoáng, nhiều nắng, không bị ngập nước.

b. Tiến hành trồng:

  • Buộc đứng các cây lan vào các nẹp, cành này cách cành kia khoảng 20cm. Gốc cành lan không chạm hay chôn vào đất. Các cành lan dài khoảng 40-50cm càng nhiều tầng rễ càng tốt, chúng thường có 2-3 tầng rễ.
  • Dùng gạch, chậu bể, gáo dừa, than … khoả lên mặt luống cho chạm đến gốc lan, trên cùng dùng xơ dừa đã ngâm ướt phủ lên nhưng không đè nén lại mà để nhẹ nhàng cho xốp, sắp xếp cho đều và đẹp mắt. Tính từ mặt đất lên đến xơ dừa cao khoảng 20cm, không phủ gốc lan.
  • Che nắng cho lan khi mới trồng bằng các phên tre hay bằng các tàu lá dừa hoặc lưới che để có khoảng 50-60% ánh sáng. Gỡ bỏ dần giàn che đi khi cây lại sự phát triển, khi có lá che chở cho nhau thì không cần che chắn gì cả. Thật ra để cây tươi tốt, phát triển nhanh, ra cành nhánh nhiều cho mục đích nhân giống thì có thể phải che một lớp lưới thưa cho có độ nắng cỡ 60-80%. Muốn ra hoa nhiều thì tăng nắng lên bằng cách gỡ bỏ lưới hay che lưới thưa hơn. Lá có thể hơi ngả vàng nhưng cây mạnh, ra hoa nhiều!
  • Làm cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng với lan và thường xuyên bón phân hữu cơ như phân bò ở gốc lan. Có thể trét phân bò, phân heo lên trên các nẹp tre, thân lan.
  • Trồng lại sau khoảng 3-4 năm.

【#8】Kỹ Thuật Trồng Và Bón Phân Cho Cây Mướp

Kỹ thuật trồng và bón phân cho cây mướp

Mướp ta ( Luffa Cylindrica L.) Mướp hương (Luffa actangula Rokb.) Đều thuộc họ bầu bí (cucurbitaceae)

I- KỸ THUẬT TRỒNG:

1. Thời vụ:

    Có thể trồng quanh năm:

– Ở miền Bắc: Gieo từ tháng 2 đến tháng 6 hằng năm.

– Ở miền Nam: Vụ chính Đông Xuân, Xuân Hè.

– Ở miền Trung: Vụ chính từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau.

   Trồng vào mùa mưa nên làm giàn như giàn bầu để cho mướp leo tránh trái bị thối do tiếp xúc với đất ẩm.

2. Gieo hạt – Bón lót – Làm đất:

a) Ngâm ủ hạt giống:

    Kỹ thuật ngâm ủ hạt giống mướp theo trình tự như sau:

Trước khi ngâm hạt giống, cẩn phải phơi nắng nhẹ khoảng 2 giờ để hạt khô, hút nước mạnh, nẩy mầm tốt. Cho hạt vào túi vải (túi lưới) ngâm trong nước sạch (2 sôi 3 lạnh) từ 3 – 3,5 giờ (nên để hạt chìm hoàn toàn trong nước). Vớt hạt lên để ráo nước, dùng khăn sạch vắt thật ráo nước, gói hạt giống lại. Cuối cùng cho khăn vào bao nylon (polyethylene) cột miệng cho kín tránh bốc thoát hơi nước, ủ hạt ở nhiệt độ từ 28 độ C – 30 độ C là thích hợp nhất. Sau khi ủ khoảng 2 – 3 giờ nên mở gói ủ ra vắt ráo nước khăn ủ một lần nữa (nếu dư nước hạt sẽ không nẩy mầm) sau đó cho hạt vào ủ tiếp tục như quy trình trên. Thông thường hạt bắt đầu nẩy mầm khoảng 20 – 28 giờ sau khi ủ.

b) Gieo hạt:

– Hạt mướp bắt đầu nẩy mầm nên tiến hành gieo ngay. Tùy theo thời vụ mà ta có thể gieo thẳng ngoài đồng hoặc gieo vô bầu.

– Vào mùa nắng nên gieo thẳng ngoài đồng để cây phát triển mạnh hơn và đỡ tốn công vô bầu đem trồng. Tuy nhiên liếp ngoài đồng phải chuẩn bị thật tốt. Rạch hàng, mỗi luống rạch 1 hàng, chọt lỗ để gieo hạt, mỗi lỗ 2 -3 hạt, mỗi lỗ cách nhau 30 cm. Khi cây có lá thật, tỉa bớt chừa lại 2 cây. Lưu ý lỗ gieo phải tơi xốp và xử lý thuốc phòng trừ sâu bệnh đầy đủ và tưới nước định kỳ đủ ẩm để cây phát triển tốt.

– Vào mùa mưa nên gieo vô bầu bằng lá chuối hoặc bằng bao nylon nhỏ để phòng mưa nhiều ta có thể dùng dàn che mưa, hạn chế thừa nước bị thối mầm. Đất vô bầu ở vùng đất cát pha thịt, trộn theo tỷ lệ như sau: 70 % đất mặt, 30 % phân hữu cơ sinh học (hoặc phân chuồng hoai và 0,5 – 1 % lân) trộn với 0,2 – 0,5 % vôi nông nghiệp. Sau khi trộn đều nên sàng qua một lượt để loại bỏ cục đất to và rác. Nếu vùng đất đồng bằng Sông Cửu Long (có nhiều sét) thì thêm 10 – 20 % tro trấu, giảm 10 – 20 % đất mặn. Nên trộn phân hữu cơ sinh học giúp cây con phát triển tốt và ngừa chết cây.

– Để tiết kiệm hạt giống, vì hạt giống mua khá đắt so với giống chọn lọc thì nên gieo một hạt nảy mầm vào một bầu và gieo thẳng ngoài đồng 1 hạt mầm/1 hốc và cần phải gieo thêm một lượng bầu cây con dự phòng trồng dặm sau khi trồng (thông thường theo tỷ lệ 10 – 15% tổng số cây ngoài đồng). Cách gieo: Dùng que nhỏ khoét 1 lỗ nhỏ giữa mặt bầu hoặc trên mặt líp gieo (lỗ ngang bằng chiều ngang hạt, chiều sâu lỗ tương đương chiều dài hạt cộng thêm rễ mầm), dùng tay hoặc kẹp gắp đặt hạt giống có đầu rễ mầm hướng xuống đất và thẳng góc với mặt bầu, phía chóp hạt ngang bằng với hạt bầu, sau đó lấp một lớp đất (trộn với 50 % đất mặt + 50 % phân hữu cơ sinh học) mỏng, rải trên mặt từ 20 – 30 hạt thuốc trừ sâu Basudin hoặc Furadan để phòng trừ sâu, kiến mối. Cuối cùng dùng thùng bông sen tưới đủ ẩm qua một lượt.

    Thông thường, cây trong bầu vừa nhú lá nhám (lá thật) là bắt đầu đem trồng ngay ngoài đồng, nếu chậm trễ bộ rễ ăn lan ra ngoài bầu khi đem trồng cây đứt nhiều rễ làm cây lên yếu hoặc dễ chết cây ngoài đồng.

c) Làm đất:

   Đất phải được cày xới tơi xốp, sạch cỏ, rải vôi, cày luống rải phân lót, rải thuốc Furadan, lên luống lấp phân như trồng dưa hấu, trải bạt plastic, vô nước, cân mặt bằng, ổn định mô, đục lỗ trồng.

II- BÓN PHÂN CHĂM SÓC:

    Khi hạt chưa mọc, thỉnh thoảng tưới nước nhẹ, nếu đất khô. Khi cây mọc 100 – 150cm không cho leo lên giàn vội, dùng kéo cắt hết tay, rút dây xuống khoanh xung quanh gốc 3 – 4 vòng, dùng rơm rạ mục hoặc đất lấp nhẹ (chừa ngọn). Khi nào ngọn vươn tới 50 – 60cm lúc đó mới cho leo lên giàn hoặc cây to và cao sẽ cho nhiều quả hơn vì cây phát triển được tiếp xúc nhiều ánh nắng mặt trời.

Dùng lân, kali ngâm nước tưới cho cây theo tỉ lệ 3 lân 1 kali, 2 ngày tưới 1 lần. Mỗi lần chia 2 buổi sáng chiều khoảng 01 cốc hỗn hợp lân + kali pha với 5 lít nước tưới, còn đạm dùng rất ít nếu bón nhiều chỉ tốt dây, tốt lá ảnh hưởng lớn đến quả. . Dùng lân, kali ngâm nước tưới cho cây, còn đạm dùng rất ít nếu bón nhiều chỉ tốt dây, tốt lá ảnh hưởng lớn đến quả.

Chúc bà con trồng mướp sai quả.

Nguồn: Sưu tầm từ Internet

【#9】Tìm Hiểu Cây Ớt Và Kỹ Thuật Trồng An Toàn

Tìm hiểu CÂY ỚT CAY và kỹ thuật trồng an toàn cây ớt

Ảnh: Cây ớt

I. GIỚI THIỆU

    Ớt cay được xem là cây gia vị nên có mức tiêu thụ ít. Gần đây ớt trở thành một mặt hàng có giá trị kinh tế vì ớt không chỉ là gia vị tươi mà còn được sử dụng trong công nghiệp chế biến thực phẩm và dược liệu để bào chế các thuốc trị ngoại khoa như phong thấp, nhức mỏi, cảm lạnh hay nội khoa như thương hàn, cảm phổi, thiên thời… nhờ tính chất capsaicine chứa trong trái. Nhờ vậy nhu cầu và diện tích ớt ở nhiều nước có chiều hướng gia tăng.

    Ở Việt Nam việc canh tác ớt chưa được quan tâm, phần lớn canh tác lẻ tẻ, không đầu tư thâm canh cao nên năng suất thấp, thường chỉ đạt 800-1.000kg ớt tươi /1.000m2.

II. ĐẶC TÍNH SINH HỌC

– Rễ:

Ớt có rễ trụ, nhưng khi cấy rễ phân nhánh mạnh và cây phát triển thành rễ chùm, phân bố trong vùng đất cày là chính.

– Thân:

khi cây già phần gốc thân chính hóa gỗ, dọc theo chiều dài thân có 4-5 cạnh. Thân có lông hoặc không lông, cây cao 35-65 cm, có giống cao 125-135 cm. Ớt phân tán mạnh, kích thước tán thay đổi tùy theo điều kiện canh tác và giống.

– Lá:

Mọc đơn, đôi khi mọc chùm thành hình hoa thị, lá nguyên có hình trứng đến bầu dục, phiến lá nhọn ở đầu, lá màu xanh nhạt hoặc đậm, có lông hoặc không lông.

– Hoa:

Lưỡng phái, mọc đơn hoặc thành chùm 2-3 hoa. Hoa nhỏ, dài, hoa màu xanh có hình chén, lá đài nhỏ, hẹp và nhọn. Tràng hoa có 6-7 cánh màu trắng hoặc tím. Số nhị đực bằng số cánh hoa và mọc quanh nhụy cái. Phần trong cánh hoa có lỗ tiết mật.

   Hoa ớt có thể tự thụ phấn hay thụ phấn chéo do côn trùng vì ớt thuộc loại tiền thư, thụ phấn chéo có ý nghĩa lớn ở ớt cay, tỷ lệ thụ phấn chéo từ 10-40 % tùy giống, do đó cần chú ý trong công tác để giống và giữ giống thuần.

– Trái:

Trái có 2-4 thùy, dạng trái rất thay đổi từ hình cầu đến hình nón, bề mặt trái có thể phẳng, gợn sóng, có khía hay nhẵn; trái khi chín có màu đỏ đen vàng; trái không cay hay rất cay.

Chiều dài và dạng trái đóng vai trò quan trọng trong việc chọn giống ớt xuất khẩu dưới dạng quả khô. Ớt quả khô nguyên trái phải dài hơn 9 cm và khi khô không rời cuống. Việc chế biến ớt bột không đòi hỏi tiêu chuẩn về kích thước và dạng trái nhưng yêu cầu về màu sắc, độ cay và tỷ lệ tươi/khô khi phơi; ớt trái to ở nước ta có tỷ lệ tươi/khô là 6,5:1 trong khi ớt trái nhỏ có tỷ lệ này là 8:1. Trái chưá nhiều hạt tròn dẹp, nhỏ có màu nâu sáng,

   Ớt là cây chịu nhiệt, nhiệt độ thích hợp cho tăng trưởng là 18-30oC. Nhiệt độ cao trên 32oC và thấp dưới 15oC. Cây tăng trưởng kém và hoa dễ rụng. Ớt là cây không quang cảm, tuy nhiên trong điều kiện ngày ngắn các giống ớt cay phát triển tốt và cho năng suất cao. Ớt chịu đựng được điều kiện che rợp đến 45%, nhưng che rợp nhiều hơn ớt chậm trổ hoa và rụng nụ.

III. GIỐNG

Hiện nay nhiều nơi vẫn canh tác giống địa phương là chính. Giống trồng phổ biến ở đồng bằng sông Cửu Long có giống Sừng Trâu, Chỉ Thiên, ớt Búng, ớt Hiểm, ở miền Trung có giống ớt Sừng Bò, Chìa Vôi. Ngoài ra Viện Nghiên Cứu NN Hà Nội công bố bộ sưu tập với 117 giống nội địa (1987), điều này chứng minh nguồn giống ớt phong phú, đa dạng chưa được biết đến ở nước ta. Tuy nhiên giống địa phương bị lai tạp nên thoái hóa, quần thể không đồng đều và cho năng suất kém, trong khi các giống F1 có khả năng cho năng suất vượt trội trong điều kiện thâm canh cao nên bắt đầu được ưa chuộng và đang thay thế dần các giống địa phương.

1. Giống lai F1:

Giống Chili (công ty Trang Nông phân phối): Trái to, dài 12-13 cm, đường kính trái 1,2-1,4cm; trọng lượng trung bình trái 15-16 gram, dạng trái chỉ địa, trái chín đỏ, cứng, cay trung bình, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng. Cây cao trung bình 75-85 cm, sinh trưởng mạnh, chống chịu bệnh tốt v

à cho năng suất cao.

Giống số 20 (công ty Giống Miền Nam phân phối): sinh trưởng mạnh, phân tán lớn, ra nhiều hoa, dễ đậu trái, bắt đầu cho thu hoạch 85-90 ngày sau khi cấy, cho thu hoạch dài ngày và chống chịu tốt bệnh virus. Trái ớt chỉ địa dài 14-16 cm, thẳng, ít cay, trái cứng nên giữ được lâu sau thu hoạch, năng suất 2-3 tấn/1.000m2.

Giống TN 16 (công ty Trang Nông phân phối): Cho thu hoạch 70-75 ngày sau khi gieo, trái chỉ thiên khi chín đỏ tươi, rất cay, dài 4-5 cm, đường kính 0,5-0,6cm, trọng lượng trung bình 3-4g/trái, đậu nhiều trái và chống chịu khá với bệnh thối trái, sinh trưởng tốt quanh năm.

Giống Hiểm lai 207 (công ty Hai Mũi Tên Đỏ phân phối): Giống cho trái chỉ thiên, dài 2-3 cm, trái rất cay và thơm, năng suất 2-3 kg trái/cây, chống chịu khá bệnh thán thư.

2. Giống địa phương:

Giống Sừng Trâu: Bắt đầu cho thu hoạch 60-80 ngày sau khi cấy. Trái màu đỏ khi chín, dài 12-15 cm, hơi cong ở đầu, hướng xuống. Năng suất 8-10 tấn/ha, dễ nhiễm bệnh virus và thán thư trên trái.

Giống Chỉ Thiên

Giống Chỉ Thiên: Bắt đầu cho trái 85-90 ngày sau khi cấy. Trái thẳng, bóng láng, dài 7-10 cm, hướng lên, năng suất tương đương với ớt Sừng nhưng trái cay hơn nên được ưa chuộng hơn.

Giống Ớt Hiểm: Cây cao, trổ hoa và cho trái chậm hơn 2 giống trên nhưng cho thu hoạch dài ngày hơn nhờ chống chịu bệnh tốt. Trái nhỏ 3-4 cm nên thu hoạch tốn công, trái rất cay và kháng bệnh đén trái tốt nên trồng được trong mùa mưa.

IV. KỸ THUẬT TRỒNG

1. Thời vụ

    Ở đồng bằng sông Cửu Long ớt có thể trồng quanh năm, tuy nhiên trong sản xuất thường canh tác ớt vào các thời vụ sau:

Vụ sớm: Gieo tháng 8-9, trồng tháng 9-10, bắt đầu thu hoạch tháng 12-1 dl và kéo dài đến tháng 4-5 năm sau. Vụ này ớt trồng trên đất bờ líp cao không ngập nước vào mùa mưa. Ớt trồng mùa mưa đỡ công tưới, thu hoạch trong mùa khô dễ bảo quản, chế biến và thời gian thu hoạch dài, tuy nhiên diện tích canh tác vụ này không nhiều.

Vụ chính (Đông Xuân): Gieo tháng 10-11, trồng tháng 11-12, bắt đầu thu hoạch tháng 2-3 dl. Trong vụ này cây sinh trưởng tốt, năng suất cao, ít sâu bệnh.

Vụ Hè Thu: Gieo tháng 4-5 trồng tháng 5-6 thu hoạch 8-9 dl. Mùa này cần trồng trên đất thoát nước tốt để tránh úng ngập và chọn giống kháng bệnh thán thư.

2. Chuẩn bị cây con

   Lượng hạt giống gieo đủ cấy cho 1.000m2 từ 15-25 gram (150-160 hột/g). Diện tích gieo ương cây con là 250 m2. Chọn đất cao ráo hay làm giàn cách mặt đất 0,5-1 m, lót phên tre hay lá chuối rồi đổ lên trên một lớp đất, phân, tro dày 5-10 cm rồi gieo hạt. Cách này dễ chăm sóc cây con và ngăn ngừa côn trùng hoặc gia súc phá hại. Cũng có thể gieo hạt thẳng vào bầu hay gieo theo hàng trên líp ương. Hạt ớt thường nẩy mầm chậm, 8-10 ngày sau khi gieo mới mọc khỏi đất, cây con cấy vào lúc 30-35 ngày tuổi, có sử dụng màng phủ cây con nên cấy sớm lúc 20 ngày tuổi.

3. Cách trồng:

    Đất trồng ớt phải được luân canh triệt để với cà chua, thuốc lá và cà tím. Trồng mùa mưa cần lên líp cao vì ớt chịu úng kém. Khoảng cách trồng thay đổi tùy thời gian dự định thu hoạch trái, nếu ăn trái nhanh (4-5 tháng sau khi trồng) nên trồng dày, khoảng cách trồng 50 x (30-40) cm, mật độ 3.500-5.000 cây/1.000m2; nếu muốn thu hoạch lâu nên trồng thưa, 70 x (50-60) cm, mật độ 2.000-2.500 cây/1.000m2.

4. Sử dụng màng phủ nông nghiệp (bạt plastic)

4.1 Mục đích:

a. Hạn chế côn trùng và bệnh hại: Mặt màu bạc của màng phủ phản chiếu ánh sáng mặt trời nên giảm bù lạch, rầy mềm, giảm bệnh do nấm tấn công ở gốc thân và đốm trên lá chân

b. Ngăn ngừa cỏ dại: Mặt đen của màng phủ ngăn cản ánh sáng mặt trời, làm hạt cỏ bị chết trong màng phủ.

c. Điều hoà độ ẩm và giữ cấu trúc mặt đất: Màng phủ ngăn cản sự bốc hơi nước trong mùa nắng, hạn chế lượng nước mưa nên rễ cây không bị úng nước, giữ độ ẩm ổn định và mặt đất tơi xốp, thúc đẩy rễ phát triển, tăng sản lượng.

d. Giữ phân bón: Giảm rửa trôi của phân bón khi tưới nước hoặc mưa to, ít bay hơi nên tiết kiệm phân.

e. Tăng nhiệt độ đất: Giữ ấm mặt đất vào ban đêm (mùa lạnh) hoặc thời điểm mưa dầm thiếu nắng mặt đất bị lạnh.

f. Hạn chế độ phèn, mặn: Màng phủ làm giảm sự bốc hơi qua mặt đất nên phèn, mặn được giữ ở tầng đất sâu, giúp bộ rễ hoạt động tốt hơn.

4.2 Cách sử dụng màng phủ nông nghiệp

– Vật liệu và qui cách: Dùng 2 cuồn màng phủ khổ rộng 0.9-1m trồng ớt hàng đơn, còn hàng đôi 1,5 cuồn màng khổ 1,2-1,4 m, diện tích vải phủ càng rộng thì hiệu quả phòng trừ sâu bệnh càng cao. Chiều dài mỗi cuồn màng phủ là 400 m, khi phủ liếp mặt xám bạc hướng lên, màu đen hướng xuống.

– Lên liếp: Lên liếp cao 20-40 cm tùy mùa vụ, mặt liếp phải làm bằng phẳng không được lồi lõm vì rễ khó phát triển và màng phủ mau hư, ở giữa liếp hơi cao hai bên thấp để tiện việc tưới nước.

– Rãi phân lót: Liều lượng cụ thể hướng dẫn bên dưới, nên bón lót lượng phân nhiều hơn trồng phủ rơm vì màng phủ hạn chế mất phân và không bị cỏ dại canh tranh. Có thể giảm bớt 20% lượng phân so với không dùng màng phủ.

– Xử lý mầm bệnh: Phun thuốc trừ nấm bệnh như Oxyt đồng hoặc Copper B (20 g/10 lít) hoặc Validacin (20 cc/10lít) đều trên mặt liếp trước khi đậy màng phủ.

– Đậy màng phủ: Mùa khô nên tưới nước ngay hàng trồng cây trước khi đậy màng phủ. Khi phủ kéo căng vải bạt, hai bên mép ngoài được cố định bằng cách dùng dây chì bẻ hình chữ U mỗi cạnh khoảng 10 cm ghim sâu xuống đất (dây chì sử dụng được nhiều năm) hoặc dùng tre chẻ lạc ghim mé liếp.

5. Bón phân: (tương tự cà chua)

Tùy theo loại đất, mức phân bón trung bình toàn vụ cho 1.000m2 như sau:

20 kg Urea + 50 kg Super lân + 20 kg Clorua kali + 12 kg Calcium nitrat + (50-70) kg 16-16-8 + 1 tấn chuồng hoai + 100 kg vôi bột, tương đương với lượng phân nguyên chất (185-210N)-(150-180P2O5)-(160-180K2O) kg/ha.

* Bón lót: 50 kg super lân, 3 kg Clorua kali, 2 kg Calcium nitrat, 10-15 kg 16-16-8, 1 tấn phân chuồng và 100 kg vôi. Vôi rải đều trên mặt đất trước khi cuốc đất lên liếp, phân chuồng hoai, lân rãi trên toàn bộ mặt liếp xới trộn đều. Nên bón lót lượng phân nhiều hơn trồng phủ rơm vì phân nằm trong màng phủ ít bị bốc hơi do ánh nắng, hay rửa trôi do mưa.

* Bón phân thúc:

Lần 1: 20-25 ngày sau khi cấy (giống thấp cây) và 20 ngày sau khi cấy (giống cao cây). Số lượng 4 kg Urê, 3 kg Clorua kali, 10 kg 16-16-8 + 2 kg Calcium nitrat. Bón phân bằng cách vén màng phủ lên rãi phân một bên hàng cà hoặc đục lổ màng phủ giữa 2 gốc cà.

Lần 2: 55-60 ngày sau khi cấy, khi đã đậu trái đều.

Lượng bón: 6 kg Urê, 5 kg Clorua kali, 10-15 kg 16-16-8 + 2 kg Calcium nitrat. Vén màng phủ lên rãi phân phía còn lại cà hoặc bỏ phân vào lổ giữa 2 gốc cà.

Lần 3: Khi cây 80-85 ngày sau khi cấy, bắt đầu thu trái.

Lượng bón: 6 kg Urê, 5 kg Clorua kali, 10-15 kg 16-16-8 + 3 kg Calcium nitrat. Vén màng phủ lên rãi phân phía còn lại hoặc bỏ phân vào lổ giữa 2 gốc cà.

Lần 4: Khi cây 100-110 ngày sau khi cấy, thúc thu hoạch rộ (đối với ớt sừng dài ngày).

Lượng bón: 4 kg Urê, 4 kg Clorua kali, 10-15 kg 16-16-8 + 3 kg Calcium nitrat. Vén màng phủ lên rãi phân hoặc bỏ phân vào lổ giữa 2 gốc cà.

Chú ý:

Ớt thường bị thối đuôi trái do thiếu canxi, do đó mặc dù đất được bón vôi đầy đủ trước khi trồng hoặc bón đủ Calcium nitrat nhưng cũng nên chú ý phun bổ sung phân Clorua canxi (CaCl2) định kỳ 7-10 ngày/lần vào lúc trái đang phát triển để ngừa bệnh thối đuôi trái..

Nếu không dùng màng phủ, nên chia nhỏ lượng phân hơn và bón nhiều lần để hạn chế mất phân.

Nhằm góp phần tăng năng suất và phẩm chất trái, nhất là trong mùa mưa có thể dùng phân bón lá vi lượng như MasterGrow, Risopla II và IV, Miracle,… Bayfolan, Miracle… phun định kỳ 7-10 ngày/lần từ khi cấy đến 10 ngày trước khi thu hoạch.

6. Chăm sóc:

6.1 Tưới nước:

Ớt cần nhiều nước nhất lúc ra hoa rộ và phát triển trái mạnh. Giai đoạn này thiếu nước hoặc quá ẩm đều dẫn đến đậu trái ít. Nếu khô hạn kéo dài thì tưới rảnh (tưới thấm) là phương pháp tốt nhất, khoảng 3-5 ngày tưới/lần. Tưới thấm vào rãnh tiết kiệm nước, không văng đất lên lá, giữ ẩm lâu, tăng hiệu quả sử dụng phân bón. Mùa mưa cần chú ý thoát nước tốt, không để nước ứ đọng lâu.

Tưới thấm và tưới nhỏ giọt

6.2 Tỉa nhánh:

   Thông thường các cành nhánh dưới điểm phân cành đều được tỉa bỏ cho gốc thông thoáng. Các lá dưới cũng tỉa bỏ để ớt phân tán rộng

6.3 Làm giàn:

Giàn giữ cho cây đứng vững, để cành lá và trái không chạm đất, hạn chế thiệt hại do sâu đục trái và bệnh thối trái làm thiệt hại năng suất, giúp kéo dài thời gian thu trái. Giàn được làm bằng cách cắm trụ cứng xung quanh hàng ớt dùng dây chì giăng xung quanh và giăng lưới bên trong hoặc cột dây nilong lúc cây chuẩn bị trổ hoa.

7. Phòng trị sâu bệnh

7.1 Sâu hại

::

– Rầy lửa, bọ trỉ, bù lạch (Thrips sp.)

– Thành trùng và ấu trùng rất nhỏ có màu trắng hơi vàng, sống tập trung trong đọt non hay mặt dưới lá non, chích hút nhựa cây làm cho đọt non bị xoăn lại. Thiệt hại do bọ trĩ, bọ dưa có liên quan đến bệnh siêu trùng.

– Bù lạch có tính kháng thuốc rất cao, nên định kỳ 7-10 ngày/lần phun dầu khoáng DC-Tron plus (Caltex) sẽ giảm đáng kể sự tấn công của bù lạch; khi thấy mật số vài ba con trên một đọt non cần phun một trong các loại như Confidor 100SL, Admire 50EC, Danitol 10EC, Vertimec…0.5-1%o, cần thay đổi thuốc thường xuyên.

– Sâu xanh đục trái (Heliothis armigera): Thành trùng là bướm đêm, kích thước to, thân mập nhiều lông, cánh màu vàng sáng, giửa cánh có một chấm đen to và một chấm trắng nằm cạnh nhau. Trứng đẻ thành ổ có phủ lông vàng; một bướm cái đẻ 200-2000 trứng. Âu trùng là sâu có nhiều lông, màu sắc thay đổi từ màu hồng, xanh, xanh vàng đến nâu đen theo môi trường sống. Sâu ở phía ngòai thò đầu vào bên trong phá hại búp non, nụ hoa, cắn điểm sinh trưởng, đụt thủng quả từ khi còn xanh cho đến lúc gần chín làm thối trái. Nhộng màu nâu đỏ nằm trong lá khô hoặc trong đất.

– Bọ phấn trắng (Bemisia tabaci): Thành trùng màu trắng bóng, dài 3-4 mm, bay chậm, hình dáng giống như bướm. Âu trùng rất giống rệp dính, màu trắng trong, được phủ một lớp sáp, ít bò, thường cố định một chổ chích hút mô cây. Trứng, ấu trùng và thành trùng luôn luôn hiện diện ở mặt dưới lá trên các loại cây ăn trái, bầu bí, dưa, cà, ớt, bông vãi, thuốc lá. Ấu trùng và thành trùng đều chích hút làm lá biến vàng, cây mau suy yếu, giảm năng suất và truyền bệnh siêu trùng như rầy mềm. Bọ phấn trắng phát triển nhanh trong điều kiện nóng và khô, rất dễ quen thuốc khi phun ở nồng độ cao, hoặc phun thường xuyên định kỳ.

   Trong tự nhiên có nhiều loài ong ký sinh trên ấu trùng bọ phấn trắng. Thuốc hiệu quả là Admire, Confidor, phun ở mặt dưới lá.

– Rầy nhớt, rầy mềm (Aphis spp.)

Còn được gọi là rầy mật, cả ấu trùng lẫn thành trùng đều rất nhỏ, dài độ 1-2mm, có màu vàng, sống thành đám đông ở mặt dưới lá non từ khi cây có 2 lá mầm đến khi thu hoạch, chích hút nhựa làm cho ngọn dây dưa chùn đọt và lá bị vàng. Rầy truyền các loại bệnh siêu vi khuẩn như khảm vàng. Chúng có rất nhiều thiên địch như bọ rùa, dòi, kiến, nhện nấm.. nên chỉ phun thuốc khi nào mật số quá cao ảnh hưởng đến năng suất. Phun các loại thuốc phổ biến rầy mềm như Trebon, Bassa.

d- Sâu ăn tạp, sâu ổ, sâu đàn (Spodoptera litura)

– Sâu non lúc nhỏ sống tập trung ở mặt dưới phiến lá nên gọi là sâu ổ, khi lớn lên phân tán dần, mình có màu xám với khoan đen lớn ở trên phía lưng sau đầu, ăn lủng lá có hình dạng bất định, hoặc cắn đứt ngang thân cây con. Sau đó sâu thường chui vào sống trong đất, ẩn dưới các kẻ nứt hay rơm rạ phủ trên mặt đất, nhộng ở trong đất.

– Nên làm đất kỹ trước khi trồng vụ sau để diệt sâu và nhộng còn sống trong đất, xử lý đất bằng thuốc hạt. Có thể ngắt bỏ ổ trứng hay bắt sâu non đang sống tập trung.

Nên thay đổi loại thuốc thường xuyên, phun vào giai đoạn trứng sắp nở sẽ cho hiệu quả cao: Sumicidin 10EC, Cymbus 5EC, Karate 2.5EC, Decis 2.5 EC… 1-2%o có thể pha trộn với Atabron 5EC từ 2-3 cc/bình xịt 8 lít.

7.2 Bệnh hại:

– Bệnh héo cây con: Do nấm Rhizoctonia solani, Phythophthora sp., Pythium sp. Bệnh thường gây hại cây con trong líp ương hoặc sau khi trồng khoảng một tháng tuổi. Vết bệnh thường xuất hiện ở phần thân ngay trên mặt đất, nấm tấn công vào gốc làm gốc cây bị thối nhũn và cây bị gãy gục, phần cây bên trên vết bệnh vẫn còn tươi xanh, sau đó cây mới bắt đầu héo. Bệnh phát triển mạnh khi ẩm độ cao, nấm lưu tồn trên thân luá, rơm rạ, cỏ dại, lục bình, hạch nấm tồn tại trong đất sau mùa gặt lúa.

– Phun, Validacin 5L, Anvil 5SC, Rovral 50WP, Ridomil 25 WP 1-2%o; Copper -B 2-3%o, Tilt super 250 ND, Bonanza 100 (các loại thuốc trị bệnh đốm vằn trên luá đều trị được bệnh này)

– Bệnh héo chết cây do vi khuẩn Pseudomonas solanacearum, nấm Fusarium oxysporum, F. lycopersici, Sclerotium sp.: Bệnh thường gây hại khi cây đã trưởng thành, hoặc khi cây bắt đầu mang trái. Đầu tiên các lá ngọn bị héo vào buổi trưa, và tươi lại vào buổi chiều mát, sau vài ngày cây bệnh chết hẳn, không còn khả năng hồi phục, bộ rễ không phát triển.

Đối với bệnh do vi khuẩn cần nhổ và tiêu hủy cây bệnh; dùng vôi bột rãi vào đất, hoặc Starner, New Kasuran, Copper Zin C tưới nơi gốc cây hay phun ngừa bằng Kasumin. Đối với nấm cần phát hiện sớm, phun ngừa hoặc trị bằng thuốc Copper B, Derosal, Appencarb super, Ridomil, Score.

– Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum sp. Bốn loài Colletotrichum được tìm thấy trên ớt là: C. gloesporiodes, C. capsici (2 loài quan trọng nhất), C. acertatumC. coccodes. Bệnh thường gây hại trên trái đang hay đã chín trong điều kiện có mưa nhiều, hoặc ẩm độ không khí cao. Vết bệnh lúc đầu hình tròn, úng nước, hơi lõm xuống, sau đó lan

dần ra, tâm vết bệnh có màu nâu đen, viền màu nâu xám, bên trong có nhiều vòng đồng tâm và có những chấm nhỏ li ti màu đen nhô lên cao. Bệnh gây hại chủ yếu trên trái làm trái mất thương phẩm. Ở đồng bằng sông Cửu Long bệnh phát triển và lây lan mạnh vào mùa mưa, nhất là vào các tháng 7, 8, 9 dl. Nấm bệnh tồn tại rất lâu trong đất, trên cây và trong hạt cây bệnh.

     Các thuốc Copper B, Manzate, Mancozeb, Antracol, Ridomil được sử dụng rộng rãi để trừ bệnh này. Tuy nhiên, bệnh khó phòng trị trong mùa mưa và vì bịnh chỉ xuất hiện rất trễ khi trái chín. Hiện nay biện pháp trồng giống kháng bệnh như ớt hiểm trong mùa mưa là kinh tế nhất.

– Bệnh héo muộn do nấm Phytophthora infestan: Bệnh gây hại trên thân, lá và trái. Vết bệnh lúc đầu có màu xanh úng nước, sau đó chuyển sang màu nâu đen. Nếu trời ẩm bên dưới vết bệnh có tơ màu trắng bao phủ; nếu thời tiết khô thì vết bệnh khô dòn, dễ vở. Bệnh thường xuất hiện ở cuống trái, bệnh nặng làm trái dễ rụng.

Không trồng ớt liên tục nhiều năm trên cùng một ruộng. Phun trị khi bệnh xuất hiện với các loại thuốc Aliette, Manzate, Mancozeb, Curzate.

V. THU HOẠCH VÀ ĐỂ GIỐNG

    Thu hoạch ớt khi trái bắt đầu chuyển màu. Ngắt nhẹ nhàng cả cuống trái mà không làm gãy nhánh. Ơt cay cho thu hoạch 35-40 ngày sau khi trổ hoa, ở các lứa rộ thu hoạch ớt mỗi ngày, bình thường cách 1-2 ngày thu 1 lần, nếu chăm sóc tốt năng suất trái đạt 20-30 tấn/ha.

    Làm giống nên chọn cây tốt, cách ly để tránh lai tạp làm giảm giá trị giống sau này. Chọn trái ở lứa thu hoạch rộ, để chín chín hoàn toàn trên cây, hái về để chín thêm vài ngày rồi mổ lấy hạt, phơi thật khô, để vào chai lọ kín và để nơi khô ráo. Hạt ớt chứa nhiều chất béo, do đó hạt khô thường hút nước lại và gia tăng ẩm độ, vì vậy trữ hạt ở điếu kiện nóng ẩm (ẩm độ trữ hơn 70% và nhiệt độ 20oC) hạt mất khả năng nẩy mầm 50% trong thời gian 3 tháng và mất khả năng nẩy mầm hoàn toàn trong thời gian 6 tháng. Trữ hạt trong điều kiện khô, kín (ẩm độ 20%, nhiệt độ là 25oC), hạt khô (ẩm độ 5%) có thể giữ độ nẩy mầm 80% trong 5 năm.

    Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều thuận lợi cho việc canh tác ớt và khả năng xuất khẩu ớt thu ngoại tệ cũng không nhỏ. Tuy nhiên để thực hiện được điều đó cần chú ý những điểm như sau:

– Các giống ớt địa phương hiện trồng có năng suất còn thấp và tỷ lệ ớt tươi/khô cũng thấp.

– Ớt xuất khẩu thường ở dạng khô. Phương pháp làm ớt khô bắng cách phơi ớt tươi trực tiếp ngoài nắng thường làm ớt mất màu, không phù hợp với tiêu chuẩn xuất khẩu. Ngoài ra việc phơi nắng kéo dài trong 10-20 ngày tạo điều kiện cho bệnh đén trái tiếp tục phát triển trong thời gian phơi và làm mất phẩm chất ớt.

    Ớt xuất khẩu và dùng trong chế biến thực phẩm còn đòi hỏi các tiêu chuẩn như độ cay, mùi hương mà các giống trồng hiện chưa đáp ứng được. Do đó cần chú ý công tác chọn tạo giống và kỹ thuật chế biến ớt, bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu thì cây ớt mới có giá trị kinh tế cao.

【#10】Kỹ Thuật Trồng Cây Rau Cải Thùng Xốp Hiệu Quả Cao

Ảnh: Một loại cải – nguồn: giaoduc.net.vn

(*) Giới thiệu chung:

   Cây rau cải có tên khoa học là: Brasica sp.L, thuộc họ thập tự: Cruciferea, là một họ thực vật có hoa, cung cấp lượng rau chủ yếu vào mùa đông cho con người trên khắp thế giới.

   Chúng bao gồm cải bắp, cải bông xanh, súp lơ, cải brussels, cải xoăn (tất cả đều là các giống cây trồng từ một loài là Brassica oleracea),cải làn, cải củ Thụy Điển, cải xoăn nước mặn, cải củ, cải thìa và su hào. Các thành viên được biết đến nhiều khác của họ Brassicaceae còn có cải dầu (gồm cải dầu Canola và các loại khác), mù tạc, cải ngựa, cải canh, mù tạc Nhật, xà lách và cải xoong.

1. Đặc tính sinh học của rau cải

   Cải là một loại cây thân thảo, có chu kỳ sống 1, 2 hay lâu năm. Rau cải vốn tập trung trong vùng ôn đới, ưa khí hậu mát lạnh song cũng có những giống chịu nóng khá tốt.

   Rau cải có bộ rễ ăn nông trên tầng đất mặt, bộ lá mọc so le, khá phát triển và chứa nhiều chất dinh dưỡng, to bản nhưng mỏng manh nên khả năng chịu hạn kém và dễ bị sâu bệnh phá hại.

    Có mấy nhóm rau cải phổ biến, cung cấp lượng rau chủ yếu cho con người sau đây:

a. Nhóm cải bẹ:

   Gồm cải bẹ dưa, cải chíp, cải bẹ dưa… Nhóm này chịu lạnh, ưa nhiệt độ thấp, nhiệt độ thích hợp 15 – 22 độ C, do đó thích hợp trong vụ đông xuân (từ tháng 8 đến 2,3).

  Đặc điểm của nhóm cải bẹ: Có bẹ lá to, rất lớn, một cây có thể nặng 2 – 4kg, thời gian sinh trưởng dài trên 50 ngày tùy loại.

b. Nhóm cải xanh

  – Có cuống lá nhỏ và hơi tròn, phiến lá nhỏ và hẹp, bản lá mỏng (so với nhóm cải bẹ và cải thìa)

  – Có màu từ xanh vàng đến xanh đậm, hịu được mưa và nóng nên có thể trồng trong vụ xuân hè.

c. Nhóm cải thìa hay cải trắng

  – Cuống là hình lòng máng, màu trắng, phiến lá hơi tròn, cây mọc gọn; nhiệt độ thích hợp từ 10 – 27 độ C nên có thể trồng gần như quanh năm.

2. Kỹ thuật trồng các loại rau cải thùng xốp (tại gia đình).

2.1. Thời vụ gieo trồng: 

  Vụ đông xuân: Gieo hạt vào tháng 8, tháng 9, tháng 10. Sau 25 – 30 ngày, cây có 3 – 4 lá thật thì đem trồng là tốt nhất.

2.2. Làm đất: 

  + Làm đất kỹ, tơi xốp, bón lót vôi nông nghiệp rồi phơi ải ít nhất từ 7-10 ngày trước khi trồng để diệt mầm bệnh: ấu trùng, nhộng, nấm…

  + Hoà nấm tricohderma vào nước rồi phun vào đất trước khi trồng để diệt trừ mầm mống bệnh.

  + Bổ sung phân bón cho 1 thùng xốp (khoảng 30-50 kg đất): mỗi thùng khoảng 2 kg phân trùn quế hoặc phân chuồng hoai mục: 3-5kg/thùng; phân cá ủ hoai. Nếu không có thì có thể thay bằng phân vi sinh, lượng dùng khoảng 2-5 kg/thùng.

  + Thùng xốp trồng cây phải thoát nước tốt, tốt nhất nên làm thùng @ cải tiến để trồng cây đạt hiệu quả cao.

2.3. Gieo hạt:

   Để hạt nẩy mầm tốt, cần làm theo các bước sau:

  + Vớt ra rửa sạch, để ráo nước.

  + Đem gieo vào bầu hoặc trực tiếp lên đất đã chuẩn bị sẵn. Sau vài ngày hạt sẽ nẩy mầm.

2.4. Cách trồng: 

 + Đào các hố cách nhau 20 – 30 cm, mỗi hố sau từ 10 – 15 cm.

 + Cho vào mỗi hốc một nắm phân chuồng ủ hoai hoai hoặc phân trùn quế, phân vi sinh

 + Mỗi thùng xốp trồng từ 4 – 6 cây cải vào các hốc.

2.5. Chăm sóc: 

 + Tưới nước: sau khi trồng phải tưới nước ngay; mỗi ngày một đến hai lần, nên tưới trực tiếp vào gốc, cho đến khi cây bén rễ hồi xanh. Sau đó chỉ tưới khi cảm thấy đất thiếu ẩm. Lưu ý: Tưới nhiều nước quá dễ dẫn đến nấm bệnh.

 + Bón phân:

   Sau khi trồng 12 – 15 ngày, cây đã hồi xanh và có nhu cầu phát triển thì bón thúc lần 1:

Cần bổ sung thêm lượng phân chuồng hoai mục để cây đủ chất phát triển, ngoài ra có thể bổ sung thêm lượng phân vô cơ theo hàm lượng sau, tỉ lệ 2 lân : 0,5 đạm : 0,5 kali. Lấy 2 thìa cà phê super lân, 0,5 thì cà phê đạm và 0,5 thìa cà phê kali trộn lẫn với nhau rồi pha với bình 20 lít nước. Mỗi ngày tưới cho 1 thùng xốp khoảng 300 – 500 ml/lần.

   Nếu e ngại dùng phân vô cơ cho cây trồng, có thể dùng nước tiểu ngâm lân trong 1 tuần, đem pha loãng tưới cho cây cũng tốt.

   Khi cây xoè lá thì bón thúc lần thứ hai. Trước khi bón thúc nên xới xáo mặt thùng kết hợp với vun cao gốc cho cải bẹ để chống đổ và nhặt cỏ dại.

   Trong suốt quá trình sinh trưởng của cải bẹ cần bón thúc 5 – 7 lần tuỳ tốc độ sinh trưởng của cây, màu sắc của thân lá cây mà tăng hay giảm lượng phân bón cho phù hợp.

   Thu hoạch cải bẹ có thể tỉa lá hoặc thu chặt cả cây thu hoạch 1 lần.

2.6. Sâu bệnh:

   Cải là một loại cây thuộc họ thập tự nên chịu ảnh hưởng của tất cả các loại sâu, bệnh có ảnh hưởng đến họ này. Có thể kể đến như sâu tơ, sâu khoang, bệnh thối nhũn, đốm vòng…

   Hạn chế sử dụng thuốc hoá học khi trồng tại gia đình. Có thể sử dụng các loại thuốc thảo mộc như thần điền (TP) hoặc gốc sinh học như dầu khoáng: Đầu trâu, SK enspray 99EC hoặc các loại thuốc trừ sâu sinh học tự chế như: thuốc lào, hỗn hợp: tỏi, ớt, gừng, rượu… để phun diệt trừ sâu, bệnh.

   Biện pháp cuối cùng là sử dụng thuốc hoá học nhưng lưu ý đến các quy tắc sử dụng thuốc hoá học và an toàn trong sử dụng thuốc (nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật). Trước khi thu hoạch ít nhất 10 ngày thì cần ngừng phun để đảm bảo lượng tồn dư hoá chất độc hại không gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.