Những Cây Thuốc Và Vị Thuốc Việt Nam

--- Bài mới hơn ---

  • 6 Cây Thuốc Nam Chữa Bệnh Đau Dạ Dày Quen Thuộc, Dễ Kiếm
  • Cây Thuốc Nam Chữa Bệnh Đau Nhức Xương Khớp An Toàn, Hiệu Quả
  • Những Giá Thể Trồng Lan Tốt Nhất
  • + 11 Loại Giá Thể Làm Đất Trồng Hoa Hồng
  • Nhất Điểm Hồng, Kim Điệp, Kiều Vàng, Đùi Gà, Thập Hoa, Tam Bảo Sắc,, Ngọc Thạch, Sóc Ta, Hạc Vỹ Bắc, Sơn Thủy Tiên, Ý Ngọc, U Lồi 07
  • DANH MỤC SÁCH

    Sách biểu thuế

    Nhà xuất bản

    Sách giảm giá

    Sách bán chạy

    Sách HOT

    Sản phẩm mới nhất

    Xem Ảnh lớn

    NHỮNG CÂY THUỐC VÀ VỊ THUỐC VIỆT NAM

    Giáo sư – Tiến sỹ: Đỗ Tất Lợi biên soạn

    Đặc điểm nổi bật – Sách những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam

    – Cuốn sách là một công trình khoa học của Giáo sư – Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi, người đã giành giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Kĩ thuật.

    – Sách mang đến cho người đọc những kiến thức vô cùng bổ ích về cây thuốc và những vị thuốc của Việt Nam.

    – Nội dung sách bao gồm 3 phần chính:

    – Phần I: Phần giới thiệu chung.

    – Phần II: Những cây thuốc và vị thuốc.

    – Phần III: Phụ lục.

    Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam do nhà xuất bản Hồng đức phát hành nói về các cây thuốc xung quanh ta và tính năng tác dụng của từng loại cây. Trong cuốn sách này, có rất nhiều loại cây trồng gần gũi với người Việt Nam ta, thiết nghĩ là người Việt ai cũng lên có trong tay cuốn sách để phục vụ cho phòng và chữa bệnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện để mua cuốn sách quý này.

    Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam là công trình sưu tầm nghiên cứu dược liệu thuốc Nam nổi tiếng của GSTS.Đỗ Tất Lợi. Sau mấy chục năm lăn lộn với việc sưu tầm nghiên cứu dược liệu, GS. TS. Đỗ Tất Lợi đã biên soạn được bộ sách xuất bản lần đầu từ 1962, và đến nay tái bản đã 14 lần (riêng nhà xuất bản y học là 9 lần). Mỗi lần in lại đều được tác giả sửa chữa bổ sung rất thận trọng.

    Đây là một công trình nghiên cứu rất có giá trị ở trong nước cũng như ở nước ngoài. Trên cở sở cuốn sách này, năm 1968 Hội đồng chứng chỉ (khoa học) tối cao Liên Xô đã công nhận học vị Tiến sĩ khoa học cho dược sĩ Đỗ Tất Lợi. Đến năm 1980, tác giả công trình được Chính phủ phong hàm Giáo sư đại học, và đến 1996 được vinh dự nhận giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên về khoa học công nghệ.

    Năm 1983, tại Triễn lãm hội chợ sách quốc tế Matxcơva, bộ sách NCT&VTVN được bình chọn là một trong bảy viên ngọc quí của triễn lãm sách. Và gần đây nhất, ngày 10-5-2007, tại Hội nghị thường niên lần thứ 14 Hiệp hội xuất bản châu Á-Thái Bình Dương (APPA) – diễn ra tại TPHCM – sách NCT&VTVN do NXB Y học tái bản năm 2006 đã nhận được giải thưởng đặc biệt của Hội đồng giải thưởng sách APPA năm 2006.

    trân trọn giới thiệu cuốn sách Những Cây thuốc và vị thuốc việt nam tới bạn đọc

    MỜI QUÝ VỊ THAM KHẢO THÊM CUỐN SÁCH

    TỪ ĐIỂN CÂY THUỐC VIỆT NAM BỘ MỚI

    Tác giả: Võ Văn Chi

    Đôi dòng về tác giả:

    -Tên thường dùng Võ Văn Chi

    – Sinh ngày 01 tháng 03 năm 1929 tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An

    – Phó tiến sĩ sinh học năm 1978

    – Ông Võ Văn Chi đã từng giảng dạy tại các trường Đại học tổng hợp Hà Nội, Đại học Đà Lạt, Đại học y Thành phố Hồ Chí minh

    – Từ năm 1961 đến nay đã trực tiếp tiến hành và thao gia các đoàn sưu tầm nghiên cứu cây cỏ và dùng làm thuốc trên nhiều địa phương của nước Việt Nam

    Lời giới thiệu về cuốn sách từ điển cây thuốc việt nam (bộ mới)

    Bộ sách từ điển cây thuốc việt nam được chia làm 2 tập có giá bán là 1.500.000 đồng

    Cuốn Từ điển Cây thuốc Việt Nam xuất bản đến nay đã đáp ứng ở một mức độ nhất định, nhu cầu tìm hiểu về cây thuốc Việt Nam của bạn đọc trong nưóc và người nước ngoài. Nhiều tác giả các công trình liển quan đến tài nguyên thực vật và cây thuốc dã trích dẫn các nội dung cần thiết. Nhiều nhà khoa học quan tâm đến các sàn phẩm làm thuốc cũng dã dựa vào những tư liệu dã có để nghiên cứu, tìm tòi và tạo ra những sản phẩm phục vụ việc chữa bệnh ưà bảo vệ sức khỏe của nhân dân. Cũng có người như Lương y Trần Xuân Hòa ở thành phổ Vũng Tàu đã diễn dạt nội dung của từng cây thuốc bằng một bài thơ với mong muốn giúp cho bạn bè nhớ dề dàng các tinh chất và hiệu quả trị bệnh của mỗi loài cây thuốc.

    Tuy nhiên, cuốn Từ điển cây thuốc Việt Nam trong Lần in thứ nhất (năm 1997) chưa phản ánh hết thực tế phong phú của cây thuốc ở nước ta. Thông qua những nghiên cứu cá nhân, cùng với những công trình khoa học viết về Thực vật học (như các tập Thục vật chí chuyên khảo về các họ thực vật và các nhóm phân loại, Danh lục thực vật Việt Nam từ thấp đến cao) và nhiều công trình khác vể Dược học, Hoá thực vật, Tài nguyên thực vật cùng với những sự tim tòi của các vị lương y ờ nhiều địa phương trong cả nước đã cang cấp cho bạn đọc nhiều thông tin mới về hệ cây thuốc ở Việt Nam.

    Trên cơ sở những tài liệu hiện có, chúng tôi cố gắng tập hợp uà Lập danh lục mới về cây thuốc Việt Nam và tiến hành biên soạn lại, bổ sung thêm nhiếu thông tin, làm rõ hơn uể sinh thái và phản bố của từng cây thuốc, cũng như bổ sung rất nhiều cây thuốc mới với mong muốn cung cấp cho độc già lượng thông tin lớn hơn nhiều so với cuốn Từ điển cây thuốc Việt Nam 1997 (Sô mục từ là 4470 dề cập tới gần 4700 câv thuốc so với 3105 để mục dề cập tới 3165 Loài trong Lần in năm 1997, sổ ảnh màu củng tăng lên 1500 ảnh chụp so với 768 hình ảnh mầu trong lần in trước). Tác giả không hy vọng cung cấp toàn bộ nội dung các công trình của nhiều tác giả khác để chuyển tải vào Từ điển cây thuốc Việt Nam (Bộ mới), nhưng với những nội dung chủ yếu và những thống tin cần thíết thì tác giả cũng đã có những cố gắng nhất định khi tiến hành biên soạn.

    TRUNG TÂM SÁCH Y DƯỢC – BÁN SÁCH TOÀN QUỐC

    GIAO SÁCH SAU 30 PHÚT ĐẶT HÀNG TẠI HÀ NỘI VÀ chúng tôi lòng liên hệ: 0973 466 809 – 0964 604 626 nguồn: biểu thuế xuất nhập khẩu

    (MIỄN PHÍ VẬN CHUYỂN TẬN NƠI TẤT CẢ CÁC ĐƠN HÀNG)

    Chúng tôi bán sách tại các địa chỉ: Hà Nội thành phố hải phòng TP Hồ Chí Minh Đà nẵng Gia Lai tỉnh Nam Định Cần Thơ tỉnh Bình Thuận Thành phố sài gòn Quảng Nam Hà Giang Tuyên Quang Tiền Giang Thái Bình Long An tp Đà Nẵng Bình Dương Long An Sơn La Hưng Yên Vĩnh Long Yên Bái Lạng Sơn Nam Định Khánh Hòa Hải Dương Kon Tum Điện Biên Phú Yên Đăk Nông Phú Yên Bình Định Tuyên Quang Kiên Giang Quảng Ninh Lào Cai Yên Bái sài gòn Lạng Sơn Khánh Hòa Hậu Giang Nghệ An Đồng Nai Long An Thanh Hóa Vĩnh Long Cần Thơ Vĩnh Phúc Nam Định Hà Tĩnh Thái Bình Hà Giang Nam Định Bà Rịa – Vũng Tàu Yên Bái Yên Bái Sơn La Ninh Bình Vĩnh Phúc Phú Thọ Hà Giang Ninh Bình Hưng Yên Bắc Ninh Tuyên Quang Nghệ An Bắc Giang Hoà Bình An Phú Châu Đốc Châu Phú Chợ Mới Long Xuyên Thoại Sơn Tịnh Biên Tri Tôn Côn Đảo Đất Đỏ Tân Thành Vũng Tàu Xuyên Mộc Bà Rịa Châu Đức Long Điền Bắc Giang Hiệp Hòa Lạng Giang Lục Nam Lục Ngạn Sơn Động Tân Yên Việt Yên Yên Dũng Yên Thế Ba Bể Bạch Thông Bắc Kạn Chợ Đồn Na Rì Ngân Sơn Pác Nặm Bạc Liêu Đông Hải Giá Rai Hồng Dân Phước Long Vĩnh Lợi Bắc Ninh Gia Bình Lương Tài Quế Võ Thuận Thành Tiên Du Từ Sơn Yên Phong Ba Tri Bến Tre Bình Đại Chợ Lách Giồng Trôm Mỏ Cày Bắc Mỏ Cày Nam Thạnh Phú An Lão An Nhơn Hoài Ân Hoài Nhơn Phù Cát Phù Mỹ Quy Nhơn Tây Sơn Tuy Phước Vân Canh Bàu Bàng Bắc Tân Uyên Bến Cát Dầu Tiếng Thị xã Dĩ An Phú Giáo thành phố Thủ Dầu Một Thuận An Bình Long Bù Đăng Bù Đốp Bù Gia Mập Chơn Thành Đồng Phú Đồng Xoài Hớn Quản Lộc Ninh Phú Riềng Bắc Bình Đức Linh Hàm Tân Hàm Thuận Bắc Hàm Thuận Nam La Gi Phan Thiết Phú Quý Tánh Linh Tuy Phong Cà Mau Cái Nước Đầm Dơi Năm Căn Ngọc Hiển Phú Tân Thới Bình Trần Văn Thời U Minh Bình Thủy Cái Răng Cờ Đỏ Ninh Kiều Ô Môn Phong Điền Thốt Nốt Thới Lai Vĩnh Thạnh Bảo Lạc Cao Bằng Hà Quảng Hạ Lang Hòa An Nguyên Bình Phục Hòa Quảng Uyên Thạch An Thông Nông Trà Lĩnh Trùng Khánh Cẩm Lệ Hải Châu Hòa Vang Hoàng Sa Liên Chiểu Ngũ Hành Sơn Sơn Trà Thanh Khê Buôn Đôn Buôn Hồ Buôn Ma Thuột Cư Kuin Cư Mgar Ea Hleo Ea Kar Ea Súp Krông Ana Krông Bông Krông Búk Krông Năng Krông Pắk Lắk MĐrăk Gia Nghĩa Tuy Đức Cư Jút Đắk Glong Đắk Mil Đắk Rlấp Đăk Song Krông Nô Điện Biên Điện Biên Đông Điện Biên Phủ Mường Ảng Mường Chà Mường Lay Mường Nhé Nậm Pồ Tủa Chùa Tuần Giáo Biên Hòa Cẩm Mỹ Định Quán Long Khánh Long Thành Nhơn Trạch Thống Nhất Trảng Bom Vĩnh Cửu Xuân Lộc Cao Lãnh Hồng Ngự Lai Vung Lấp Vò Sa Đéc Tân Hồng Thanh Bình Tháp Mười An Khê Ayun Pa Chư Păh Chư Prông Chư Pưh Chư Sê Đắk Đoa Đắk Pơ Đức Cơ Ia Grai Ia Pa KBang Kông Chro Krông Pa Mang Yang Phú Thiện Pleiku Bắc Mê Bắc Quang Đồng Văn Hà Giang Hoàng Su Phì Mèo Vạc Quản Bạ Quang Bình Vị Xuyên Xín Mần Yên Minh Bình Lục Duy Tiên Kim Bảng Lý Nhân Phủ Lý Thanh Liêm Ba Đình Ba Vì Bắc Từ Liêm Cầu Giấy Chương Mỹ Đan Phượng Đông Anh Đống Đa Gia Lâm Hà Đông Hai Bà Trưng Hoài Đức Hoàn Kiếm Long Biên Mê Linh Mỹ Đức Nam Từ Liêm Phú Xuyên Phúc Thọ Quốc Oai Sóc Sơn Tây Hồ Thạch Thất Thanh Oai Thanh Trì Thanh Xuân Thường Tín Ứng Hòa Can Lộc Cẩm Xuyên Đức Thọ Hà Tĩnh Hồng Lĩnh Hương Khê Hương Sơn Kỳ Anh Lộc Hà Nghi Xuân Thạch Hà Vũ Quang Bình Giang Cẩm Giàng Chí Linh Gia Lộc Hải Dương Kim Thành Kinh Môn Nam Sách Ninh Giang Thanh Hà Thanh Miện Tứ Kỳ An Dương Bạch Long Vĩ Cát Hải Dương Kinh Đồ Sơn Hải An Hồng Bàng Kiến An Kiến Thụy Lê Chân Ngô Quyền Thuỷ Nguyên Tiên Lãng Vĩnh Bảo Châu Thành A Long Mỹ Ngã Bảy Phụng Hiệp Vị Thanh Vị Thủy Cao Phong Đà Bắc Hoà Bình Kim Bôi Lạc Sơn Lạc Thủy Lương Sơn Mai Châu Tân Lạc Yên Thủy Ân Thi Hưng Yên Khoái Châu Kim Động Mỹ Hào Phù Cừ Tiên Lữ Văn Giang Văn Lâm Yên Mỹ Cam Lâm Cam Ranh Diên Khánh Khánh Sơn Khánh Vĩnh Nha Trang Ninh Hòa Trường Sa Vạn Ninh An Biên An Minh Giang Thành Giồng Riềng Gò Quao Hà Tiên Hòn Đất Kiên Hải Kiên Lương Phú Quốc Rạch Giá Tân Hiệp U Minh Thượng Vĩnh Thuận Đắk Glei Đắk Hà Đăk Tô Ia HDrai Kon Plông Kon Rẫy Kon Tum Ngọc Hồi Sa Thầy Tu Mơ Rông Lai Châu Mường Tè Nậm Nhùn Phong Thổ Sìn Hồ Tam Đường Tân Uyên Than Uyên Bảo Lâm Bảo Lộc Cát Tiên Di Linh Đà Lạt Đạ Huoai Đạ Tẻh Đam Rông Đơn Dương Đức Trọng Lạc Dương Lâm Hà Bắc Sơn Bình Gia Cao Lộc Chi Lăng Đình Lập Hữu Lũng Lạng Sơn Lộc Bình Tràng Định Vãn Lãng Văn Quan Bảo Thắng Bảo Yên Bát Xát Bắc Hà Lào Cai Mường Khương Sa Pa Si Ma Cai Văn Bàn Bến Lức Cần Đước Cần Giuộc Đức Hòa Đức Huệ Kiến Tường Mộc Hóa Tân An Tân Hưng Tân Thạnh Tân Trụ Thạnh Hóa Thủ Thừa Vĩnh Hưng Giao Thủy Hải Hậu Mỹ Lộc Nam Định Nam Trực Nghĩa Hưng Trực Ninh Vụ Bản Xuân Trường Ý Yên Anh Sơn Con Cuông Cửa Lò Diễn Châu Đô Lương Hoàng Mai Hưng Nguyên Kỳ Sơn Nam Đàn Nghi Lộc Nghĩa Đàn Quế Phong Quỳ Châu Quỳ Hợp Quỳnh Lưu Tân Kỳ Thái Hòa Thanh Chương Tương Dương Vinh Yên Thành Gia Viễn Hoa Lư Kim Sơn Nho Quan Ninh Bình Tam Điệp Yên Khánh Yên Mô Bác Ái Ninh Hải Ninh Phước Ninh Sơn Phan Rang-Tháp Chàm Thuận Bắc Thuận Nam Cẩm Khê Đoan Hùng Hạ Hòa Lâm Thao Phú Thọ Phù Ninh Tam Nông Tân Sơn Thanh Ba Thanh Sơn Thanh Thủy Việt Trì Yên Lập Đông Hòa Đồng Xuân Phú Hòa Sông Cầu Sông Hinh Sơn Hòa Tây Hòa Tuy An Tuy Hòa Ba Đồn Bố Trạch Đồng Hới Lệ Thủy Minh Hóa Quảng Ninh Quảng Trạch Tuyên Hóa Bắc Trà My Duy Xuyên Đại Lộc Điện Bàn Đông Giang Hiệp Đức Hội An Nam Giang Nam Trà My Nông Sơn Núi Thành Phú Ninh Phước Sơn Quế Sơn Tam Kỳ Tây Giang Thăng Bình Tiên Phước Ba Tơ Bình Sơn Đức Phổ Lý Sơn Minh Long Mộ Đức Nghĩa Hành Quảng Ngãi Sơn Hà Sơn Tây Sơn Tịnh Tây Trà Trà Bồng Tư Nghĩa Ba Chẽ Bình Liêu Cẩm Phả Cô Tô Đầm Hà Đông Triều Hạ Long Hải Hà Hoành Bồ Móng Cái Quảng Yên Tiên Yên Uông Bí Vân Đồn Cam Lộ Cồn Cỏ Đa Krông Đông Hà Gio Linh Hải Lăng Hướng Hóa Quảng Trị Triệu Phong Vĩnh Linh Cù Lao Dung Kế Sách Long Phú Mỹ Tú Mỹ Xuyên Ngã Năm Sóc Trăng Thạnh Trị Trần Đề Vĩnh Châu Bắc Yên Mai Sơn Mộc Châu Mường La Phù Yên Quỳnh Nhai Sông Mã Sốp Cộp Sơn La Thuận Châu Vân Hồ Yên Châu Bến Cầu Dương Minh Châu Gò Dầu Hòa Thành Tân Biên Tân Châu Tây Ninh Trảng Bàng Đông Hưng Hưng Hà Kiến Xương Quỳnh Phụ Thái Bình Thái Thụy Tiền Hải Vũ Thư Đại Từ Định Hóa Đồng Hỷ Phổ Yên Phú Bình Phú Lương Sông Công Thái Nguyên Võ Nhai Bá Thước Bỉm Sơn Cẩm Thủy Đông Sơn Hà Trung Hậu Lộc Hoằng Hóa Lang Chánh Mường Lát Nga Sơn Ngọc Lặc Như Thanh huyện Như Xuân Nông Cống Quan Hóa Quan Sơn Quảng Xương Sầm Sơn huyện Thạch Thành Thanh Hóa Thiệu Hóa Thọ Xuân Thường Xuân Tĩnh Gia Triệu Sơn Vĩnh Lộc thị trấn Yên Định Huế Hương Thủy Hương Trà Nam Đông A Lưới Phú Lộc Phú Vang Quảng Điền Cai Lậy Cái Bè Chợ Gạo Gò Công Gò Công Đông Gò Công Tây Mỹ Tho Tân Phú Đông Tân Phước Bình Chánh Bình Thạnh Cần Giờ Củ Chi Gò Vấp Hóc Môn Nhà Bè Phú Nhuận Quận 1 Quận 2 Quận 3 Quận 4 Quận 5 Quận 6 Quận 7 Quận 8 Quận 9 Quận 10 Quận 11 Quận 12 Tân Bình Tân Phú Thủ Đức Càng Long Cầu Kè Cầu Ngang Châu Thành Duyên Hải Tiểu Cần Trà Cú Trà Vinh Chiêm Hóa Hàm Yên Lâm Bình Na Hang Sơn Dương Tuyên Quang Yên Sơn Bình Minh Bình Tân Long Hồ Mang Thít Tam Bình Trà Ôn Vĩnh Long Vũng Liêm Bình Xuyên Lập Thạch Phúc Yên Sông Lô Tam Dương Tam Đảo Vĩnh Tường Vĩnh Yên Yên Lạc Lục Yên Mù Căng Chải Nghĩa Lộ Trạm Tấu Trấn Yên Văn Chấn Văn Yên Yên Bái Yên Bình

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cây Hồng Rừng Và Bài Thuốc Mát Gan Giải Độc, Giảm Ho Tiêu Đờm
  • Cây Thuốc Lá : Đặc Điểm, Hình Dáng Và Tác Dụng Mà Cây Mang Lại
  • Đặc Điểm Thực Vật Và Phân Loại Cây Thuốc Phiện (Anh Túc)
  • Võ Lâm Bán Hiệp Truyện
  • Lan Hạc Vỹ, Cách Trồng Và Chăm Sóc
  • Đa Hiệu Số 105 Trang 1

    --- Bài mới hơn ---

  • Kỹ Thuật Trồng Cho Lan Cattleya Ra Hoa
  • Tại Sao Lan Không Ra Hoa
  • Cây Chuỗi Ngọc Trồng Viền
  • Cây Chuỗi Ngọc (Lan Hạt Dưa)
  • Mê Mệt Với Vẻ Đẹp Lan Chuỗi Ngọc
  • 3 DI CHÚC CỦA VUA TRẦN NHÂN TÔN Con dân Việt Nam không khỏi giật mình trước lời cảnh báo cách đây hơn 8 thế kỷ của minh quân nhà Trần về đại họa cho dân tộc đến từ phương Bắc. Bây giờ đại họa mất nước đang biến thành sự thật. Là con dân Việt Nam, chúng ta ngày đêm phải luôn luôn ghi nhớ lời cảnh báo của tiền nhân. Vua Trần Nhân Tôn căn dặn : Các người chớ quên: Chính nước lớn mới làm những điều bậy bạ, trái đạo. Vì rằng họ cho mình cái quyền nói một đường làm một nẻo. Cho nên cái họa lâu đời của ta là họa nước Tàu. Chớ coi thường chuyện vụn vặt xảy ra trên biên ải. Các việc đó, khiến ta nghĩ tới chuyện khác lớn hơn. Tức là họ không tôn trọng biên giới qui ước. Cứ luôn luôn đặt ra những cái cớ để tranh chấp. Không thôn tính được ta, thì gậm nhấm ta. Họ gậm nhấm đất đai của ta, lâu dần họ sẽ biến giang san của ta từ cái tổ đại bàng thành cái tổ chim chích. Vậy nên các người phải nhớ lời ta dặn: Một tấc đất của Tiền nhân để lại, cũng không được để lọt vào tay kẻ khác. Ta cũng để lời nhắn nhủ đó như một LỜI DI CHÚC cho muôn đời con cháu. TRANG 2

    4 TÒA SOẠN ĐA HIỆU Chủ Nhiệm Cựu SVSQ Trần Vệ K19 Chủ Bút Cựu SVSQ Nguyễn Phán K24 Tổng Thư Ký Tòa Soạn Cựu SVSQ Ng.Trung Việt K21 Trị Sự Cựu SVSQ chúng tôi Niên K27 Phụ tá Trị Sự Cựu SVSQ Diệp Q. Vinh K27 Thủ Quỹ Cựu SVSQ Phan Văn Lộc K26 Phụ Tá Thủ Quỹ Cựu SVSQ Đào Quý Hùng K26 Trình bày & Hình ảnh: Nguyễn Trung Việt K21 Đào Quý Hùng K26 Hùynh Tiến K28 Nguyễn Xuân Quý K31 Phát Hành Hội Võ Bị Nam California Nguyễn Phước Ái Đỉnh K26 Hộp thư Tòa Soạn DA HIEU MAGAZINE chúng tôi 8628 Fountain Valley, CA của tòa soạn: Số điện thoại: (714) CỘNG TÁC: Lê Tâm Anh Tô Văn Cấp Lê Yên Chi Ngu Lắm Cơ Kiều Công Cự Quỳnh Diên Phạm Phong Dinh Đại Dương Trần Trung Đạo Mặc Giao Nguyễn Đông Giang Trần Châu Giang Phạm Văn Hồng Đào Quý Hùng Vũ Huy Phạm Kim Khôi Võ Văn Lê Điệp Mỹ Linh Trần Thị Nguyệt Mai Phạm Tín An Ninh Nguyễn Văn Ngọc Hoa Trang Nguyên Minh Nguyệt Nguyễn Phán Nguyễn Trí Phúc Văn Quang Trần Minh Quân Trần Thị Diệu Tâm Nguyễn Đức Thạch Trần Trung Tín Sông Thu Trần Hoài Thư Tường Thúy Hương Thủy Cao Văn Tiếm Trần Mộng Tú Vi Vân Trần Phong Vũ TRANG 3

    6 Tâm thư của một H.O Nguyễn Phán, K THƠ_Một thửa Quê Nhà Nguyễn Đ. Giang, K Người anh Lê Yên Chi 165 Picnic hè của hội VB/HOUSTON Nguyễn Trí Phúc, K THƠ_Nguyễn Đức Thạch Nguyễn Đ.Thạch, K K31_40 năm Họp Mặt Trần Trung Tín, K PHÂN ƯU_ K16 Tòa Soạn Đa Hiệu 193 Chuyện Ngăn Ngắn Nguyễn V. Ngọc, K Gió thổi Mây tan Quỳnh Diên 198 PHÂN ƯU_ K19 Tòa Soạn Đa Hiệu 213 Cánh Hoa Sơn Cước Phạm Phong Dinh 214 Nắng Chiều Na_Uy Trần Thị Diệu Tâm 231 Hương Xưa Ngày Ấy Vi Vân 239 Một Thoáng Hương Xưa Trần Thị Nguyệt Mai 252 PHÂN ƯU_ K21 & K25 Tòa Soạn Đa Hiệu 257 Chúng Mình Hai Đứa Tường Thúy 258 Bà điên đi tìm chồng Điệp Mỹ Linh 268 Vì đâu nên nỗi Hoa Trạng Nguyên 282 Tôi vượt ngục qua cổng chính Phạm Văn Hồng, K Hai người bạn đồng môn Kiều Công Cự, K THƠ_Tình Hoài Hương Võ Văn Lê, K TĐ/ 34 BĐQ rời bỏ Cao Nguyên Cao Văn Tiếm, K Thông Báo của Đa Hiệu Tòa Soạn Đa Hiệu 344 Qui Định của Đa Hiệu Tòa Soạn Đa Hiệu 345 Báo cáo Tài Chánh Thủ Quỹ Đa Hiệu 346 Trả Lời Thư Tín Sông Thu 354 TRANG 5

    7 Thuật ngữ Chạy đua Vũ trang để diễn tả trường hợp 2 hoặc nhiều bên muốn có Quân lực mạnh nhất, thi nhau sản xuất số lượng vũ khí lớn, thành lập lực lượng vũ trang hùng hậu, phát triển kỹ thuật quân sự vượt trội nhờ tiến bộ công nghệ. Trên thế giới đang có 3 cuộc chạy đua vũ trang quyết liệt nhất: Châu Âu, Trung Đông, Tây Thái Bình Dương. Cuộc chạy đua vũ trang giữa Nga và Minh ước Bắc Đại Tây Dương, NATO hiện nay chỉ lập lại quá khứ tranh giành vị thế siêu cường giữa Hoa Kỳ và Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh trong giai đoạn 1945 đến Hoa Kỳ được Liên minh Châu Âu phụ hoạ. Liên Xô có chư hầu Đông Âu. Liên Xô và Hoa Kỳ đóng vai trò chính trong cuộc chạy đua này nên thủ đắc 90% số đầu đạn nguyên tử trên thế giới cũng như các phương tiện chuyên chở hiện đại nhất. Liên Xô có 7,500 đầu đạn nguyên tử so với 7,250 của Hoa Kỳ tạo ra nguy cơ hủy diệt toàn cầu khiến cho nhân loại phải rùng mình. Báo The Guardian cho biết Nga có 4,650 đầu đạn nguyên tử đang hoạt động và 7,350 ở trong kho chờ tháo gỡ so với TRANG 6

    8 45,000 vào năm Mỹ có 2,150 đầu đạn nguyên tử đang hoạt động so với 31,255 vào năm Viện Nghiên cứu Hoà bình Quốc tế, SIPRI, của Thuỵ Điển cho biết vào đầu năm 2021, trên thế giới vẫn còn 15,850 đầu đạn nguyên tử mà chỉ có 4,300 đang hoạt động. Trung Cộng có 260 đầu đạn nguyên tử đang hoạt động so với 300 của Pháp, 225 của Anh, 8 quả bom của Bắc Triều Tiên. Chỉ có Bắc Kinh và Bình Nhưỡng tiếp tục chế tạo thêm vũ khí nguyên tử. Nga, Mỹ tuy có giảm số lượng đầu đạn nguyên tử, nhưng, lại tiếp tục hiện-đại-hoá vũ khí nguyên tử để kích thước nhỏ hơn mà sức công phá gấp bội, và chế tạo các phương tiện chuyên chở nhiều đầu đạn cùng lúc nên nguy cơ huỷ diệt toàn cầu chưa giảm. Khả năng đe doạ Châu Âu của Nga giảm do mất Đông Âu và không còn Khối quân sự Warszawa thành hình năm 1955 đã biến mất sau khi Liên Xô tan rã năm Ngược lại, Nga cảm thấy bị đe doạ hơn khi NATO áp sát biên giới nên Tổng thống Vladimir Putin cố tìm cách khôi phục địa vị siêu cường Liên Xô, kể cả hăm he sử dụng vũ khí nguyên tử. Tuy nhiên, NATO và Nga hiểu rõ hiểm họa chiến tranh nguyên tử khó lường nên buộc phải tự chế vì chỉ cần một phần nhỏ của kho vũ khí khổng lồ được sử dụng cũng đủ biến quả địa cầu thành sa mạc hoang vu. Vì thế, tình trạng chạy đua vũ trang tại Châu Âu vẫn tiếp tục trên phương diện hữu-hiệu-hoá mọi loại phương tiện chiến tranh để không bị lạc hậu so với địch thủ. Tờ Tin tức Trung Quốc ngày cho biết Nga đang đẩy mạnh việc chế tạo các loại phi cơ thế hệ mới như chiến đấu cơ đa năng hạng nặng T-50 tương đương với F-22 TRANG 7

    10 Tham vọng của Tehran được Mạc Tư Khoa và Bắc Kinh khuyến khích, bảo vệ nhằm đẩy ảnh hưởng của Phương Tây ra khỏi Trung Đông. Tehran nuôi dưỡng Syria, Iraq, Hezbollah ở Lebanon, Hamas ở Dải Gaza của Thẩm quyền Palestine để làm hạt nhân bành trướng dòng Shia khiến cho dòng Sunni cảm thấy bất an nên phản kháng quyết liệt. Iran có lợi thế vì tự chế tạo được nhiều loại vũ khí và phương tiện chiến tranh quy ước tương đối hiện đại, kể cả triển vọng chế bom nguyên tử từ kinh nghiệm điện hạt nhân. Ngược lại, các nước Trung Đông đều phải mua sắm vũ khí trên thị trường toàn cầu tuỳ theo ngân sách quốc gia nên tham vọng xây dựng lực lượng vũ trang hùng mạnh, hiện đại bị hạn chế. Á Rập Saudi giàu sụ đang muốn thay thế vai trò minh chủ Khối Sunni Trung Đông sau khi Ai Cập bị lép vế vì Mùa Xuân Á Rập năm 2011 nên tích cực mua sắm chiến cụ. Mỹ, Đức từ chối thì đã có nhiều nước khác, kể cả Nga sẵn sàng bán hàng loạt phương tiện chiến tranh cho Saudi. Mạc Tư Khoa thoả thuận bán hoả tiễn chiến thuật Iskander tối tân nhất cho Saudi, có khả năng phá huỷ phi trường, kho tàng, trung tâm chỉ huy của đối phương. Saudi cũng được Hoa Kỳ đồng ý bán cho các hệ thống hoả tiễn phòng không Patriot-3 trị giá 5.4 tỉ USD và 500 triệu mỹ kim đạn dược. Tạp chí Quốc phòng Jane cho biết trong năm 2014, Saudi đã vượt Ấn Độ trở thành nước nhập cảng vũ khí nhiều nhất thế giới, có thể lên tới 9.8 tỉ USD vào Ai Cập có Quân đội hùng mạnh nhất Trung Đông bị Mùa Xuân Á Rập kìm hãm cho tới khi Tướng Abdel el-sisi đảo TRANG 9

    11 chánh và cầm quyền từ tháng 6 năm 2014 mới bắt đầu khôi phục trong bối cảnh an ninh phức tạp. Mỹ đã bàn giao cho Ai Cập 8 phản lực cơ F-16 hồi đầu tháng và sẽ thêm 4 chiếc nữa vào Mùa Thu cùng 2 khinh tốc hạm trong khuôn khổ gói viện trợ quân sự 1.3 tỉ USD được tháo khoán. Nga cũng đã bán cho Ai Cập 2 khinh tốc hạm hoả tiễn tối tân để hoạt động trên Kênh đào Suez. Giữa tháng , Pháp bàn giao cho Ai Cập 3 trong số 24 chiến đấu cơ Rafale trong hợp đồng trị giá 5.6 tỉ USD. Pháp cũng gạ bán Thuỷ bộ hạm (Amphibious Assalt Ship) lớp Mistral tương đương với hàng không mẫu hạm trực thăng cho Ai Cập. Ai Cập và Saudi phối hợp và bổ khuyết cho nhau có thể trở thành lực lượng mạnh đủ sức đương đầu với Iran. Thoả ước Nguyên tử Iran được ký kết giữa Iran và 5 quốc gia trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cùng với Đức chỉ có hy vọng kìm hãm việc chế bom nguyên tử của Iran trong vòng 10 năm trên phương diện lý thuyết. Trong giai đoạn này, Tehran vẫn có đủ điều kiện tích luỹ kinh nghiệm và tinh thông về chế tạo vũ khí nguyên tử. Vũ khí nguyên tử xuất phát từ điện hạt nhân nên nhiều quốc gia trên thế giới đều muốn có nhà máy điện hạt nhân. Iran đã có nhà máy điện hạt nhân Bushehr do Nga xây dựng và Mạc Tư Khoa sẽ xây thêm nhiều cái nữa nên tương lai thủ đắc vũ khí nguyên tử của Tehran chẳng mấy xa vời. Điều này càng thúc giục các quốc gia Sunni ở Trung Đông lao vào cuộc đua mua sắm nhà máy điện hạt nhân. Nga được hợp đồng xây nhà máy điện hạt nhân cho Ai Cập nhân chuyến Sisi thăm Mạc Tư Khoa hồi tháng 1 năm 2021, TRANG 10

    12 tiếp theo hợp đồng 10 tỉ USD với Jordan, và xây 12 lò phản ứng hạt nhân cho Saudi. Rồi đây các cường quốc điện hạt nhân sẽ đua nhau khai thác thị trường béo bở Trung Đông. Nguy cơ tài liệu và nguyên liệu hạt nhân rơi vào tay các nhóm khủng bố rất lớn, có thể dẫn tới hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với Trung Đông mà còn tại các quốc gia cung cấp công nghệ hạt nhân. Tuy nhiên, cuộc chạy đua vũ trang tại Trung Đông còn giới hạn trong các loại vũ khí quy ước mà kém hiện đại nên ít căng thẳng. Ngược lại, cuộc chạy đua vũ trang ở Tây Thái Bình Dương đang diễn ra ngày càng quyết liệt, dồn dập và vô cùng nguy hiểm. Với giấc mộng thống trị thiên hạ nên người Tàu đã thực hiện nhiều cuộc chinh phạt từ Á sang Âu, kể cả Châu Phi suốt chiều dài lịch mỗi khi có điều kiện. Giới cầm quyền Trung Nam Hải, nơi làm việc của các lãnh tự chóp bu đảng Cộng sản Trung Hoa, xác định siêu cường duy nhất Hoa Kỳ đang suy thoái kinh tế, mất uy tín chính trị, thiếu ngân sách quốc phòng nên tạo ra cơ hội ngàn năm một thuở cho Trung Cộng vẫy vùng. Với nền kinh tế có thể đoạt ngôi vị số 1 toàn cầu, với sự phát triển mau chóng của công nghệ quân sự, với trữ tệ gần 4,000 tỉ USD, với Giấc mộng Con Trời đang trỗi dậy mãnh liệt tại Hoa Lục nên Chủ tịch Tập Cận Bình phất cờ hiệu làm cho cuộc chạy đua vũ trang tại Châu Á thêm phần khốc liệt.trung Cộng đang cố xây dựng 4 Hải đội hàng không mẫu hạm trong vòng 10 năm tới và 20 khu trục hạm trang bị hệ thống tác chiến Aegis, 6 tàu ngầm nguyên tử tấn công so với 5 Hải đội Hàng không mẫu hạm Xung kích, 200 chiến hạm đủ loại, 88 khu trục hạm Aegis, 48 tiềm thuỷ đỉnh nguyên tử tấn công thuộc Hạm đội Thái Bình Dương của Hoa Kỳ. TRANG 11

    13 Như thế, Trung Cộng khó vượt trên phương diện số lượng, phẩm chất mà khả năng và kinh nghiệm hải chiến vẫn còn một dấu hỏi quá lớn. Ngoài ra, Bắc Kinh cũng chế tạo nhiều loại vũ khí hiện đại, nhưng, chưa có thứ nào vượt Mỹ về mặt lý thuyết lẫn thực tế. Hôm 6 tháng , Bắc Kinh cho thử nghiệm hoả tiễn liên lục địa DF-41 với 2 đầu đạn nguyên tử giả. DF-41 được thử nghiệm nhiều lần kể từ năm 2009 có khả năng chuyên chở 10 đầu đạn nhiệt hạch kiloton, bay xa 1,200-1,500 km, bao trùm toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ mà các chuyên gia quốc cho rằng đã gần tới trạng thái tác chiến. Lần đầu tiên Bắc Kinh có khả năng tấn công chính xác vào bất cứ mục tiêu nào trên địa cầu trong vòng 1 giờ đồng hồ. Bắc Kinh đang nghiên cứu chế tạo các oanh tạc cơ chiến lược trong khi Hoa Thịnh Đốn điều động 3 siêu pháo đài bay B-2 và 225 phi công đến đảo Guam. Nhóm này sẽ thao dượt tác chiến thông thạo trong chiến trường tương lai. Với nhiều phương tiện chiến tranh và vũ khí tối tân trong tay làm cho giới nón sắt của Trung Cộng có cảm tưởng như đứng cao hơn kẻ khác một cái đầu nên sẵn sàng vung gươm. Chủ tịch Tập Cận Bình từng huấn thị phải biết đánh và đánh là phải thắng để nuôi dưỡng tinh thần hiếu chiến, háo thắng cho giới tướng lãnh chưa dạn dày chinh chiến. Trung Cộng còn phải đương đầu với Hải quân Ấn Độ hiện có 2 hàng không mẫu hạm đã đưa vào sử dụng. Sau 3 ngày làm việc tại Hoa Thịnh Đốn, Phái đoàn Hải quân Ấn Độ đã ký kết thoả thuận hợp tác công nghệ hàng không mẫu hạm với Mỹ. Ấn Độ đang chuẩn bị đóng hàng không mẫu hạm 65,000 tấn nên rất quan tâm tới công nghệ phóng điện từ trang bị trên hàng không mẫu hạm Gerald Ford, tối tân nhất của Hải quân Hoa Kỳ. TRANG 12

    14 Do ảnh hưởng của Trung Cộng ngày càng lớn làm cho việc mua sắm các thiết bị quân sự thêm phần khó khăn nên Đài Loan có tham vọng tự chế tạo chiến cụ như khu trục hạm hoả tiễn 8,000 tấn, đang nghiên cứu việc đóng thuỷ hộ hạm trực thăng 30,000 tấn và tiềm thuỷ đỉnh. Nhật Bản mới lách ra khỏi Hiến pháp Hoà bình 1947, nhưng, nhờ trình độ kỹ thuật hàng đầu thế giới nên có khả năng chế tạo phương tiện chiến tranh dễ dàng và nhanh chóng hơn bất cứ quốc gia nào khác mỗi khi cần. Với 2 thuỷ bộ hạm trực thăng cở lớn, Nhật Bản có thể biến thành hàng không mẫu hạm để F-35 và trực thăng Ospy hoạt động dễ dàng. Những tiềm thuỷ đỉnh quy ước chạy êm hơn tàu ngầm Kilo của Nga có thể chế ngự hoạt động dưới mặt nước của Trung Cộng. Các quốc gia duyên hải Đông Nam Á không còn do dự mà quyết tăng cường tiềm lực quân sự nhờ sự trợ giúp của các cường quốc biển nên khả năng phòng thủ và tấn công đã được cải thiện đáng kể và liên tục. Vì thế, Trung Cộng chẳng những chạy đua vũ trang với Hoa Kỳ mà còn với các cường quốc biển lẫn những lân bang nên dễ đuối sức mà khó thực hiện tham vọng bành trướng bá quyền. Tuy nhiên, giới chính trị gia và tướng lãnh Trung Cộng chưa gánh chịu thiệt hại khủng khiếp như Châu Âu, Liên Xô, Nhật Bản trong Đệ nhị Thế chiến nên chưa biết sợ chiến tranh. Với tâm thức hạ mục vô nhân, giới lãnh đạo Trung Cộng vẫn ôm giấc mộng thống trị toàn cầu trong vai trò Thiên Tử. Vì thế, mà cuộc chạy đua vũ trang sẽ còn tiếp diễn và nguy cơ chiến tranh tổng lực vẫn treo lơ lững trên đầu nhân loại. Cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu giống như mũi tên đã bắn đi khó thu hồi mà chưa biết có trúng đích hay không! Đại-Dương TRANG 13

    15 Vẫn không thiếu những Trần Ích Tắc Trần Phong Vũ (Vài suy nghĩ rời khi đọc bài viết trên mạng Blogger Huỳnh Ngọc Chênh về buổi Văn Nghệ tại Bộ Quốc Phòng thời Xã- Nghĩa ở thủ đô Hànội) Vẫn không thiếu những Trần Ích Tắc, những kẻ đầu mọc đuôi sam trên đất nước ta hôm nay. Buổi văn nghệ hàng năm mệnh danh giao lưu nghệ thuật Khát Vọng Đoàn Tụ, với danh nghĩa để tưởng niệm tri ân liệt sĩ, đã khai diễn long trọng tối 27/07/2015 tại Bộ Quốc Phòng CSVN, với sự hiện diện của đông đủ những thành phần tai to mặt lớn trong đảng và nhà nước. Trong lúc chủ tịch Trương Tấn Sang bước lên sân khấu để đọc diễn văn, thì bản nhạc Ca Ngợi Tổ Quốc của Trung Cộng đã bất ngờ vang lên. Vì được đài VTVl trực tiếp truyền đi nên không chỉ cả ngàn người có mặt tại chỗ mà nhiều trăm ngàn khán thính giả khắp nước đều chứng kiến chuyện lạ này. Ngay sau đó, sự kiện hi hữu kể trên cũng được các trang mạng xã hội trong nước phát tán rộng rãi. Những lời ta thán, những tiếng la thất thanh vang lên khắp hang cùng ngõ hẻm ở Sàigòn, Hànội, Huế, Đà Nẵng Thật khó tưởng tượng! Giặc Tàu ngang nhiên hát Quốc Ca của chúng tại Bộ Quốc Phòng VN, Không nỗi nhục nào to lớn hơn đối với vong hồn các liệt sĩ đã chết cho Tổ Quốc VN!, Ai? Tổ chức nào đã chủ mưu trong vụ dàn dựng trò hề nhục nhã này? Truy tầm nguồn gốc, tài liệu trên mạng cho hay: đây là một bản nhạc do Vương Tân sáng tác từ năm 1950, do Nhân Dân Nhật Báo của Trung Cộng công bố ngày Nội dung bài nhạc có những lời lẽ như “Cờ hồng nương chiều gió vờn 5 cánh sao – câu ca chiến thắng đang vui vẻ reo – ta ca hát TRANG 14

    17 Những câu thơ ngày ấy: Các anh bảo chúng tôi Đi chiến đấu cho ngày mai tươi đẹp Chúng tôi đi Vì không sợ chết Chúng tôi chết Vì sợ sống hèn Nhưng sẽ ra sao cái Ngày Mai ấy? đã đưa người viết vào ngục tù khi cái Ngày Mai ấy trở thành hiện thực! Cái Ngày Mai ấy là chính Hôm Nay Khi biên cương phía Bắc, phía Nam và biển Đông lại đen ngòm súng giặc. Những chàng trai của mọi nhà lại chờ lệnh ra đi Cho một Ngày Mai chưa biết sẽ ra sao Khi mỗi người dân gánh trên đầu khoản nợ không biết đời nào trả hết Để các anh xây biệt thự khắp năm châu Khi những người viết lên những dấu hỏi những dấu than lại chuẩn bị vào tù Để các anh yên tâm trên ngai rồng đỏ son vàng chóe! Chúng tôi đấy Đều ngoan ngoãn cả Anh vừa lòng chứ ạ? Vâng. Chúng tôi cứ khoanh tay nhắm mắt ngồi nhìn Sự nặng nề ngu độn của các anh Cứ chầm chậm dìm con tàu xuống biển! Những câu thơ năm ấy Giờ đây đã sai rồi Chúng tôi không còn ngoan ngoãn Không còn khoanh tay Để các anh mặc sức đánh chìm con tàu Tổ quốc Những đứa em tôi không thể chết vô nghĩa thế! Dưới ba thước đất, mắt các em vẫn mở trừng trừng Nhìn các anh Nhìn chúng tôi TRANG 16

    18 Nhìn tất cả chúng ta Không ai thoát được cái nhìn của các em tôi Đừng hòng thoát! Hoàng Hưng Ngày thương binh liệt sĩ 27/7/2015 Tác giả bài post trên Blog HuỳnhNgọc Chênh viết tiếp: Bài thơ của Hoàng Hưng sáng tác vào đúng ngày Thương binh liệt sĩ 27 tháng 7 như một lời nguyền, như một câu hỏi dành cho các thế lực phản động cần phải trả lời. Cái nhìn của các em tôi vẽ lại hình ảnh tang thương của những cuộc chiến mà dân tộc Việt Nam trải qua Cuộc chiến với người Mỹ đã qua hơn 40 năm nhưng với Trung Quốc, cuộc chiến dai dẳng kéo dài từ Biên giới phía Bắc cho tới Hoàng Sa, Trường Sa chưa hề chấm dứt, kể cả ngay vào lúc này, lúc mà người ta rầm rộ kỷ niệm ngày thương binh liệt sĩ với cuộc họp mặt dưới cái tên Khát vọng đoàn tụ ngay tại hội trường Bộ quốc phòng Việt Nam trước sự chứng kiến của nhiều ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam và khoảng 500 đại biểu thuộc giới lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam. Hình như để trả lời câu hỏi của nhà thơ Hoàng Hưng, những người em của tác giả dù có nhìn trừng trừng vào sân khấu chờ nghe những lời ca tiếng hát tuyên dương sự hy sinh của mình cũng không thể tưởng tượng ra rằng Bộ quốc phòng lại đem một bài hát của Trung Quốc từng được xem là bài quốc ca thứ hai của Bắc Kinh để hát tặng những người bị Trung Quốc giết hại trong những cuộc chiến tranh ngắn ngủi vừa qua. Thật không gì chua chát hơn thế. Thật ra, đây không chỉ là nỗi đau riêng lẻ của tác giả bài viết hay của Hoàng Hưng, tác giả bài thơ mà là nỗi đau chung hơn 90 triệu đồng bào cả nước trong số có tập thể gọi là Quân Đội Nhân Dân với biết bao người đã chết nhục nhã dưới tay bọn Tàu cộng để làm bậc thang cho tập đoàn thống trị độc tài độc đảng cộng sản bước lên đài danh vọng với cảnh sống xa hoa, lãng phí, chà đạp lên xương máu đồng đội hiện nay. Trong một bài thơ viết từ thế kỷ trước mang tiêu đề Những Ngày TRANG 17

    19 Thường Đã Cháy Lên, nhà thơ đối kháng Bùi Minh Quốc, người cùng vợ từng nghe theo lời đường mật của lãnh đạo đảng vượt Trường Sơn vào Nam gọi là chiến đấu đánh Mỹ, đã phẫn nộ thét lên: “Không có ai Không có ai Có thể ngẩng nhìn trời Bình tâm mỗi sáng Khi những thằng đểu còn nằm trong Đảng… Xương máu các Người nhào nên đất nước Từ dưới mồ trừng mắt nhìn lên Ai đổ máu xương cho Đảng cầm quyền? Khi bọn đểu còn nằm trong Đảng… Đồng chí : – tiếng ấm nồng máu đỏ Sao có lúc vang lên lạnh rợn thế này? Đồng chí -dao đã nằm ếm nhẹm giữa lòng tay! Mưu mô đã xong và mọi ngả đường đã giăng cạm bẫy! Khí trời, khí trời mỗi ngày ta thở Bị ô nhiễm bởi bao lời dối trá Phổi ta nám rồi – ta dẫu có làm sao!… Nhưng lũ trẻ, trời ơi, lũ trẻ! Chúng lớn lên sẽ hít thở thế nào? Nếu dối trá vẫn chồng lên dối trá? Khi bịp bợm còn vung muôn trò xiếc vô hình Khi ngu dốt còn kết thành thế lực.. TRANG 18

    20 Cũng vì quá đông những thằng đểu, nhưng thằng cam tâm bán nước cho Tàu trong hệ thống đảng và nhà nước cộng sản như hiện nay nên mới có chuyện tréo cẳng ngỗng, giữa một buổi văn nghệ vinh danh những chiến sĩ đã hy sinh trong chiến cuộc, trong số có cả chục ngàn đã bị giặc Tàu tàn sát trong cuộc chiến chớp nhoáng năm 1979, người ta lại ngang nhiên cho phát thanh bài Quốc Ca của kẻ thù truyền kiếp. Từ đấy đã có những câu hỏi đầy uất nghẹn cất lên khắp nơi. Một trong những người đã nêu lên câu hỏi lớn là tác giả bài viết trên mạng Blogger Huỳnh Ngọc Chênh. Sau khi nhắc lại câu hỏi chua chát, tác giả đã tự trả lời khi đề câp nội dung một bài thơ của Đỗ Trung Quân với tên gọi Nếu trên đầu mình đã mọc đuôi sam. Hiển nhiên tác giả đã thay mặt hàng triệu người dân yêu nước để công khai nói lên mối hoài nghi là hiện có không ít những tay đầu não trong Chính Trị Bộ Cộng Đảng Việt Nam đã trắng trợn cam tâm bán linh hồn cho Quỷ. Và như thế, chỉ còn thiếu bộ áo cài khuy vải trước ngực và bộ tóc đuôi sam lả chúng đã để lộ nguyên hình là cộng chệt. Tác giả viết: Bài Ca Ngợi tổ quốc rất nổi tiếng của Trung Quốc sao lại nằm trong chương trình này thì chỉ có Bộ quốc phòng mới biết. Tuy thế không hẳn là không ai biết, kẻ đặt bài hát vào máy phát của chương trình Khát vọng đoàn tụ không ai khác hơn là những kẻ đã mọc đuôi sam trên đầu, những kẻ ước ao được đoàn tụ với người anh em phương bắc của chúng. Thế nhưng tại một nơi khác được tổ chức trong thân tình ngày kỷ niệm Thương binh liệt sĩ năm nay chỉ có vài nhà báo và một vị tướng nổi tiếng của Quân đội Nhân dân Việt Nam, nhà thơ Đỗ Trung Quân đã đọc bài thơ có tên Nếu trên đầu mình đã mọc đuôi sam cho mọi người nghe như một liều thuốc giảm đau cho hội chứng Trung Quốc. Bài thơ có nội dung sau đây: Tháng này Sài Gòn mưa ngâu Nhưng thôi, miễn bàn vể thơ thẩn TRANG 19

    21 Tôi nói thẳng Cho mau Đồng bào tôi ngoài biển vẫn bị nó cướp tàu Đồng bào tôi ngoài biển vẫn bị nó túm đầu Cướp cơm chim Tôi nói thẳng Thôi đi mấy cha, mấy anh cà vạt phòng lạnh cách xa biển Đông ngàn dặm Nhà anh chả ai cướp Con anh chả ai đánh đánh sao được, nó ở nước ngoài ráo cả- Vợ anh chả ai hiếp -hiếp sao được, nhà anh có công an bồng súng đố thằng nào ] Chỉ tủi thân cho đồng bào Tàu thuyền rách nát. Kiếm sống ở khu vực nhà mình vẫn bị ăn tát Ăn bạt tai đá đít Ăn đạn AK Bọn hải tặc đuôi sam làm cha Thậm chí làm ông nội. Thơ không được chửi bậy nhưng thôi đành Tiên sư bố chúng mày bọn lưu manh! Bạn bè gì ngữ ấy. Thơ không được chửi bậy Xin tha thứ cho thằng làm thơ này. Đọc tin đồng bào bị cướp trên biển thì mắt nó cay cay Cứ đàn áp đi Cứ bóp cổ đi Cứ kung-fu đi Cứ triệu tập đi Cứ lo hữu nghị đi Hỡi những người anh em máu đỏ da vàng Hãy thử sờ lên đầu mình.xem Đã mọc đuôi sam? Đỗ Trung Quân TRANG 20

    22 Trở lại với những gì đã xảy ra trong đêm văn nghệ tại Bộ Quốc Phòng Việt Nam đêm 27-7, tác giả chỉ ra những trò giấu đầu hở đuôi của những kẻ cam tâm bán nước và vì thế, không phải bây giờ mà đã từ lâu những nhà thơ, nhà văn, những người làm văn nghệ chân chính trong lòng chế độ độc tài độc đảng vẫn không ngừng, khi âm thầm khi công khai, lên tiếng tố cáo những âm mưu cướp nước của kẻ thù truyền kiếp Bắc phương với sự tiếp tay của tập đoàn cộng sản bán nước cầu vinh trên đất nước ta hôm nay. Tác giả viết tiếp: Câu chuyện về bài Ca ngợi tổ quốc của Trung Quốc, kẻ giết hại và làm hằng chục ngàn bộ đội Việt Nam trở thành thương binh liệt sĩ vẫn âm ỉ cháy trong lòng người biết chuyện. Nhà nước im lặng, cơ quan thu hình trực tiếp Khát vọng đoàn tụ là đài truyền hình VTV lẳng lặng rút bỏ bài hát xuống. Nhưng trong thế giới thông tin như hiện nay làm sao xóa bỏ dấu vết của một hành động công khai được hàng trăm ngàn người chứng kiến? Nhiều năm qua cách này cách khác, văn nghệ sĩ Việt Nam tuy không được cổ vũ sáng tác trong đề tài chống Trung Quốc một cách đồng bộ và công khai, nhưng theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, hiện giữ chức Phó chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam cho rằng thơ văn và những sản phẩm chống Trung Quốc trong văn học Việt Nam vẫn đang lớn mạnh. Ông đưa ra những tên sách, bài thơ, bài hát được xem là tiêu biểu chứng minh hiện trạng mà ông ví von như những cột mốc cắm trên quần đảo Trường Sa, nơi mà bộ đội hải quân Việt Nam nhiều lần đổ máu. Sau biến cố Khát vọng đoàn tụ nhà nước đang nỗ lực chữa cháy bằng các lời giải thích không chính thức cho dư luận. Không chính thức bởi vì không ai trách nhiệm cho biến cố tồi tệ này. Một biến cố đi liền với các nỗi lo về con dao Trung Quốc luôn túc trực đâm vào các nỗ lực tìm kiếm một thế lực để cân đối, và nhất là để nép vào đó mà tránh các đòn bẫy vừa mạnh bạo vừa hèn kém. Bài hát Ca ngợi tổ quốc của Bắc Kinh nổi lên giữa lòng Hà Nội vào chính lúc Chủ tịch nước phát biểu trong một chương trình được tổ chức công phu và rầm rộ đã làm dấy lên TRANG 21

    23 các lời đồn đoán vốn đang phân hóa các phe phái trong đảng, trong chính phủ và ngay cả trong tập thể đảng viên. Ai đã âm thầm bấm nút bài hát này thì có lẽ cũng chính là người được lệnh phát động một cuộc chiến mới, cuộc chiến không phải đối với kẻ thù bên ngoài mà ngay trong mái nhà xã hội chủ nghĩa. Cuộc chiến mà người chết sẽ không bao giờ được gắn huân chương hy sinh vì tổ quốc, và vì vậy tên tuổi của họ vĩnh viễn nằm bên ngoài danh sách thương binh liệt sĩ sau này. Bài viết còn dài. Nhưng như thế đã đủ. Trải qua mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước, quốc sử đã vinh danh biết bao trang anh hùng liệt nữ từng sống chết cho sự nghiệp của tiền nhân, dứt khoát không đội trời chung với kẻ thù truyền kiếp Bắc phương. Tuy nhiên, qua dòng thời gian cũng không thiếu những kẻ vì miểng đỉnh chung đã cam tâm làm tôi mọi, cõng rắn cắn gà nhà. Điển hình cho những loại người lòng lang dạ thú như thế, lịch sử ngàn đời của dân tộc Việt mãi mãi ghi đậm tên tuổi những Lê Chiêu Thống, Trần Ích Tắc. Cái thời mạt vận ấy đang tái diễn trên đất nước ta hôm nay. Nhưng, sóng vỗ lớp sau như lớp trước. Dù đang bị đè đầu cưỡi cổ bởi một tập đoàn thống trị đầu đã mọc đuôi sam, nhưng, hàng hàng lớp lớp những người trẻ, bao gồm giới trí thức, văn nghệ sĩ, kể cả những quân nhân yêu nước, đã bước qua sự sợ hãi, sẵn sàng đứng lên nắm tay mấy triệu đồng bào ở hải ngoại, trong số có những chiến sĩ các cấp thuộc mọi binh chủng trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, làm một cuộc cách mạng dân tộc, một cuộc đấu tranh bất bạo động để mở sinh lộ cho quốc gia, dân tộc tiến vào một vận hội mới. Dứt khoát chế độ độc tài, độc đảng, tay sai của Bắc Kinh phải ra đi để nhường chỗ cho một chính quyền dân chủ, tự do, do dân và vì dân trong một tương lai không xa. Nam California, những ngày hạ tuần tháng Trần Phong Vũ TRANG 22

    24 Chuyện Lẩm Cẩm NGU LẮM CƠ Em nhớ em mới vừa cố gắng mãi mới xong được một bài ngắn ngủn 6 trang, vậy mà đã lại 3 tháng trôi qua mất rồi, lại nghe ông chủ bút giục bài đâu, bài đâu nữa. Một tuần đi cày thì sao nó dài quá đỗi, lâu ôi là lâu, mãi mới tới thứ sáu, mà 3 tháng dziết báo thì sao lẹ quá sức! Em có thành thực thú nhận với ông chủ bút là cái đầu em giờ nó bão hoà rồi, giục mãi mới được một bài ngắn ngủn chút xíu, mà khi vừa mới viết xong, đọc thấy cũng ok, lúc lên báo đọc lại cũng thấy còn hơi hơi được, một hồi dăm ngày nửa tháng nữa giở ra coi lại ui chao lúc ấy mới thấy sao nó vừa lạt nhách, vô duyên, vừa lãng xẹc mà không biết sao ông chủ bút cũng can đảm đăng Em chán em hết sức! NT Đỗ Văn Mười, xếp của ông chồng em ngày xưa, còn dọa em là NT rất ư ghét cái tên Ngu Lắm Cơ, em mà không chịu đổi đi thì bao giờ thấy cái tên đó là NT gạch liền, không thèm đọc dù một chữ nữa đâu. Nghe NT dọa thế em cũng sợ, hình như em có thưa với quý vị rồi, là em đã tính đổi tên cho NT khỏi phiền, và thấy những nhân vật nổi tiếng thường có những cái tên double nghe rất hay ho gồ ghề, như Nhậm Doanh Doanh, Trịnh Phối Phối, Lão Bà Bà, nên em cũng đã tính bắt chước, đổi tên là Ngu Lắm Lắm, nghe cho nó cũng gồ ghề ké. Nhưng lúc đọc lại, ôi chao em thấy không được tí xíu nào hết trơn. Em không ưa ba tàu!!!! Không phải em kỳ thị đâu quý vi. Không hề! Ở Mỹ này mà kỳ thị thì chỉ có chết liền tại chỗ. Em lại cũng có học văn chương Tàu và rất ư cảm Lý Bạch, Bạch Cư Dị v.v… Thế nhưng hiện tại TRANG 23

    26 là một tin quan trọng chứ đâu phải tin xe cán chó đâu,thế nhưng dù vậy nó vẫn làm em khoái chí như thường. Lâu lâu cũng phải được đọc một chuyện kẻ gian đền tội chứ cả năm cứ thấy toàn chuyện kẻ gian hãnh tiến, xây lâu đài, mua đội bóng v.v không thì cuộc đời chịu sao thấu. Không biết tác giả cái tác phẩm bắn súng pằng pằng giữa đường phố Pa- dzi này có phải là một người cũng đã hết chịu nổi còn hơn em nữa nên đã sáng tác ra tuyệt phẩm này không nhưng điều tốt lành nhất vẫn là chuyện những tên bộ hạ thân tín, tận tụy, trung thành nhất của Tàu cộng đã biến mất không chỉ khỏi VN mà biến luôn khỏi cả trên mặt đất, vào nằm dưới mặt đất với Pak Mao cho thỏa niềm mơ ước trở thành dân Tàu. Thật tốt lành cho dân tộc Việt biết là bao nhiêu! Ôi, tin cập nhật em vừa mới được đọc xong thì ông bộ trưởng đã về tới Hà nội, và tấm ảnh thứ nhất được phổ biến cho thấy ông rất ư là khỏe mạnh, đang bon chen lấy valy hành lý, không những không có vẻ đau ốm, mới vừa giải phẫu – mà giải phẫu phổi lận – chút xíu nào, trái lại, còn cao hẳn lên, thon hẳn lại, không còn vừa mập vừa lùn như ngày ra khỏi nước tháng trước nữa (Trời, nền y tế Phú lăng sa hay ho, tài tình, tuyệt vời làm sao!!!!!!!!!). Rồi tấm ảnh thứ hai cho thấy ông đến tham dự buổi giao lưu nghệ thuật Khát vọng đoàn tụ (Ủa, với ai vậy nè? Ngày thương binh liệt sĩ, không lẽ khát vọng đoàn tụ với các liệt sĩ?), tươi cười nhưng không hề lên tiếng dù chỉ một lời mà thôi, bên cạnh bà phó chủ tịch quốc hội, để nghe bài ca nổi tiếng của Tàu Trở về đất mẹ TQ (Ồ, ra thế. Cái khát vọng này sâu xa thiệt!). Thế nhưng bên cạnh đó, em lại đọc thấy những tin lạ như xe đón ông từ phi trường không về nhà mà lại chạy qua nhà rồi đi thẳng đến bộ quốc phòng, cho ông ở đó luôn khỏi về, khỏi cần nhìn mặt vợ con nhưng hình như muốn nhìn cũng không thấy mấy ngưòi này đâu hết á – mặc dù ông vừa đi mổ TRANG 25

    28 hơn một triệu. Nghe xong tự nhiên em lại nhớ tới chuyện DCCT Sàigòn. Em nhớ hồi còn bé đi học trường bà Sơ, giờ giáo lý đứa nào cũng gân cổ gào lên các bài học thuộc lòng vì sợ lỡ Ma Sơ không nghe thấy, sẽ nghĩ mình không thuộc bài, nhờ vậy mà cho tới giờ em vẫn còn thuộc nằm lòng những bài kinh thủa đó. Một trong những bài làm em xúc động nhất là Thương người có 14 mối – Thương xác 7 mối : – Thứ nhất cho kẻ đói ăn – Thứ hai cho kẻ khát uống – Thứ ba cho kẻ rách rưới ăn mặc – Thứ bốn viếng kẻ liệt cùng kẻ tù ngục – Thứ năm cho khách đỗ nhà – Thứ sáu chuộc kẻ làm tôi – Thứ bẩy chôn xác kẻ chết. Những điều thương mới thực tế làm sao! Em mà còn thuộc thế thì chắc các linh mục là những người thay mặt Chúa ở trần gian này để dạy dỗ và chăn dắt những con chiên của Chúa cho khỏi đi lạc đường, chắc chắn 107% còn phải thuộc và nhớ hơn em vạn vạn lần. Và Chúa còn nhấn mạnh rằng: – Ai yêu mến Thầy thì sẽ giữ lời Thầy Và: – Đừng xoè tay ra nhận, rồi nắm lại khi phải cho đi. Vậy mà tự nhiên em chẳng hiểu sao, giữa lúc người Việt khắp nơi, cả trong nước lẫn ngoài nước, đang hướng vể ngôi thánh đường ở đường Kỳ Đồng ấy, vừa cảm động vừa khâm phục các cha DCCT, các thiện nguyện viên trẻ của TRANG 27

    29 Saigon với những buổi họp mặt, trợ giúp các TPB VNCH đến từ khắp các vùng đất nước miền Nam, khi không đâu bỗng đột ngột lại có một thông báo cho biết buổi họp mặt tiếp theo, đã định sẵn, đã bị hủy bỏ bởi linh mục tân giám đốc (giám tỉnh) vừa được bầu lên thay cho linh mục giám đốc cũ phải về hưu. Và, thông báo còn ra đột xuất tới nỗi nhiều anh TPB từ các tỉnh xa đã lên xe để trực chỉ Saigon. Mà cái lý do đưa ra là: – tân linh mục Giám tỉnh Giu Se Nguyễn Ngọc Bích, mới được bổ nhiệm thay thế cho linh mục Giám tỉnh Phạm Trung Thành cho rằng nhà sách của DCCT là nơi bán sách không nên tổ chức tụ tập đông người gây trở ngại cho việc kinh doanh. Hồi lúc mới đọc xong bản tin kia trên các website và cả trên các s khắp nơi, em đã thật sự muốn làm Tặc Zăng nổi giận. Sao kỳ vậy nè! Em nhớ hồi xưa Chúa Giê Su lên Jerusalem vào Đền Thánh, Chúa là người rất trầm tĩnh, ôn hoà, ngay cả khi đối đầu với đám thượng tế Pha ri siêu hay quan quân La Mã, thế mà Chúa ( lần đầu tiên và duy nhất) đã phải nổi nóng, hất đổ hết những quầy hàng đổi tiền trước cửa đền Thánh, bởi vì đó là nhà Chúa, là nơi mọi người đến để thờ phượng và thực hành lời Chúa, chứ không phải và không thể là nơi buôn bán, kinh doanh Em vẫn nghĩ các nhà sách của các giáo xứ là nơi để phổ biến các giáo lý, các lời dạy của Chúa tới các giáo dân để giúp các giáo dân hiểu biết hơn về tôn giáo mình, để sống đúng với ý Chúa hơn, để sống đạo tốt hơn…đọc thông báo xong, em sùng ghê nên đã lảm nhảm phản đối um sùm ngay khi bắt đầu viết bài này gửi đi vào đầu tháng 8. Mới gửi xong là nhận được hồi âm của ông chủ bút liền: TRANG 28

    30 – Chị Ngô Kim Thu ơi! Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn đã tiếp tục chương trình Tri ân các Ông – Người Thương Binh VNCH từ lâu rồi, sau một thời gian ngắn tạm ngưng, để tái tổ chức. Trong tháng 7 đã có hai đợt. Đợt thứ hai vào ngày , phòng Công Lý – Hòa Bình thuộc Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn đã mở đợt khám sức khỏe cho 34 Thương Binh VNCH. Phần lớn các Thương Binh đều ở các tỉnh xa Sài Gòn như Bến Tre, Bạc Liêu, Đồng Nai,. Mới nhất,(khi Đa Hiệu 105 đang được layout,) trong Bản Tin Buổi Chiều của SBTN được phát đi vào lúc 6:00 pm, , đã cho biết là vào ngày , Dòng Chúa Cứu Thế lại tiếp quý ông Thương Binh/VNCH, (đây là đợt tiếp thứ 2 trong tháng 8/2015). Anh còn cẩn thận forwarded thêm một khác có đính kèm phóng sự của đặc phái viên SBTN gửi đi từ Saigon : Chúa ơi sao con tìm hoài mà trước đây không thấy ai post lên cho mọi người biết để khỏi hiểu lầm hiểu lộn và đồng thời cũng chia niềm vui với các anh TPB hết vậy? Xem xong youtube, em cám tạ Chúa, cảm ơn cha tân Giám Tỉnh cũng sẵn sàng đồng hành với những kẻ cùng khổ TB/VNCH như cha cựu Giám Tỉnh đã từng đồng hành với họ qua những TRANG 29

    31 năm tháng. Nhìn các thương binh VNCH ăn mặc gọn gàng ngồi chờ chẩn bệnh, nghe những lời phát biểu của họ, -không than trách, không kêu xin, không mặc cảm,.rồi nhìn các thiện nguyện viên trẻ ân cần sốt sắng, tự nhiên thấy thật ấm lòng.và thấy mình, như một người dân của Miền Nam ngày cũ, còn có bổn phận với họ – những anh Thương Binh/VNCH. Dòng CCT VN luôn có những tấm gương làm em cảm phục. Mãi mãi em (và em tin rằng cũng có rất rất nhiều người Việt miền Nam khác) sẽ vẫn tưởng nhớ và kính phục linh mục Nguyễn Văn Vàng, người đã lập chiến khu Long Khánh chiến đấu sau ngày VNCH thất thủ, và đã chết trong ngục tù CS. Người thương binh VNCH chắc sẽ không bao giờ quên những việc các cha đang làm cho anh em bây giờ, những buổi họp mặt đơn sơ nhưng thật cảm động và chan chứa tình người. **** Nghe xong chuyện trong nước, mới vừa mừng vui, hết sùng đưọc tí xíu, thì mới đây em lại nghe chuyện thành TRANG 30

    32 phố Sacramento, thủ phủ của tiểu bang em, kết nghĩa với TP HCM. Em đọc báo thấy nói ông phó thị trưởng Sacto khoe là đã đến thăm VN, được tiếp đãi rất ư là nồng hậu, thắm thiết, và ông khen nức khen nở VN bây giờ không tiếc lời. Ông làm em nhớ lại một ông VN ở thành phố em hồi trước cũng về VN và khi trở lại đây, cũng đã khoe nhặng lên là ông được tiếp đón vô cùng trịnh văn trọng, đi xe có còi hụ nữa. Và em cũng nhớ tới đồng chí tổng bí thư Lê Khả Phiêu xưa qua Tàu được tiếp đón không biết hậu hĩ tới cỡ nào mà khi về nước đã để lại một đống chữ ký trên các văn kiện bí mật Tàu đang cất giữ và bây giờ đang từ từ mang ra thực thi Sao mấy cái người làm phó thị trưởng ở nơi đây hình như có vẻ xài không được gì hết trơn vậy quý vị? Em thực không hiểu! Hết cái bà phó thị trưởng ở thành phố em ở, sau một thời gian kênh kiệu miệt thị đồnh hương, bị rớt cái bịch, giờ lại quay ra vuốt ve kính thưa các bậc trưởng thượng cứ y như đang đóng tuồng phim bộ Hồng Kông vậy. Nhớ lại màn kịch cỡm hai bố con diễn với nhau trên khán đài trước mặt bàn dân thiên hạ, bố trịnh trọng trao lại cho con lá cờ vàng ba sọc đỏ mà bố đã mang theo bên mình suốt chặng đường vượt biên mấy chục năm xưa, trao lại cho con như thế hệ trước bàn giao trọng trách cú giang san cho thế hệ sau, giờ lại nhìn ảnh ông phó thị trưởng thành phố Sacramanto tươi rói hớn hở đứng sau lưng hai đại diện của Sacramanto và HCM đang ký giấy cam kết làm chị chị em em với nhau, sau khi đã thân ái tặng cho người Việt tị nạn nơi đây một trái lừa xấu xí là tuyên bố hủy bỏ các cuộc họp mặt thăm viếng ký kết của phái đoàn Việt cộng tại thủ phủ Sacto, rồi lặng lẽ dẫn nhau ra UC Davis hỉ hả tay bắt mặt mừng, em thực hết chịu nổi. Ông à, không biết khi ông tới VN, họ đã cho ông đi du hí cỡ nào, tặng thêm những gì mang dzìa, nhưng cái chức TRANG 31

    33 vụ mà ông đang nắm giữ và nhờ nó mà ông mới được họ vuốt ve, o bế, trọng vọng đó, chắc chắn có được là do lá phiếu của những người dân, kể cà những người bình thường nhất, ở nơi đây, trong đó có cả những người Việt tị nạn chúng tôi. Người Việt thì nói, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, người Mỹ thì nghĩ các chức vụ dân cử là để đại diện dân mà lo cho quyền lợi, nguyện vọng của người dân mà họ đại diện. Cả hai điều này em chẳng thấy gì hết trơn ở những người mang tước vị là phó thị trưởng này. **** Em còn đang định điểm thêm chuyện ông đại sứ Cờ Hoa ở Việt Nam đến thăm San Jose và gặp gỡ cộng đồng người Việt chúng em ở đây nhưng lại rất không ngoại giao một tí xíu nào hết khi không muốn lá cờ Vàng, biểu tượng của người Việt nơi đây, được xuất hiện gần ông Thế nhưng hôm nay em gặp một chuyện buồn quá đỗi, buồn thiu, làm em hết muốn nói năng chi thêm nữa. Em mới được giao hồ sơ của một người vừa chết, để ngưng food stamps, ngưng Medi-Cal, và đóng hồ sơ luôn, một người homeless Việt nam, chết trong Valley Medical Center, bệnh viện của County, ở tuổi 49, bằng tuổi thằng em em ngày nó mất trước đây. Hồ sơ cho thấy người thanh niên đến Mỹ năm 1980 khi vừa 14 tuổi. Vào thời điểm đó thì chắc chắn chỉ có một con đường để tới Mỹ là vượt biên, và ở cái tuổi 14 ấy thì chắc chắn phải đi cùng người lớn, hoặc gia đình, hoặc bà con thân thuộc. Vậy mà hà cớ nào,hơn 30 năm sau, lại là một kẻ không nhà, ra đi không một người thân bên cạnh vậy nè? Tại sao cùng ra đi ở một lứa tuổi như nhau thế, mà có những người rồi cuộc sống thật hạnh phúc, thành công, có người lại TRANG 32

    34 thất bại, khổ đau đến vậy? Còn đang có bao nhiêu người giống như anh không? Em buồn thiệt tình tới nỗi phải vào ngôi nhà thờ gần sở em làm, ngồi khóc ti tỉ một hồi tượng trước Chúa cho vơi, rồi mới đi về làm việc tiếp được. Cầu xin Chúa cho linh hồn anh giờ đã gỡ bỏ được hết mọi tục lụy, mọi khổ đau cõi trần và đang hưởng một cuộc đời mới an bình, hạnh phúc **** Đa Hiệu kỳ này là số mùa thu, mùa của lá vàng bay, mùa của sương mù Đà lạt, của kỷ niệm xa xưa v.v. và v.v. Trời, bao nhiêu là chuyện đẹp đẽ, nên thơ, gợi nhớ, thế mà em thì cứ toàn nói chuyện chán đời không thế này, thôi em không nói nữa đâu, em stop đây, để quý vị qua đọc bài của các tác giả khác, chắc chắn hay ho và thơ mộng hơn nhiều cái bài này của em. Và em cũng mong ông chủ bút ơi đừng có phiền là bài gì càng ngày càng ngắn ngủn hơn nha. Đã nói đầu óc em nó bão hòa, cứng ngắc rồi mà. Buồn ghê!! NGU LẮM CƠ TRANG 33

    35 Phạm Tín An Ninh Tôi gặp và quen anh trong một trường hợp khá bất ngờ, có thể nói là hơi kỳ cục. Vợ chồng tôi đến thăm và ở lại nhà cô con gái út hai tuần. Cháu vừa mua được căn condo trong một khu nhà mới xây ở thành phố Anaheim, cách Khu Disneyland chỉ một con đường. Đêm nào, bọn tôi cũng ra balcon ngắm pháo hoa được liên tục bắn lên từ khu giải trí nổi danh này. Căn nhà nhỏ khá xinh và ở trong một khu an toàn, cô con gái út rất thích.nhưng chỉ sau vài hôm, cứ đến một hai giờ khuya thì cả nhà phải thức giấc, bởi tiếng lục đục ở căn nhà tầng trên. Âm thanh của một vật cứng nào đó gõ xuống nền nhà. Không đều đặn, năm ba phút một lần, dù nhẹ nhưng cũng đủ làm buốt trong đầu. Sáng hôm sau, cô con gái nhờ tôi lên nói chuyện với chủ nhà, yêu cầu chấm dứt các tiếng gõ khó chịu vào giữa khuya ấy, để chúng tôi không bị mất ngủ, đặc biệt cô con gái phải đi làm khá sớm. Sau hai lần bấm chuông, một người đàn ông mở hé cửa, gật đầu chào. Rất may, lại là một đồng hương. Chưa nói chuyện với chủ nhà, nhưng tôi đã thoáng hiểu được nguyên nhân gây ra tiếng động. Ông ta chống hai cây nạng gỗ. Mọi bực tức trong tôi bỗng dưng biến mất, những lời cảnh cáo tôi dự TRANG 34

    37 thích. Anh say sưa kể cho tôi nghe một thời hào hùng trong binh nghiệp. Anh nức nở khi nhắc tới những vị đàn anh, những đồng đội hào hùng đã phải hy sinh oan khiên tức tưởi, đặc biệt trong trận chiến Hạ Lào -Lam Sơn 719. Người được anh nhắc đến nhiều nhất, ngưỡng phục và thương tiếc nhất là Cố ĐạiTá Lê Huấn, một vị tiểu đoàn trưởng trẻ tuổi, sớm nổi danh, tốt nghiệp Khóa 18VBĐL, mà có một thời anh được phục vụ dưới quyền. Anh bảo tôi vào phòng ngủ để anh cho xem một kỷ vật. Anh bật đèn lên tôi ngạc nhiên khi thấy một bộ quân phục.nhìn kỹ, tôi nhận ra đây là một bộ quân phục tác chiến đã cũ, có những vết sờn rách, được giặt ủi cẩn thận và treo trong một cái tủ kính nhỏ. Loại tủ để chưng bày. Anh mở cửa tủ và cẩn thận lấy bộ quân phục, ôm vào người một cách trang trọng. Đôi mắt mơ màng như đang tìm về một quá khứ xa xăm nào đó. Anh thốt ra môt giọng trầm buồn. Dường như là để nói với chính anh hơn là với tôi, người đang đứng ngay trước mặt anh: – Đây là bộ đồ trận của anh ấy, anh Lê Huấn. Sau chiến thắng lẫy lừng tại Căn Cứ O Relly, khi tiểu đoàn anh dưới tài chỉ huy của Trung Tá Lê Huấn đã đánh tan một lực lượng địch cấp trung đoàn của Sư Đoàn 304 BV, tháng TRANG 36

    38 8/1970 tiểu đoàn lại đánh một trận khốc liệt với một đại đơn vị khác cũng của Sư Đoàn 304 BV này tại Hải Lăng, Quảng Trị. Khi ấy anh đang là đại đội trưởng thâm niên nhất của tiểu đoàn. Cả hơn một trung đoàn địch, sau nhiều đợt tiền pháo kinh hoàng đã đồng loạt xung phong nhằm tràn ngập vị trí đóng quân của tiểu đoàn 4/1. Trung Tá Lê Huấn rời khỏi hầm chỉ huy, đích thân điều động đơn vị quyết chiến trước một cuộc thư hùng sinh tử. Từng đợt địch quân bị đốn ngã ngay trước giao thông hào, nhưng bọn chúng như là những con thiêu thân lao vào lửa, lớp này ngã lớp khác lại xông tới. Nhờ sự chiến đấu kiên cường của đơn vị anh, và đặc biệt dưới sự chỉ huy tài tình và gan dạ của vị tiểu đoàn trưởng lừng danh, đã ngăn chặn, tiêu hao và cầm chân địch trước khi được những phi vụ không yểm, đánh trên đầu địch. Những trận không kích gây thiệt hại nặng nề cho địch nhưng cũng làm bị thương một số binh sĩ của đơn vị, vì khoảng cách giữa ta và địch quá gần. Anh là một trong những người bị trọng thương hôm ấy. Trời tối, lưới phòng không dày đặc, trời lại mưa, không tản thương được, anh Lê Huấn ra lệnh ban quân y mang anh vào nằm trong hầm chiến đấu của anh Huấn để được tương đối an toàn và băng bó chữa trị cấp thời. Thấy máu và bụi bặm thắm đầy bộ chiến y ướt đẫm của anh, vị tiểu đoàn trưởng bảo người lính cận vệ lấy bộ quân phục của mình trong ba-lô đến thay cho anh. Khi tản thương về Quân Y Viện Nguyễn Tri Phương, nhiều bác sĩ cứ tưởng anh là Trung tá Lê Huấn, bởi bảng tên và cả cái lon trung tá còn nguyên trên ngực và cổ áo. Vết thương chưa lành, nằm trong Quân Y Viện mà lòng anh rất nôn nao khi biết tin đơn vị tham dự cuộc hành quân Lam Sơn 719. Một kế hoạch qui mô với sự tham chiến của hầu hết các đơn vị chiến đấu thuộc Vùng I: Sư Đoàn 1BB, các đơn vị Thiết Giáp, Biệt Động Quân, cùng với các Sư Đoàn Nhảy Dù và TQLC.Sư Đoàn Nhảy Dù và Sư Đoàn 1BB của anh được chọn làm những nỗ lực chính.anh khao khát được có mặt cùng đơn vị trong trận chiến đặc biệt này, nhưng vết thương ở chân phải là trở ngại chính để bắt anh phải nằm lại ở đây. Anh theo dõi từng ngày từ khi cuộc hành quân bắt đầu. Các tin tức không vui từ TRANG 37

    39 chiến trường, những tổn thất nặng nề của quân ta sau khi các căn cứ 31, 30 lần lượt thất thủ. Đại Tá Thọ, Lữ Đoàn Trưởng Nhảy Dù cùng nhiều cấp chỉ huy của ta bị lọt vào tay giặc. Một số đã tự sát để giữ tròn khí tiết.từ các kế hoạch hành quân tồi tệ mà địch quân gần như biết trước để chuẩn bị trận địa đến việc thiếu thống nhất ở các cấp chỉ huy đã góp phần cho sự thảm bại. Điều đau đớn nhất đã làm tim anh thắt lại khi nghe tin Tiểu Đoàn 4/1 của anh nhận lãnh trách nhiệm nặng nề, làm lực lượng chặn hậu để cho Trung Đoàn rút lui khỏi căn cứ Lolo trong tình trạng bị bao vây nguy khốn. Anh bật khóc khi nghe tin Trung Tá Lê Huấn, vị tiểu đoàn trưởng trẻ tuổi tài năng đã lẫm liệt hy sinh, và cả tiểu đoàn chỉ còn 32 binh sĩ sống sót trở về! Anh nghĩ từ nay sẽ vĩnh viễn không còn gặp lại người chỉ huy mà anh ngưỡng phục và hằng mong được tiếp tục phục vụ dưới quyền.anh nhớ tới bộ quân phục mà Trung Tá Lê Huấn đã đưa cho anh thay khi anh bị trọng thương cách đây vài tháng, anh còn chưa kịp trả lại, và bây giờ thì không còn có cơ hội để trở về cố chủ. Anh quyết định giữ lấy bộ quân phục này như một kỷ vật thiêng liêng trong cuộc đời mình. Và sau đó dù phải trải qua bao nhiêu thăng trầm, khốn khổ, nhất là sau ngày nước mất nhà tan, anh vẫn luôn trân trọng bộ quân phục mà anh nghĩ có mang hồn thiêng của anh Lê Huấn và của cả những đồng đội đã hy sinh. Sau khi xuất viện, anh được bổ sung đến một trung đoàn khác giữ chức vụ tiểu đoàn phó. Tháng 10/ 1971 anh được thăng cấp Thiếu tá tại mặt trận. Cuối năm đó, anh lên nắm tiểu đoàn thay thế vị tiểu đoàn trưởng bị thương, sau khi xuất viện được theo học khóa quân chánh. Một thời gian sau, vết thương cũ ở chân phải tái phát. Sau khi chữa trị anh đi khập khiễng. Hội Đồng Giám Định Y Khoa xếp anh vào loại 2, phục vụ tại đơn vị không tác chiến. Được đề nghị bổ sung về Phòng 3 Quân Đoàn, nhưng anh xin đi làm chi khu phó cho anh tiểu đoàn trưởng cũ, bây giờ là quận trưởng của một quận miền núi.quận lỵ là một tiền đồn chiến lược, nằm tại một vị trí trọng yếu khống chế cả con đường tiếp liệu của Cộng quân, nên bọn chúng tìm mọi cách để san bằng. Gần TRANG 38

    40 cuối năm 1974, Cộng quân mở nhiều đợt tấn công biển người nhằm chiếm quận lỵ, vị quận trưởng bị thương nặng. anh đã phối hợp với các đơn vị bạn tăng cường, trực tiếp chỉ huy điều động cuộc phản công rất oanh liệt giữ vững được phòng tuyến qua nhiều cuộc tấn công qui mô của địch. Nhưng tổn thất của ta khá nặng và đạn dược dần dà cạn kiệt, trong lúc Cộng quân luôn được tăng cường, cuối cùng anh phải mở đường máu, rút lui trước khi căn cứ bị địch quân tràn ngập. Anh bị thương nặng ở chân do đạn pháo kích, điều kỳ lạ là ngay tại vết thương cũ. Nhờ kinh nghiệm chiến trường và hai chú em nghĩa quân rất trung thành và khôn ngoan tận tình giúp đỡ, luân phiên cõng anh thoát khỏi vòng vây truy lùng của địch. Anh được đề nghị thăng cấp đặc cách lên trung tá, nhưng sau đó bị cưa mất chân phải. Nỗi đau đớn vì phải mất đi một phần thân thể chưa nguôi, thì cái đau đớn tột cùng cũng vừa ập đến: Tháng 3/75, cả Vùng I bỗng chốc lọt vào tay Cộng sản, Sư Đoàn 1BB, đơn vị nổi danh mà anh luôn hãnh diện phục vụ trong gần cả một đời binh nghiệp cũng tan tành, rồi cả miền Nam mất vào tay giặc. Những đồng đội từng chiến đấu, một thời sống chết cùng anh bỗng dưng tan tác như chỉ sau một cơn ác mộng. Mất một cái chân, nhưng anh vẫn bị tù đày nghiệt ngã trên bảy năm trong nhiều trại tù của bọn Cộng sản man rợ. Ra khỏi tù anh lại mất cả gia đình. Người vợ xinh đẹp ngày nào đã gởi đứa con gái lớn, năm tuổi, cho bà nội già, bồng theo đứa con trai ba tuổi, lẳng lặng sang sông về một nơi nào đó. Gia tài một đời binh nghiệp của anh giờ chỉ còn mỗi một bộ đồ trận, chiến y của người chỉ huy mà anh từng kính yêu đã hy sinh. Trước khi vào tù, anh căn dặn mẹ anh phải giữ kỹ bộ quân phục này cho anh với bất cứ giá nào, bởi đó là một kỷ vật quý giá nhất còn lại của đời anh. Theo đề nghị của mẹ, anh để cho bà tháo ra và đốt đi bảng tên cùng cấp bậc may trên áo. Có lẽ từ lâu lắm mới có người chăm chú ngồi nghe, nên anh say sưa kể cuộc đời mình. Đôi lúc sụt sùi, nước mắt tưởng đã khô cằn, bỗng ràn rụa trên khuôn mặt khắc khổ già nua, và TRANG 39

    41 từng giọt rơi xuống bộ quân phục anh đang ôm ấp trong lòng mình. – Sau này anh có dịp nào gặp lại chị nhà và đứa con trai?, tôi hỏi. – Bà đã có chồng khác từ lâu rồi, đang sống ở Âu Châu. Tôi buồn nhưng không trách. Ngại đụng chạm tới hạnh phúc riêng của bà, và cả vết đau trong lòng mình nên không muốn liên lạc. Còn đứa con trai có sang thăm tôi vài lần, nhưng cháu vẫn nhìn tôi xa lạ lắm. Cũng phải thôi, vì khi tôi vào tù thì cháu chỉ mới lên ba, trong ký ức của cháu có lưu lại một chút hình ảnh gì của tôi đâu. Riêng con gái tôi thường sang thăm mẹ và em cháu. Nói dứt câu, anh cúi xuống như muốn giấu riêng nỗi xúc động. – Anh có thường cảm thấy cô đơn và tiếc nuối những ngày xưa? – Cũng có chứ, nhưng lâu rồi đã thành quen và gần như không còn muốn nhớ tới nhiều chuyện cũ. Tôi đưa tay nắm chặt bàn tay anh thay cho một lời an ủi khó nói thành lời. Bỗng anh ngước lên, mở to đôi mắt: – Điều buồn của tôi bây giờ là thấy một số trong đám anh em mình mất đi khá nhiều sĩ khí, có thằng còn khốn kiếp đã vì chút lợi lộc mà bị dụ dỗ, chạy hùa theo giặc, nịnh bợ thô bỉ, quên mình đã từng hãnh diện là sĩ quan của những binh chủng lừng danh. Nhìn bọn chúng trở về VN, múa may, khóc lóc, làm trò trước mặt đám cộng sản mà tôi muốn buồn nôn! Tôi cười: – Anh bận tâm tới những kẻ ấy làm gì. Trong tập thể nào lại không có những con sâu, sẵn sàng bán rẻ linh hồn cho ma quỹ. Nhưng đó cũng chỉ là vài trường hợp cá biệt. Cũng như nước Mỹ vừa có thằng phản quốc Edward Snowden, đang trốn ở Nga Sô. Theo tôi, đại đa số anh em mình vẫn còn giữ được tấm lòng, danh dự, tình huynh đệ và trách nhiệm với quê hương đất nước chứ! Bỗng đôi mắt anh sáng lên: – Điều vui và an ủi tôi nhiều nhất là các tổ chức gây quỹ giúp anh em thương phế binh sống khốn khổ ở quê nhà. Đặc TRANG 40

    43 quân đội Na-Uy tham chiến tại Afghanistan trong lực lượng NATO. Bà được ca ngợi là một nữ bộ trưởng can đảm đã đến thăm binh sĩ khi chiến trường đang ác liệt nhất. Nhưng sau khi tin tức và hình ảnh về chuyến viếng thăm này được chiếu trên đài truyền hình quốc gia Na- Uy (NRK), bà bị nhiều sĩ quan và binh sĩ Na-Uy phàn nàn, phản đối khi thấy bà mặc quân phục từ một chiếc trực thăng bước xuống thăm một đơn vị tác chiến Na- Uy, và cả khi được Thủ Tướng Afghanistan, Hamid Kazai tiếp đón tại thủ phủ Kabul. Báo chí cũng góp phần tranh luận và tỏ ra bất bình về sự kiện này.hầu hết cho rằng bà chưa hề ở trong quân đội, nên không được phép sử dụng quân phục, dù trong bất cứ chức vụ hay hoàn cảnh nào. Những quân nhân cho rằng bộ quân phục còn có tính thiêng liêng, bởi nhiều chiến binh đã hy sinh trong bộ quân phục này. Mặc dù bà và một số cơ quan chính phủ lên tiếng biện minh, viện lý do vì sự an toàn cho bà trong một hoàn cảnh đặc biệt, nhưng vẫn không được chấp nhận. Cuối cùng, bà phải bắt buộc lên tiếng chính thức xin lỗi quân đội và cả dân chúng Na-Uy về điều này. Nghe tôi kể xong, anh đưa bộ quân phục đang cầm trong tay lên như để khẳng định một điều gì. – Đúng như thế, bộ quân phục đối với tôi luôn là một kỷ niệm thiêng liêng. Có biết bao đồng đội của tôi hy sinh đã được liệm với bộ quân phục thấm đẫm máu đào của họ. Xin đừng lạm dụng và làm đau lòng họ. Sau lần gặp gỡ đầu tiên này, tôi còn đến thăm anh một vài lần nữa, và bảo cô con gái, bác ấy là người tốt, một sĩ quan đáng kính, con nên thường thăm nom và giúp đỡ bác những điều cần thiết. Hôm đến chào từ giã anh để trở về lại Na- Uy, tôi mang biếu anh hai chai rượu đỏ loại tốt.tôi khuyên anh, khi nào buồn thì uống vài ly cho nguôi ngoai, không nên uống nhiều rượu mạnh và hút thuốc lá, có hại cho sức khỏe. Anh nở nụ cười, nhưng bỗng trở nên buồn bã: – Anh đi rồi, tôi lại cô đơn, chẳng còn ai tâm sự. Hôm đó, tôi ở lại với anh tới hơn một giờ khuya. Chống nạng tiễn tôi ra cửa, anh bắt tay từ giã nhưng giữ khá lâu, không muốn tôi đi. Tôi cười, bảo nhỏ: TRANG 42

    44 – Anh cố dỗ giấc ngủ, đừng thức dậy nửa đêm, uống rượu chống nạng đi quanh trong nhà. Bọn tôi ở tầng dưới cũng mất ngủ với anh luôn. Anh gật đầu, cười thông cảm. Sáu tháng sau, khi trở lại Mỹ, tôi liền đến thăm anh.bấm chuông mấy lần không ai mở.tôi không còn nghe tiếng động của đôi nạng gỗ gõ xuống nền nhà như mọi khi. Buổi chiều, cô con gái đi làm về, cho tôi biết là anh ấy bị ung thư gan ở thời kỳ cuối. Con gái của anh đã đưa anh vào bệnh viện Fountain Valley từ tuần trước. Tôi lái xe xuống ngay bệnh viện thăm anh. Anh nằm bất động. Khi tay tôi chạm vào anh, anh mở hé mắt nhìn tôi và miệng cố nở nụ cười, méo mó.thấy anh cười mà tôi muốn khóc.trông anh tiều tụy và hốc hác quá.nhưng anh rất bình tĩnh, như ngày xưa khi đối diện trước quân thù. Anh muốn ngồi dậy, nhưng không còn đủ sức. Tôi ngồi bên cạnh, đưa tay xoa trên ngực anh, bảo anh cứ nằm nghỉ. – Bác sĩ bảo tôi không còn nhiều thời gian nữa, ngày mai phải xuất viện về nhà để gia đình lo hậu sự -Anh nói bằng một giọng thì thào, yếu ớt. Khi nhắc đến hai chữ gia đình, anh lại cười, chua chát: – Lại gia đình! Hiều ý anh, tôi nói đùa cho anh vui: – Phải nói là đại gia đình, vì ngoài cô con gái của anh, anh còn có chúng tôi nữa. Cứ yên tâm mà đi. Nhớ dọn sẵn một bãi đáp cho ngon lành, chờ tôi, một ngày nào đó sẽ đáp xuống sau anh. Chiều hôm sau anh được xe bệnh viên đưa về nhà. Cô con gái túc trực bên anh. Tôi cũng luôn có mặt. Anh ra dấu bảo tôi đỡ anh ngồi dậy và ngỏ ý muốn uống với tôi một ly rượu đỏ. Cô con gái ngần ngừ, nhưng thấy tôi ra dấu gật đầu, cô rót hai ly rượu, một ly mời tôi và một ly cô cầm đưa vào miệng cha cô. Cuối cùng chúng tôi cũng cạn ly. Không ngờ đó là ly rượu biệt ly. Tôi bỗng nhớ tới lời của một bài ca cũ: bạn ơi, quan hà xin cạn chén ly bôi, ngày mai tôi đã đã đi xa rồi TRANG 43

    45 Khuya hôm đó anh trút hơi thở cuối cùng. Cô con gái cho biết anh ra đi rất yên ả. Không trăn trối một lời gì. Chỉ để lại một mảnh giấy nhỏ với vài chữ ngoằn nghèo: Nhớ liệm ba bằng bộ quân phục trong tủ kính, nghe con. Đám tang thật đơn giản theo ý muốn của anh. Mấy lần anh dặn dò cô con gái không được đăng cáo phó hay báo tin cho ai biết. Tại nhà quàn, ngoài cô con gái của anh và cậu bạn trai người Mỹ, chỉ có vợ chồng tôi cùng cô con gái út. Một nhà sư già tụng một thời kinh trước khi đậy nắp quan tài. Tôi đứng nghiêm đưa tay lên chào anh. Anh nằm uy nghiêm trong bộ quân phục, khuôn mặt ánh lên nét hào hùng. Tôi có cảm giác như anh vừa chết tại chiến trường. Không có bất cứ một nghi lễ nào, nhưng tai tôi như đang văng vẳng tiếng kèn truy điệu và khúc nhạc Chiêu Hồn Tử Sĩ. Đứng nghiêm chào anh một lần nữa, khi quan tài đưa vào lò thiêu. Mọi thứ đều trở về với cát bụi. Lòng tôi bỗng rộn lên một niềm vui bất chợt, khi nghĩ anh sắp được gặp lại anh Lê Huấn và những đồng đội cũ của mình đã hy sinh, những chiến sĩ đích thực đã rất xứng đáng với bộ quân phục oai phong của QLVNCH. Họ đã tạo cho bộ chiến y một điều gì đó rất thiêng liêng. Phạm Tín An Ninh TRANG 44

    46 CỜ VÀNG BA SỌC ĐỎ Đồng tâm dâng lá Cờ Vàng Nguyện mang về tới giang san quê nhà Đường về quê mẹ tuy xa Nhưng lòng nung chí quyết mà đấu tranh Việt Nam giòng giống hùng anh Con rồng tiên sẽ đồng thanh một lòng Anh em chung sức gắng công Mang Cờ Vàng dựng giữa non sông mình Việt Nam đổi mới thắm tình Cờ Vàng phất phới thanh bình ấm no Minh Nguyệt _Phu nhân Khóa 17 TRANG 45

    47 Bài viết này như một nén nhang thắp lên để tưởng niêm tất cả các bạn khóa 22 đã hy sinh vì đất nước. Tôi quen biết LÊ HỮU HẠNG, ngay từ cuối năm 1958, khi theo gia đình về một vùng quê thuộc tỉnh Long Xuyên, và học chung một lớp với Hạng năm cuối trung học đệ nhất cấp. Trước 1954, tôi đã qua một vài năm tháng của tuổi thơ trong thiếu thốn và sợ hãi với những lần chạy loạn và tản cư, đã đi qua vài thôn xóm xác xơ vì chiến tranh tại miền Bắc. Nay bỗng nhiên lạc vào không gian của một vùng quê vừa yên bình, vừa trù phú, nhưng cũng không ít những ngỡ ngàng. Mấy bà cụ Miền Nam nói tôi là người Nước Huế, không phải người “Diệt Nam, còn bọn con nít lâu lâu gặp tôi chúng trêu ghẹo ” Bắc Kỳ ăn cá rô cây “. Nhưng trong lớp học thì khác, bản tính phóng khoáng và bộc trực của người Miền Nam, nên chỉ một vài tháng bỡ ngỡ, chúng tôi mau chóng thân nhau. Hạng thuộc loại cao trong lớp, có nét mặt cuơng nghị của một người con trai, học vào hạng trung bình, nhưng rất năng động, những khi tranh bóng chuyền, bóng tròn không bao giờ thiếu Hạng. Là con trai lớn trong gia đình, chỉ trừ cuối tuần, đi học về Hạng thường phải phụ giúp công việc trong gia đình. Những ngày cuối tuần sau những cuộc thi đấu thể thao, đám học trò chúng tôi thường tụ tập tại nhà Hạng, hay nhà một bạn học nào đấy, hình như con gái những gia đình trung lưu ở TRANG 46

    48 nông thôn Miền Nam rất giỏi về nữ công gia chánh, đến nhà ai cũng bánh trái đủ loại, và cha mẹ gần như mở đầu một câu giống nhau ” mấy cháu ăn bậy chút lấy thảo”, mà ăn hết thì cha mẹ càng vui, vì đám nhỏ thiệt tình. Điều này khác biệt rất lớn với nông thôn Miền Bắc, do đời sống vật chất tương đối khó khăn, lại trọng nhiều về lễ nghi, hình thức, nên nếu có dịp tương tự thì chỉ ăn lấy hương lấy hoa mà thôi. Nhà của cha mẹ Hạng nằm gần cây cầu sắt đi vào Mỹ Luông. Vùng đất nầy ở gần khoảng giữa trên con đường từ Sa Đéc đi Chợ Mới, một quận lỵ của tỉnh Long Xuyên. Lúc ấy Mỹ Luông chưa phảỉ là một thị trấn, chỉ là trung tâm của một vùng dân cư trù phú. Một điều đặc biệt là nơi đây dân trong vùng dung chứa được những khác biệt về niềm tin tôn giáo và duy trì được một môi trường sống rất hiền hòa. Nơi đây có đạo Cao Đài, Hòa Hảo, có cả chùa của Phật giáo tiểu thừa, và ngay sau chợ Mỹ Luông, xéo về bên tay trái, giữa dòng sông Tiền là cù lao Giêng với ngôi nhà thờ cổ kính. Đây cũng chính là một trong những trung tâm truyền giáo cổ nhất ở Miền Nam. Lúc ấy tôi cũng đã đủ lớn để cảm nhận được vẻ đẹp đến nao lòng vào những đêm trăng vùng Long Kiến và lòng bỗng xôn xao khi chợt bắt gặp ánh mắt của một bạn nữ sinh trong lớp. Ngạc nhiên đến khó tin khi mùa cá linh, cá theo con nước xuôi về xanh đen một khoảng sông Ông Chưởng. Sau trung học đệ nhất cấp, tôi về lại Sài Gòn còn Hạng ghi danh học ở trường trung học Thoại Ngọc Hầu tại thị xã Long TRANG 47

    49 Xuyên. Sự yên bình của Miền Nam không kéo dài lâu. Ngay từ những năm 1959, 1960 hàng loạt các viên chức xã ấp đã bị bắt cóc hoặc bị thủ tiêu,và sau nghị quyết 15 của đảng CS, các đợt xâm nhập từ Bắc vào Nam đã diễn ra ào ạt, đã đẩy cả Miền Nam chìm ngập trong khói lửa chiến tranh.thanh niên trưởng thành vào những năm 60 trong không khí chiến tranh và sự bất ổn chính trị ở Miền Nam, nên có rất ít những chọn lựa cho tương lai của mình. Hạng và tôi sau một, hai năm đại học, không hẹn, nhưng đã gặp nhau cùng thời điểm, tháng 12 năm 1965, tại cổng NAM QUAN của Trường Võ Bị Đà Lạt. Gia nhập trường VÕ BỊ QUỐC GIA có thể có nhiều động lực và nguyên nhân khác nhau, nhưng chỉ vài năm rèn luyện, những thanh niên của một thời dân chính đã lột xác -cả về thể chất lẫn tinh thần. Và điều này lý giải, trong dịp mãn khóa, các Sinh Viên Sĩ Quan đều náo nức chọn cho mình một chỗ đứng trong các đơn vị ưu tú của quân đội, bất chấp những hiểm nguy. Khóa 22 là khóa rất đặc biệt. Do nhu cầu chuyển đổi của quân đội. Tổng cục Quân Huấn cho phép các SVSQ khóa 22 được chọn lựa giữa học hai năm và học bốn năm. Một nửa đã chọn học hai năm, một nửa chọn học bốn năm. Nhưng có thể do ngân sách, hoặc để thử nghiệm, trường chỉ giữ lại 100 SVSQ trong số các SVSQ chọn học bốn năm, để học tiếp hai TRANG 48

    50 năm còn lại. Cả Hạng và tôi đều chọn học hai năm. Tốt nghiệp, Hạng chọn binh chủng Nhảy dù, còn tôi về Thiết giáp. Đà Lạt với đỉnh Lâm Viên hùng vĩ nổi lên trên vòm trời xanh bao la không một gợn mây vào muà hè, những con đường nhỏ như mơ len lỏi giữa những hàng thông theo các triền đồi như còn in đậm dấu chân của chúng tôi qua những buổi học chiến thuật, địa hình, Thung lũng tình yêu, thác Cam Ly, hồ Than Thở, Đồi Bắc, Đồi 1515 mãi mãi là một phần đời của mỗi chúng tôi, và khi sắp phải rời xa lòng bỗng thấy bâng khuâng, xao xuyến, tưởng như sắp phải chia xa mãi mãi một người bạn đời yêu dấu! Sau ngày mãn khóa, Hạng và tôi đã ngồi với nhau cả một buổi chiều ở cà phê Thủy Tạ bên bờ hồ Xuân Hương. Chúng tôi ôn lại những kỷ niệm cùng có hồi còn ở Long Xuyên, chia xẻ với nhau những suy nghĩ về những dự tính trong tương lai, cho quãng đời trước mặt, Ngắm nhìn thành phố lần cuối như ngắm nhìn lại một quãng đời của mình. Đến lúc chia tay còn hẹn ngày gặp lại… Nhưng chỉ hơn một tháng sau khi ra Trường, Hạng đã vĩnh viễn ra đi trong bão lửa Tết Mậu Thân. Phục vụ trong một đơn vị Thiết kỵ nơi vùng biên trấn, rất ít khi có được những kỳ phép dài ngày nên tôi chẳng biết làm TRANG 49

    51 sao về thăm gia đình Hạng. Cho mãi tới gần cuối năm 1970, có dịp về Long Xuyên và tôi đã ghé vào nhà Hạng. Căn nhà không thay đổi nhiều, tuy nhiên hầu như chẳng còn sinh khí như thuở nào! Bà cụ, mẹ của Hạng, nằm trên một chiếc võng ở góc nhà, đối diện bên kia vách, dưới bàn thờ treo hai bộ dạo phố mùa đông,và dạo phố mùa hè của Hạng mang về từ quân trường. Thấy tôi, Bà cụ oà khóc, và không ngớt gọi tên Hạng. Ở ngoài chiến trường, chúng ta, không nhiều thì ít, đã từng trải qua những lúc thật buồn -buồn, đến độ không còn thiết tha gì, mỗi khi có đồng đội ngã xuống, nhưng có lẽ chúng ta không cảm nhận hết được nỗi thống khổ của những người mẹ, người vợ ở hậu phương, như tôi đang đứng trong căn nhà này vào giờ phút đó. Nỗi buồn vì nhớ thương của người mẹ hầu như không hề phôi pha theo năm tháng, nó lớn lao đến độ tôi không dám mở miệng để có một lời gọi là an ủi Bà cụ. Mấy đứa em của Hạng dẫn tôi qua khu vườn xéo trước cửa nhà phía bên kia đường… Hạng nằm đó xung quanh là mấy bụi me nước, trên đầu phần mộ là tấm bia nhỏ ghi bằng sơn đỏ: CỐ TRUNG UÝ ĐÀ LẠT LÊ HỮU HẠNG. Tôi đứng đó chẳng biết nói gì với mấy đứa em. Nghĩ về Hạng, về những nghiệt ngã mong manh của đời lính, về những hệ lụy để lại phía sau…một ý nghĩ thoáng qua trong đầu, như một lời tâm sự cùng Hạng dù sao thì mày cũng đã đặt chân về được tới trước cửa nhà…về đây có má có em…hãy yên nghỉ. Một đứa em của Hạng cho tôi biết chị K. mỗi khi về Long Xuyên đều có ghé qua đây thắp nhang cho anh Hạng. K. là người em gái họ của T., bạn học chung của chúng tôi. Vào một dịp hè, mấy đứa chúng tôi rủ nhau đi chơi bên Rạch Giá. Bạn T. dẫn chúng tôi đến thăm gia đình một người bà con. Tại đây, gia đình giữ lại ăn cơm, và K. đã nấu đãi chúng tôi món canh chua cá biển. Cảm tình đã nẩy mầm từ đó trong Hạng, được nuôi dưỡng trong suốt mấy năm Hạng học ở Long Xuyên tiếp theo hai năm nữa ở quân trường Đà Lạt Như bao cuộc tình buồn của thời chinh chiến, Hạng và K. chưa có được một ngày vui để cùng chung sống trong mái ấm gia đình, thì Bạn tôi đã vĩnh viễn ra đi, bỏ lại K. với trăm nghìn nỗi nhớ! Từ Rạch Giá đi Long Xuyên khoảng sáu, bảy chục cây số, từ đây muốn về nhà TRANG 50

    52 Hạng phải qua bắc An Hòa, và đi thêm một đoạn đường quê cả chục cây số với phương tiện di chuyển duy nhất bằng xe lôi, chỉ để thắp cho Hạng nén nhang vào những ngày giỗ tết. Qua đó, đã cho thấy tình cảm sâu đậm mà K. đã dành cho bạn tôi, Lê Hữu Hạng, sâu đậm đến dường nào. Có còn gì đáng trân quý hơn về K., một người yêu của Lính, dành cho Người tình đã nằm xuống. Bị cuốn vào trong cơn lốc chiến tranh,và sau này chìm ngập trong nỗi nhọc nhằn sau tháng tư đen năm Tôi chẳng còn có dịp về lại Long Xuyên. Cho đến cách đây mấy năm, trong một lần về Việt Nam, tôi đã tìm về nơi này.tất cả đều đã thay đổi. Con rạch mà cây cầu sắt bắc ngang đã bị lấp đi để lấy chỗ làm nhà, và vì vậy cây cầu sắt nay cũng không còn. Không còn ai biết gia đình Hạng đã di chuyển về đâu, kể cả nắm xương tàn của Hạng. Với tôi, Lê Hữu Hạng đã góp phần xương thịt của mình vào vùng đất này, cũng giống những hạt phù sa trong dòng sông Tiền vẫn tháng năm cần mẫn vun bồi cho vùng đất của Hạng, vùng đất mang tên Mỹ Luông. Từ đây về Long Xuyên người ta đã làm một con đường mới, nhưng tôi muốn đi lại con đường xưa, con đường cất giữ những kỷ niệm êm đềm của thời đi học. Bao ước mơ thuở ấy đã cùng Hạng mãi mãi nằm lại nơi này, và riêng với tôi thì nay cũng chỉ còn là hoài niệm. Con đường đã từng sống mãi trong ký ức của tôi mỗi khi nhớ về những ngày mới lớn, nay đã biến dạng chẳng để lại dấu tích… Cũng như Hạng bây giờ đang nhạt phai dần trong trí nhớ mọi người…có chăng, lúc nhớ lúc quên nơi mấy đứa em, nơi mấy thằng bạn cũ thân thiết…nhưng nay cũng đã tuổi già. Rồi đây, qua dòng thời gian, biết còn ai tưởng nhớ Bạn tôi! Trần Châu Giang, K22 TRANG 51

    53 ” Nghé Đi Tìm Trâu” CaptovanK19. Thứ Bảy ngày 30 tháng 5 năm 2021, lúc 10 giờ sáng, điện thoại reng, reng: – Alo, Lạt Ma tôi nghe, ai đó. – Thái đây, tao muốn hỏi mày một chuyện. – Chuyện gì vậy Thái? -Có một luật sư vừa mới từ Oklahoma về mở văn phòng ngay bên cạnh văn phòng tao trên đường Bellair.., anh ta tên Jimmy Nguyễn. Jimmy sang chào làm quen lối xóm, thấy văn phòng tao có cái hộp xin tiền cho thương phế binh (TPB) của mày, Jimmy chăm chú nhìn tấm hình TPB mặc đồ TQLC rồi hỏi tao để hộp xin tiền cho TPB làm gì? Tao có quen ai là TQLC không? Tao trả lời Jimmy thế này: – Tôi có quen nhiều anh em TQLC, còn hộp nầy là của một TQLC, bạn tôi, gửi ở đây để những khách hàng nào có thiện tâm thì bỏ ít tiền lẻ vào đây, năng nhặt chặt bị, để có được những gói quà nho nhỏ gửi về cho đồng đội là những TPB cụt chân tay, mù mắt v.v.. nếu anh đi quanh các tiệm thương mại ở vùng này thì sẽ thấy có các hộp tương tự như thế này, hộp thì của hội người nghèo, hội người cùi, của chùa nọ, nhà thờ kia Bạn tôi đứng ra làm việc này tuy có gặp nhiều hoài nghi và cay đắng, nhưng chưa đắng cay bằng TRANG 52

    54 số phận các TPB/VNCH sống trong xã hội Xạo Hết Chỗ Nói (XHCN). Có thể trên cương vị luật sư anh thấy những lọ quyên góp như thế này không hợp lệ… Tao chưa nói hết câu thì Jimmy vội vàng xin lỗi và giải thích: – Không, không, thưa chú, xin chú đừng hiểu lầm câu hỏi của cháu, nghề nghiệp dạy cho cháu biết có những trái tim Phật trong tấm áo rách, có những tình đồng đội trên những đôi vai gầy, lưng gù, những ai hoài nghi mới là đáng trách. Cháu hỏi như thế là vì cháu muốn tìm tin tức một người, một người còn thiệt thòi hơn TPB, người đó đã tử trận. Thưa chú, đó là bố cháu. Mẹ cháu cho biết bố cháu tử trận khi cháu mới sinh ra được hơn 3 tháng, bố cháu chưa kịp về phép nhìn mặt con thì đã hy sinh. Cháu muốn tìm các bác các chú TQLC, Đồng Đội của bố cháu ngày xưa, để hỏi thăm tin tức về bố cháu. Bố cháu thuộc ĐĐ3/TĐ2/TQLC tử trận ở Campuchia 1970, tên là Nguyễn Văn Nhung, K21 Võ Bị… – Hello Lạt, Jimmy nói như thế, và đưa tấm hình của bố mặc quân phục đứng bên chiếc xe jeep cho tao coi, mầy có biết gì về anh Nhung TQLC không? Nguyễn Kha Lạt, tục danh Lạt-Ma, bỗng cảm thấy như có luồng điện chạy từ đầu xuống chân, Lạt vội đứng bật dậy cầm khung hình của Nhượng mà Lạt để trên kệ sách, lấy tay xoa lớp bụi trên kính và rồi bỗng dưng nước mắt Lạt ứa ra, đó là hình của người chỉ huy, là đại đội trưởng, là anh hùng của Lạt TRANG 53

    55 năm xưa ở ĐĐ2/TĐ7/TQLC, đó là Trung Úy Nhượng, Nguyễn Văn Nhượng chứ không phải Nhung, Lạt hỏi lại Thái: – Hi Thái, mày hỏi Jimmy xem, không phải Nguyễn Văn Nhung mà là Nguyễn Văn Nhượng ĐĐT/ĐĐ2/TĐ7, Khoá 21 VBĐL, anh Nhượng mất ngày 20/6/1970, nếu đúng thì tao sẽ đem tấm hình của tao đến gặp Jimmy để so sánh. Sau một hồi Thái và Jimmy trao đổi tin tức, Thái gọi lại cho Lạt: – Hello Ma, đúng là Nhượng, vì Jimmy nói tiếng Việt không rành nên tao nghe Nhượng thành Nhung. Jimmy đang nóng lòng gặp mày để hỏi tin tức về bố Nhượng. ***. Sau một thời gian thu xếp cái hẹn, khi Nguyễn Kha Lạt và Jimmy gặp nhau, phút đầu ngỡ ngàng, nhưng khi cả hai đưa hình ra so sánh thì chú cháu ôm choàng lấy nhau mà khóc! Khó có thể tưởng tượng được một ông già, một trung niên, những người đàn ông vốn lòng chai đá, không quen biết nhau mà bỗng dưng ôm nhau mà khóc khiến ai trông thấy cũng ngạc nhiên và mủi lòng. Lạt khóc qua hình ảnh của một cấp chỉ huy anh hùng, Jimmy khóc qua hình ảnh của một người cha đáng kính mà con chưa bao giờ gặp mặt cha, và đã gần nửa thế kỷ qua, con đi tìm tung tích thật sự của cha. Những giọt nước mắt buồn xen với vui, vui cũng khóc như cha con gặp nhau. Jimmy nói với chú Lạt: – Thưa chú, đích thực là bố con rồi, tuy buồn lắm nhưng cả mẹ con và con rất hãnh diện về bố con, con thường khoe với đồng nghiệp người Mỹ tấm hình này và nói với họ là bố con đã tử trận, họ phục con lắm, nhưng con không biết rõ bố con đã hy sinh trong trường hợp nào, chú có thể kể lại cho con nghe được không? – Dĩ nhiên là được, nhưng chuyện dài dòng lắm, để sau này chú sẽ kể rõ đầu đuôi cho Jimmy nghe, còn bây giờ thì vắn tắt như thế này: chú đã giữ, đã thờ hình bố cháu gần nửa thế kỷ qua, bởi vì bố cháu đã chiến đấu tới viên đạn cuối TRANG 54

    56 cùng, hy sinh mạng sống của một cấp chỉ huy để cứu thuộc cấp, cứu đồng đội. Sự hy sinh nào ngoài chiến trường cũng đáng kính, được Tổ Quốc ghi ơn, quan tài phủ quốc kỳ, nhưng bố Nhượng của cháu còn được phủ bởi tấm lòng thương mến và kính phục của thuộc cấp, của chú… Sau khi gặp chú Lạt, người trung đội trưởng của bố Nhượng ngày xưa, có cả hình ghi ngày tháng và nơi bố tử trận, Jimmy liền gọi ngay cho mẹ ở Oklahoma báo tin rằng: mẹ ơi! con đã tìm được bố rồi, sau đó Jimmy tức tốc mang tấm hình mà chú Lạt ghi ngày tháng về cho mẹ xem, để hai mẹ con cùng chung nhịp tim đập như khi trông thấy chồng, thấy cha hơn 50 năm về trước.. Cháu Jimmy nói bố Nhượng thuộc ĐĐ3/TĐ2/TQLC, là Tiểu Đoàn Trâu Điên, còn chú Nguyễn Kha Lạt nói Nguyễn Văn Nhượng thuộc ĐĐ2/TĐ7/TQLC, cả hai đều đúng, người viết xin được giải thích: Trung Úy Nguyễn Văn Nhượng nguyên là ĐĐP/ĐĐ3/TĐ2 của tôi (TVC), khi tôi bị trọng thương, bị loại khỏi cuộc chiến, thì Nhượng lên thay tôi làm Đại Đội Trưởng ĐĐ3/TĐ2. Khoảng thời gian , khi Binh Chủng TQLC thành lập thêm TĐ7/TQLC thì Đại Đội 3/TĐ2 của Nhượng được tuyển chọn làm nồng cốt để thuyên chuyển sang tiểu đoàn tân lập và Nhượng trở thành ĐĐT/ĐĐ2/TĐ7/TQLC. Nguyễn Kha Lạt khi đó là trung đội trưởng của Nhượng, và vì mến phục một cấp chỉ huy tài giỏi, cam đảm, đã quên mình để cứu thuộc cấp nên sau khi Nhượng hy sinh, Nguyễn Kha Lạt giữ mãi tấm hình của Nhượng bên mình, tấm hình đã trôi nổi theo Lạt qua bao nhiêu sóng gió, tù đày, vượt biên, và khi được tỵ nạn trên đất tạm dung Hoa Kỳ thì Lạt lồng kính tấm hình, để trên kệ sách, như một bàn thờ người anh hùng đã vị quốc vong thân. Điều cần nói thêm là Nguyễn Văn Nhượng thuộc Khóa 21 Võ Bị, còn Nguyễn Kha Lạt thuộc khóa 9/68 Võ Khoa (tên cũ của Trường Bộ Binh Thủ Đức), đây là tình huynh đệ chi binh vượt khỏi ranh giới quân trường mà một vài cá nhân thường vướng mắc kỳ thị… Thật tội nghiệp cho họ! AK47, CKC, RPD, B40, B41, bêta của VC còn không TRANG 55

    57 phân biệt Võ Khoa với Võ Bị thì nỡ lòng nào đồng đội lại phân biệt quân trường! *** Chúa Nhật ngày 31 tháng 5 năm 2021, lúc 12 giờ trưa. Điện thoại reng reng, Lạt cầm điện thoại nghe – Alooo… – Có phải là chú Lạt TQLC không? – Dạ, tôi là Nguyễn Kha Lạt đây, xin lỗi ai đầu dây? -Trời ơi! Chú Lạt ơi! Chị Nhượng đây, là vợ anh Nhượng đây, cháu Jimmy vừa đưa tấm hình của anh Nhượng mà chú cho nên chị gọi chú ngay đây! Một cảm giác ớn lạnh chụp lên người Lạt, dĩ vãng hiện về rõ như đang xảy ra trước mắt: Ngày 20/6 năm 1970, ĐĐ2/TĐ7 của anh Nhượng có nhiệm vụ bảo vệ đoàn xe tiếp tế trên đường về Preyveng, Kampuchia, đại đội đã đụng rất mạnh với một tiểu đoàn VC, quân số đông hơn, nhưng anh Nhượng đã khéo léo điều động đơn vị tiêu diệt địch, bảo vệ đoàn xe tiếp tế lương thực cho dân, bảo vệ đồng đội và rồi anh hy sinh! Lạt ghi lại ngày và nơi Nhựơng tử trận trên tấm hình mà trước đó Lạt đã chụp cho Nhượng đứng trước cửa văn phòng đại đội ở căn cứ Sóng Thần Thủ Đức. (Hình: Trung úy Nguyễn Văn Nhượng ĐĐT/ĐĐ2/TĐ7. Thiếu uý Nguyễn Đức Truyền ĐĐP/ĐĐ2/TĐ7 Hai người đã lần lượt ra đi trong cuộc chiến ) TRANG 56

    58 Đã hơn 45 năm qua, anh Nhượng và bao đồng đội đã đi, nhưng không hiểu sao Lạt còn giữ được những tấm hình quý giá thời chinh chiến của những chàng trai trẻ đã đền xong nợ nước. Nợ nứơc các anh đã đền xong, nhưng những ai còn sống, từng được các anh bảo vệ thì có còn nhớ gì đến món nợ đối với các anh hùng tử sĩ hoặc thiết thực nhất là món nợ đối với các anh em thương phế binh? Ngoài tấm hình anh Nhượng mà Lạt để trên kệ sách, Lạt còn giữ được tấm hình Đại Đội Trưởng Nguyễn Văn Nhượng và Đại Đội Phó Nguyễn Đức Truyền, cả hai người với súng đạn, nón sắt, bản đồ.. đang quan sát mục tiêu sẽ phải chiếm. Mục tiêu chiếm xong rồi, thi hành nhiệm vụ xong, nhưng than ôi! Cả hai anh không còn nữa, hai anh đã lần lượt ra đi trong cuộc chiến để hậu phương được thanh bình… – Alo, alo, chú Lạt có nghe chị nói không? – Dạ em đang nghe chị nói đây và em cũng đang trông thấy anh Nhượng, anh Truyền đứng quan sát mục tiêu để điều động chúng em vào… – Quá cảm động chú Lạt ơi, hơn 45 năm rồi mới nghe tiếng nói của chú, người em cùng đơn vị với anh Nhượng. Việc đầu tiên là chị xin cám ơn tất cả đồng đội đã dành cho anh Nhượng một sự thương mến, nỗi đau mất chồng đã nguôi ngoai theo thời gian, nhưng chị và cháu Jimmy vẫn mãi hãnh diện về anh Nhượng, tấm gương hy sinh của anh đã giúp chị đứng vững và Jimmy hãnh diện về bố nên đã cố vượt qua mọi khó khăn để học hành đến nơi đến chốn theo nguyện vọng của bố. Chú cho chị gửi lời cám ơn đến Thiếu Tá Tiểu Đoàn Trưởng TĐ7 Phạm Nhã cùng các anh em ở hậu cứ, và đặc biệt là cố vấn Mỹ TĐ7 đã giúp chị vượt qua mọi gian truân khi nách bồng đứa con thơ sau khi anh Nhượng mất… – Xin chị bình tâm.. – Chú có biết chị và Jimmy theo dõi những tin tức qua TV và báo chí VN, chị đã đọc những quyển đặc san các đơn vị quân đội ta, (rất tiếc là chưa được đọc báo của Võ Bị và TQLC) để tìm thấy hình ảnh của anh Nhượng, nhất là Jimmy TRANG 57

    59 cứ ước mong tìm được đồng đội, đồng khóa cuả bố. Cháu tên thật là Nguyễn Hải Phúc, sinh năm 1970, ngày bố nó mất, cháu mới được 3 tháng rưỡi! Dù không thấy mặt bố, nhưng cháu luôn luôn giữ tấm hình mà chú chụp ngày xưa. Chú có thể không biết nhưng từ nhỏ đến nay lúc nào cháu cũng buồn mà lại thích mặc những bộ đồ bông giống của bố – Để chị kể tiếp cho chú Lạt nghe, sau khi gặp chú, cháu Jimmy vội chạy từ Houston về Oklahoma nói với chị: mẹ, con tìm gặp được chú Lạt cùng đơn vị với bố rồi, cháu còn cười: nghé đã tìm được trâu*. Lâu lắm mới nhìn thấy cháu cười. Còn điều này mới cảm động chú Lạt à: – Trứơc khi về TĐ7/TQLC thì anh Nhượng ở TĐ2 Trâu Điên nên khi anh Nhượng tử trận, chị vẫn giữ cái áo TQLC rằn ri có thêu hình con trâu trên cánh tay để làm kỷ niệm cho đến khi Jimmy lớn, biết đi tìm hình ảnh bố thì Jimmy đòi chị đưa cái áo trận của anh Nhượng cho cháu giữ, thỉnh thoảng chị thấy cháu len lén mặc áo của bố vào rồi đứng trước gương ngắm, nhưng sau khi chú cho cháu biết tin bố thì cháu lấy ngay áo rằn ri của bố mặc vào rồi đứng ngay trong văn phòng chụp hình. Nhìn cháu mặc áo TQLC, chị cứ tưởng như anh Nhượng hiện về, chị nhắm mắt lại, người chị toát lạnh run lên, nhưng khi nghe tiếng con gọi: Mẹ coi đẹp không? thì chị không thể nào khóc được nữa mà ứa nước mắt vì sung sướng, vì hãnh diện có con trai ngoan. Trong văn phòng, trên nóc tủ cháu còn để tấm hình của anh Nhượng chụp khi còn là SVSQ/K21/VB… (hình trên đầu bài viết) – Non nước ơi! Lạt nói, thưa chị, em nghĩ anh Nhượng linh thiêng lắm, anh đã dẫn lối đưa đường khiến Jimmy tìm đựơc ước nguyện. Khi Jimmy quay lại Houston, em sẽ đưa cháu đến gặp các chú, các bác ngày xưa cùng đơn vị, cùng khóa để chú bác cùng vui với cháu, nhất là trong dịp Binh Chủng TQLC tổ chức đại hội năm 2021 tại Houston vào những ngày 4 & 5/7 sẽ có các TQLC khắp nơi về dự, nhất là các Cọp Biển thuộc các TĐ2 và TĐ7/TQLC. MX Lê Quang Liễn, trong ban tổ chức đại hội TQLC, đã gửi thiệp mời tới chị Nhượng và cháu Jimmy đến TRANG 58

    60 dự dạ tiệc. Chị và Jimmy rất vui đã đến dự. Sau khi ký chi phiếu 300 USD để tặng các chú Thương Binh, cháu Jimmy xin được chụp hình chung với các bác K21 và TQLC, cháu nói: – Bố con tử trận từ năm 1970, đã gần nửa thế kỷ, con đi tìm hình ảnh bố Nhượng là một cựu SVSQ/K21 Võ Bị và cũng là một Trâu Điên. Hôm nay, ngày 5 tháng 7/2015, con được gặp bố con qua hình ảnh của bác Võ Minh Hòa, K21/VB, và bác Trâu Điên Tô Văn Cấp, con tin rằng bố con ở nơi nào đó trên cao sẽ rất hãnh diện khi thấy con biết tìm về nguồn gốc, con sẽ sống và làm việc theo gương các bác và bố con./. CaptovanK19. TRANG 59

    61 Mùa hè, giữa những chùm hoa nắng lung linh, giữa những trái táo chín đỏ, trái cam ngọt lừ, giữa tiếng ong vo ve, tiếng chim ríu rít, tiếng lao xao rất nhẹ của cánh bướm muôn màu, có người kể tôi nghe một câu chuyện: Một tai nạn giao thông xảy ra, người đàn ông qua đời ở tuổi bốn mươi. Lục phủ, ngũ tạng anh không hề tổn thương, nhưng bộ não bị chấn thương mạnh đã đưa anh tới cái chết. Người mẹ già, ôm thân thể bất động của người con trai duy nhất, không khóc được nữa. Bà như đang chết cùng với con, con bà tách khỏi đời sống bà từng mảnh, từng mảnh. Anh đã hiến tặng tất cả nội tạng của anh cho những người đang cần để nối tiếp cuộc sống của họ. Bà biết hai lá phổi của con đã đặt vào một lồng ngực con của người khác. Bà nghe thêm: trái tim cũng đã mang đi, đập thổn thức trong một khung ngực lạ. Rồi hai quả thận, nhiều người đang xếp hàng, nó sẽ làm công việc thật tốt đẹp cho một người phải ra vào bệnh viện TRANG 60

    62 thường xuyên trong cả mấy năm nay để lọc máu. Nó rất hữu ích và hiền lành. Lá gan của con bà có hai thùy, thì một thùy đã được mang thay thế cho người có một bên gan hư hại. Bây giờ còn lại một thùy gan, chắc chỉ nay mai sẽ có người tới nhận. Đôi mắt là phần cuối cùng cũng sẽ được cho đi. Chao ôi! Đôi mắt của con bà, đôi mắt biết cười, đôi mắt cười trước khi môi nhếch lên. Bà yêu đôi mắt đó vô cùng. Đôi mắt từ tuổi thơ ngây cho đến lúc trưởng thành lúc nào cũng cười với bà, làm sao bà không tiếc. Người ta nói với bà là đôi mắt cũng đã được xếp đặt để mang đi, trong một sớm mai, có một người con của ai đó sẽ được hưởng đôi mắt của con bà. Không, bà không muốn, bà nhất định không muốn cho đôi mắt đó. Nhưng chao ôi! Dù không cho đi bà cũng làm sao mà giữ lại. Đôi mắt đó sẽ thành tro ngay lập tức nếu bà hỏa thiêu thân xác con, hay đôi mắt đó sẽ mục nát trong lòng đất nếu bà chôn con xuống đất. Hình như có một vòng tay của ai đó đang ôm đầu bà vào lòng vỗ về: Đôi mắt biết cười của con sẽ lại tiếp tục cười trên một khuôn mặt khác. Cho đi, cho đi mẹ ơi! Mai đây, trong những ngày tháng còn lại của đời người có khi nào bà mẹ này bâng khuâng tự hỏi: Tim, phổi của con tôi, đôi mắt của con tôi hiện đang ở trong thân thể ai, hiện đang ở đâu trên mặt đất này? Rồi bà ngơ ngác đi tìm, đi nhìn vào từng lồng ngực, từng cặp mắt của mỗi người trên quãng đường bà qua. Mùa thu với lá phong đỏ, với sóc nâu, với hạt bồ đào, với cá Hồi đang từ biển tìm về dòng suối cũ để sinh nở, sinh xong cá mẹ sẽ lìa đời. Giữa sự hồi sinh và hy vọng TRANG 61

    63 có người kể tôi nghe một câu chuyện khác về cái chết, về tình mẫu tử, về sự trao tặng nội tạng. Người con trai 19 tuổi, trong một phút bất mãn với cuộc đời, anh tự hủy mạng sống mình. Sau cái chết đó anh cũng để lại nội tạng của mình cho những người không may mắn. Người mẹ chỉ giữ được hũ tro của phần thân thể con còn lại. Biết con khi còn sống ôm mộng được du lịch vòng quanh thế giới. Ba năm sau cái chết đau thương đó, người mẹ đã tìm cách liên lạc được với những người trên mạng xã hội nhờ họ mang tro của anh đi rải bất cứ nơi nào trên thế giới. Khi có một người bằng lòng, bà lấy một phần tro, cho vào một cái túi nhỏ, kèm theo một lá thư và bức ảnh của anh gửi tới họ. Thân xác tro bụi của anh đã được mang rải vào lãnh thổ của 100 quốc gia trên thế giới. (*) Người mẹ đó tin rằng, làm như thế, anh sẽ được di du lịch khắp thế giới như khi còn sống anh từng mong ước. Nghĩ xa thêm một chút thì chắc bà sẽ thấy: Thân thể của anh phải chăng chỉ là một cái hộp vô tri, dùng để cất giữ những nội tạng của anh mà thôi. Những nội tạng này đã hiến dâng cho người khác, đang mang sự sống mới đến cho người khác, mới là những bảo vật quý giá nhất. Những người được nhận các bảo vật này, họ chắc không bao giờ quên người đã hiến tặng. Mùa xuân vào tuần lễ có rất nhiều hoa đào nở hai bên đường, có áo len mỏng đi trong gió, có những buổi sáng lất phất mưa xuân tạt ở hiên nhà, tạt cả vào những ly cà phê còn bốc khói, có những buổi chiều mưa rắc nhẹ trên mặt hồ lăn tăn gợn sóng, tôi cũng được nghe những câu chuyện xúc động của cha mẹ sẵn sàng cho đi nội tạng của đứa con bất hạnh còn rất bé của mình cho đứa bé TRANG 62

    64 khác. Có khác chi mẹ nói: Chia cho em đi con, món đồ chơi này con không còn chơi nữa, chia cho bạn đi con. Phải là người có trái tim bao dung nhân hậu lắm, thương yêu con người như con mình, mới làm được những việc cao cả đó. Rồi cả bốn mùa tôi được nghe những câu chuyện người này được lắp bàn tay, người kia được thay bàn chân. Giống như những phép lạ trong truyện cổ tích, có bà tiên cầm chiếc gậy thần, quơ lên một cái, cho người sắp chết được sống, người tàn tật trở thành bình thường. Thế rồi, xuân tàn, hạ qua, thu chết, đông ngưng, nhưng dòng đời vẫn chảy, sinh tử vẫn nối tiếp theo nhau. Tôi lại được nghe, một nhân viên làm việc trong cơ quan phụ trách phân phối nội tạng đã nói với đôi mắt rớm lệ: Cái xác người nằm đó, hiến tặng nội tạng của họ cho những người đang cần. Cho dù khi sống họ có làm điều gì nhầm lẫn tới đâu, tôi cũng chắc Thượng Đế sẽ tha thứ hết cho họ. Thượng Đế tha hết những lỗi lầm thế gian của người hiến tặng nội tạng và những người nhận tặng vật mang mãi cái ơn trong lòng họ đi suốt đời người. Có bao giờ người ta nghĩ tới, ở mỗi nghĩa trang, nên dựng một tấm bia ghi ơn cho những người hiến dâng nội tạng. Vì chắc chắn trong bất cứ nghĩa trang nào cũng có những cái hộp thân thể đã chôn xuống đất, nhưng những bảo vật trong đó đã để lại dương trần cho người khác thừa hưởng, một người họ chưa gặp bao giờ. Trần Mộng Tú Tháng 7/29/2015 (*) Nguồn trên mạng TRANG 63

    65 Chị Tôi Đào Quý Hùng K26 *********** Trích: Truyện thật ngắn sau 1975: Chị Tôi. Thằng nhỏ chạy thụt mạng trên bờ đê gồ ghề, băng qua mấy thuở ruộng, miệng vừa la oai oái, “Má ơi, má ơi, có…có…”, Chị đang gieo mạ giữa ruộng, chợt ngẩng đầu hỏi vọng,”gì đó?”. Thằng nhỏ reo lên, “Có thư từ Mỹ..”. Chị giật mình: “Gì? Thư ai?”. “Thư của cậu Hùng má ơi!!!!”. Chị chợt tung nắm mạ giữa ruộng, ngã quỵ xuống, rồi lại cố ngoi lên, chạy giữa đống sình lậy, “Đâu.. đâu.. đưa má coi”. Chị cầm chặt lá thư, quần ống cao ống thấp, không còn để ý gì khác, như người điên, băng nhanh qua những thuở ruộng chạy bán sống bán chết về nhà, mở vội lá thư, vừa đọc vừa khóc sướt mướt. Mấy đứa con nhìn má cũng bùi ngùi khóc theo. Thư vỏn vẹn có một trang giấy mà chị đọc mãi không bao giờ hết. Đêm hôm đó, mấy đứa nhỏ cũng không ngủ được, thấp thỏm trong mùng, thỉnh thoảng nghe tiếng má kêu,”lạy Trời, em tôi còn sống…” Nhớ một kỷ niệm đứa cháu kể nhân ngày giỗ chị (9 tháng 9). ĐQH *********** Nhà tôi ở Ngõ Huyện, gần nhà thờ lớn Hà Nội. Tôi sinh ra tại nhà thương Phủ Doãn. Nghe lời thày tôi kể lại, một buổi tối TRANG 64

    66 mùa hè năm 54, cả nhà tôi lặng lẽ thu vén đồ đạc, vội vã hốt hoảng, bồng bế xốc vác nhau, vừa đi vừa chạy đến nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế. Tại đây, đã có rất nhiều người tập trung đông đảo, cùng những va li, đồ đạc lỉnh kỉnh. Từ đó, nửa đêm từng chuyến xe chở đoàn người ra bến cảng Hải Phòng. Mấy ngày sau những chuyến tàu há mồm bắt đầu đưa hằng trăm ngàn người xuôi Nam. Gia đình tôi lúc bấy giờ có 5 anh chị em, chị lớn nhất đã 15 tuổi, chị kế 11, anh tôi lên 7, tôi 3 tuổi rưỡi, em kế tôi vừa tròn một tuổi. Tàu đến bến Bạch Đằng, đoàn người ngơ ngác lũ lượt lên bờ, rồi lại được hướng dẫn leo lên những chiếc xe nhà binh đã chờ sẵn. Xe chuyển bánh mà không ai biết đi đâu, chỉ biết là không còn sợ hãi nạn dân quân đấu tố, cũng nhờ vào chính sách di tản lánh nạn của chính phủ Cộng Hòa đã đem người dân miền Bắc yêu chuộng tự do ra khỏi những đe dọa đàn áp, giết chóc của đám cộng sản vô thần. Đoàn xe chở gia đình tôi về quận Củ Chi, tỉnh Bình Dương. Đến nơi đã thấy những tấm lều dựng sẵn, cho từng gia đình tạm trú, mọi người được phân phát thực phẩm và những dụng cụ cần thiết. Tôi gọi cha tôi là thày và mẹ tôi là mẹ. Mẹ tôi có tính hay sợ ma, những căn lều tạm trú dựng lên ở sát cạnh rừng cao su, ban đêm, khi phải ra khỏi lều đi vệ sinh, thấy thấp thoáng những ngọn đèn ẩn hiện như bóng ai, làm cho mẹ tôi càng đâm ra hoảng sợ. Thật ra, đó là những ánh đèn của toán thợ cạo mủ cao su làm đêm. Mẹ tôi khăng khăng rằng khu này trước đây là nghĩa địa, nên nếu không là những oan hồn vất vưởng thì cũng là những tay trộm cướp rình mò người mới đến định cư, bà nhất định đòi thày tôi phải tìm cách ra khỏi chỗ này. Thày tôi trước đi lính Tây, sau giải ngũ làm ở sở ô tô điện Hà Nội, lại quen với các cha Dòng Chúa Cứu Thế nên ông liên lạc nhờ giúp đỡ tìm việc làm. Sau một thời gian, được một linh mục giới thiệu vào làm việc tại trường trung học Jean Jacques Rousseau ở đường Hồng Thập Tự, sau này đổi thành trường Lê Quý Đôn. Đồng thời, thày tôi cũng tìm được một căn nhà nhỏ ở khu đối diện nhà thương Nhi Đồng trên đường Sư Vạn Hạnh. TRANG 65

    67 Thế là cả nhà lại dọn lên Saigon. Ngôi nhà lợp lá, ở trong căn hẻm ngoằn ngoèo, thày tôi không thích, nhưng mẹ tôi lại sợ ở mặt tiền đường cái, ồn ào, nguy hiểm. Về sau này, con đường Trần Quốc Toản trở thành con lộ chính, rất phồn thịnh, tấp nập, làm ăn buôn bán dễ dàng, bấy giờ mẹ tôi mới tiếc. Chị lớn tôi, tên M., trước học trường bà sơ ở Hà Nội, khi vào Nam tuổi lỡ cỡ, hơn nữa gia đình cần giúp đỡ nên chị thôi học. Năm 17 tuổi, qua người quen giới thiệu, chị đến làm y tá giúp việc cho bác sĩ T.N.N ở gần nhà thờ Huyện Sĩ. Chị có đồng ra đồng vào và từ đấy tôi có tiền quà chị cho mỗi tháng. Chị kế tên H. cũng được chị M. bao bọc và đi học tại trường N.B.T.. Mẹ tôi lại sinh thêm một con trai út. Lương tư chức của thày tôi, nuôi gia đình đã chật vật khó khăn, ông lại còn lén lút đèo bồng bà hai mà ông gặp lúc làm ở sở ô tô điện, nên mẹ tôi phải vất vả cố gắng đi buôn bán thêm mỗi ngày. Anh tôi vào chủng viện PIO XII được hai năm thì bỗng một ngày, tự xách khăn gói trở về nhà, nói là không tu được, năm sau, anh thi vào trường Kỹ Thuật Cao Thắng. Năm 16 tuổi, anh được gọi dự tuyển vào đội banh Thiếu Niên Việt Nam cùng với anh Nguyễn Kim Quang sau này là tuyển thủ quốc gia. Học xong tiểu học, tôi nộp đơn thi vào đệ thất ở hai nơi Chu Văn An và Trần Lục, cuối cùng tôi chọn Trần Lục trên đường Nguyễn Đình Chiểu, cũng là cơ sở của trường Tiểu Học Đồ Chiểu, vì gần sở thày tôi làm, tiện đường cho ông chở tôi đến trường. Nhưng rốt cuộc, đệ thất chỉ học nửa buổi nên thày tôi không đón được, mẹ tôi cho tiền tôi đi xe buýt. Từ nhà tôi, khu Bệnh Viện Nhi Đồng đón xe đến ngã tư Kỳ Đồng Trương Minh Giảng thì xuống xe đi bộ khá xa mới tới trường. Đường Nguyễn Đình Chiểu, Tú Xương, Đoàn Thị Điểm và Hiền Vương, hai bên nhiều chỗ có những ngôi biệt thự đồ sộ sang trọng, tôi đoán là nhà của những ông lớn bà lớn hay là những thương gia giàu có, những ngôi nhà này lại thường có sân rộng trồng cây ăn trái như nhãn, xoài, ổi, mận v..v. Mấy thằng bạn nhóc đi cùng, rủ tôi leo rào vào hái trộm, có hôm bị chủ xua chó ra rượt đuổi, chạy bán mạng. Đôi TRANG 66

    68 khi, lại nghe những tiếng đàn piano văng vẳng từ trong ra, thật hay, thật du dương, tưởng tượng như của cô bé nữ sinh quí phái xinh đẹp, dễ thương nào đó đang ngồi dạo đàn, tôi thấy lòng xốn xang,tôi mê tiếng dương cầm từ dạo đó,mơ ước có ngày xa vời nào thày tôi có nhiều tiền cũng sẽ sắm cho tôi một cây đàn. Năm 18 tuổi anh tôi bỏ học ngang, nói thích đi lính và đăng vào Không Quân ngành Quân Cảnh và dự định vào đội banh Không Quân. Cuối năm đệ tam, khi đến nhà một người bạn chơi,tôi bị tai nạn lạc đạn cướp cò súng trúng sát cạnh trái tim, xe cấp cứu chở vô nhà thương Saigon, hai ngày sau bác sĩ chê, nói chỉ chờ chết. Mẹ tôi rất tin bói toán, nhờ một bà bạn xem dùm, bà này nói số tôi không chết, sau này cậu đi lính, làm quan, trên sông biển. May mắn thay, nhờ gia đình người bạn tận tình lo lắng đưa vào nhà thương Grall cấp cứu, giải phẫu kịp thời và tôi đã thoát nạn. Lên đệ nhị, lớp tôi đổi về học tại trường Chu Văn An ở Ngã Sáu Chợ Lớn. Tết Mậu Thân 1968, Việt cộng mở mặt trận tổng tấn công khắp nơi, khu nhà tôi vùng Ngã Bảy, nhiều tên nằm vùng nổi dậy, cầm cờ giải phóng đi vòng vòng trong xóm. Gia đình tôi phải chạy lánh nạn ở Ngã Ba Ông Tạ, sợ có những tên chỉ điểm vì thày tôi từng hoạt động trong Phong Trào Cách Mạng Quốc Gia dưới thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm, ông còn đang làm chủ tịch giáo xứ Vinh Sơn và lại còn là khóm trưởng nữa. Rồi đám Việt cộng cũng bị quân đội dẹp tan, ai trở về nhà nấy. Riêng trường Chu Văn An còn được dùng làm nơi tạm trú thêm mấy tháng cho các gia đình nhà bị thiêu hủy. Đầu tháng Ba sau Tết Mậu Thân, một hôm, có anh lính Không Quân đến nhà tôi báo tin, anh tôi đã bị thương do đạn pháo kích vào phi trường, mẹ tôi hỏi, có sao không, anh nói đang điều trị tại bệnh viện Phan Thanh Giản và mời thày tôi theo anh xuống Cần Thơ. Tôi tháp tùng đi theo. Nào ngờ, đến phi trường Trà Nóc, Đại Tá Nguyễn Huy Ánh đích thân ra đón, bắt tay, báo tin và chia buồn với thày tôi là anh tôi đã tử thương. Ông phái một chiếc trực thăng TRANG 67

    73 Chị tôi thơ: Nguyễn Văn Ngọc tháng Tư, cơn hồng thủy cuốn đời em trôi xa chồng chết trận ngày cuối chị khốn khó quê nhà. thư và quà gởi chị em gởi trọn lòng em mơ phút giây đoàn tụ thấy lại nụ cười hiền. một nách bốn con dại chị làm ruộng mưu sinh bàn tay xưa phấn, bảng giờ chai sạn, đen sình. ôi định mệnh cay nghiệt tin dữ đến một ngày bên kia trời xa lắc chị đột quỵ, lìa đời! xứ người đầy tất bật ngày xuôi ngược áo cơm đêm về thương nhớ chị nước mắt em rơi thầm. mấy đứa cháu côi cút mất thêm mẹ từ đây chị em mình hẹn gặp đã như mây ngàn bay! đâu rồi kỷ niệm cũ đâu rồi bữa cơm xưa em rong chơi về muộn chị thức đợi, đèn khuya. năm tháng qua vời vợi các cháu rồi lớn khôn em vẫn đời lưu lạc giỗ chị, buồn ngập hồn! TRANG 72

    75 Ngày đầu ở SG I Năm Những ngày đầu ở Sài Gòn của một chàng sinh viên đến từ xứ Huế, tôi lang thang lếch thếch trên các vỉa hè, đôi chân mang đôi dép Nhật, tóc tai để dài…tôi đã làm đủ nghề để kiếm sống. Có chíếc áo Nil France đẹp nhất cũng phải cầm thế mấy lần. Đêm nằm trên mui xe đò, nhìn lên bầu trời đêm của Sài Gòn, trên những hàng lầu cao, để mà nhớ Huế, nhớ quay quắt. Và đôi lúc không cầm được nỗi chán chường, tôi vét hết tiền, chui vào động giang hồ rẻ tiền gần đấy. Con nhỏ thấy tôi ngượng ngập thì cười lớn: “Cưng ơi, về học bài đi, mai thi hỏng đi lính thì đời tàn đó cưng…” Nhiều đêm không có chỗ ngủ, tôi phải lội bộ về trụ sở Tổng Hội Sinh Viên ở đường Duy Tân cạnh nhà thờ Đức Bà, để qua đêm. Lúc bây giờ, trụ sở mở cửa suốt ngày đêm, và tôi đã lợi dụng những chiếc bàn dài để trống, để làm giường tạm sau khi tất cả các sinh viên rời khỏi trụ sở. Và cuối cùng, cũng nhờ những lần ngủ lại đêm như thế tôi mới khám phá TRANG 74

    76 căn phòng bỏ hoang ngay hông của trụ sở tổng hội. Và như vậy, lần đầu tiên tôi có một mái nhà, dù mái nhà dột nát, dù không có điện nước, dù cửa sổ lúc nào cũng đóng kín mít. Tôi chẳng khác một bóng ma. Tôi nhảy ra cửa sổ. Nhảy vào cửa sổ. Bóng tôi biến mất rồi xuất hiện. Tôi nằm lắng nghe tiếng chuông nhà thờ, và tiếng ve sầu rộn ràng cả một bầu trời Duy Tân. Tôi nằm trong bóng tối nhìn những vì sao qua những mảng trời trống trơn trên mái. Căn phòng thật thảm hại. Nó đã bị những người thân chính quyền giận dữ đốt phá sau những lần biểu tình của sinh viên. Những cột kèo bị cháy đen, vách tường ám khói, nền nhà đầy tro, và mái nhà dột nát nhiều mảng. Khi trời mưa lớn, thì nền gạch ngập nước. Khi trời nắng, nền đầy những tia nắng dọi vào, chiếu trên những chiếc ghế chiếc bàn xiêu đổ hay bị cháy xém. Cám ơn hai phe biểu tình. Cám ơn những con tim sôi sục phấn khích, những cặp mắt giận dữ điên cuồng. Cám ơn lựu đạn cay, những ngọn lửa cuồng mê, những chiếc xe bị đốt, những vòng dây kẽm chặn ở đầu đường, cuối đường, để tôi có một nơi tá túc, để tôi kéo dài cuộc sống của một thằng con xứ Huế giữa một Sài Gòn xa lạ và vô tâm. Phải, thưa ba. Con đang sống giữa Sài Gòn này, bình an lắm, giàu sang hoa lệ lắm, bạn bè nhiều lắm, học TRANG 75

    77 hành cũng tấn tới lắm. Tôi đã gởi lá thư về Huế để kể với ba tôi như thế. Phải, tôi chẳng còn bao lâu nữa thì tốt nghiệp kỹ sư, giáo sư, bác sĩ, để mạ ba em phải ân hận, để em phải chặc lưỡi tiếc thầm…cám ơn đời. Cám ơn tất cả. Cám ơn Dostoievki. Cám ơn người thanh niên trong Tội Ác và Hình Phạt. Tôi nghe hồi chuông từ nhà thờ Đức Bà, mà mắt mờ lệ. Rõ ràng, tôi đã dỗ dành tôi, an ủi tôi, nhưng đôi lúc tôi không thể kiềm chế được nỗi mềm yếu trong cõi tận cùng cô độc này, tôi hành hạ tôi đến mệt lã. Nhưng rõ ràng, càng đói rách, lầm than, văn chương càng thêm nương tựa. Sách vở thì cũng phải vất đi, khi cứ đọc những trang báo hằng ngày đầy những tin chiến sự. Những giờ tại giảng đường khoa học dài và buồn đến muốn khóc, khi cứ nghĩ đến tương lai. Và những buổi chiều mưa giông, mưa dầm dề cả quần áo, tóc tai, đi bộ từ trường về trụ sở Tổng hội. Đôi chân mỏi nhừ. Qua bao nhiêu trạm cảnh sát quân cảnh, chạm trán với bao nhiêu toán tuần tra. Trong vòng đai, những chiếc xe GMC chở đám người bị thộp cổ về trại nhập ngũ. Bên ngoài vòng đai, những họng súng của kẻ thù chờ chực sẵn Thế hệ của chúng tôi là vậy. Cũng nhờ ở trụ sở tổng hội sinh viên mà tôi có cơ hội tìm được một chân dạy kèm trẻ tại tư gia. Số là ở đây có một bộ phận phụ trách kiếm việc làm cho sinh viên. Tôi được người phụ trách cho biết có một gia đình cần tìm một người dạy kèm trẻ, ăn ở luôn tại nhà, để kèm một bé trai 8 tuổi. Mừng quá, tôi tìm đến nơi, và càng mừng hơn nữa là bà chủ ngôi biệt thự lại là người Huế. Chị có cảm tình ngay với tôi khi tôi giới thiệu tôi là sinh viên đến từ Huế, vì hoàn cảnh phải vào Saigon học tiếp. Tôi đã dấu lai lịch của tôi. Tôi đã dấu những ngày tháng mà tôi nổi lọan, thề bỏ Huế mà đi. Tôi đã dấu trong đầu óc tôi, ngay giờ phút đầu tiên, vẽ ra một người đàn bà quyền quí đầy quyến rũ khiến tim tôi rung động lạ thường. Tôi nhớ đến những nụ hoa hồng thắm đỏ bên ngoài khung cửa phòng, khi chị hướng dẫn tôi chỉ căn phòng tôi TRANG 76

    78 sắp tạm trú. Những bông hồng rực rỡ như niềm vui của tôi khi nghe chị chấp nhận tôi làm gia sư. Trong thời gian này, tôi đã viết được một truyện ngắn kể lại thời gian tôi giữ chức gia sư. Nhan để của truyện là Đêm Sao Mùa Hạ. Truyện có nghĩa là bịa. Bởi vì tôi bất lực, nên tôi phải bịa. Bởi vì tôi thèm khát nên tôi phải mơ tưởng. Ít ra để ru tôi cùng nỗi cô đơn tận cùng này. Em Saigon Saigon năm 1967 Phải cám ơn em. Em của Saigon. Em của loài hoa ngọc lan thơm ngát. Ơn Trên chắc đã động lòng mưa ngâu tháng bảy nên cho một người nữ xuống giữa cõi nhọc nhằn. Nói gì để tạ tình em. Nói gì để em hiểu là giọt lệ của em ngày xưa vẫn còn như thấm và ấm trên má anh hôm nay. Nhớ em, phải nhớ Sài Gòn. Phải nhớ chiếc áo dài trắng, và mái tóc cắt demi garçon mà em mang đến. Nhớ em, nhớ hơi hướm như còn vướng lại trăm năm. Nhớ em, đôi vai nào nhỏ bé mềm II mại, hàm răng nào trắng như hạt lựu, đôi mắt nào lung linh dưới nắng, đôi môi nào như mềm ướt và thân thể nào nóng bỏng thịt da. Nhớ em, em TRANG 77

    79 Sài Gòn, hôm nào, tên anh được gọi. Trời ơi, ai đó cà. Ai như từ tiền thân vì ta phải đọa. Ai lựa tên ta mà bốc nhằm. Ai đến với ta khi thiên hạ bỏ ta mà chạy mà xa. Ai thả chiếc cầu để ta được cơ duyên mà chụp. Cám ơn em. Cám ơn Tăng Nhơn Phú. Nhờ Tăng Nhơn Phú ta mới được gặp Sài Gòn. Cám ơn trong địa ngục ta vẫn còn thấy được thiên đàng. Trong lò luyện thép ta còn hứng được một cơn mưa ân sủng. Ôi trái tim Sài Gòn, giọng nói Sài Gòn, mái tóc Sài Gòn, má lúm đồng tiền Sài Gòn, mềm mại mà nồng cháy, yếu đuối mà cuồng nộ đam mê…bởi rõ ràng như hôm qua, em ngồi đấy, trên tấm vải nhựa ở khu thăm nuôi. Nắng Tăng Nhơn Phú đẹp não nùng bởi vì có nắng Sài Gòn em mang đến. Em gắp cho ta thức ăn như người vợ chiều chồng. Trời ơi, từ khi sinh ra đến giờ, ta có bao giờ được ai chiều chuộng như em. Số ta là số du thủ cô hồn, hoang đàng phóng đãng. Số ta lê la đầu đường xó chợ, số ngủ bờ ngủ bụi mà. Số ta, sinh ra đã nghe tiếng hí kinh hoàng của con ngựa chứng. Số ta, số luôn luôn bom đạn, thù hận, tai ách do từ những thằng già ngồi trong tháp ngà mơ tưởng đến thiên đường và bọn thực dân phát xít luôn luôn rình mò tìm cách xâm lược. Số ta, cha mẹ chia lìa, cha con một người một ngã, nhìn đâu cũng thấy máu, máu, và máu. Số ta, đêm trốn chui trốn nhủi dưới gầm bàn, xó nhà để tránh đạn, tránh bố ráp… Số ta, tiếng khóc đầu tiên không phải là khóc cho một kiếp người mà là tiếng khóc của một thế hệ sinh ra trong thời ta bà mạt kiếp. Số ta, cái số thế hệ chiến tranh, số rớt tú tài anh đi trung sĩ,… Số ta, không tình nhân, không bằng hữu. Ngày thứ bảy không có một người đến thăm. Không ai dư bố thí cho giọt lệ thừa. Như vậy mà em đến với ta, thì quả tim em là tim bồ tát rồi. Ta đã nói trăm lần, ta phải cảm tạ Tăng Nhơn Phú. Bởi vì nhờ Tăng Nhơn Phú mà ta được yêu Sài gòn và được yêu em. Nhờ có Tăng Nhơn Phú mà bỗng dưng Sài Gòn trở nên gần gũi. Nhờ có Tăng Nhơn Phú mà trước lạ sau quen con gái Sài Gòn qua thơ Nguyên Sa, qua văn Duyên Anh. Ôi Tăng Nhơn Phú, đồi gian khổ mồ hôi, may mà trên bầu trời vẫn còn có những vì tinh tú sáng để ta còn nhìn về phía Sài TRANG 78

    80 Gòn, mà mong mà nhớ. Nhờ có Tăng Nhơn Phú, mà ta mới đổ mồ hôi để còn có em đem cho ta cơn gió mát. Nhờ có Tăng Nhơn Phú mà em đã tìm đến ta, vào ngày cuối tuần, mang theo những món đồ thăm nuôi rải theo nước thánh. Ta ăn dù chua, cũng thành ngọt, dù cứng cũng thành mềm… Em hỏi ta có cực không, khiến lòng ta tở mở: Thấm tháp gì. Ta bị phạt 50 lần hít đất nhảy xổm vì tội để giày bẩn, nhưng ta phóng đại bị phạt cả trăm lần… Làm như Thủ Đức là một lò luyện thép… Rồi em cứ bắt ta kể chuyện quân trường. Em nói em thương các anh sinh viên sĩ quan Thủ Ðức quá. Em càng làm ta kiêu hãnh. Cám ơn em. Em đã làm đời ta thôi buồn thảm như con bò trong đàn bò về thành phố từ bài hát của TCS mà Khánh Ly đã rên rỉ đến đứt đoạn: Ðàn bò về thành phố đêm buồn vắng buồn hơn… Bởi vì nếu không có em, chắc bước chân ta sẽ phải thất thểu trên những vĩa hè Sài Gòn để mà tủi thân. Bởi vì không có em làm sao ta hiểu được một Sài Gòn độ lượng bao dung, con gái từ tâm cho mà không cần đặt câu hỏi. Ôi Sài Gòn, ta tự hào hãnh diện có bộ ngực mềm mại, có bờ vai nhỏ bé, có con tim như vang những tiếng chuông chùa nhà thờ… Cần gì sắc đẹp nghiêng ngửa não nùng. Các em ấy đã có phần hết rồi. Bởi Sài Gòn nhiều tướng tá lãnh tụ, chính trị gia, nhà văn nhà thơ tài hoa, tài tử đóng phim đẹp trai, những chàng trai mặc đồ bay, súng ruleau hoa mai vàng trắng…còn ta chỉ là thằng đang chuẩn bị trở thành một trung đội trưởng bộ binh, chẳng biết nhảy đầm, hay biết lái xe để đưa em dạo phố. Ta chỉ có đôi chân. Ðôi chân sẽ lội bộ, sẽ trèo đèo vượt suối, sẽ chạy sẽ ngập sình sẽ dẫm trên từng tấc đất đầy tai họa. Ðôi chân sẽ dẫm trên từng tấc đất của quê hương, cho dù một ngày nào đó, sẽ bị què bị cưa bị cụt. Ðôi chân chống lấy thân người nhưng cũng chống đỡ những hòn đá nặng của lịch sử. Và con tim. Con tim đang thì thầm, em có nghe không đấy. Nó đang nói về một niềm hạnh phúc. Bởi vì tuy gia tài của một tên thanh niên không có gì hết, nhưng em có nghe TRANG 79

    81 tiếng còi tàu từ hướng sông Sài Gòn đang vọng về như chúc mừng chúng ta, và trên bầu trời, muôn vàn tinh tú, sáng lung linh, gần nhau, sát nhau, như anh và em. Như buổi chiều Sài Gòn trời đổ cơn giông, ôi cơn mưa ân sủng không ngờ một ngày chúng trở thành những cơn mưa vĩnh cửu. ooo Ngày cuối cùng, anh và em theo xe lam ra xa lộ. Em cũng chẳng hỏi anh một nơi anh sẽ đến. Anh cũng chẳng cần bận tâm nơi anh sẽ về. Trời xám màu chì. Vách lầu dựng hai bên. Chúng ta đi. Ði đâu cho hai kẻ sắp chia tay. Chỉ biết hiện tại. Chỉ bấu víu vào giờ khắc hiện hữu. Ði đâu. Ðến một nơi không có bóng người. Một nơi, mà trăng sao rất gần, rất sáng. Một nơi không còn nhớ đến chiến tranh, thù hận truyền kiếp. Trong bóng đêm, anh ôm xiết em, hôn, như chưa từng được hôn, khắp thân thể em. Mặc mưa. Thân thể chúng ta lấm đầy bùn đất, Chúng ta lăn tròn bấu víu như cố giữ chút hơi hướm còn lại trước khi từ ly. Mưa rót vào mắt em. Anh hôn lên đôi mắt. Mưa thấm vào bờ ngực em. Anh úp mặt vào ngực em, áp miệng môi anh lên hai vùng đồi căng cứng. Thỉnh thoảng những trái sáng òa vỡ trong đêm, xa xa. Vài ánh đèn pha soi thủng cõi lòng mưa tối. Một đoàn xe đang chuyển quân. Ðừng sợ khi nghe tiếng trọng pháo ở căn cứ nào đó trong vùng vang vọng lại ầm ầm. Cám ơn em. Em làm anh cảm kích. Em đã cho mà không cần đòi hỏi. Em đã hiểu thế nào là tâm trạng của một kẻ sắp sửa đối diện với chiến tranh. Và chúng ta đã bấu víu, lăn lộn, quằn quại như hai con thú. Chúng ta không còn hiện hữu nữa. Mặc cõi đêm tai hoạ này. Mặc những âm thanh buồn bã từ một mặt trận nào đó vọng về. Mặc mưa. Mặc bùn đất nhão nhẹt. Hơi nóng như ngùn ngụt cháy. Luỡi miệng ngốn ngáo. Tiếng la rên kích ngất như niềm hoan lạc tận cùng được kết tinh từ sự sợ hãi, mất mát, ngăn cách chia lìa, và sự thèm sống mãnh liệt của một thế hệ đã bị trù dập quá nhiều. TRANG 80

    82 III Đứng giữa Sài Gòn Trước năm 1975, tôi đã nhìn Sài Gòn bằng cái nhìn của một kẻ lạ. Tôi chưa bắt gặp cái rung động của một đứa con trở về, bởi nơi nào là quê hương tôi, nơi nào chôn giữ kỷ niệm ngọc ngà của tôi, nơi nào, người mẹ chờ con bên khung cửa, nơi nào có bát cơm nóng sốt, nơi nào có bản tình ca, có giàn hoa giấy? Tôi chưa bắt gặp cái nao nức của một người viễn khách được thấy lại quê hương. Thay vào đó, là những cánh cửa sắt đóng kín, là những xóm chơi bời bẩn thỉu, là chỗ để tôi đến và lại đi trong quãng đời làm tên lính trận, là đêm la cà cùng rượu, đàn bà, là ngày hối hả, gấp rút bên những chai bia tại đường Phan Thanh Giản hay Phạm Ngũ Lão mỗi lần tôi từ cao nguyên về phép tại Sài Gòn. Sài Gòn không hề biết những đêm tôi và đồng đội thức trắng trên các gò mả, hay bãi tha ma. Sài Gòn không hề biết đại đội tôi, tám mươi người, chết và bị thương hơn một nửa chỉ trong một trận. Sài Gòn không hề biết chúng tôi đổ máu và nước mắt để Sài Gòn ăn chơi phè phỡn, để một lũ tai to mặt lớn vinh thân phì gia… Sài Gòn không hề bận tâm, thắc mắc. Sài Gòn vẫn kín cổng cao tường, đêm nồng nặc á phiện và đô la. Sài Gòn đôi khi muốn lấy súng bắn lên cao cho hả giận. ooo Nhưng có kẻ đã lấy súng để bắn thay tôi. Bằng hỏa tiễn, đại bác và đâm tim Sài Gòn bằng lưỡi lê. Trong trại khổ sai, ngày ngày chúng tôi nghe hoài cái điệp khúc: “Từ thành phố này, người đã ra đi…”, vọng từ các loa trong trại, cái điệp khúc ấy càng giúp tôi thấm thía được hai chữ Sài Gòn mà có một thời, từ lâu, tôi vô tâm, phẫn nộ. Một thời tôi sống làm kẻ vô ơn. Cái mất mát ghê rợn khiến tôi phải giật mình, muốn đập đầu cho phun máu. Tại sao mình lại ước mơ hai miền Nam Bắc thống nhất, con tàu suốt một ngày hú còi chạy băng băng từ Sài Gòn ra Hà Nội, và mọi người ôm TRANG 81

    83 nhau mừng mừng tủi tủi vì hết chiến tranh, hết hận thù. Sự thật bây giờ là đây: Kẻ thống trị, đang chửi rủa, đang đào mả tổ tiên ông bà, đang cáo buộc Sài Gòn là một ổ điếm khổng lồ,… ooo Sau tháng , tôi chỉ còn một lần về lại Sài Gòn. Lần này, trở về trong tâm trạng rối bời của một đứa con sắp rời xa tổ quốc, trong cái tang thương của một kẻ tù hàng binh, và trong nỗi lo âu của mội tên đang bị kiềm tỏa…tôi về để nhìn lại nó một lần cuối. Và Sài Gòn bấy giờ, dù thật như tiếng nói đầu môi, thật như sợi tóc, gương mặt của người con gái giang hồ, gần gũi như một điều hết sức bình thường, nhưng nghe như chừng trăm đau ngàn đớn như một thí nghiệm tàn bạo về sinh vật học.. Sài Gòn, bây giờ, ứa nước mắt như câu thơ: Tôi bước đi, không thấy phố thấy nhà, chỉ thấy mưa sa trên nền cờ đỏ…” Sài gòn bây giờ mất rồi. Mất hết! Mất một Sài Gòn mà hôm nào, tôi còn trở về từ một chuyến bay quân sự từ Ban Mê Thuột, ra cổng phi trường Tân Sơn Nhứt, đón chiếc xe lam, trốn Quân Cảnh, qua Viện đại Học Vạn Hạnh, nhảy xuống, ghé quán Nắng Mới, chẳng vì cô hàng quán có mái tóc dài mun làm cảnh, mà vì chẳng có nơi nào để mà trở về. Mất một Sài Gòn ngày nào, tôi còn trở về, đêm chạy Honda, nghe gió Bạch Đằng lồng lộng trong ngực, trong phổi, nghe mùi bánh cuốn từ góc hẻm Phan đình Phùng, Cao Thắng. Mất một Sài Gòn hôm nào, tôi còn đứng ngã năm ngã bảy, còn buồn tình để tóc dài, chui vào Vĩnh Lợi gặm ổ bánh mì, còn thất tình đến cột đèn mà nghe âm hưởng bản nhạc Aimez vous Brahms từ rạp Lê Lợi vọng lại. Đó, Sài Gòn, hôm qua, mới là của tôi, của da thịt tôi, của hai chân, hai tay tôi. Để tôi được đi đứng thong thả, ung dung, mắt nhìn ngang nhìn dọc, gặp bè bạn xa cách, ôm nhau mừng mừng tủi tủi, TRANG 82

    84 tưởng mày chết từ lâu, tưởng mày cụt giò, cưa tay, hay nằm trong xó rừng, xó núi nào đó. Sài Gòn, hôm qua, là của tôi, dù một hai đêm ngủ trại Lê Văn Duyệt, mùi rệp, mùi nước tiểu và mười ngày trọng cấm… Nhưng giờ đây rõ ràng, nó không còn là của tôi nữa. Mắt tôi không còn nhìn ngang ngó dọc nữa. Bạn bè tôi không còn gặp để mà ôm nhau mừng mừng tủi tủi nữa. Ngã năm ngã bảy tôi không còn đứng đợi nữa. Trại Lê Văn Duyệt tôi không còn tạm trú nữa… Nỗi mất mát đến độ ngẩn ngơ bàng hoàng. Từ miệng câm, tai điếc, mắt mù, từ hai chân đứng giữa một nơi quen thuộc mà cứ ngỡ như đang đứng giữa một cõi nào quá xa lạ. Từ vĩa hè, đến mái ngói, vách lầu, con đường, người phố. Rõ ràng, Sài Gòn không còn là Sàigòn của tôi nữa. Dù tôi đang đứng giữa Sài Gòn. Tôi vẫn chưa mất Saigon IV Bạn bè trách tôi mấy mươi năm chưa một lần trở lại Saigon. Họ làm sao biết là tôi đã có một Saigon của riêng tôi, tôi cất giữ nó làm của riêng cho mình. Đó là Saigon ngày tháng cũ của thời tôi còn là thằng sinh viên khốn khó, Saigon của những ngày tôi làm lính trận ghé về thăm vội vã, Saigon đó là Saigon trong tôi. Saigon với tôi là muôn thuở, không mang tên bác chú nào cả,. Hồn tôi trăm ngả Bàn Cờ Cám ơn em mái hiên nhờ đụt mưa Bây giờ hạt nặng hạt thưa Tôi mang nỗi nhớ đụt nhờ ai đây? TRANG 83

    85 Ví dụ, một chuyến xe lam Saigon-Gia Định chẳng hạn: Gặp em trong chuyến xe về muộn Trăng đã lên trên khu Hàng Xanh Đường qua Gia Định chia trăm ngả Có ngả nào em hiểu tình anh? Có phải anh ngồi không nói năng Lòng anh như đã nói trăm lần Mắt em như cả trời Lê Lợi Mái tóc em thoảng gió Bạch Đằng Có phải em là Gia Long Để anh về không ngủ Cho lòng anh hạ đỏ Sân trường thêm bâng khuâng Có phải em là Trưng Vương Để anh về trước cổng Thèm màn mưa rất mỏng Mềm sợi tóc nhớ nhung Có phải em Saigon Kiêu sa và hoa lệ Hồn nhiên và tươi trẻ Rộn ràng như chim non Gặp em trong chuyến xe về muộn Trăng đã lên trên khu Hàng Xanh Saigon- Tân Định trăm ngàn ngả Có ngả nào em hiểu tình anh? Trần Hoài Thư TRANG 84

    86 Những đồng đội từ chiến trường xưa Quả thật không còn gì thú vị hơn mỗi khi được gặp lại những đồng đội từ chiến trường xưa. Sự sống và cái chết chỉ còn là một khoảng cách mong manh. Chính điều đó đã làm nên tình thương yêu vô bờ bến của những người đồng đội. Ngay trong tình thương yêu của gia đình cũng chưa chắc đã có những giây phút như thế này. Hàng ngày tôi vẫn nhận được khá nhiều thư điện tử mà chúng ta quen gọi tắt là meo của nhiều bạn bè, trong đó thường một nửa là những đồng đội xưa hoặc mới quen. Chúng tôi không hề nghĩ đến cấp bậc đó là gì, nhưng nhiều anh vẫn rất giữ lễ nghĩa khi viết cho người có cấp cao hơn hoặc nhiều tuổi hơn, anh em lại trịnh trọng viết thưa niên trưởng. Điều đó có nghĩa là anh em vẫn hiểu nhau, vẫn cứ hệ thống quân giai như khi còn cùng nhau ở trong QĐVNCH làm cho gần nhau hơn và cuộc sống còn có anh có em ấm lòng hơn. Qua những cái meo, tôi biết các bạn ở nước ngoài thường kiếm dịp gặp nhau, dù chỉ để ngồi uống cà phê đấu láo, nhất là vào những dịp có ngày kỷ niệm đặc biệt như ngày Quân Lực, có một số anh em tổ chức buổi lễ TRANG 85

    87 kỷ niệm rất long trọng, những cuộc họp khóa từ Võ Bị Đà Lạt đến SQ Trừ Bị Thủ Đức, đủ mọi khóa, đủ mọi hình thức. Ngoài ra nhiều vị còn tổ chức những địa điểm lý tưởng để vinh danh chiến sĩ VNCH. Tôi ở Sài Gòn quá thèm những sinh hoạt như thế và tôi ghen tị với các bạn ở nước ngoài hạnh phúc quá. Ở VN chúng tôi chỉ biết âm thầm nghĩ về những ngày tháng cũ. Anh em đồng đội đôi khi gặp nhau lại nhỏ to chuyện xưa chuyện nay. Những ai còn ở lại VN Nhiều bạn nghĩ rằng ở VN chỉ có tôi là SQ ở lại, nhưng thực ra không phải thế. Còn khá nhiều sĩ quan đủ mọi thành phần, vì lý do này lý do khác không đi định cư ở nước ngoài. Bạn hãy cứ hỏi ngay mấy ông SQ Không Quân, ở đây có hẳn một club chừng hơn 10 anh em còn ở lại. Đôi khi tôi cũng đã gặp những ông bạn này. Còn một số lớn khác là những anh em hạ sĩ quan và những anh không đủ tiêu chuẩn đi HO và đặc biệt là các anh em Thương Binh VNCH đang sống rất cùng khổ ở VN. Tôi đã từng có một loạt bài viết về cuộc sống của những anh em này. Nhưng sau đó, tôi bị CA đến nhà tịch thu hết máy móc, CD, USB và tài liệu. Bị gọi ra truy hỏi về việc giúp đỡ anh em Thương Binh VNCH. Tôi trả lời đó là bổn phận của tôi vì anh em TB VNCH không hề được hưởng bất TRANG 86

    88 cứ sự giúp đỡ nào của nhà nước hiện nay. Trong khi Thương binh miền Bắc được chính phủ cho hưởng nhiều quyền lợi xã hội. Nhưng họ yêu cầu tôi ngưng làm việc này, chính phủ VN sẽ lo. Họ có lo hay không các bạn biết rồi! Thêm nữa, họ vận động một số phần tử thiên cộng đánh phá công việc của tôi bằng nhiều cách khác nhau kể cả xuyên tạc vu khống. Tôi đành phải ngưng việc này, tuy nhiên tôi vẫn quen biết với khoảng 200 anh em TB ở đây và cứ vào dịp Tết, năm nào cũng có chừng 7-8 anh em thuộc nhiều binh chủng khác nhau đến nhà tôi chúc Tết. Tình nghĩa của chúng tôi vẫn mặn nồng. Tôi biết rõ ở Mỹ đã và đang có nhiều hội đoàn, nhiều tờ báo, nhiều vị ân nhân (trong đó có anh Nam Lộc) vẫn thường xuyên kêu gọi giúp đỡ anh em TB VNCH. Anh em không bao giờ bị bỏ rơi, mọi người VN vẫn nhớ ơn các anh. Như thế dù vẫn còn nghèo khó nhưng anh em rất ấm lòng. Gặp mặt đồng đội vẫn là điều thú vị nhất trong cuộc sống của chúng ta hiện nay, hầu hết đã có tuổi. 40 năm trôi qua, tuổi đời đã chồng chất. Có nhiều anh em không còn đi lại bình thường được nữa, đành ôm hận nằm nhà nhớ những buổi gặp mặt năm trước. Tôi cũng ở trong hoàn cảnh đó thôi. Chỉ còn gặp đồng đội qua internet và một số sách vở hoặc qua các trang web. Hôm nay tôi muốn kể với các bạn đồng đội một chuyện về gặp lại những người đồng đội từ chiến trường xưa qua một cuốn sách. Có điều đặc biệt đó là người phóng viên quân đội kể lại những mẩu chuyện vô cùng lý thú từ chiến trường xưa, những trận đánh anh dũng ác liệt mà anh đã từng tham dự cùng nhiều câu chuyện khác về hành trình cuộc vượt ngục đi tìm tự do. Ở đây tôi chỉ nói đến những gì tôi biết và trực tiếp làm việc cùng anh em phóng viên tiền tuyến xưa. Cuốn sách vừa viết xong, anh gửi cho tôi qua e mail, có lẽ sẽ được nhà xuất bản Tiếng Quê Hương cho ra mắt vào tháng 9 hoặc tháng 10 sắp tới, có cả bản dịch sang tiếng Anh. Cuốn sách quá hấp dẫn nên tôi đọc một đoạn rồi bị lôi cuốn, thức luôn cả đêm đọc hết hơn 600 trang. Bạn đọc Đa Hiệu sẽ là những người đọc đầu tiên. Tôi viết bài trong phần mở đầu cho cuốn sách. Mời bạn cùng đọc trước bài này. TRANG 87

    89 Gặp lại người bạn phóng viên từ chiến trường xưa Từ Sài Gòn, tôi nhận được bản thảo tập hồi ký này của Dương Phục và Vũ Thanh Thủy từ Mỹ gửi về. Thật tình tôi vui mừng như được gặp lại hai người bạn đồng nghiệp cùng là phóng viên chiến trường từ những ngày xa xưa. Với 621 trang cả hai cùng viết từ năm 1979 cho tới nay, tính ra đã là gần 40 năm, quả là một tác phẩm lớn cả về số lượng và chất lượng. Tác giả còn sưu tập được cả những bức hình chiến trường và nhân vật tưởng như không bao giờ còn nữa. Bài này chỉ là những cảm nghĩ của tôi về cặp phóng viên này. Suốt một đời dành cho sự nghiệp phóng viên. Có lẽ nhắc đến hai cái tên Dương Phục và Vũ Thanh Thủy, các cấp chỉ huy từ cấp quân đoàn đến tiểu đoàn của Quân Lực VNCH trước năm 1975 rất nhiều vị còn nhớ. Tôi nói không quá lời, đó là một cặp trai tài gái sắc của hàng ngũ phóng viên chiến trường thời chiến tranh VN đã qua. Họ chẳng kém gì các phóng viên quốc tế đã từng làm phóng sự chiến trường ở VN. Bạn đọc từng chương mục trong hồi ký này, sẽ chứng minh điều đó. Nhưng điều tôi muốn nói ở đây là những gì tôi biết về Dương Phục khi còn làm việc chung với tôi, còn Vũ Thanh Thủy cũng chẳng xa lạ gì khi bóng hồng này vẫn ra vào thấp thoáng tại Đài Phát Thanh Quân Đội. Tôi biết Dương Phục từ trước khi về làm Quản đốc Đài Phát Thanh Quân Đội (PTQĐ) bởi ngay từ khi còn là trưởng Phòng Báo Chí Quân Đội, tôi vẫn kiêm nhiệm chức vụ phụ tá trưởng Khối Kỹ Thuật. Khối Kỹ Thuật gồm có 5 phòng trực thuộc, đó là Phòng Phát Thanh Quân Đội, sau đổi là Đài Phát Thanh Quân Đội (ĐPTQĐ) và các phòng Báo Chí, Ấn Họa, Điện Ảnh, Truyền Hình, Văn Nghệ. Nhiệm vụ của tôi là phụ tá chuyên môn, công việc thường xuyên của tôi là thành lập các toán phóng viên đi công tác tại khắp các chiến trường vào thời chiến tranh nóng bỏng đó ( ). Toán này thường có phóng viên của ĐPTQĐ, báo chí, điện ảnh, truyền hình. Trong toán này, anh nào có cấp bậc lớn nhất thì làm trưởng toán. TRANG 88

    90 Phóng viên của Đài PTQĐ thường là sĩ quan nên được cử làm trưởng toán. Dương Phục thường lãnh nhiệm vụ này và tôi phải lo phương tiện chuyển vận cho các phóng viên đến được các nơi cần thiết, rồi lo tiền công tác phí cho cả toán. Bởi hồi đó quân đội chỉ trả công tác phí giới hạn có 10 ngày trong 1 tháng cho dù anh đi 30 ngày cũng thế thôi. Tôi phải lo ngân khoản phụ giúp cho anh em. Phóng viên nào chẳng rách. Dương Phục còn rách hơn vì đi công tác triền miên, không đói sao được. Khi về nhận trách nhiệm ở Đài PTQĐ, tôi hiểu rõ vì sao Dương Phục đi triền miên như vậy. Vì hồi đó chiến trường VN trở nên sôi động, nhiều trận đánh ác liệt hơn hẳn những năm trước. Một phần vì cái tính của Dương Phục là thích đi, không đợi được phân công mà chính anh xin đi. Tôi cũng chẳng có lựa chọn nào hơn. Vả lại cá tính của mấy anh phóng viên là như thế. Và tôi nghĩ có tài thì có tật nên đôi khi Dương Phục cũng bất cần đời, vắng mặt không lý do, tôi coi như không biết. Làm sếp mấy anh phóng viên thật khó. Phải đối xử với họ bằng tình cảm anh em đồng nghiệp thật tình chứ không phải là khẩu hiệu huynh đệ chi binh là xong. Có thời gian mới về làm trưởng phòng báo chí, tôi vẫn phải đi làm phóng sự vì hồi đó phòng báo chí chỉ có chừng 5-7 người. Không đi thì ai đi cho? Nhưng so với các phóng viên chiến trường thời chiến tranh sau này thì hồi đó tôi đi làm phóng sự cứ như đi thưởng nguyệt xem hoa thôi. Bởi hầu hết là tham dự các lễ lạc, ngày kỷ niệm tại Phủ Đầu Rồng, tại Bộ Tổng Tham Mưu, tại các Bộ Tư lệnh Quân Đoàn, Sư Đoàn. Lâu lâu mới có vài trận đánh nhỏ, khi đến nơi thì cuộc chiến đã xong, chỉ còn việc nghe thuyết trình và ghi chép về làm phóng sự cho Đài phát thanh và viết bài cho báo Chiến Sĩ Cộng Hòa. Sau này, chúng tôi mới được phép đào tạo một loạt Phóng Viên Tiền Tuyến tại Đài PTQĐ. Các phóng viên tiền tuyến này sau khi mãn khóa được đưa về các sư đoàn làm tin tức và phóng sự gửi về cho đài PTQĐ. TRANG 89

    91 Dương Phục lúc đó đã nghiễm nhiên là một phóng viên đàn anh. Anh đi tơi bời, dường như mặt trận lớn nào cũng có gót chân Dương Phục. Tôi để Dương Phục tự do lựa chọn theo ý mình. Bởi thật ra những phóng sự chiến trường của Dương Phục được thính giả trong và ngoài quân đội đón nghe rất nhiều. Phóng sự rất sống, rất thật, đem đến cho thính giả cảm tưởng như chính mình tham dự vào đó. Tôi nhớ rất rõ khi nhận được bản tin phóng sự thu thanh của Dương Phục bay vào An Lộc, bị bắn hạ giữa đường. Anh tường thuật ngay từ khi máy bay trực thăng chở anh cùng Nguyễn Mạnh Tiến và Nguyễn Thế Tuất Hải bị đạn bắn xối xả, máy bay chao đảo muốn rớt và muốn nổ tung. Tiếng anh hét lên trong máy thu thanh cùng với tiếng súng, tiếng máy bay, tiếng người la lối có vẻ hỗn loạn trong tình thế đối diện với tử thần. Anh gửi lời chào từ biệt đến thính giả nghe đài. Nhưng cuối cùng máy bay của anh đáp xuống giữa quốc lộ 13 và được một trực thăng bạn đến giải cứu. Ngày sau đó, anh và toán phóng viên lại lên đường vào An Lộc. Đài PTQĐ và Đài Saigon cùng phát cấp tốc phóng sự đó. Có lẽ đây là phóng sự làm tôi thú vị và hãnh diện nhất trong cuộc đời làm việc với các phóng viên tiền tuyến. Ngoài ra còn rất nhiều phóng sự khác của Dương Phục từ An Lộc đến cổ thành Quảng Trị Kể làm sao hết những kỷ niệm xưa. Ngày 30 tháng 4, 1975, ngày đau buồn nhất của cả VNCH hay nói cho đúng là ngày đau buồn cho cả nước, nhất là với các đồng đội của tôi, những người lính VNCH. Giờ phút cuối cùng tôi và một số anh em còn ở lại Đài PTQĐ, tôi nhớ có cả Nhật Bằng, Nguyễn Triệu Nam, Dương Phục, ngơ ngác đau buồn nhìn chiếc xe tăng Cộng Sản đi qua cầu Thị Nghè, hung hăng bò qua cổng Cục Tâm Lý Chiến, trong đó có Đài phát thanh thân yêu của chúng tôi. Đến lúc đó mọi người mới rưng rưng nước mắt chia tay, mỗi người một ngả. Cho đến khi bị đưa vào các trại gọi là trại cải tạo, tôi ở Sơn La, Vĩnh Phú một thời gian dài, không biết Dương Phục ở trại nào. Bỗng một hôm nhận được tin Dương Phục đã trốn TRANG 90

    92 trại, sau đó là Mai Bá Trác cũng vượt ngục tù về Sài Gòn rồi không biết bằng cách nào, cả hai người bạn của tôi đều đi thoát. Anh em chúng tôi còn ở trong tù râm ran bàn tán, thích thú truyền tai nhau về sự can đảm của hai anh em này. Từ đó tôi không còn nhận được tin tức gì của Dương Phục và Vũ Thanh Thủy nữa. Hơn 12 năm sau, ở trại tù ra, tôi mới lại được tin của Dương Phục. Sau này tôi biết anh và Vũ Thanh Thủy làm chủ một hệ thống truyền thông ở Houston và họ rất thành công. Dương Phục và Vũ Thanh Thủy tại Đài Saigon Houston, Texas, Hoa Kỳ, 2021 Dương Phục lại cố lần mò ra địa chỉ của tôi ở Sài Gòn, anh đề nghị tôi viết hàng tuần cho Đài Phát Thanh Houston của anh. Tôi viết cho Radio Saigon Houston hàng tuần và hẹn nhân viên từ đài Houston gọi điện thoại về nhà tôi thu thanh. Cho đến khi tôi bị Công An quận 3 đến tịch thu hết máy móc, cắt hết đường internet, thu hết điện thoại cùng mọi tài liệu. Hôm tôi bị thẩm vấn, anh phó CA quận kết tôi đủ thứ tội và đưa ra một lá thư của một tên nằm vùng nào đó ở TRANG 91

    93 Houston viết về cho Công An thành phố kết tội tôi nói trên đài phát thanh Houston làm mất uy tín của chính phủ Cộng Hòa Xã Hội CNVN. Tôi phải ngưng viết một thời gian khá dài, không còn có dịp liên lạc lại với Dương Phục nữa, song tôi vẫn biết Radio Saigon Houston rất thành công. Tôi nghĩ Trời cho của nào được của đó nhưng chính tài năng, nghị lực và lòng yêu nghề của hai người bạn phóng viên này cũng là yếu tố quyết định. Đến đây mời bạn đọc bước vào thế giới của những phóng viên chiến trường mà tôi vừa gặp lại qua cuốn hồi ký này. Một thế giới đầy lôi cuốn từ khi bước chân vào các chiến trường cũng như khi vượt biên tìm tự do đầy máu và nước mắt mà tôi không tưởng tượng ra nổi. Văn Quang Sự hình thành nhật Ký của Dương Phục và Vũ Thanh Thủy Đến đây, tôi mạn phép tác giả xin được trích vài đoạn ngắn trong cuốn sách đó: – Hồi Ký này được chúng tôi (Dương Phục và Vũ Thanh Thủy) bắt đầu viết những giòng đầu tiên chiều ngày , trong Vịnh Thái Lan, trên con tàu của Cao Ủy Tỵ Nạn Liên Hiệp Quốc (LHQ) tại Thái Lan. Gia đình chúng tôi thuộc số 157 thuyền nhân Việt Nam chạy trốn Cộng Sản tìm tự do vừa được ông Cao Ủy LHQ Theodore Schwitzer III cứu từ đảo Ko Kra và đưa về trại tỵ nạn Songkhla. Những hồi tưởng này được ghi bằng mọi cách: nhật ký, những mẩu giấy ghi vội ký ức mỗi lần nhớ được, và nhiều TRANG 92

    94 nhất là qua máy ghi âm tự thuật và các mẩu phỏng vấn của giới truyền thông rải rác đây đó từ năm 1980 cho tới nay. Bây giờ tất cả được gom lại để thành cuốn hồi ký quý độc giả đang cầm trên tay. – Là nhà báo, chúng tôi không viết văn, chỉ tường thuật trung thực mọi dữ kiện mà chúng tôi đã sống, đã nghe, đã thấy, tại chiến trường, trong tù ngục, và trên biển Đông. Và nhận ra đôi khi sự trung thực còn vượt quá sự giả tưởng của con người. Nhưng đã dựa trên sự thật, chúng tôi quyết định phơi bày tất cả, những thảm cảnh kinh hoàng cũng như những may rủi lạ thường đến độ khó tin, những cái yếu đuối của con người cũng như những việc tốt lành bất chợt nảy ra từ những con người thật xấu, để có được công bằng cho cái tốt cũng như cái xấu của con người. Và cũng để nói lên sự kỳ diệu của đời sống và lòng người làm nảy sinh hy vọng khi mà may rủi và tốt xấu lẫn lộn khó ngờ chỉ trong nháy máy. Một vài nội dung hồi ký này đã đăng rải rác trên các báo chí Việt Mỹ trong ba thập niên qua. Những đoạn khác được kể trong các bài nói chuyện trên khắp nước Mỹ – trong chiến dịch vận động Vớt Người Biển Đông trong thập niên 80. Qua đó, chúng tôi đã thực hiện được phần nào sứ mạng tự hứa chia sẻ thảm trạng thuyền – nhân Việt Nam với dư luận thế giới, nhưng vẫn thấy chưa đủ. – Hồi Ký này,sau cùng, xin dành vinh danh biết bao chiến sĩ anh hùng đã bỏ mình trong trận chiến Việt Nam, tại các nhà tù Cộng Sản, và trên đường trốn chạy Cộng Sản để tìm tự do và quyền làm người. Xin cảm ơn quý độc giả đã cho chúng tôi cơ hội đến với quý vị qua những trang sách này. – Và trên tất cả, xin cảm tạ Thiên Chúa, đã cho chúng tôi niềm tin làm sức mạnh đối diện mọi sợ hãi, tình yêu để can đảm khắc phục nghịch cảnh, và hy vọng để bình an ghi nhận mọi ơn huệ của cuộc đời! Chị Vũ Thanh Thủy và anh Dương Phục mỗi người viết từng đoạn trong cuốn sách này. Tôi chỉ có thể trích vài đoạn tiêu TRANG 93

    95 biểu. Trước hết là cái nhìn của cô nữ phóng viên lăn lộn trên khắp các chiến trường ghi lại những cảm nghĩ của cô về tình đồng đội của những người lính trẻ: Thủy viết: Đến tháng 4 năm 1975, chúng tôi đã lấy nhau được hơn một năm. Phục cố chia thì giờ giữa công việc và gia đình. Là một trung úy Cục Tâm Lý Chiến và trưởng ban Tin Tức Đài Phát Thanh Quân Đội, công việc bề bộn với những tin tức thời sự thay đổi dồn dập mỗi ngày cùng với lệnh cấm trại liên miên đã khiến Phục không sao về được nhà. Tôi vẫn là phóng viên của đài Tiếng Nói Tự Do (VOF-Voice of Freedom) và tuy lâu lâu vẫn đến đài làm một phóng sự, bây giờ đang nghỉ sanh để chuẩn bị chờ đứa con đầu lòng. Sau đó Thanh Thủy vẫn tiếp tục có mặt ở khắp các đơn vị ngoài mặt trận. Cô ngạc nhiên về thứ tình đồng đội của họ, cô viết: Tôi vô cùng ngưỡng mộ các chiến binh tôi gặp tại mặt trận. Họ hoàn toàn không còn thái độ sỗ sàng và khinh mạn như khi họ về phép ở thành phố. Tại tuyến đầu, họ rất tình cảm và tử tế. Tôi thật ngạc nhiên nhận ra sự nghịch lý là giữa các cuộc giao tranh dữ dội nơi mặt trận, thế mà các người lính chiến lại có thể ân cần, quan tâm tới nhau đến thế, luôn sẵn sàng hy sinh chính mạng sống mình cho đồng đội không chút ngại ngần. Tôi được nghe bao nhiêu chuyện tương tự, chuyện những người lính anh hùng dành đi hàng đầu, hay trở lại tiếp cứu đồng đội, hoặc chậm chân để chờ người bạn lạc lại đằng sau, để rồi bị mất mạng vì đạn pháo quân địch. Tôi bắt đầu nhìn thấy mẫu mực của chiến trường, qua những hành động phi thường của những con người bình thường. Không chiến binh nào quyết định hy sinh mạng sống mình vì muốn làm anh hùng. Họ hành động cách bình thản vì đó là điều họ được huấn luyện để hành xử ngoài mặt trận, và đó là hành động phải làm của một chiến binh có lòng tự trọng. Nhưng dưới mắt nhìn người khác, họ trở thành anh hùng. TRANG 94

    97 Tuất Hải và tôi vừa nhảy thục mạng ra khỏi trực thăng đã nhìn thấy đám Cộng quân từ khu rừng chung quanh vừa bắn AK dồn dập vừa túa ra chạy ào về khu đất chúng tôi đáp xuống. Một cách vô thức theo bản năng phóng viên, tôi vừa chạy vừa nói ào ào vào máy ghi âm, tường thuật lại mọi diễn tiến của tai nạn kinh hoàng và nguy cơ sắp rơi vào tay địch. Giữa giây phút nguy nan tưởng như tận số đó, một trực thăng của biệt đội gunship nhào đến, dùng đại liên bắn xối xả vào đám địch quân trong khi một trực thăng khác liều mạng đáp xuống. Chiếc trực thăng này đã xả hết rocket và mini gun nên nhẹ nhàng hơn, xà ngay được xuống sau lưng máy bay bị nạn của trung úy Cơ, vẫy tay lia lịa gọi chúng tôi chạy sang và cứu được 4 nhân viên phi hành và nhóm 3 người báo chí chúng tôi Đúng lúc Tuất Hải, Tiến và tôi nhảy lên được phi cơ, thì một loạt pháo khác lại từ trên ào xuống, nổ vang cả vùng quanh khu vực tiếp cứu. Xạ thủ từ trên các trực thăng vừa bay thêm tới đã phải đánh nhiều vòng trên trời bắn trả ào ào vào khu rừng rậm chung quanh bãi đáp. Trong cảnh khói lửa mù trời, tôi nín thở hồi hộp trong tiếng cánh quạt phần phật của đoàn trực thăng vội vã rời xa vùng nguy hiểm. Ngày hôm sau, đoạn ghi âm tôi tường thuật cảnh lâm nạn trên đường về từ An Lộc được đưa về phát nguyên văn trên Đài PT Quân Đội. Tiếng bom đạn rền trời gây hồi hộp cho thính giả tại hậu phương, lần đầu tiên cảm thấy như chính họ đang có mặt tại trận tiền, cùng nhóm báo chí trải qua giây phút kinh hoàng căng thẳng trong vòng vây địch. Đoạn băng ghi âm của tôi đột ngột chấm dứt sau câu chào vĩnh biệt, khi tôi tắt máy vì tưởng sắp rơi vào tay Cộng quân lúc thấy chúng chạy đến gần. Trong lúc thính giả còn ngơ ngẩn hồi hộp không biết chúng tôi sống chết ra sao, thì tôi trở lại làn sóng tiếp tục tường thuật cảnh được quân bạn cứu giúp trong giây phút thập tử nhất sinh. Đoạn phát thanh giây phút sinh tử này không ngờ đã góp phần giúp tôi chinh phục được trái tim của Thủy, khi đó ở Saigon đã kinh hoàng bật khóc khi nghe tôi chào vĩnh biệt. TRANG 96

    98 Trong phút chốc, Thủy cảm nhận sự mong manh của đời người và quyết định rũ bỏ sự dè dặt e ngại của lý trí trước cá tính quá khác biệt của hai người chúng tôi. Đối với tôi, biến cố này đã ảnh hưởng sâu đậm tới con người tôi trong vai trò phóng viên. Tôi không tin sự sống còn của tôi là do may mắn mà xác tín rằng đó là một sự che chở đặc biệt từ Ơn Trên để tôi có thể thi hành sứ mạng đem được tin xác thực từ mặt trận về cho người hậu phương. Từ đó, tôi coi việc truyền thông quan trọng hơn tất cả mọi chuyện cá nhân, và quyết tâm tìm đường trở lại An Lộc. – Thưa các bạn đồng đội, tôi giới thiệu cuốn sách này hoàn toàn theo cảm xúc của tôi sau khi đọc xong. Cứ như vừa được sống lại với môt giấc mơ hùng tráng có thật. Tôi nghĩ đó là một cuốn sách mà tất cả những người lính VNCH nên đọc để nhớ về và cũng để góp lại một kỷ niệm không thể nào quên trong đời quân ngũ đã qua của mình. Văn Quang Sài Gòn tháng 8 năm 2021 Hình: Dương Phục nhận giải thưởng từ Society of Professional Journalists (1987) TRANG 97

    99 BÃO LỤT THÀNH PHỐ SYDNEY NSW Vào cuối tháng 2 năm 2021 thành phố Sydney và những vùng phụ cận đã bị tàn phá bởi cơn giông bão Marcia. Tất cả các chuyến bay vào và rời khỏi phi trường Sydney đều bị đình hoãn hết. Trong cùng lúc đó khoảng 3000 hành khách và thủy thủ đoàn của chiếc du thuyền Rhapsody phải trở về cảng Sydney sau khi bị nằm ụ trước đó một ngày để tránh thời tiết vô cùng tệ hại bởi mưa to gió lớn khoảng 100km/giờ. Tất cả túi an toàn dành cho người say sóng có khắp mọi lối đi ngay cả dọc theo cầu thang trên tàu. Mọi sinh hoạt ngoài trời trên du thuyền phải hủy bỏ. Tất cả hành khách có phòng ngay ban công phải đóng và khóa cửa lại. Nhưng may mắn thay sau cùng mọi người đều được bình an và tiếp tục vui thú những ngày du lịch lênh đênh trên biển cả. Cùng lúc đó trên đất liền có khoảng TRANG 98

    100 200,000 căn nhà và cơ sở thương mại phải đóng cửa vì không có điện và vài vùng phải cho cư dân di tản đi nơi khác an toàn hơn vì nhà cửa bị nước cuốn trôi. Tất cả các trường học phải tạm đóng cửa. Bãi biển Bondi nổi tiếng thế giới đã phải đình chỉ mọi sinh hoạt trong thời gian này. Thủ Hiến tiểu bang New South Wales Mike Baird tuyên bố đây là cơn bão gây nên lụt lội tệ hại nhất trong thế kỷ. Việc lo lắng cho dân là việc làm của chính quyền tiểu bang cùng liên bang; nghĩa là Thủ Hiến và Thủ Tướng chính phủ cùng quan tâm đến sự bình an của người dân & việc làm hàng ngày của mọi người hầu sao cho xã hội được thái hòa. Ôi thật ngọt ngào xúc động biết bao khi làm người dân một nước Tự Do Dân chủ. Việc làm này hoàn toàn trái ngược với chế độ tàn ác cộng sản Việt Nam hiện nay đang buôn dân bán nước, hèn với giặc ác với dân. Ôi thật mỉa mai thay! Sydney and surrounds have been thrashed with cyclonic storms for two days, causing the worst flooding in 100 years. TƯỞNG NIÊM 40 NĂM NGÀY QUỐC HẬN 30 THÁNG 4 SYDNEY NSW Hàng năm mỗi khi tháng 4 đến là lòng người dân Việt tị nạn cộng sản trên khắp thế giới đều rất đau buồn. Năm nay cũng không ngoại lệ CĐNVTD liên bang Úc Châu tổ chức biểu tình trước tòa đại sứ cộng sản ở thủ đô Canberra vào ngày chủ nhật 26 tháng 4 năm Tin tức thời tiết cho biết sẽ có TRANG 99

    101 mưa nguyên ngày và khí hậu cuối Thu bên trời Úc Đại Lợi trở nên lạnh căm buốt giá. Nhưng trời đã thương và chiều lòng khoảng 3000 người Việt tị nạn đến từ khắp nơi trên nước Úc xa xôi diệu vợi, tụ tập đông đảo chật cứng con đường trước tòa đại sứ việt cộng cùng nhau hô thật to khẩu hiệu để tố cáo cùng vạch trần những tội ác và những hệ lụy của bè lũ cộng sản đã và đang tiếp tục gây cho đồng bào Việt Nam suốt 40 năm qua. Đồng bào biểu tình trước tòa đại sứ việt cộng tại thủ đô Canberra Australia Cùng ngày, tiếp theo chương trình của ban tổ chức sau cuộc biểu tình trước tòa đại sứ việt cộng là lễ đặt vòng hoa tại đài chiến sĩ Việt Úc tại thủ đô Canberra để tưởng niệm cùng tri ân quân đội Úc Đại Lợi đặc biệt 521 chiến sĩ TRANG 100

    102 Hoàng gia Úc Đại Lợi đã hy sinh trên chiến trường trong công cuộc bảo vệ Tự Do, Dân chủ cho miền Nam Việt Nam. Nơi đây luôn có sự tham dự của các Dân Biểu & Nghị Sĩ lưỡng đảng Quốc Hội. Tinh thần của ngày biểu tình trước tòa đại sứ việt cộng tại thủ đô Canberra Úc Đại Lợi vẫn còn âm ỉ trong lòng mọi người Việt tị nạn cộng sản, thì bốn ngày sau, thứ năm 30 tháng 4 năm 2021 CĐNVTD NSW đã tổ chức ngày Quốc Hận 30 tháng 4 bằng một cuộc tuần hành từ Đài Chiến Sĩ Việt Úc công viên Cabra Vale thành phố Cabramatta trung tâm sinh hoạt kinh tế và chính trị người Việt tị nạn cộng sản tại tiểu bang New South Wales cho đến Trung Tâm Sinh Hoạt Cộng Đồng Bonnyrigg NSW. Cuộc tuần hành khoảng 17 cây số trong một buổi chiều thu lạnh lẽo nhưng rất đông đúc người tham dự để tưởng niệm 40 năm mất nước đầy uất hận. TƯỞNG NIỆM 40 NĂM NGÀY QUỐC HẬN 30 THÁNG 4 MELBOURNE VICTORIA Song song với tiểu bang NSW thì CĐNVTD tiểu bang Victoria, thế hệ thứ 2 và thứ 3 cùng đồng loạt tổ chức buổi tưởng niệm ngày Quốc Hận 30 tháng 4 trước tiền đình Quốc Hội Tiểu Bang để tưởng nhớ đến một biến cố đen tối nhất trong lịch sử của Miền Nam Việt Nam nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Một biến cố đã đưa đến hàng triệu TRANG 101

    103 Quân Dân Cán Chính miền Nam Việt Nam bị tù đày và đã bỏ thây nơi rừng thiêng núi thẳm do sự trả thù hèn hạ của bè lũ cộng sản Việt Nam. Hàng triệu người vượt biển Đông bằng những con thuyền mong manh trên đại dương bao la không làm sao chống được với phong ba bão táp cùng hải tặc Thái Lan đã làm xúc động lòng người trên toàn thế giới. Tưởng niệm ngày Quốc Hận 30 tháng 4 trước tiền đình Quốc Hội Tiểu Bang Victoria Theo sau đó, một buổi thắp nến tưởng niệm thứ hai đã được tổ chức tại Hội Quán RSL (Returned Services League) Dandenong đánh dấu 40 năm ngày Quốc Hận. Tuy đường xá xa xôi và trời thu man mác lạnh buổi hoàng hôn nhưng đồng bào tề tựu về đây đông đủ lắng đọng tâm tư, thành tâm đốt nén hương lòng để tưởng nhớ đến toàn thể các chiến sĩ quân lực Việt Nam Cộng Hòa đã hy sinh. Đặc biệt những vị đã tuẩn tiết không đầu hàng giặc vào giờ phút lâm chung của miền Nam Việt Nam Tự do, Dân chủ và Độc lập cùng hàng triệu đồng bào quân dân cán chính miền Nam đã vùi thây trong các trại tù tập trung cải tạo, trong các vùng kinh tế mới, chết cô quạnh trong rừng sâu, mất xác dưới lòng đại dương, bỏ mình tại các trại và đảo tỵ nạn trên đường vượt thoát chế độ phi nhân bạo tàn cộng sản Việt Nam. TRANG 102

    107 DANH DỰ TRÁCH NHIỆM cùng hoài bão phục hồi một nước Việt Nam không cộng sản. Thế hệ thứ 3 đóng góp văn nghệ trong ngày QLVNCH SỰ CÔNG NHẬN 40 NĂM ĐINH CƯ CỦA CĐNVTD ÚC CHÂU TẠI CANBERRA Thời gian là một phần rất quan trọng trong cuộc sống. Người ta sử dụng thời gian để ghi lại dấu vết cho mọi sự kiện sự việc. Có một điều chắc chắn nhất: thời gian là câu trả lời duy nhất và đúng nhất cho mọi việc trên thế gian khi quả địa cầu còn quay. Do đó ngày 30 tháng 4 sẽ là một dấu tích hay là mốc thời gian ghi lại sự kiện đau buồn cho mọi người dân Việt Nam nói chung khi bọn sài lang bán nước cầu vinh còn huênh hoang cỡi đầu cỡi cổ cai trị người dân một cách hà khắc. Năm nay 2021 đánh dấu 40 năm mất nước, một quãng đường dài cho một đời người trong kiếp nhân sinh với quá nhiều khổ nạn nhục nhằn vì hận thù điên cuồng của bè lũ cộng sản bắc việt áp đặt lên 3 thế hệ Quân Dân Cán chính miền Nam Việt Nam dưới nhiều hình thức trong và ngoài nước. TRANG 106

    108 Dân biểu Nghị sĩ lưỡng đảng tham dự Thứ hai 22 tháng 6 năm 2021 là một ngày đặc biệt cho CĐNVTD Liên Bang Úc Châu cùng với một số Dân Biểu Nghị Sĩ Quốc Hội đứng ra tổ chức sự công nhận 40 năm định cư (Recognition and Settlement) của Cộng Đồng người Việt Tị Nạn cộng sản cùng sự đóng góp cho nước Úc trong tòa nhà Quốc Hội Úc Đại Lợi (Paliament House) thủ đô Canberra. Ảnh chụp lưu niệm năm 2021 giữa CĐNVTD UC & Dân Biểu Quốc Hội Úc TRANG 107

    109 Ông Lê Văn Hiếu và Dân Biểu Christ Hayne Đặc biệt năm nay sự tham dự của ông Lê Văn Hiếu Tổng Toàn Quyền tiểu bang Nam Úc South Australia và trong bài phát biểu của ông đã nói lên sự thành công cùng đóng góp của từng thuyền nhân cho quê hương tạm dung. Là một thuyền nhân vượt biển đào thoát chế độ công sản nên việc có mặt cùng sự đóng góp của ông là niềm hãnh diện vô biên của CĐNVTD UC và cũng là tấm gương sáng cho những thế hệ sau người Úc gốc Việt noi theo cùng dấn thân trên con đường chính trị nhằm nêu cao chính nghĩa của chế độ Việt Nam Công Hòa với lá cờ vàng ba sọc đỏ. Mọi người Úc gốc Việt hôm đó rất vui cùng xúc động khi được tiếp chuyện và chụp hình lưu niệm với ông Lê Văn Hiếu để nói lên tấm lòng yêu quý ông đến mức nào. Trong bài phát biểu của ông Hiếu cũng như của bà Concetta Fierravanti-Wells đại diện thủ Tướng Tony Abbott đều nói đến nguyên nhân bỏ nước ra đi đầy nguy hiểm cùng sự đóng góp đa dạng của Cộng Đồng người Việt tị nạn Úc Châu trong việc xây dựng thành công một quốc gia đa văn hóa trong 4 thập niên qua và vẫn còn đang tiếp tục với sự thành đạt trong học vấn cùng nghề nghiệp của thế hệ trẻ. TRANG 108

    110 Bà Concetta Fierravanti-Wells đại diện thủ Tướng Tony Abbott phát biểu Nói về sự đóng góp của CĐNVTD UC đã được công nhận & nói lên rất nhiều trong nhiều thập niên qua về nhiều phương diện mọi ngành, mọi giới và điều này không thể chối bỏ được. Sự đóng góp ngày càng lan rộng và quan trọng hơn. Tuy nhiên sự công nhận này theo quan niệm cá nhân người viết thì vẫn chưa đủ khi lá cờ vàng 3 sọc đỏ chưa được thực sự công nhận như nhiều thành phố, tiểu bang bên Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ hay như Gia Nã Đại. Nhưng tiếc thay vì những lý do chính trị và điều hành của chính phủ Úc Đại Lợi nên đôi khi vẫn còn mâu thuẫn quyền lợi (conflict of interest). Khi nào lá cờ vàng ba sọc đỏ đại diện cho hơn 200 ngàn người Úc gốc Việt tị nạn cộng sản được chính quyền liên bang Úc Châu một đồng minh trước đây trong công cuộc chống làn sóng đỏ xâm lăng công nhận là chính nghĩa, là tự do, dân chủ thì điều đó mới là điều đáng làm, đáng quan tâm mà mọi người Việt hải ngoại vẫn còn chờ mong. Ngày đó nhất định sẽ đến trong tương lai rất gần và đó sẽ là chân lý bất di bất dịch. TRANG 109

    115 Conservative không còn manh giáp. Điểm đặc biệt là đảng Conservative đã cầm quyền liên tiếp trong 43 năm, thắng liền 13 lần tuyển cử. Ai cũng nghĩ dân Alberta mê đảng Conservative, và cuộc bầu cử lần này dù có mất lòng dân chút đỉnh, đảng Conservative cũng vẫn chiếm đa số để tiếp tục cầm quyền. Đâu ngờ đảng cầm quyền đã thua một đối thủ nhẹ ký, chỉ có 4 dân biểu trong nhiệm kỳ trước. Lần này đảng NDP thắng thêm 50 ghế, cộng thêm 4 người cũ được tái cử, chiếm đa số lớn trong Viện Lập Pháp. Do đó bà Rachel Notley nhảy phóc lên ghế Thủ Hiến tỉnh bang Alberta. Bà Notley 51 tuổi (sinh năm 1964), là luật sư và đắc cử dân biểu tỉnh bang năm Đảng NDP của bà thua liên tiếp, tưởng như sắp rã đám lúc bà lên nắm chức đảng trưởng năm Vậy mà một năm sau bà đã lật ngược thế cờ nhờ những yếu tố sau: – Dân Alberta đã chán đảng Conservative sau khi đảng này cầm quyền liên tiếp 43 năm. Nhất là vào lúc cuối trào, đảng có nhiều “scandal”, như vụ bà đảng trưởng (lại bà) Alison Redford xài tiền của dân như giấy lộn để tu sửa nhà công vụ dành cho bà và thực hiện những chuyến đi ngoại quốc một cách xa hoa. – Khi giá dầu xuống, Thủ Hiến Jim Prentice (sau bà Alison Redford), vì lo thăng bằng ngân sách để lấy thành tích, đã tăng nhiều thứ thuế, nhưng không tăng thuế các đại công ty, với lý do giúp các công ty có tiền đầu tư, đóng thuế và tạo công ăn việc làm. Chính sách này bị đảng NDP kết án là phục vụ quyền lợi của giới tư bản. – Đảng NDP vốn có khuynh hướng thiên tả nên hứa sẽ tăng cường những biện pháp xã hội giúp người có lợi tức thấp và tăng thuế nhắm vào các đại công ty. – Một điều quan trọng khác mà ít người để ý là thế hệ trẻ đã thay thế thế hệ cha anh nắm các guồng máy xã hội. Họ có lối suy nghĩ khác và có thứ ngôn ngữ khác. Họ không bảo thủ, hoài cổ, thích ăn nói bộc trực, đối đáp lanh lẹ, thông minh. Bà Rachel Notley thuộc về giới này nên đã tạo ấn tượng tốt trong những cuộc tranh luận với các lãnh tụ của các TRANG 114

    117 Nam. Vì lý do đó, khi bà qua đời vào ngày 26 tháng 7, 2021 vừa qua, thọ 89 tuổi, Liên Hội Người Việt Canada đã phổ biến một bản tuyên bố bằng Anh ngữ vinh danh và nhớ ơn bà. Tôi xin dịch sang tiếng Việt để quý độc giả biết thêm về những gì bà Flora MacDonald đã làm cho người tỵ nạn Việt Nam: “Nhân danh cộng đồng Việt Nam tại Canada, chúng tôi thương tiếc sự ra đi của bà Flora MacDonald, một chính trị gia lỗi lạc của Canada. Năm 1979, bà đã được bổ nhiệm chức Thứ Trưởng Ngoại Giao. Bà là phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ quan trọng này trong chính phủ liên bang. “Để góp phần giải quyết vấn đề tỵ nạn tại Đông Nam Á vào thời đó, bà MacDonald đã ra một thông báo có tính cách lịch sử về việc Canada chấp nhận đón tiếp 50,000 người tỵ nạn, nửa số những người này được các tư nhân bảo trợ. Quyết định này đã tạo nền tảng cho phong trào giúp đỡ người tỵ nạn Việt Nam và Đông Dương. Chương trình cộng đồng bảo trợ, gồm những nhóm như Toronto’s Operation Lifeline, Vancouver’s Taskforce và Ottawa’s Project 4000, đã đạt thành công lớn cho dân và nước Canada. Mục tiêu nhân đạo, đón tiếp và giúp đỡ những người tỵ nạn định cư tại đất nước mới đã được nhìn nhận qua việc Canada được tặng Huy Chương Hansen của Liên Hiệp Quốc năm Trong lễ kỷ niệm Thuyền nhân Việt Nam; Cuộc Hành Trình 40 năm đến bến bờ Sự Sống (Vietnamese Boat People: A 40-year Journey Comes to Life) được tổ chức ngày tại Trung Tâm R.A. ở thủ đô Ottawa, bà Flora MacDonald đã xuất hiện trước công chúng lần cuối. Trong buổi lễ này, toàn thể cử tọa đã đứng lên nồng nhiệt hoan hô bà khi bà được Liên Hội Người Việt Canada trao Giải Thưởng Nhân Đạo. “Bà Flora MacDonald là một cứu tinh của các thuyền nhân tỵ nạn Việt Nam. Bà đã tạo nên một biến chuyển lớn cho lịch sử người tỵ nạn Việt Nam, và sẽ sống mãi trong tâm khảm chúng ta” TRANG 116

    119 Ông có mặt hầu như trong tất cả các cuộc điều trần về nhân quyền tại Việt Nam diễn ra ở Quốc Hội. Bà Marion Dewar khởi đầu sự nghiệp bằng hành nghề y tá sau 4 năm đại học. Nhờ tài năng và sự tận tâm, bà được thăng chức và làm việc trong ngành y tế công cộng. Bà đắc cử hội viên Hội Đồng Thành Phố Ottawa năm Hai năm sau, 1974, bà được bầu làm Phó Thị Trưởng. Và năm 1978, dân Ottawa bầu bà vào chức Thị Trưởng. Bà giữ nhiệm vụ này trong 7 năm. Chính thời gian đầu của nhiệm kỳ thị trưởng, bà đã thực hiện kế hoạch đưa ngay 4000 người tỵ nạn Việt Nam đến Ottawa. Tháng 8, 2008, cộng đồng người Việt tại Calgary mời bà Marion Dewar đến thành phố này để tổ chức vinh danh bà nhân dịp chiếu phim BOLINAO 52 của đạo diễn Nguyễn Đức nói về một con tàu vượt biên hư máy, lênh đênh giữa biển, nhiều người chết vì bệnh và đói khát, cuối cùng được thuyền đánh cá Phi cứu, đưa về bến làng của họ. Sau nhiều năm, những người sống sót định cư tại Hoa Kỳ trở lại thăm ngôi làng và những ân nhân cũ. Trong suốt thời gian thăm Calgary, bà Marion Dewar luôn mặc áo dài Việt Nam khi đi ra ngoài. Bà luôn nói Canada rất may mắn được những người di dân Việt Nam chọn Canada làm quê hương thứ hai. Gia đình tôi mời bà đến dùng bữa cơm cuối tuần cùng với các con cháu chúng tôi. TRANG 118

    120 Bà rất vui và lạ lẫm trước cảnh vợ chồng con cháu trên 10 người ăn chung bữa cơm gia đình vào một ngày cuối tuần bình thường, không có lễ lạc gì đặc biệt. Khi về Ottawa, bà viết cho chúng tôi một lá thư cám ơn, khen ngợi cảnh sinh hoạt của một gia đình Việt Nam. Thư đề ngày , chắc không được gửi ngay, nên sau ngày bà qua đời , tôi mới nhận được thư của bà. Chúng tôi rất xúc đông khi cầm lá thư trên tay, được viết từ một vị ân nhân của người Việt, mới ngồi cùng bàn với chúng tôi cách đó mấy tuần, nay đã ra đi vĩnh viễn. Bà hưởng thọ 80 tuổi. Thế là hai nữ lưu ân nhân của người Việt ở Canada đã ra đi sau khi gặp cộng đồng người Việt lần cuối cùng. Đó là “last public event” của mỗi bà. Chắc các bà rất vui, và cộng đồng Việt Nam cũng không ân hận. Nhân nói đến hai nhân vật nữ Canada có liên hệ với người Việt đã qua đời, tôi nhớ tới bà Pauline Phan Thị Nguyệt Minh cũng mới bỏ chúng ta về nước Chúa ở Houston, Texas, thọ 85 tuổi. Bà là quả phụ của ông Nguyễn Văn Thơ, nguyên Bộ Trưởng Giáo Dục thời VNCH. Ông cũng từng làm Chủ Tịch của Phong Trào Pax Romana Việt Nam. Chính trong tổ chức này mà tôi quen biết với ông bà Nguyễn Văn Thơ. Bà Phan Thị Nguyệt Minh là giáo sư dậy Anh ngữ tại Đại Học Sư Phạm Sài Gòn trước khi đắc cử nghị sĩ trong liên danh Bạch Tượng của ông Trần Văn Lắm. Khi ở Quốc Hội, tôi có nhiều dịp làm việc với bà, nhất là những dịp đi dự các hội nghị của Liên Hiệp Nghị Sĩ Thế Giới và Liên Hiệp Nghị Sĩ Á Châu. Bà là người giỏi, có dáng điệu mệnh phụ và rất duyên dáng, nên anh em gọi trêu bà là “Trăng sáng vườn chè” (Nguyệt Minh là trăng sáng). Sau này tôi có gặp lại ông bà Thơ ở Houston. Sau khi cả bà và tôi không còn chức vụ gì, bà gọi tôi là em và xưng chị ngọt sớt. Tôi vui vẻ nhận vì bà hơn tôi 10 tuổi. Ôi, những người muôn năm cũ! Xin chúc bà chị “Trăng sáng” ngủ yên trên “vườn chè”. Calgary TRANG 119

    121 HẸN NGÀY BỌN MÌNH GẶP LẠI TRÊN QUÊ HƯƠNG Nghe bọn mày bàn nhau về ngày kỷ niệm bốn mươi năm – bên trời Tây bọn tao bên này vừa buồn vừa vui lẫn lộn buồn vì nhớ những tháng ngày hổn độn lũ giòi bọ hiện lên làm người nhúng dân tộc vào vủng lầy cơ cực trong đó còn lại bọn tao. VŨ HUY CB_K28 Vui vì bọn mày sắp sửa gặp nhau những thằng thoát được sau nhiều trả giá bọn mày sẽ nói cười rôm rả và ôn lại kỷ niệm xưa của một thời trai trẻ luôn luôn nuôi chí hiên ngang không nề nguy khổ không màng hiển vinh Bốn mươi năm biết bao tình bốn mươi năm với nhiều cảnh ngộ vậy mà vẫn như xưa dù những mái đầu xanh giờ đã bạc TRANG 120

    122 kể cả những thằng cởi hạc quy tiên nếu còn sống chắc cũng sẽ về đông đủ trừ bọn tao bên này nhưng dù có gì đi nữa – bọn mày cũng đừng vì thế mất vui Bốn mươi năm không được thì năm mươi dù sẽ có thêm thằng gãy cánh đất nước giờ còn nhiều điêu linh nghịch cảnh nhưng không phải không có ngày hội ngộ trên quê cha đất tổ- phải không? Bốn mươi năm ôi những bốn mươi năm hơn một nửa quãng đời đã sống vậy mà tình tự Lâm Viên vẫn lắng đọng như ngày nào bốn mươi năm vẫn đau đáu về nhau gà một mẹ nơi quân trường yêu dấu VŨ HUY CB_K28 TRANG 121

    123 Tôi sinh ra và lớn lên trên dãi đất nghèo miền Trung. Thành ngữ dân gian gọi là nơi chó ăn đá, gà ăn sỏi, hiện thực hơn người ta thường nói đây là miền nắng cháy da, mưa thúi đất, báo chí thì dùng biệt danh Vùng hỏa tuyến. Trong nhạc của ca sỹ Duy Khánh- người đồng hương- có câu than thở Quê hương em nghèo lắm ai ơi! Mùa Đông thiếu áo, hè thời thiếu ăn.đó chính là Quảng Trị. Ấy thế mà nào tôi có được coi là dân thị xã. Làng của tôi thuộc một vùng quê nằm ngoài rìa, dọc theo Quốc lộ I. Làng có cái tên rất hay: Long Hưng, nhưng dân chúng quanh năm chúi đầu trên những thửa ruộng cằn khô, không biết lúc nào mới được là Rồng vươn lên như tên gọi? Làng nghèo đến mức tên người cũng ít khi thêm được cái chữ lót như một nhà văn từng nhận xét. Làng nổi tiếng vì thổ ngữ đặc TRANG 122

    124 biệt. Hễ chúng tôi thốt ra câu nào là đã nghe nhận xét: A, dân Long Hưng. Dân Long Hưng chỉ có một niềm tự hào là giỏi Toán. Dù nghèo nhưng hầu hết nam sinh của làng đều thi đậu vào ngôi trường trung học công lập danh giá của thị xã: Trường Nguyễn Hoàng. Các giáo sư phần đông là người Huế, hàng tuần đi xe taxi ra dạy. Họ thường khen chúng tôi về sự thông minh. Đặc biệt là trong mục Toán chạy ; đây là loại toán hầu như chỉ dành cho học sinh giỏi. Mạ tôi thường lấy gương của một người làng là Bác sỹ Văn Tần để răn dạy hai anh em chúng tôi cố gắng học hành. Mặc cảm con nhà nghèo khiến tôi ít khi trò chuyện với ai, đặc biệt với các bạn nữ trong lớp. Mỗi lần tôi nói câu gì, tụi bạn hay trêu Cóc mở miệng. Điều đó càng làm tôi câm lặng hơn. Con trai mười bảy, mười tám thường đỏm dáng. Đi học đã biết vuốt tóc láng mượt bằng nước lạnh, miệng ngậm điếu thuốc Ruby Queen, viết thư tỏ tình với bạn gái. Riêng tôi nhà quê trong chiếc áo ngã màu cháo lòng, quần xanh bạc phếch Lên đệ nhị cấp, chúng tôi bắt đầu lo lắng với lệnh tổng động viên vừa ban bố. Phải cố mà thi đậu. Rớt Tú tài anh đi trung sĩ. Chiến tranh đã bao phủ cả quê hương. Đêm đêm nghe tiếng đại bác rền vang, máy bay quân sự bay về phía Gio Linh, Cam Lộ rợp trời, nhà nhà chuẩn bị những cái hầm trú ẩn bằng bao cát quân đội. Thỉnh thoảng đã có nhà trúng đạn pháo kích của Việt Cộng, tiếng khóc than vang trời dậy đất. Tôi may mắn đậu Tú tài hai không phải vào Thủ Đức thức đủ năm canh như các bạn nam cùng lớp. Nhưng tôi out khi cố chen chân vào Đại học sư phạm Huế. Đành phải TRANG 123

    125 ghi danh học MPC ở Đại Học Khoa học. Đi dạy kèm gặp bà chủ ác nghiệt, tôi lên giảng đường bữa đói bữa no. Ngày về làng xin tiền mua sách, tôi ứa nước mắt nhìn mạ lần mò chiếc kim băng mở túi áo lôi ra những đồng bạc lẻ. Sau bao đêm trằn trọc, tôi dặn dò thằng em lớp 11 cố học cho mạ yên tâm rồi quyết định thi vào khóa 28 Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam vào năm 1971 theo lời khuyên của anh Hoàng Tấn, K25, người Quảng Trị. Nguyên văn lời anh: Tất cả có chính phủ lo. Ra trường, ngoài bằng tốt nghiệp (Võ) còn có thêm bằng Cử Nhân Khoa Học Ứng Dụng (Văn). Học 4 năm với chương trình đại học lại được xem như văn võ song toàn. Đó cũng là một lựa chọn tốt cho người trai thời loạn muốn thỏa chí tang bồng Cuối tháng 12 năm 1971 tôi nhập trường. Người Pháp tôn vinh Đà Lạt là Deuxieme Paris; có bản nhạc ca ngợi Ai lên xứ hoa đào ; văn chương hết lời tán dương những cô gái má đỏ môi hồng. Nhưng qua mùa Tân Khóa Sinh, khi đã khoác lên mình bộ quân phục kaki vàng với cầu vai alfa đỏ, được ra phố cuối tuần tôi cũng chẳng biết đi đâu ngoài mấy vòng loanh quanh ở khu Hòa Bình, hay chui vào cine Ngọc Lan hoặc Ngọc Hiệp rồi xuống mấy chục bậc cầu thang leo xe Dodge về lại trường. Thôi, những lần sau đành ở lại phòng, làm bạn với mấy thằng cù lần, lôi Anh văn ra học vì thuộc loại dốt ngoại ngữ và nhận biệt danh là nhóm Lờ quờ. Thằng Thế Hân có biệt danh Hân gà vì thấy gái là mặt đỏ au và lúng túng như gà mắc tóc. Thằng Kim Long, lai Miên, gốc Trà Vinh, luôn được đại đội phó ưu ái cho đi gác Đài Tử Sĩ nhưng cứ cười tươi Cả bọn không bao giờ có vinh dự được gọi tên ra hội quán Huỳnh Kim Quang gặp người thân chứ đừng nói chi đến chuyện gặp Đào! TRANG 124

    126 Trời không thương nhà nghèo, Quảng Trị trở thành chiến địa ác liệt vào mùa hè đỏ lửa năm Mạ tôi và đứa em may mắn vượt qua Đại Lộ Kinh Hoàng vào ở trại tạm cư Hòa Khánh- Đà Nẵng, hằng tháng ăn gạo trợ cấp.thôi thế là tôi không bao giờ còn được trở về căn nhà tranh với bao nhiêu kỷ niệm buồn vui thời thơ ấu. Làng tôi, Ngã Ba Long Hưng -được nhắc nhiều lần trong cuốn Mùa Hè đỏ lửa của nhà văn quân đội Phan Nhật Nam- đã tan nát, điêu tàn! Mặc cảm chồng chất mặc cảm, tôi co mình trong vỏ ốc, tháng tháng dành dụm chút tiền lương cấp trung sĩ ít ỏi, gởi về phụ mạ nuôi em. Tháng 11 năm 72, khóa 27 và 28 trường Võ Bị nhận lệnh đi công tác Chiến tranh chính trị miền Trung. Tôi được phân công về Huế. Thành phố thơ mộng hiền hòa bên dòng sông Hương như sôi động hẳn lên bởi hình ảnh hào hùng của các chàng trai cằm gập vuông góc, đi đứng oai phong. Anh chàng Ngọc cùng đại đội vỗ vai tôi Gái Huế dễ thương thật! Mày có bạn nhiều giới thiệu cho tao một em. Tôi cười méo xệch Kiếm đâu ra!. Ấy thế mà tuần sau đã thấy Ngọc ngồi với một nàng trong quán chè Sầu, miệng mồm như tép nhảy. Thằng Thanh, tóc hớt ba phân lộ ra mấy cái sẹo to tổ bố TRANG 125

    127 cũng quen một em Đồng Khánh hẳn hoi. Chỉ có tôi lủi thủi ngồi cắt dán mấy cái khẩu hiệu với thằng Tập. Thằng này đã có người yêu ở Củ Chi và tự hứa tuyệt đối chung tình.. Thật sự tuổi thanh niên ai chẳng rung động trước những bóng hồng. Thời học lớp 12, tim tôi đã từng hồi hộp với một cô bạn cùng lớp. Em có mái tóc xõa ngang vai, hiền hòa và học giỏi. Nhưng nhà em kín cổng thâm nghiêm và tôi chưa một lần hé môi. Tôi biết em đang học ĐHSP Huế khoa Vạn Vật nhưng cũng không dám tìm gặp. Liệu em còn nhớ tôi, thằng cù lần hôm nay đã mang quân phục nhưng vẫn mãi cù lần. Vậy là trong khi các bạn vi vu cuối tuần với các nàng ở chè Cồn Hến, bánh bèo Tây Thượng, cà phê Góp Gió tôi ôm cây đàn guitar bị đứt dây ngồi nghêu ngao Sao em không đến chiều nay Thứ Bảy?. Niên trưởng Hưng, K 27 tò mò nhìn tôi Hiệp có bình thường không?. Dù sao tôi cũng không phải rơi vào tình trạng gởi thư xin tiền nhà như mấy thằng bạn. Mạ tôi nghèo kiếm đâu ra tiền!!! Về Trường ba tuần, chúng tôi lại được lệnh đi tiếp đợt 2. Hiệp định Paris vừa ký kết, phải tăng cường công tác CTCT. Lần này đại đội tôi được phân công về Quảng Nam Đà Nẵng. Mấy thằng bạn có Đào ở Huế méo mặt tưởng đâu phen này được tái nạm em yêu. Máy bay C 130 hạ cánh TRANG 126

    129 Sông Thu Bồn thương nhớ của ta ơi! (Dòng nhớ thương chảy mãi qua hồn) Một quận nghèo nhưng hiền lành với những căn nhà nhỏ nép mình sau vườn khoai sắn xanh ngắt, những ruộng dâu bạt ngàn. Chúng tôi ở trong chi khu, hằng ngày phân tán thành những nhóm nhỏ làm công tác dân vận ở các xã như Xuyên Thọ, Xuyên Châu, Xuyên Hòa, Xuyên Phú Thằng Sanh, nổi tiếng hào hoa, đi một vòng phố chợ rồi về nói với cả nhóm: Mấy cô nhan sắc trung bình trở lên đều là hoa có chủ của các anh công tác đợt 1 hết rồi, tao quay về mái nhà xưa thôi. Nói xong hắn lúi húi viết thư hẹn hò với em Thành Nội! Nhớ lần ở Huế, nhóm tôi được thằng Tiến mời tới nhà ăn giỗ. Cả một bàn dài có đến mấy chục món nhưng món nào cũng bày chút chút trong những chiếc dĩa nhỏ xíu. Báo hại cả bọn lúc về phải ghé chợ Đông Ba mua thêm chục mì gói. Thằng Quảng dân Bến Tre cằn nhằn: – Chịu không nổi kiểu cách của Dân các Mệ. Cả bàn, tao quơ đũa một phát là sạch bách. Ăn vậy hèn chi gái Huế cái eo nhỏ chút xíu trông thấy mà thương! Còn đây, người xứ Quảng mộc mạc chơn chất như những món ăn của họ. Khoai lang Trà Đỏa củ to bằng cái đầu con nít, vỏ trắng ruột vàng phải cắt năm xẻ bảy đem nấu, bột khoai thơm phức nghẹn tới cổ họng. Ăn món gì cũng có cái bánh tráng kèm theo, không nướng thì nhúng nước cuốn. Lần đầu tiên tôi biết món Mì Quảng, niềm tự hào của dân Quảng Nam. Cách nấu không cầu kỳ như bún bò Huế nhưng cách ăn trông thật ngon với những cây cải non, sợi mì trắng, miếng sườn heo, con tôm chiên vàng óng mẩu bánh tráng TRANG 128

    130 dòn tan trong miệng, tay cầm trái ớt xanh cắn cái bụp. Có lần lãnh lương, cả bọn kéo nhau đi ăn đặc sản Bê Cầu Mống ở đầu cầu Câu Lâu thuộc quận Điện Bàn, tôi ngớ người ra khi nghe chị chủ quán nói Chừng nuớ bua rùa. Đừng bỏa nữa mòa mẹn! ( Chừng đó vừa rồi. Đừng bỏ nữa mà mặn!). Dường như tôi đang nghe lại cái giọng Long Hưng quê kiểng xứ mình! Tuổi thanh niên thấy gái như nam châm hút sắt. Qua hai tuần lại thấy các chàng SVSQ bắt đầu có cặp khi có màn trình diễn văn nghệ với các cô giáo trường Phan Bội Châu. Anh chàng Sanh phát hiện ra Vẫn còn nhiều em coi ngộ lắm, mà là hoa chưa có chủ mới tuyệt!. Thật sự, con gái vùng Điện Bàn, Duy Xuyên khá dễ thương. Họ không tiểu thư như gái Huế. Đa số có một vẻ đẹp khỏe mạnh, làn da trắng mát do vùng đất này xưa kia chuyên dệt lụa nuôi tằm. Họ ăn nói mạnh bạo và khá tự nhiên trong giao tiếp nhưng với bản chất rụt rè của mình, tôi chẳng kiếm được một em để dung dăng thị xã Hội An như các bạn. Vào một ngày Thứ Bảy, nhóm tôi đi đắp đất làm đường ở xã Xuyên Châu. Cuối tuần nên anh nào trông cũng vội vàng để về văn nghệ văn gừng với các cô giáo. Gần 3 giờ, nhóm Lờ quờ gồm tôi, Thế Hân và Kim Long nhận bao dàn cho các bạn làm nốt đoạn cuối cùng. Ba thằng con nhà ruộng đồng, lại không có em nên chúng tôi nhẩn nha cho đến xế chiều. Thấy một căn nhà có cái cổng vào bị lún, ba thằng thấm nhuần công tác dân vận làm luôn. Mọi việc hoàn tất, chúng tôi vào nhà xin rửa chân tay. Người thiếu phụ, chủ nhà, khoảng trên năm mươi, nét mặt còn vương nét một thời xuân sắc, không có vẻ mặn mà khi giao tiếp, chỉ chúng tôi ra giếng sau vườn. TRANG 129

    132 Dù sao tôi cũng đã biết cô gái tên Hạnh và một cái nốt ruồi lớn ngay dưới chân mày bên trái. Có lẽ, biết cũng để cho vui thế thôi. Cù lần như tôi nước gì! * Chiều Chủ Nhật, tôi từ Chi khu ra cái quán nhỏ ở góc chợ thuê mấy cuốn truyện chưởng của Kim Dung về đọc cho qua ngày đoạn tháng. Cô chủ tên Dung, nghe đâu cũng là hoa có chủ của một anh K27. Đang lúi húi tìm thứ tự mấy cuốn Thiên Long Bát Bộ, bỗng nghe một giọng nữ phát ra từ cửa quán: – – Chị Dung, tìm cho em cuốn Áo tiểu thư của Duyên Anh. Răng chị Câu nói ngắt ngang nửa chừng khi cô gái nhận ra có bóng người trai lạ đứng trong góc. Tôi nhìn ra. Đó chính là cô gái có cái nốt ruồi trên chân mày ngày qua Sau này, khi quen nhau, Hạnh vẫn hay nói đó là duyên kỳ ngộ. Em bảo nhà em không ai thích lính. Cũng đúng thôi, nhà thơ Hữu Loan đã viết Lấy chồng chiến binh, mấy người đi trở lại cơ mà. Tôi trêu Ghét của nào trời trao của ấy!. Em cúi mặt buồn buồn. Hạnh là con gái duy nhất của gia đình.tên em đơn giản là Trần thị Hạnh. Em kể Ba chết từ lúc mới sinh, mẹ ở vậy nuôi em khôn lớn. Em vừa tốt nghiệp lớp cán sự y tế ngoài Đà Nẵng, về quê thăm mẹ trong lúc chờ bổ nhiệm. Tôi thở phào. Em ra trường sớm mấy tháng, có khi lũ bạn công tác đợt 1 đã dzớt mất rồi. Tôi trở lại thăm má Hạnh mấy lần theo lời anh chàng Sanh cố vấn attack at home nhưng lần nào cũng gặp một TRANG 131

    133 nét mặt lạnh lùng. Má Hạnh tránh tiếp xúc hoặc chỉ trả lời nhát gừng những câu hỏi chân tình của tôi. Nhìn bà, tôi liên tưởng đến nhân vật nữ Anh Cô căm thù đàn ông vì bị Đoàn Nam Đế phụ tình trong cuốn Anh hùng xạ điêu của Kim Dung. Có lần tôi còn thấy mắt Hạnh hoe hoe đỏ như vừa mới khóc xong. Chúng tôi đành biến quán cho thuê truyện của cô Dung thành nơi hò hẹn. Giai đoạn đầu chẳng biết nói chuyện chi, cứ đem mấy cuốn truyện ra mà tán về các nhân vật hoặc chuyện nắng mưa Ấy thế, mà vắng nhau một ngày đã thấy nhơ nhớ Nhưng có lẽ tình yêu làm cho người ta thông minh ra. Nghe bạn bè, một chiều Thứ Bảy tôi bạo gan rủ nàng đi chơi nhà thờ Trà Kiệu. Mượn chiếc Honda Dame của cô Dung, tôi chở Hạnh lên đường. Nhà thờ núi Trà Kiệu nằm trên ngọn đồi Bửu Châu cao khoảng 60 mét thuộc xã Xuyên Kiệu. Đó là một ngôi nhà thờ cổ được trùng tu từ thế kỷ XIX. Đứng ở tháp chuông, chúng tôi nhìn xuống và ngợp trong màu xanh biêng biếc của cây lá dọc theo hai bờ của dòng sông Thu Bồn thơ mộng. Những cây me tây cổ thụ che rợp mát khu vực nhà thờ và gần đó là một ngôi trường tiểu học do các nữ tu đảm trách. Những chiếc áo choàng đen trong bóng chiều tạo nên một vẻ đẹp nao lòng. Hạnh cúi đầu kính cẩn khi đi qua những bức tượng tái hiện mười hai chặng đường Thánh giá của Chúa Giê Su. Nàng chỉ cái giếng nước mà người xứ đạo phong là giếng nước Thánh. Ai chân tình cầu nguyện khi uống sẽ toại nguyện với ước vọng của mình. Hai đứa cùng ngậm ngụm nước mát. Hạnh nhắm hai mắt lại giây lâu. Tôi hỏi em cầu nguyện điều chi? Em thầm thì Bí mật!. TRANG 132

    134 Chúng tôi ngồi nghỉ mệt bên một triền bắp ven sông. Hạnh nói với tôi cách đây khoảng 25 km là Thánh địa Mỹ Sơn, Vương quốc của triều đại Champa cũ. Tiếc rằng chúng tôi không đến được vì lý do mất an ninh. Ánh nắng chiều trải trên dòng sông Thu, gió mơn man như quạt hầu. Dòm kỹ cái nốt ruồi của em coi thật ngộ. Nó hồng hồng và nổi như một hạt đậu cuối chân mày. Em đỏ mặt xấu hổ khi thấy tôi cứ dòm chằm chằm vô mặt. Tôi kể cho em nghe về làng quê của mình, về tuổi nhỏ chăn trâu cắt cỏ, về góc vườn mỗi khi giận mạ thường ra ngồi gục mặt rồi ngủ thiếp lúc nào không hay Hạnh chủ động cầm tay tôi bóp chặt.tôi nghe rõ hơi thở dồn dập của em. Và thằng con trai 22 tuổi lần đầu tiên biết thế nào là câu hát của Phạm Duy phổ thơ Nguyễn Tất Nhiên Uống ly chanh đường, uống môi em ngọt Chúng tôi đã thật sự yêu nhau từ giây phút đó. Có Hạnh tôi bớt cù lần hơn. Nhóm Lờ quờ mất cái đầu tàu. Hai thằng bạn bắt tôi bao một chầu Mì Quảng ở Ngã ba Nam Phước trước khi từ giã nhóm. Chuyện nhỏ đối với một gã trẻ tuổi đang say hương vị tình yêu! Chúng tôi đã có những ngày thật thú vị. Hạnh đưa tôi đi Hội An thăm lại ngôi trường Trần Quý Cáp thời nàng học trung học. Hai đứa lên Chùa Cầu nhìn tượng con chó và con khỉ, lang thang trên con đường nhỏ dọc sông Hoài ngắm những ngôi nhà lợp ngói âm dương. Tôi biết thêm món ăn độc đáo xứ Hội như cao lầu, bánh tráng đập Cẩm Nam, chén chè chí mà phù của ông Tàu già trên phố Nguyễn Thái Học. Có một điều làm tôi cảm động, dù hơi ngượng, là thỉnh thoảng khi trả tiền, cô chủ quán bảo cô bạn anh trả trước rồi. Mỗi lần như thế, Hạnh bảo – Để mặc em, cho nó vui. TRANG 133

    135 Nhưng có lẽ Hạnh thích nhất là khi tôi tặng nàng tập thơ Thuở làm thơ yêu em của Trần Dạ Từ. Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ rõ cái màu cà phê sữa của cuốn sách. Những câu thơ tài hoa như dành riêng cho chúng tôi trong bài thơ Nụ hôn đầu : Lần đầu ta ghé môi hôn Những con ve nhỏ hết hồn kêu vang Vườn xanh, cỏ biếc,trưa vàng Nghìn cây phượng vĩ huy hoàng trổ bông Tôi ghi dòng chữ trên đầu trang : Để em đọc khi nhớ anh. Hạnh bảo: mãi. – Đây sẽ là cuốn sách gối đầu giường của em. Mãi Khi yêu Hạnh, thật sự tôi đã nghĩ đến một mái ấm gia đình. Lăng nhăng không phải là bản chất của thằng tôi cù lần. Chúng tôi còn hơn hai năm để nuôi dưỡng tình yêu. Nhưng thật khó khăn khi tiếp cận với má nàng để bà hiểu tôi là người tử tế. Suy nghĩ lâu lắm, Hạnh cắn môi bảo tôi: -Thứ Bảy này mình lên nhờ bà Ngoại. Ngoại thương em lắm. Mà anh mặc đồ civil nhen. Bà ngoại Hạnh ở Gò Nổi thuộc quận Điện Bàn. Bà trên 70 nhưng còn khỏe mạnh, giọng nói sang sảng. Trên bàn thờ có hình một ông mặc phẩm phục triều đình trông rất quắc thước. Hạnh bảo tôi đó là ông Cố, một trong Ngũ phụng tề phi của xứ Quảng Nam, niềm hãnh diện của dòng họ ngoại. TRANG 134

    136 Bà đón tiếp cô cháu gái thật vồ vập: – Cha mày. Mấy lâu đi mô mất mặt không thấy thăm bà? Niềm vui của bà lan qua cả bạn của cháu. Bà sai đứa cháu nhỏ múc nước lấy khăn cho tôi rửa mặt, leo dừa hái trái hai đứa uống, ra vườn thử xem có trái mít nào trở tiếng thì chặt xuống cho tụi nó ăn Đúng là một bà ngoại xứ Quảng nồng hậu mà chơn chất. Bửa cơm trưa thật ngon miệng với thịt luộc chấm mắm cái, rau cải nấu canh cá rô thêm chút gừng.tôi nằm trên bộ ngựa bằng gõ thiu thiu ngủ, hai bà cháu rì rầm to nhỏ ở phòng trong. Chúng tôi ra về khi chiều đà nhạt nắng. Cái nhìn của bà cụ đối với tôi chăm chú hơn nhưng không còn vẻ ồn ào như ban sáng. Hạnh phụng phịu hờn dỗi và không chịu mang trái mít về làm quà như dự định.trên đường nàng im lặng nép sát người vào lưng tôi. Một linh cảm bất an trong lòng. Gia đình nàng chê tôi điểm nào??? *** Mười ngày liền tôi không gặp được Hạnh. Nhờ vã cô Dung hai lần nhưng không ăn thua, má nàng giữ rịt trong nhà. Lại nghe bạn bè xôn xao đợt công tác có thể sắp kết thúc nhường cho K 29, lòng tôi như lửa đốt. Có đêm tôi liều mạng mượn chiếc Honda phóng về Xuyên Châu. Ngang nhà nàng cửa đóng kín mít, ánh đèn nhỏ hắt ra leo lét. Kim Long ngăn tôi : Coi chừng có bữa anh Hai ăn súng của bọn du kích. Xứ này coi thế nhưng không hiền đâu! Chiều thứ ba, đang ngồi đánh domino với đồng đội thì anh chàng Thu đi về bảo tôi: TRANG 135

    137 -Tao thấy má vợ của mày ngồi xe ôm đi đâu về hướng Điện Bàn. Cơ hội trời cho, tôi vất mấy con bài cho Kim Long rồi vẫy xe đi Xuyên Châu Nhà vắng ngắt nhưng cửa vẫn mở.tiếng nước xối trong phòng tắm dưới nhà ngang. Để cho Hạnh khỏi ngượng ngùng, tôi không lên tiếng.tôi nhìn kỹ mấy bức hình trên vách. Hình bà má hồi còn trẻ bế Hạnh trong lòng; hình Hạnh ôm con búp bê thời nhỏ; hình nàng trong chiếc áo blue trắng đang thực tập ở bệnh viện, cái nốt ruồi có món tóc mai che ngang Phía bên kia là chiếc giường nhỏ có cái áo gối màu hồng thêu những bông hoa li ti, trên gối còn vương vài sợi tóc dài. Chắc Hạnh vừa nằm ngủ trưa xong.tôi ngồi xuống cạnh giường, tự dưng có cái ý nghĩ thật lãng mạn là nhặt một vài sợi tóc của nàng làm của riêng. Dưới gối cồm cộm một cuốn sách.tôi lật lên. Đúng là tập thơ của Trần Dạ Từ. Tôi nhớ câu nói của Hạnh hôm nào Đây sẽ là cuốn sách gối đầu giường của em, lòng xao xuyến một thứ tình cảm ngọt dịu. Tôi lật vài trang sách, một tờ giấy nhỏ gấp tư kẹp ngay bài thơ Mối tình đầu. Quả thực là tôi không nghi ngờ gì về tình cảm của Hạnh nhưng tôi vẫn tò mò giở ra. Nét chữ cứng cáp, chân phương có mấy dòng : Hạnh, Ba đã nghe bà ngoại nói chuyện. Con hãy chấm dứt ngay mối quan hệ không lành mạnh đó. Có cơ hội chúng ta sẽ trao đổi thêm.trước mắt, chuẩn bị cho Ba ít thuốc kháng sinh.sẽ có giao liên về lấy trong tuần tới. Tôi choáng người. Ba Hạnh chưa chết như nàng đã nói với tôi? Thứ ngôn ngữ này rõ ràng là loại ngôn ngữ của phía bên kia. Có lẽ nào ba nàng là cán bộ Cộng Sản hoạt động nằm vùng? Có tiếng động dưới nhà ngang.tôi đặt cuốn sách TRANG 136

    138 dưới gối trở lại ngồi ở bàn giữa, cố gắng giữ nét mặt thật bình tĩnh. Hạnh xuất hiện trong bộ đồ hoa màu tím nhạt. Em mừng rỡ a lên một tiếng rồi sà xuống bên cạnh tôi, thì thào Em nhớ anh quá!.mùi hương chanh và mùi tươi mát của da thịt con gái nồng nàn bốc lên nhưng quả thật tôi không còn lòng dạ nào để rung động. Tôi đẩy nhẹ người Hạnh ra. Nàng hơi khựng lại rồi hỏi tôi: Anh đến lâu chưa? Sao anh biết má vắng nhà?.tôi trả lời Do tình cờ vậy thôi. Những cảm xúc trong tôi đã bị dội một thùng nước lạnh. Đầu tôi rộn lên nhiều câu hỏi khó trả lời. Hạnh không giấu sự vồ vập và hé môi chờ đợi một nụ hôn say đắm nhưng tôi chỉ chạm phớt vào môi. Nụ hôn lần này sao nghe vị đắng chát. Tôi có cảm tưởng bị lừa dối thậm chí hơi sợ hãi. Có lý nào cô ấy đang giăng bẫy tôi, một chàng Sinh viên Võ Bị, một Sĩ Quan quân lực VNCH tương lai? Người hàng xóm qua chơi kéo tôi thoát khỏi sự khó xử. Lấy cớ phải về họp gấp tôi từ giã Hạnh trong nét mặt phụng phịu của nàng.tôi đang cần thời gian để suy nghĩ. Đêm hôm ấy tôi trằn trọc mãi. Gói Capstan gần hết dù tôi không phải là thằng nghiện thuốc lá.tôi đã hiểu ra thái độ lạnh nhạt của má và bà ngoại nàng. Tôi tự vấn xem có khi nào Hạnh hỏi mình về lĩnh vực quân sự chưa? Có khi nào mình sơ suất tiết lộ điều gì chăng. Rõ ràng tôi yêu Hạnh nhưng phương châm của trường Mẹ đã khắc sâu Tổ Quốc-Danh Dự-Trách Nhiệm. Tôi thiếp đi với điều tâm niệm thứ tám trong Mười Điều Tâm Niệm của SVSQ/TVBQGVN : Không có gì là không thể làm được đối với SVSQ. TRANG 137

    139 Tuần sau đó tôi nằm mẹp trong Chi khu. Hai lần có lời nhắn của cô Dung ra quán sách nhưng một lần tôi cáo ốm và một lần kêu bận công tác. Tôi không đủ can đảm để gặp Hạnh. Tôi sợ mình sẽ bị lung lay bởi đôi mắt ướt và cái nốt ruồi như hạt đậu đỏ cuối chân mày. Rồi cũng đến ngày từ giã Duy Xuyên. Hạnh gởi qua Kim Long cho tôi một túi nhỏ gồm những mứt bánh thổ sản, sáu chiếc mouchoir có hai chữ H lồng nhau và lá thư chỉ có một dòng Em yêu anh mãi mãi.tôi nhếch môi cười cay đắng, đem mớ quà cho bạn bè liên hoan, sáu cái khăn tôi để lại trên cái ghế bố ngủ đêm ở Chi khu và xé bức thư thành những mảnh nhỏ. Ngày leo lên chiếc GMC ra phi trường quân sự Đà Nẵng, đưa mắt nhìn quanh, tôi nhận ra Hạnh đứng nép sau một cây phượng lớn. Em nhìn tôi, môi mấp máy điều gì không rõ. Thôi đành. Vĩnh biệt mối tình đầu oái oăm! Về lại trường, chúng tôi chúi mũi vào học Văn hóa bù lại cho chuỗi ngày công tác. Sự bân rộn làm tôi không nghĩ ngợi TRANG 138

    141 chàng Thu hào hoa nhiều chiêu trốn gái ra hội quán tìm hiểu và cứu giúp. Lòng tôi như đánh lô tô. Ba mươi phút sau, Thu trở lại cười rộng miệng Xong rồi.tao bảo mày đã hỏi vợ ở quê!. Kim Long đi sau mặt buồn xo bảo tôi : Anh Hai ác quá. Em khóc nhiều lắm. Tội quá trời luôn!. Đêm hôm ấy, tôi đốt hết tập thư của Hạnh.Trong mắt bạn bè cùng đi công tác Duy Xuyên, nhất là Thành Sang, Sinh viên Sĩ Quan phụ trách câu lạc bộ Huỳnh Kim Quang, tôi là thằng Don Juan. Sang bảo Thấy con nhỏ thất thểu ra về, tao muốn đấm vào mặt mày một cái. Cũng đành! *** Tôi sẽ không nói nhiều về thời gian hơn hai năm đi tù, thân phận không bằng một con vật. Mạ tôi đã hồi cư cất túp lều trên nền đất cũ Long Hưng, em trai tôi bỏ học cầm cái bay đi làm thợ hồ. Tôi thành con bà Phước sống nhờ vào các niên trưởng niên đệ có thân nhân thăm nuôi. Ngày cầm giấy ra trại, niên trưởng Huỳnh công Kỉnh, K25 còn phải cho tôi tiền mua vé tàu. Về làng xưa vào ngày cuối năm lúc trời đã chạng vạng, mạ ôm chầm lấy tôi rồi nghẹn ngào bảo Vào Nam đi con. Không sống nổi ở đất ni mô. Thay đổi hết rồi. Sâu bọ lên làm người rồi!.tôi ở được với mạ một đêm, cầm trong tay cái địa chỉ của người làng tận Sài Gòn, ăn hai bữa cơm trộn bắp rồi lại ra đi Trên chuyến xe Bắc Nam ọp ẹp, tôi đi qua vùng đất Quảng Nam đầy ắp kỷ niệm xưa Hòa Khánh, Hòa Cầm, Cẩm Lệ, Vĩnh Điện, Duy Xuyên Chắc bây giờ Hạnh đang ở trên đà danh vọng, có khi làm bà Cán Bộ cũng nên. Tôi cũng chẳng ân hận gì. Tôi với nàng rõ ràng là hai đường thẳng song song. TRANG 140

    142 Tôi cũng chẳng muốn nhắc lại tháng ngày ngược xuôi kiếm sống trên đất Sài Gòn. Người làng cũ đã bán nhà đi kinh tế mới. Tôi nằm vơ vất ở bến xe Miền Đông ba đêm rồi may mắn gặp Ngọc, thằng bạn cùng đại đội. Hắn giúp tôi gặp nhóm bạn cũ đang thay nhau đạp xích lô từng ngày; có khi lại mang vác hàng cho mấy bà bán phụ tùng xe đạp ở chợ Trời; có khi lang thang không biết đêm nay mình sẽ ăn đâu, ngủ đâu. Đúng như câu thơ của Lý Bạch Xử thế nhược đại mộng!. Cuộc đời quả là một giấc mộng lớn. Mới ngày nào chúng tôi còn là những chàng trai hào hoa ấp ủ nhiều hoài bão.tôi nghe tin anh Hoàng Tấn đã bị bắn chết vì phản kháng ở Đơn Dương- Đà Lạt. Bạn bè cũ có thằng vượt biên thoát, thằng mất tích, thằng còn ở trong các trại giam, thằng vào rừng tìm lực lượng kháng chiến Rồi cuộc đời đưa đẩy tôi lưu lạc qua đất Campuchia bằng xe đò ở Tân Châu-Hồng Ngự. Tôi làm nghề cắt tóc dạo ở Phnompenh, bỏ mối thuốc cho một ông Trùm buôn lậu thuốc Tây của Xí nghiệp Quốc doanh Việt Nam kiếm cơm hàng ngày, thậm chí có khi còn làm y tá chích thuốc dạo cho bệnh nhân. Ơn trời, chưa nghe ai chết! Tôi giao tiếp với người Cam ở các chợ Schabarbauu, chợ Chắc Nghệ Đôi khi thất chí, muốn lấy đại một cô Miên quấn xà rông, có mấy cái răng vàng 24 karat sáng chóe chuyên ăn mắm bò hóc cho xong đời! Tình cờ tôi quen anh Tài, một Việt Kiều Miên về nước năm 1972 lúc người Việt bị cáp duồn. Anh lên lại Nam Vang làm ăn và có ý định vượt biên qua Thái Lan. Anh cần một tay sử dụng súng sẵn sàng bắn vào Công an hoặc hải tặc. Một liều ba bảy cũng liều, tôi nhận công việc này. Chúng tôi lên Kompongsom mua một chiếc ghe cũ bề ngang 2m dài 7m được tân trang, sửa lại lốc máy và khởi hành vào TRANG 141

    143 một đêm tháng Tám từ Vịnh Tân Hao. Trên ghe có sáu người lớn và hai con nít. Ghe không dám đi gần bờ vì sợ lính biên phòng của Miên. May mắn thay, gần tới KoKong thì trời đổ mưa lớn che khuất tầm nhìn của các trạm gác. Lênh đênh trên biển 4 ngày chúng tôi gặp những chiếc tàu treo cờ Thái và ghe đi đúng hướng cập vào tận một hải cảng. Tôi chưa phải sử dụng cây M16! Lúc quyết định theo anh Tài tôi có ý nghĩ nếu chuyến đi không thành công thì biển sẽ là mồ chôn cuộc đời đã tận đáy xã hội của mình.tôi chẳng còn sợ gì cái chết. Tôi cũng dự định nếu đến được Thái Lan thì sẽ ngữa mặt lên trời cười ba tiếng bù lại hơn 10 năm tủi nhục sau ngày Miền Nam sụp đổ. Nhưng tôi không làm được điều này vì chỉ kịp xách cái bao đi theo người lính Thái về trại tạm trú Leam Ngộp. Sau ba tuần ăn, ngủ, nghỉ chúng tôi chuyển lên trại chính là Panat Nikhom. Nghe nói chỉ hai tháng sau, trại tạm cư đóng cửa không còn chấp nhận người tị nạn Việt Nam.Và ở đây, tôi đã quen Minh Hạnh, vợ của tôi bây giờ. Qua bao nhiêu gian khổ, tôi không còn giữ được bất cứ một thứ giấy tờ nào.tôi chỉ còn nhớ số quân của mình. Nhưng may mắn thay, khi được Cao ủy Liên Hiệp Quốc phỏng vấn, tôi gặp Thiếu tá niên trưởng Tôn Thất Diên K10, Trưởng khoa Anh Văn của Trường Võ Bị, đang làm phiên dịch cho phái đoàn.thầy đã tận tình giúp đỡ tôi. Chao ôi là ân tình của trường Mẹ! Tôi được nhập cư vào đất Mỹ. Trong tháng ngày chờ đợi và học nghề ở Phi Luật Tân, bạn bè K28 cũng đã yểm trợ cho tôi một ít tài chánh trong tình nghĩa đồng môn, bạn bè cùng khóa Như bao người đến Mỹ muộn màng, nên vợ chồng phải hùng hục kiếm sống. Một người ôm 2,3 jobs và thay đổi TRANG 142

    144 công việc liên tục từ hầu bàn, rửa bát, làm vườn, dọn tuyết, sơn nhà, giữ trẻ đêm về còn phải đi học ESL. Bên nhà báo tin mạ mất, tôi cũng chẳng thể trở về. Thôi thì buổi chiều ly biệt cuối năm đó, tôi cũng đã nhủ thầm Lạy mẹ, con đi Tôi cũng không hiểu sao vợ tôi lại có cái tên trùng với Hạnh Duy Xuyên? Lại sinh cùng năm ký hiệp định Geneve Minh Hạnh người Vĩnh Long và hiền lành như cây trái miệt vườn sông Hậu. Cô ấy chưa bao giờ hỏi tôi về quá khứ và cũng không biết gì về Trường VBQGVN với những chàng trai quân phục dạo phố worsted, Jaspe, cầu vai alfa đỏ Chúng tôi từng bước ổn định cuộc sống với hai con gái chăm ngoan. Sau những nhọc nhằn, giờ đây tôi đã có những phút giây nhàn nhã. Tôi bắt đầu liên lạc, thư qua tin lại với bạn bè xưa. K 28 có đâu khoảng 50 người trên đất Mỹ. Bạn bè hầu hết đã quá 60, lâu lâu lại nghe tin buồn một thằng về Vùng V. Ôi! Đời người như bóng câu qua cửa sổ. Năm ngoái, tôi về Houston, Texas tham dự Đại hội Võ Bị lần thứ 19. Thật cảm động khi gặp lại những gương mặt gian ác thuở nào. Chúng tôi hò hét, cười đùa y như những chàng trai mới lớn. Nhắc lại kỷ niệm xưa có thằng rươm rướm nước mắt dù tóc trên đầu đã ngã màu bạc trắng. TRANG 143

    145 Hôm đến nhà hàng Kim Sơn dự dạ tiệc, ngang qua một số chị em Hội Phụ nữ Lâm Viên, tôi chợt nghe tiếng gọi: – – Anh Hiệp Có phải anh Hiệp không??? Tôi dừng chân. Trước mặt tôi là một người đàn bà còn vẻ duyên dáng trong chiếc áo dài xanh truyền thống Nhưng tôi không thế nào nhớ nổi đó là ai. Người đàn bà mỉm cười: -Trông anh không thay đổi mấy. Em nhận ra ngay. Dung Duy Xuyên đây! Anh còn nhớ không? -Ồ, cô Dung Duy Xuyên, người góp phần mai mối cho mối tình đầu của tôi ở Quảng Nam. Chúng tôi mừng rỡ. Tha hương ngộ cố tri, hạnh phúc nào bằng! Chúng tôi bồi hồi nhắc lại chuyện hơn 40 năm về trước, thời tôi là một anh SVSQ cù lần và Dung với cái quán cho thuê sách ở góc chợ Dung đã lấy vị Niên trưởng K27 khi anh đi tù cải tạo về và hai vợ chồng qua Mỹ theo diện HO năm Dung chợt nghiêm mặt hỏi tôi: – Anh có nhớ gì về Hạnh không?. Tôi cười cười: – Sao? Cô ấy làm bà Bí thư Tỉnh ủy chưa? Có bao nhiêu biệt thự rồi? -Anh không biết thật sao? Đàn ông các anh thật vô tâm Nó tội lắm. Dung kể cho tôi nghe. Quả thực như tôi nghĩ, ba Hạnh không chết như trong lý lịch đã khai. Ông tập kết ra Bắc khi Hạnh còn nằm trong bụng mẹ và trở về Nam từ những năm 70. Ông móc nối với gia đình để được tiếp tế và hoạt động trên đất Quảng Nam. Đó cũng chính là lý do mà cả bà ngoại và má Hạnh ngăn cản không cho Hạnh giao tiếp TRANG 144

    146 với tôi, một người lính VNCH. Sau ngày tôi trở về trường không lời từ giã, Hạnh đau khổ lắm. Không nhận được thư hồi âm,cô trốn nhà lặn lội vào Đà Lạt. Trước thái độ cự tuyệt lạnh lùng và dứt khoát của tôi, cô về sống lầm lủi ở Xuyên Phước, phụ trách phòng Hộ sinh Xã. Ngày miền Nam mất, ba Hạnh công khai xuất hiện với cương vị một cán bộ Cách Mạng cao cấp trong sự mừng rỡ của người mẹ chờ đợi đằng đẳng 20 năm ròng. Nhưng ngày vui ngắn ngủi chẳng được bao lâu. Sự thủy chung của bà đã bị trả giá khá phũ phàng. Chỉ bốn tháng sau, một người đàn bà miền Bắc xuất hiện với những đứa con sau lưng. Ba Hạnh lúng túng giải thích, nhưng mọi chuyện đã quá rõ ràng. Má Hạnh không có con trai. Căn nhà từ đường có cây ngọc lan, có cái giếng đá ong đành để lại cho gia đình mới. Hai mẹ con trở về Điện Bàn sống với bà Ngoại trong ngôi nhà tôi đã một lần đến thăm. Hạnh từ chối đặc quyền đặc lợi dành cho con em chính sách đi học Bác sỹ ở Hà Nội. Mẹ Hạnh suy sụp hẳn đi và mất sau một cơn đột quỵ. Trước khi mất, bà cầm tay Hạnh ứa nước mắt như một lời xin lỗi muộn màng. Mãn tang mẹ, Hạnh quyết định đi tu Thiên Chúa giáo dòng Phước Môn. Và hiện giờ nàng đang là một nữ tu phụ trách trường trẻ em mồ côi gần Nhà thờ Núi Trà Kiệu! Tôi ngồi lặng.trong đầu tôi dần hiện ra hình ảnh cô gái có khuôn mặt trắng mát, cái nốt ruồi như hạt đậu đỏ cuối chân mày, một buổi chiều tháng Ba,ngôi nhà thờ cổ, ngụm nước giếng mát lạnh và nụ hôn đầu. Lần đầu ta ghé môi hôn. Những con ve nhỏ hết hồn kêu vang Tôi biết mình sẽ có nhiều đêm mất ngủ. Hạnh ơi!… Hương Thủy TRANG 145

    147 Trong cuộc sống đa đoan và nhiều thăng trầm, trắc trở của tôi, biết bao nhiêu kỷ niệm, biến cố đã trôi qua trong đời kể từ ngày tôi bám vào chiếc xe ba bánh, xa ngôi làng Mã Châu, xã Xuyên Châu, Quận Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam thân thuộc. Những vui, buồn, hy vọng, tuyệt vọng đã đến và đi trong đời sống nhiều đến nỗi tôi không thể nào nhớ hết. Thế nhưng, tôi sẽ không bao giờ quên được những tháng ngày đầu tiên của tôi trên đất Mỹ. Trong trí nhớ của tôi vẫn còn in đậm hình ảnh chiếc Boeing của hãng Northeast bay ngược chiều kim đồng hồ đưa chúng tôi từ Manila đến phi trường Chicago vào một ngày cuối tháng 11 năm Giọng người nữ tiếp viên hàng không êm ái cất lên lời tạm biệt. Tôi không hiểu hết nhưng đại khái biết rằng cô ta vừa chào mừng chúng tôi sắp đặt chân lên đất Mỹ. Tôi tự nhủ, quãng đời lưu vong thật sự sắp bắt đầu. Bên ngoài trời đẹp nhưng xa lạ.như lời bà hướng dẫn viên người Phi dặn dò trước khi lên máy bay, chúng tôi, tay cầm chặt chiếc túi đựng hồ sơ tỵ nạn có chữ TRANG 146

    148 IOM thật lớn, sắp một hàng dài dọc theo hành lang phòng đợi để khỏi bị lạc. Người đầu tiên ra đón chúng tôi ở phi trường Chicago là một cô gái Việt trẻ đẹp, có lẽ còn là sinh viên và đang làm việc cho cơ quan thiện nguyện. Một ông Mỹ già đẩy đến cho cô ta một thùng áo quần và lặng lẽ bỏ đi. Theo lịch trình đã được ấn định trước, tại Chicago chúng tôi sẽ được cấp phát áo ấm mùa đông trước khi chuyển máy bay về địa điểm định cư cuối cùng trong hành trình tỵ nạn. Trạm cuối của tôi là Boston.Tôi biết và kính trọng thành phố Boston văn hóa lịch sử, qua nhiều môn học, nhưng chưa bao giờ nghĩ có một ngày sẽ là nơi tôi gửi gắm phần đời còn lại của mình. Người con gái đẹp mà tôi không dám hỏi tên, phát cho mỗi người trong đoàn chúng tôi một chiếc áo ấm. Tất cả đều cùng một cỡ như nhau. Chúng tôi ngạc nhiên nhìn chiếc áo ấm dày cộm rộng thùng thình hoàn toàn tương phản với bầu trời nắng chang chang bên ngoài. Hiểu ý, với giọng Huế nhẹ nhàng, người đẹp dạy cho chúng tôi, những lưu dân đến từ vùng nhiệt đới, bài học đầu tiên về thời tiết nước Mỹ: Ngó vậy mà không phải vậy đâu. Trời gạt mấy anh đấy. Ra ngoài không áo ấm vài phút là chết cóng. Ngừng một chút, nàng cười tinh nghịch: Ai không tin bước ra thử thì biết. Nghe cô ta nói vui vui, tôi cũng định đáp lại bằng vài lời tán tỉnh nhưng chợt nhớ ra đây không phải là quán cà-phê trên đường Duy Tân cây dài bóng mát mà là thân phận hẩm hiu của một người tỵ nạn chân vừa chạm đất quê người, nên đành im lặng. Đúng như lời cô gái Việt ở Chicago cảnh cáo, Boston chào đón tôi bằng những cơn bão tuyết triền miên suốt mùa đông dài rét buốt. Đêm giao thừa của ngày Tết Việt Nam đầu tiên trên nước Mỹ, không có bánh chưng xanh, không có rượu nồng pháo nổ, không một lời chúc tụng ngoại trừ âm hưởng của những bông tuyết trắng bị gió đùa vào cửa sổ. Người anh lớn tuổi nhất trong nhà đang cặm cụi sửa soạn một bàn thờ nhỏ trong phòng khách để cúng ông bà. Bàn thờ đơn giản, chỉ một lon hương, hai cây đèn, một nải chuối và một bình hoa. Tôi và những người ở cùng nhà ra khỏi phòng, nghiêm trang đứng sau lưng anh. Anh khấn vái xong, TRANG 147

    149 chúng tôi, những kẻ không họ hàng, thân thuộc gì với nhau, cũng lần lượt mỗi người thắp một cây hương, cúi đầu vái ba vái. Không biết vái về đâu và cũng không biết từ phương Đông xa xôi, tổ tiên ông bà có nghe được lời cầu nguyện của những đứa con đang lạc loài trên đất khách. Tôi thường gọi đất Mỹ nầy là đất tạm dung, trạm dừng chân của tôi và hàng triệu đồng bào tôi, trên quãng đường dài lưu lạc. Tôi trả thuế cho nước Mỹ căn cứ vào những lợi tức mà tôi thu nhập được. Đó không phải là một nghĩa vụ thiêng liêng theo kiểu Đừng hỏi đất nước đã làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn đã đóng góp được gì cho đất nước (Ask not what your country can do for you; ask what you can do for your country) của cố TT Kennedy. Nước Mỹ không phải là country của tôi. Tôi trả thuế nhưng đó không thể gọi là đóng góp. Đóng góp hàm ý nghĩa thiêng liêng, tự nguyện trong lúc trả thuế là một điều luật pháp bắt buộc tôi phải làm nhằm trang trải cho các khoản chi dùng công cộng. Ngày tôi đưa tay tuyên thệ làm một người Mỹ vừa được công dân hóa sau năm năm thường trú, tôi cảm thấy buồn nhiều hơn vui, tủi thẹn nhiều hơn tự hào. Một tên Mỹ da vàng không quê hương, không tổ quốc, ngơ ngơ ngác ngác giữa quê người, có gì đáng để mừng vui. Viên thư ký sở nhập tịch hỏi tôi theo thủ tục có muốn thay cái tên cúng cơm của tôi bằng tên Mỹ. Tôi lắc đầu. Nhiều người đã chọn đổi tên. Một số người làm như thế chỉ để dễ kiếm công ăn việc làm nhưng cũng một số khác để chứng tỏ mình biết hội nhập vào đời sống Mỹ. Việt Nam, với nhóm người sau, đã đồng nghĩa với một thời dĩ vãng. Tự do, vâng, tôi may mắn tìm được tự do nhưng đó chỉ là tự do cho chính bản thân mình. Ngồi trên thềm tòa nhà lịch sử Fanueil Hall ở Boston sau giờ tuyên thệ tôi làm bốn câu thơ lục bát để kỷ niệm ngày thành công dân Mỹ: Mặt mày hớn hở vui tươi TRANG 148

    150 Sao lòng nghe thẹn làm người tự do Của nầy là của trời cho Của ta đánh mất không lo đi tìm. Năm 1999, vợ chồng tôi quyết định dời sang một tiểu bang khác nếu công ăn việc làm thuận tiện hơn. Tôi được một công ty chuyên về Internet ở miền Tây Nam phỏng vấn bằng điện thoại. Kết quả rất khả quan. Họ hứa hẹn rất nhiều, từ việc giúp chúng tôi di chuyển cho đến việc tạm cư trong thời gian đầu. Quyết định rời khỏi tiểu bang Massachusetts, về mọi phương diện, vật chất cũng như tinh thần, là một quyết định lớn của gia đình tôi. Sau này tôi không rời tiểu bang mà chỉ dời sang thành phố khác cũng thuộc Massachusetts. Dù sao chúng tôi cũng quyết định bán căn nhà ở Dorchester cho một người quen. Đêm cuối trong căn nhà cũ, lần đầu tiên tôi khám phá ra rằng nước Mỹ với tôi không phải là đất tạm dung. Cảm giác đêm cuối cùng, cách đây gần 20 năm khi tôi xa Sài Gòn, đã trở lại với tôi lần nữa. Tôi sắp sửa rời xa một căn nhà, một nơi chốn quen thuộc, yêu thương. Căn nhà trên đường Thornley Street là nhà của tôi, Dorchester là thôn xóm của tôi và Boston là thành phố của tôi. Và tôi nhận ra một điều Nước Mỹ đã cho tôi nhiều hơn tôi trả lại cho nước Mỹ. Ân huệ mà đất nước nầy đã cho tôi không phải chỉ là tự do nhưng còn là cơ hội và hy vọng, đó là những điều mà tôi đã không tìm thấy trên quê hương ruột thịt của mình. Hy vọng không phải là giấc mơ huyền ảo mà là một điều có thực và là chất sống cần thiết để nuôi dưỡng một con người phải không ngừng tranh đấu để sống còn như tôi. Nước Mỹ gắn bó với cuộc đời tôi nhiều hơn tôi gắn bó với nước Mỹ. – Đêm cuối trong căn nhà cũ, lần đầu tiên, tôi nghĩ về đất nước đã cưu mang tôi trong suốt gần 20 năm nhiều thay đổi của đời tôi với một tấm lòng biết ơn và trân trọng chân thành. Đêm cuối TRANG 149

    151 trong căn nhà cũ, tôi nằm nhớ lại bàn tay người lính hải quân Mỹ của chiến hạm USS White Plains vói xuống để nhấc thân hình ốm o, đói khát của tôi lên khỏi chiếc cầu dây đong đưa bên thành tàu. Chiếc cầu dây mong manh tôi bám để leo lên chiến hạm trở thành chiếc cầu biên giới, không chỉ cách ngăn giữa độc tài và tự do, của quá khứ và tương lai, mà còn giữa có quê hương và thiếu quê hương. Đêm cuối cùng trong căn nhà cũ, tôi mới sực nhớ ra rằng, tôi chưa bao giờ nói một tiếng cảm ơn những thủy thủ đã cứu vớt tôi trong đêm hãi hùng trên biển Đông năm ấy. Lẽ ra, ít nhất mỗi năm một lần, tôi nên gởi một tấm thiệp Giáng Sinh kèm theo lời cảm ơn về địa chỉ của chiến hạm USS White Plains ở bộ Hải Quân Mỹ. Tôi tệ đến nỗi một việc làm đơn giản như thế mà bao nhiêu năm qua tôi vẫn chưa làm được. – Đêm cuối cùng trong căn nhà cũ tôi nằm ôn lại một khoảng đời 20 năm, từ hai bàn tay trắng đến khi có được một gia đình êm ấm. Nỗ lực của chính tôi không thể nào thành đạt nếu không có những cơ hội đã được mở ra từ xã hội Mỹ. Nước Mỹ là vùng đất của cơ hội và mọi người đều có quyền có một American Dream. – Đêm cuối cùng trong căn nhà cũ, tôi nghĩ về con đường Dorchester mà tôi mỗi ngày mấy bận đi qua. Giống như đường Santa Clara ở San Jose, Bolsa ở Nam California, Colonial ở Orlando, đường Dorchester là xương sống của xóm Dorchester chúng tôi. Bao nhiêu người đã ăn nên làm ra cũng nhờ vào con đường nầy, mặc dù không phải ai cũng biết ơn nó, không phải ai cũng nhớ tới nguồn gốc của chính mình, không phải ai cũng nhớ đến những ngày đầu tiên đi sắp hàng mua từng vỉ cánh gà, từng gói mì ăn liền bằng Food Stamps trong cái rét căm căm của miền Đông Bắc. TRANG 150

    152 Trên con đường đó mỗi buổi sáng tôi đã gặp hàng trăm em bé Việt Nam sắp hàng ở góc đường chờ xe bus đưa đến trường. Những chiếc xe bus màu vàng nối đuôi nhau đưa các em đến tương lai huy hoàng của nước Mỹ. Nói như cựu tổng thống Bill Clinton, các em là chiếc cầu của tương lai hiệp chủng quốc Hoa Kỳ. Các em may mắn quá. May mắn lớn nhất không phải chỉ vì các em được làm công dân của một cường quốc nhưng quan trọng hơn, các em không phải sống trong những ngày cháo rau khoai sắn như hàng triệu đứa trẻ cùng thế hệ các em bên kia bờ trái đất. Các em sẽ không bao giờ hiểu thế nào là kế hoạch nhỏ, trồng cây, trồng người mà các em cùng thế hệ ở trong nước phải học, phải làm trong một không gian không có tự do chọn lựa. Ở đây, trên đất nước Hoa Kỳ nầy, các em sẽ lớn lên, vươn lên trong cuộc đời một cách hiên ngang, đầy tự tin, không sợ hãi. Nhà văn Trần Hoài Thư đến Boston nhiều lần và cũng đã yêu mến một cách say mê con đường Dorchester như chính tôi đã và đang yêu mến. Anh Trần Hoài Thư có lần viết về thành phố Boston: Con đường Dorchester qua những tiệm ăn, tạp hóa Việt Nam. Và một khu Việt. Và những gương mặt da vàng. Và những lời trao đổi bằng tiếng mẹ đẻ vang trên bãi đậu xe. Đời sống vẫn bận rộn. Cõi lòng vẫn quay quắt. Nhớ nhung vẫn bão bùng. Bạn hữu mấy thằng trôi thất tán. Mấy thằng đợi một chuyến đò ngang Cái mẫu số chung ấy là mẫu số của bất cứ người tị nạn nào trong chúng ta Cám ơn Boston với những con tim kỳ diệu. Nếu không có những con tim này, tôi nghĩ, chắc chắn sẽ không có Trần Trung Đạo. Đêm cuối trong căn nhà cũ, tôi biết rằng mình không chỉ có một quê hương. Ngoài quê hương Quảng Nam Đà Nẵng ở Việt Nam, tôi còn có một quê hương khác, quê hương Boston trên nước Mỹ này. Trần Trung Đạo (viết ngắn lại từ bút ký Hai Gánh Quê Hương) TRANG 151

    153 LÀN SÓNG SAU Nhân kỷ niệm 25 năm họp mặt H.O (Riêng tặng các Chiến Sĩ Biệt Động Quân) Mênh mông một trời nhớ Cho những ngày thầm nghĩ chuyện xưa Ta một cõi phũ phàn g ôm ngang trái Giữa chốn bụi đời ngơ ngẫn nhìn mưa Bốn mươi năm ly biệt Mái tóc quấn tang ký ức chốn mây mù Đức Cơ, Kun tum, Núi Hàm Rồng Thanh An, Biển Hồ Trà, Pleiku Sao lại để cõi trời Chốn thanh bình rơi vào khung địa ngục Trại tù Trảng Lớn, Long Giao, Xuân Lộc Hàm Tân, Z30, Suối máu… ngồi thao thức Hoàng Liên Sơn dòng định mệnh Xuống Lào Cay, Yên Báy đến Sơn La Trại Thác Bà rồi quay ngược Hồng Ca Đến Cổng Trời xuôi miền Nghệ Tỉnh TRANG 152

    154 Có bao nhiêu ” Tù Chính Trị ” Theo vận non song lầm lũi bước đi Bao đắng cay nào có sá gì Với vận mạng của tưong lai dân tộc Ba Mươi tháng Tư thề độc Ba Mươi tháng Tư rĩ máu chẳng hề khô Giờ quê hương giặc giẫm nát cơ đồ Dâng Tổ Quốc làm mồi phường lang sói Tóc hai màu còm cỏi Thân cọp già nhìn bầy sói kên kên Tuổi trẻ ơi! vì dân tộc hãy đứng lên Làn sóng sau ắt sẽ cao hơn sóng trước! Lê Tâm Anh TRANG 153

    155 THÔNG BÁO CỦA BAN TỔ CHỨC HỌP MẶT 25 NĂM H.O. VÀ GIA ĐÌNH Để tỏ lòng Cảm Ơn nước Mỹ, các ân nhân Việt Mỹ đã giúp cho chương trình H.O. được thực hiện -cũng như để tạo cơ hội cho các H.O. và gia đình có cơ hội gặp gỡ nhau sau 25 năm định cư tại Hoa Kỳ, một cuộc HỌP MẶT 25 NĂM H.O. sẽ được tổ chức vào 3 ngày 7, 8 và 9 tháng 11 năm 2021, nhằm vào mùa Thanksgiving, tại Thành Phố Westminster, miền Nam Tiểu Bang Californa. – Thứ Bảy, 7 tháng 11 năm 2021: Tiền Đại Hội: Từ 9 giờ 30 sáng đến 2 giờ chiều: Nghi lễ chào cờ và đặt vòng hoa tưởng niệm tại Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ. Sinh hoạt văn nghệ và ăn trưa tại Westminster Civic Center. – Chủ Nhật, 8 tháng 11 năm 2021: Từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều: Tiệc họp mặt tại Seafood Palace, 6731 Westminster Blvd, Westminster, CA Thứ Hai, 9 tháng 11 năm 2021: Thăm hàng không mẫu hạm Midway và làng Seaport Village tại San Diego. Ghi tên và đóng tiền tham dự: -Tham dự tiền đại hội: $10 (ăn trưa)

    156 – Tiệc họp mặt (ngày đại hội): $40 – Du ngoạn (vé xe đi và về): $15* (*) vé vào cửa Hàng Không Mẫu Hạm là từ $15 đến $18/người tùy theo độ tuổi, và mua tại chỗ). Chi phiếu hay Money Order xin ghi: 25 NAM H.O. Địa chỉ nhận ghi danh và chi phiếu: Nguyễn Thanh Thủy (Thiên Nga) 2427 W. Broadway Anaheim, CA Hạn chót ghi danh: 30 tháng 10 năm Xin quý đồng hương, quý chiến hữu, quý cựu tù cũng như quý anh chị H.O. ghi danh càng sớm càng tốt để Ban Tổ Chức tiện việc sắp xếp. Xin liên lạc với Ban Tổ Chức qua các số điện thoại sau đây: (714) ( 714) Liên lạc qua Ban Tổ Chức trân trọng kính mời. Westminster, ngày 26 tháng 8 năm 2021 Thay mặt Ban tổ chức, Trưởng Ban Tổ Chức: H.O.6 Nguyễn Phán TRANG 155

    157 TÂM THƯ CỦA MỘT H.O. Một đôi dòng về người viết: -Cựu SVSQ/Khóa 24 Võ Bị Đalat ( ) -Phục vụ tại TĐ30 BĐQ (5/1972-4/1975) -Cựu Đại Úy/Trưởng Ban 3. -Cựu tù cộng sản: 12 năm 3 tháng (6/1975-9/1987). -Thành viên Ban sáng lập Hội H.O. Cứu Trợ TPB & QP/VNCH (19/6/1992) -Phó Hội trưởng Nội vụ đương nhiệm Hội H.O. Cứu Trợ TPB & QP/VNCH -Chủ bút đương nhiệm tập san Đa Hiệu: Cơ quan ngôn luận của Tổng Hội Cựu SVSQ Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam -Trưởng ban tổ chức HỌP MẶT 25 NĂM H.O. VÀ GIA ĐÌNH Thưa quý Bạn H.O. Cho phép tôi gọi như thế thay vì phải viết thưa qúy anh chị H.O. Vì với tôi, chữ Bạn H.O. có một âm hưởng vô cùng đẹp, nó có giá trị miên viễn theo dòng thời gian, nó gợi lên một trời kỷ niệm: buồn vui, đớn đau-hạnh phúc, đắng cay-mật ngọt, cho dù tuổi đời của chúng ta có thể cách biệt hàng vài thập niên, hay trong quá khứ của 40 năm trước quý anh là những cấp chỉ huy cao cấp của tôi, những chef của tôi, hay là những đàn em, thuộc cấp của tôi, quý vị cũng có thể là những Nghị Sĩ, Dân Biểu, Bộ Trưởng, Thứ trưởng, Giám Đốc của những Bộ, Sở, Nói một cách hình tượng hơn, những người H.O. dù chỉ là những viên bi khiêm nhường, hay là những mắt xích quan trọng trong guồng máy Việt Nam Cộng Hòa nhưng đã từng cùng nhau giúp vận hành guồng máy đó và rồi cùng chịu chung số phận – bị ném lên dập xuống trong ngục tù cộng sản khi guồng máy đó bị cho ngưng chạy(!) – và rồi lại được có chung cái may mắn không ngờ, được đến định TRANG 156

    159 Và là không là gì cả, Cũng xin làm đôi giày Dũng Sĩ Trở về dẫm nát tan xích xiềng, Thật buồn, khi tôi được chuyển về đây thì tác giả của Đôi giày Dũng Sĩ đã chết trong phòng biệt giam! Vì thế, Nguyễn Văn Hồng không thực hiện được khát vọng trở thành Đôi giày Dũng Sĩ của mình,. Mới 25 năm: – Có lẽ nào chúng ta đã quên đi những năm tháng tối tăm, đói khổ, tủi nhục trong tù ngục cộng sản? – Có lẽ nào chúng ta đã quên những ngày dài buồn thảm trên quê hương, khi được ra khỏi nhà tù nhỏ để sống đời của một người hậu cải tạo nhọc nhằn, đớn đau trong nhà tù lớn Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. – Có lẽ nào chúng ta không biết, không ghi nhớ một điều, nếu chúng ta không được may mắn đến Hoa Kỳ -miền đất của tự do, miền đất của hy vọng, miền đất của cơ hội-, thì các thế hệ nối tiếp của chúng ta mãi mãi sống đời tăm tối ở quê nhà khi phải gồng gánh trên vai cái lý lịch nặng trĩu ngụy quân, ngụy quyền của cha ông! Đúng như cô giáo trẻ ở Bình Định đã viết khi nhìn thấy nón cối dép râu ngang nhiên đi giữa phố phường, đi giữa ruộng đồng của Miền Nam Việt Nam sau ngày 30 tháng tư bảy lăm: Đôi dép râu dẫm nát đời son trẻ Nón tai bèo che khuất ánh tương lai! – Nhớ lại, mới ngày nào, mà nay đã 26, 27 năm chúng ta bỏ cả việc làm, bỏ cả những cuốc cyclo đạp, bỏ mặc những chiếc lều vá xe bên vệ đường tạm thời vô chủ, nghĩa là bỏ cả công việc kiếm cơm hằng ngày, để tụ họp trước sở dịch vụ nghe ngóng tin tức, tin đồn về số phận của những cựu tù nhân chính trị sẽ được định cư tại Hoa Kỳ trong một tương lai gần.tại các tiệm cà phê bình dân ở các hang cùng ngõ hẻm, đâu đâu cũng thấy từng nhóm cựu tù gầy gò, mặt mày rạng rỡ, ngồi bàn chuyện Quy Mã, loan truyền những Hot News, Lastest News về việc cựu tù cải tạo sẽ TRANG 158

    160 được đưa sang Mỹ (và dĩ nhiên, cũng không thiếu các tin thuộc loại giật gân, hấp dẫn theo kiểu Holywood ). Những tin tức vang vọng bên tai vào lúc chúng ta đang đuối giữa dòng, nên nghe qua, đã thấy đã mà không cần truy tìm nguồn gốc xuất phát của nguồn tin.tôi còn nhớ những năm tháng cuối cùng của tôi tại trại tù Nam Hà ( ), khi Bạn tù nào thăm nuôi vào mà không có vài, hay ít nhất một Hot News thì được các Bạn ta chào đón hờ hững (do đó, có những Cựu tù phải pha chế các Hot News cũ thành bản chánh Latest News của mình để làm quà cho các bạn tù đang đói tin tức). Dường như trong tuyệt vọng, trong khốn cùng thì những tin vui (dù chỉ nghe qua) cũng đủ làm dịu mát những tâm hồn khổ đau như những giọt mưa mùa hạ. – Nhớ lại, mới ngày nào, giữa Saigon yêu dấu, khắp các tỉnh thành, qua những vùng kinh tế mới xa xôi hẻo lánh, chúng ta đã mừng vui khi biết là chương trình định cư dành cho cựu tù nhân chính trị tại Hoa Kỳ không còn là những tin đồn, những Hot News mà là Tin chính thức. Đó không phải là giấc mơ của nàng công chúa lọ lem mà là chuyện thật. Thật 100 phần trăm rồi, khi những người H.O.1 được phỏng vấn và ra đi vào đầu năm Và đó là dấu mốc đánh dấu ngày tháng chúng ta được tái sinh được sống lại như một con người với những quyền tự do căn bản được tôn trọng, quyền làm người không bị tước đoạt bởi bên tự nhận là thắng cuộc, và đặc biệt hơn, quan trọng hơn, là con cháu chúng ta được lớn lên trong một đất nước tự do vào bậc nhất thế giới, được tự do theo đuổi những khát vọng riêng, thực hiện những ước muốn chính đáng và được nuôi dưỡng trong giấc mơ chung của Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ American Dream. – Có nhiều đêm, trong giấc ngủ chập chờn, tôi tự hỏi lòng mình mình đã nhờ ai mà đến được đây, mình đã có một lời chân thành cảm ơn dành cho họ chưa? mình đã làm gì để trả một phần ơn nghĩa đó? – Trong những đêm khuya thức dậy đi làm, đôi lúc cảm thấy quá mỏi mệt, và gần như muốn quit job, thế rồi tôi giật mình tự hỏi nếu còn ở Việt Nam, liệu tôi có tìm đâu TRANG 159

    161 ra công việc với cái lý lịch tối đen của mình; cho dù chỉ đi làm culi ở một công trường, nông trường nào đó. – Có lẽ chúng ta chưa hết thấm thía những câu vè thời đại Hồ Chí Minh dành cho những người tù tập trung trở về: Đầu đường Đại Úy vá xe Cuối đường Trung Tá bán chè nuôi con. – Và nếu không có cánh cửa thiên đường trần gian, chương trình H.O., mở ra thì chắc chắn những cựu tù chính trị và con cháu sẽ mãi mãi sống cảnh đời tăm tối trong địa ngục trần gian cộng sản đã dành cho họ như hai câu thơ của cô giáo Bình Định đã viết, như được trích ở trên. – Qủa thật, nếu không có sự vận động từ những cá nhân đầy ắp tình nghĩa đồng bào thuộc cộng đồng Việt Nam non trẻ vào thời gian đó (thập niên 80), khi những đợt di dân Việt đầu tiên đến Mỹ cũng mới được trên dưới 10 năm. Chúng ta có bổn phận phải biết họ là ai, phải nhớ ơn và cảm ơn họ. – Qủa thật, nếu không có những người Mỹ đầy lòng nhân ái vận động trong chính giới Hoa Kỳ, và đặc biệt, nếu không có Tổng Thống Ronald Reagan, thì chắc hẳn chương trình định cư cựu tù nhân chính trị đã không thành hình. Chúng ta cũng phải biết họ là ai, cũng phải nhớ ơn và cảm ơn họ; cho dù khá muộn màng. Chính Tổng Thống Ronald Reagan đã đề ra chương trình mang tên Humanitarian Operationa, và Cựu Đại Tướng John W. Vessey, Đại Diện cho TT Reagan, để thương thuyết với Hà Nội, nhằm định cư các cựu tù chính trị Việt Nam tại Hoa Kỳ, như trong một lá thư gởi cho khu hội cựu tù nhân chính trị Minesota, Đại tướng John. W. Vessey đã viết, xin trích: When President Reagan called me back from military retirement in 1987 to be his Presidential Emissary to Hanoi, one of the highest priority tasked he assigned me was to seek the release of our former South Vietnamese comrades who had been detained in the, so-called, reeducation camps. I was authorized to TRANG 160

    162 assure the Hanoi government that the United States would accept and welcome those detainees and their familes in this country. Because, at the time of the original negotiations, there was no hope of any immediate political resolution between the two nations, all actions taken in furtherance of the agreements reached were termed humanitarian operationa. Consequently, the term HO has been used within the Vietnamse-American community to refer to former political detainees who are now resident in the United States, To me, the term HO is a badge of courage, service and sacrifice, and all those who fall within that context of the term are among the heroes of our time… John W. Vessey. – Và qủa thật, nếu không được tái sinh qua chương trình H.O, thì chúng ta còn có cơ hội để sống, để hít thở được không khí tự do như 25 năm qua hay không?, hay sẽ mãi mãi sống âm thầm như những chiếc bóng trong vòng kiềm tỏa của cộng sản. – Và nếu không có chương trình H.O, thì trên chính quê hương mình, con cháu chúng ta cũng chỉ là những công nhân của nhà máy xi măng, công nhân của một công trường, nông trường nào đó, hay đã là những nông dân tại một vùng kinh tế mới heo hút?, – Và nếu không có chương trình H.O, thì con cháu chúng ta đâu có được sống trên một đất nước được mệnh danh là miền đất của cơ hội (Land Of Opportunity). Thế thì, đã 25 năm rồi, cũng đã khá trễ, nhưng vẫn còn kịp để chúng ta cùng tụ hội về, cùng nhau nói một lời CẢM ƠN đến những Ân Nhân Việt Mỹ, CẢM ƠN Nước Mỹ đã cho ta được sống cho ra con người với đầy đủ phẩm giá và hơn thế nữa, con cháu chúng ta nhìn về tương lai với một con đường thênh thang mở rộng để có cơ hội vươn lên và thành đạt. Cũng không thể phủ nhận, trong 25 năm qua, TRANG 161

    163 – H.O. và con cháu H.O. đã đóng góp một phần đáng kể để phát triển cộng đồng người Việt hải ngoại ở Mỹ. – H.O. và con cháu H.O. cùng những di dân Việt Nam khác, cùng những di dân đến từ nhiều quốc gia khác, đã đóng góp một phần không nhỏ để làm phong phú thêm cho cái Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ, một trong những miền đất hứa trên hành tinh nầy. – Hơn nữa, chúng ta xuất thân từ một đất nước biết quý trọng nhân nghĩa, thấm nhuần đạo lý qua những câu nghe thật đơn giản nhưng thâm thúy vô cùng: uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, vì thế H.O và con cháu H.O tìm cách đến với nhau, cho dù núi sông có làm cách trở đường về, hay có khó khăn một chút về tài chánh, nhưng sẽ cố gắng tụ hội về ngày HỌP MẶT 25 NĂM HO. VÀ GIA ĐÌNH để cùng dâng lời CẢM TẠ chung đến các Ân Nhân Việt Mỹ của mình và Nước Mỹ nhân mùa Thanksgiving Và mong rằng những người Bạn H. O. cảm thông được những khó khăn của Ban tổ chức nên đừng nghĩ đơn thuần đây là một bữa tiệc hội đoàn để so đo thiệt hơn một chút về tài chánh, và cũng đừng vì những bất đồng nào đó với nhau giữa những cá nhân, của một hội đoàn, làm ảnh hưởng đến quyết định tham dự của mình. Hãy tha thứ ai đó nếu có một lần họ lầm lỡ. Hãy đến với nhau như những người có một thời đã từng sớt chia tủi buồn, khốn khó, hoạn nạn, Đó là lý do mà BTC HỌP MẶT 25 NĂM H.O, đã chọn ngày họp mặt Tạ Ơn nầy vào mùa Lễ Thanksgiving của Hoa Kỳ. Trong tâm tình đó, cá nhân tôi, và Ban Tổ Chức HỌP MẶT 25 NĂM H.O. VÀ GIA ĐÌNH rất hân hoan và vinh hạnh được đón tiếp quý bạn H.O. và gia đình trong ba ngày 7, 8 và 9 tháng 11 năm 2021 tại Little Saigon, thủ đô của người Việt tị nạn cộng sản, thuộc miền Nam của California. Xin gởi một lời chào rất thân ái đến toàn thể quý bạn H.O. và gia đình trong đại gia đình H.O. H.O. 6 Nguyễn Phán TRANG 162

    164 NHỮNG CÂU THƠ MỘT THUỞ QUÊ NHÀ NGUYỄN ĐÔNG GIANG Những câu thơ – một thưở quê nhà Anh đọc lại những ngày lạc xứ Ra đi ngàn dâu dặm lữ Thơ buồn nhật nguyệt cũng buồn theo Những câu thơ anh viết cho em Lẽo đẽo theo anh những ngày dong ruổi Bến nước vô cùng đâu là chặng cuối Bao giờ trở lại cố hương! Biết bao giờ trở lại cố hương Biển nước mang mang đoạn đành ngoái lại Đâu là quê hương mây mờ quan ải Chỉ biết lòng mình ruột thắt quặn đau Những câu thơ đầy ắp thương yêu Anh đã viết dành riêng cho Mẹ Chiến tranh về lấy đi tuổi trẻ Mẹ già con Mẹ cũng già theo TRANG 163

    165 Thưở quê nhà qua đò đi học Mẹ bới khoai cho con lót lòng Con qua sông kiếm đôi ba chữ Sau nầy đỡ khổ tấm thân Những câu thơ một thời xa xưa Viết chẳng hết muôn vàn kỷ niệm Non nước nghìn trùng anh còn dâu biển Em chẳng lấy chồng ở vậy làm chi Những câu thơ một đời yêu nhau Anh đọc lại những ngày lạc xứ Lưu vong hề cùn chân lữ thứ Anh tiếc hoài chẳng ở với em. TRANG 164

    166 Lời tòa soạn: Chị Lê Yên Chi là người bạn đời của Cựu Alpha đỏ Nguyễn Đức Thạch, K24. Tòa soạn Đa Hiệu hân hạnh giới thiệu bài viết của chị, và riêng tặng cho những ai đã một thời có những kỷ niệm với Lâm Viên, về người Đà Lạt, và một đời vẫn nhớ ngày tháng cũ trong ước vọng sẽ quay về: Để ngày mai về lại đỉnh Lâm Viên tôi sẽ hái một loài hoa không sắc! * 2/1971. Mùa Xuân vừa đến, tết đi qua nhẹ nhàng, êm đềm dễ thương như bao cái tết của ĐàLat, tưởng như trong gió thoảng mùi thơm của hương thông, hít nhẹ vào, như có cả mùi hoa cúc quì vàng, thoáng một chút rất nhẹ, hương của những đóa hoa đào còn nở muộn trên cành. Ôi! Sao mà hạnh phúc đến vậy, hạnh phúc khi ta được sống trong vòng tay gia đình, người thân, bạn bè. Chi có nhiều người bạn gái thân thương Hồng Phúc, Mỹ Duệ, An Phong… Và Chi cũng có nhiều người anh hiền lành vui tính như anh Đường, anh Phạm Tử Bình, anh Đỗ khắc Khoan, anh Ông Vĩnh Huấn, anh Ngọc Thạch và nhóm bạn thân của anh Đức Thạch như anh Dinh, anh Tẩm, anh Tiền, anh Huỳnh Ngọc Hùng, anh Lâm Thành Thanh… An Phong đến, đã nghe tiếng cười từ dưới con dốc : nhỏ Yên Chi ơi. Chi chạy xuống cùng dắt xe lên cho bạn, con dốc nhà TRANG 165

    167 Chi hơi cao, nghiêng nghiêng cong theo triền đồi ba trồng hoa kim châm vàng, bên phải là hàng trúc quân tử lên tận sân nhà với những dây hoa bìm bịp tím mọc dại hai bên lối đi. Bãi cỏ trước hiên nhà lúc nào cũng đều tăm tắp một màu xanh nhờ bàn tay bà nội chăm sóc rất kỹ, các anh ra chơi nhà cũng thường phụ bà khi bà làm việc. Dư âm của tháng tết vừa qua vẫn còn. An Phong về quê vào, hôm nay hai đứa rủ nhau đi chợ ĐàLat, ra Tăng Bạt Hổ ăn bún bò Thanh Thanh, rồi đi ăn kem Việt Hưng… An Phong là bạn thân của Chi người Huế, cũng như Hồng Phúc ở Trạm Hành, Phong học năm 2 CTKD, Chi và Phúc năm 2 Franciscain. Bobby sủa vang, hai đứa nhìn ra. Anh Đường đi với một người bạn, anh Đường học ở trường Võ Bị, Chi quen đã lâu rồi. – anh Dân bạn anh. Anh Đường đi du học ở Pháp được hai năm, về Việt Nam nghỉ hè, bỗng dưng thích đời binh nghiệp, nộp đơn xin vào võ bị ĐàLat. Anh rất hiền và tài hoa vì đã theo học trường dòng suốt thời trung học, anh có thể chơi giỏi nhiều môn thể thao như bóng chuyền, bóng tròn, quần vợt, anh đàn ghi ta và đặc biệt kéo đàn Violon rất hay. An Phong nghe Chi kể nên tò mò nhìn hai người mới đến, anh Đường thấp, mặt thông minh, người bạn cao hơn anh, mắt nhỏ nhưng toàn khuôn mặt toát ra một vẻ hiền lành. Qua những dè dặt ban đầu, càng vào chuyện càng thú vị, say sưa, An Phong nói chuyện hợp với anh Đường, hai người đều gốc Huế và cùng đạo công giáo nên hợp gout nhau, An Phong là một cô gái rất xinh đẹp. – anh Tôn Thất Đường dòng họ vua chúa, quí tộc đó nghe Phong. Phong và Chi cùng cười. Anh Dân người Nam, ít nói, hiền lành. Chi xin phép mẹ, rồi cả bốn người đi bộ ra phố Hoà Bình. Sau khi ăn ở Thanh Thanh, cả bọn kéo nhau ra Thủy Tạ uống TRANG 166

    168 cà phê, Cà phê Tùng ngồi ban ngày thấy kỳ kỳ buổi tối ngồi với bạn thân được hơn. Thỉnh thoảng những chúa nhật sau hai anh lại ra nhà, hẹn An Phong cùng ra, cả bọn ngồi tán gẫu, khi thì đi dạo phố, có lúc kéo nhau ra Thủy Tạ ngồi cà phê ngắm Hồ Xuân Hương, chiều là các anh về trường, Phong và Chi còn đi loanh quanh phố rồi mới về nhà. Những ngày hè của ĐàLat, gió lạnh nhè nhẹ, nắng êm êm, và có những ngày mưa bụi bay bay, các anh vẫn thường ra vào những ngày chúa nhật. Dọc theo con dốc nhà Chi hoa kim châm nở vàng dễ thương, mưa làm cây cỏ xanh tươi hơn, hoa nở thắm dịu dàng. Sau cơn mưa lòng người thường dịu lại, dễ gần nhau hơn. Cũng có những ngày mưa rả rích buồn buồn, tuy không dài lê thê như mưa ở Huế, nhưng mưa ĐàLat cũng buồn, nhất là với tâm trạng xa nhà như các anh lại càng buồn hơn. Tình thân thiết giữa anh em lại càng thân hơn. Cuối hè anh Đường rủ về nhà anh chơi, nhà anh ở số 11 Trần Hưng Đạo ĐàLat, đối diện với Dinh 2 Bảo Đại. Anh có một anh trai học ra kỹ sư lâm nghiệp làm trưởng ty và nhiều em gái, có em gái đầu là Ngọc học ở trường Virgo Maria với Chi, học trên một lớp. Mấy anh em hay rủ nhau xuống mé đồi thông sau nhà ngồi trò chuyện, xa xa thấp thoáng là cảnh hồ Xuân Hương, sau những rặng thông xanh thẩm là tháp TRANG 167

    169 Lycee Yersin. Nhà đẹp, tính tình cả nhà niềm nở dễ thương nên bạn bè ai cũng quí, có lúc anh Dinh, anh Thạch, anh Tiền, anh Hùng, anh Tẩm cùng đến chơi, những tiếng cười vang, hạnh phúc. Các em gái của anh thì phục vụ chè, cháo có khi bún bò, cả nhà ăn uống cười nói vui vẻ. Những chiếc lá trên cành đã đổi màu vàng, mùa thu dịu dàng đi qua, nắng nhẹ hiền hoà trên các cành thông, hôm nay anh Đường mượn được xe Jeep của anh Đàn ở Phan Châu Trinh bên Cô Giang cho cả hai đứa đi chơi quanh đập Suối Vàng, suối Bạc, nắng dịu chiếu xuống trên mặt hồ lấp lánh sáng như thảm vàng, thảm bạc. Tìm đến chỗ bãi cỏ đẹp nhất cả bọn trải tấm vải bạt dù ra, Phong, Chi và chị Hoa rủ nhau làm thức ăn, có bánh kẹp mặn và bánh ngọt để tráng miệng. Chị Hoa là bạn của anh ĐBT nhà ở trong Chi Lăng, chị đi tìm Chi ở Franciscain giờ bãi học và cũng là bạn với An Phong. Tình bạn thân thiết giữa 4 anh em càng ngày càng gắn bó, nhưng kỳ lạ vẫn chỉ dừng lại ở đó thôi, chưa một lần có một ánh mắt khác lạ, chỉ riêng trong lòng mỗi người có gì ấp ủ riêng tư thì không ai có thể biết. Hay vì ở đây tình anh em, tình bạn bè đã quá đỗi thân thương. Anh Đường nói : TRANG 168

    170 – Hai đứa nhóc ơi, sau nầy khi nào anh lấy vợ sinh con, nếu có hai đứa con gái anh sẽ đặt tên là Tôn Nữ An Phong, Tôn Nữ Yên Chi. Đứa con trai thì anh đặt tên Tôn Thất Bảo Quốc. – Á, à anh đặc biệt với tụi em vậy hả? – Có thật không anh? Những chúa nhật đi qua và nhiều chúa nhật nữa sau nầy, với anh Đường và anh Dân, chúng tôi vẫn chỉ là hai cô bạn nhỏ, dễ thương, thân thiết, gần gũi, có thể tâm sự được. Rồi mùa thu qua mùa đông đến. Những ngày tháng cuối năm của ĐàLat giá lạnh hơn, và đôi khi là những ngày tháng cô đơn, không có ai, không còn ai, các anh bận bịu với bao công việc và chúng tôi bận thi cử. Sau nầy An Phong kể anh Dân có một cô bạn tên Hương ở Đại học ĐàLat, không biết có phải vì hiểu lầm nên xa nhau, và qua chị Ngọc em anh Đường, Chi lại kể cho An Phong biết chuyện cô giáo Tho rất xinh bạn gái của anh Đường ở Sài Gòn. * * Những ngày mùa Đông ĐàLat lạnh và rất đẹp, cây anh đào hai bên đường trơ cành khẳng khiu đã bắt đầu nhú những lộc non. Các anh ra nhà với bộ dạo phố mùa đông may bằng dạ màu sẫm, dây biểu chương vàng nổi bật màu alfa đỏ trên vai. Năm nay các anh sẽ ra trường, Noel nầy sẽ không còn các anh ra chơi nữa. Noel năm trước, cả nhóm cùng đi dạo phố, ngồi cà phê rồi hoà vào dòng người đi bộ trên khắp mọi ngã đường ĐàLat, không khí an lành trong tiếng chuông nhà thờ đổ vang, đêm khuya kéo về nhà Chi ăn Reveillon. Má đã nấu bò và nướng gà, ba cho phép các bạn, các anh ở lại nhà. Bên lò sưởi ấm trong phòng khách, anh Đường đã kéo bài Dona Dona bằng cây đàn violon yêu quí của anh, điệu nhạc buồn lời càng buồn hơn, rồi anh đàn guitar cho Chi hát, Yên Chi thích bài Hương Xưa của Cung Tiến, Mộng Dưới Hoa của Phạm Đình Chương phổ thơ Đinh Hùng, cùng An Phong TRANG 169

    171 song ca bài Lời Cuối Cho Em rồi tất cả cùng hát những bài du ca, dân ca Việt Nam. Các anh chuẩn bị lễ ra trường. Ngày Y. Chi đưa thiệp đính hôn, các bạn của Chi có ai buồn không? Nói không buồn thì không thật lòng nhưng biết làm sao lý giải được tình yêu, có thể yêu người nầy, lòng lại thương người khác và lập gia đình với một người. Thời ấy, trong ý nghĩ của các anh, ngày ra trường càng không nên vướng bận càng tốt, để các anh khi ra đơn vị dấn thân dễ dàng theo mục đích của đời mình. Và một số các anh nghĩ đến chuyện lập gia đình, có con, để nếu hy sinh vì tổ quốc còn có hậu duệ để lại cho cha mẹ gia đình. Ngày lễ đính hôn, An Phong ra giúp trang điểm cho bạn, sẳn để chia tay bạn nghỉ học về Huế lập gia đình, Yên Chi mặc áo dài gấm vàng, tóc xoã dài tự nhiên. Sáng hôm đó anh VT Trung, anh ĐB Tẩm và TQ Diệu K26, em họ, cùng đi với Mẹ và chị giúp đưa sính lễ đến nhà Y. Chi. Tiệc tổ chức tại nhà trong không khí đầm ấm nhẹ nhàng, có Thanh Thanh (vợ anh Sơn), chị Hoa (vợ anh Tẩm), nhiều bạn bè K24 và bạn của chúng tôi Anh Dân ôm đàn guitar hát tặng Chi bài Love Story nghe buồn buồn cảm động… Tất cả đều đã là kỷ niệm. Nhưng tiếng đàn, điệu nhạc ngày đó nhắm mắt lại vẫn như còn văng vẳng bên tai. Ôi! Những ngày xưa… * Mùa hè đỏ lửa, các anh ra đơn vị, chiến tranh đã chuyển qua một giai đoạn khốc liệt, các anh chịu bao nhiêu cam go, nguy hiểm giữa lửa đạn quân thù, một số các anh K24 đã hy sinh, còn bao nhiêu người phải đối mặt với kẻ địch nơi chiến trường. * Anh Đường đã là đại đội trưởng trinh sát ở sư đoàn 7 bộ binh. Anh được gọi về học Cao Đẳng Công Binh tại Sàigon. Anh Đường cưới vợ, cô giáo xinh đẹp, bạn gái của anh. Đám cưới tổ chức tại nhà thờ, anh mặc lễ phục ngực đeo đầy huy chương, nét mặt vô cùng hạnh phúc. * Thời cuộc đổi thay, cuộc đời các anh cũng trôi theo vận nước. TRANG 170

    172 * 26/06/1975. Theo lệnh phát thanh từ radio kêu gọi các sĩ quan quân lực Việt Nam Cộng Hoà tập trung tại các địa điểm do họ ấn định, ngoài vật dụng cá nhân cần thiết, sĩ quan cấp uý mang theo 10 ngày lương thực và cấp tá là một tháng. Và rồi các anh đi không thấy trở về. Hôm anh Đường đi, chị Tho tiễn anh trong nước mắt, chị đang mang thai đứa con đầu lòng. Lúc chia tay, anh dặn chị, nếu là con trai đặt tên cho con là Tôn Thất Bảo Quốc, nếu gái là Tôn Nữ… Trại L2 Long Khánh. Các anh đi đã gần một năm, có liên lạc qua lại với gia đình vài ba bức thư.khoảng tháng 4/1976, người dân Saigon nghe có tin một trại tù cải tạo ở Long khánh bị nổ kho đạn liên tục trong mấy giờ liền, có nhiều người chết… Ai cũng lo lắng không biết có người thân của mình không? họ đã bị đưa đi đâu. * Tháng 7/1976 * Trại L6 Kàtum Tháng 7/1976 Yên Chi được giấy báo thăm nuôi ở Kàtum Tây Ninh. Trong khu tiếp tân của trại, được gặp nhau mấy giờ, anh Thạch kể về vụ nổ kho đạn ngầm dưới đất ở Long Khánh, về cái chết của anh Đường, của anh Phiếm, anh rể của anh Thạch, là hai trong số nhiều người chết hôm đó. Kho đạn nổ mấy giờ liên tục, trại viên hoảng hốt chạy tán loạn, đạn đủ loại, đủ cỡ, có trái nổ dưới hầm, có trái bị bốc tung lên trời nổ, có trái sau khi bay lên cao không nổ lại rơi xuống mặt đất, khắp nơi, khắp trại đều có tiếng nổ và mảnh đạn. Các anh mạnh ai nấy chạy tìm chổ ẩn nấp, anh Thạch chạy ra hướng bờ suối vì ở đó có những tảng đá to, anh Đường và một anh bạn chạy vào một konex đang mở cửa, thấy trong đó có một trại viên bị thương nặng lết được vào và đã chết, người bạn bỏ chạy ra ngoài, anh Đường cẩn thận đóng cửa konex lại. Sau khi ngưng tiếng nổ, bạn bè phát hiện ra anh Đường đã chết trong một nơi trú ẩn tưởng như quá an toàn. Một mảnh đạn cối trên cao rơi xuống đã xuyên chéo qua nóc konex và cướp đi sinh mạng của anh. Trong lúc chôn cất anh bạn bè có TRANG 171

    173 đập dẹp một thùng phuy bằng sắt dày, đục trên đó một cây thánh giá, tên họ anh và ngày mất để làm dấu sau nầy người thân của anh dễ tìm. Bạn bè cũng không quên đặt xâu chuỗi mà anh mang theo từ lúc đi trình diện vào giữa hai bàn tay anh xếp lại trước ngực trong lúc liệm. Khi anh Thạch được thả về, anh đã đưa chị cả của mình, với ba và một đứa em trai của anh Đường trở lên Long Khánh tìm mộ anh Phiếm với anh Đường hốt cốt mang về, anh được chôn trong một khu nghĩa trang Công giáo. Nhiều năm sau, Thạch và Yên Chi có về Thị Nghè thăm chị Tho và cháu Bảo Quốc, chị gầy và xanh xao nhiều, buồn bã thất vọng. Dầu đã nhận được giấy báo và di vật do trại gởi về, cũng như gia đình đã đi hốt cốt anh về cải táng chị vẫn không tin anh đã mất. Chị Tho về nương tựa với gia đình ở quê, nuôi Bảo Quốc, vẫn hy vọng một ngày anh trở về. Thời gian sau nghe tin chị lúc tỉnh lúc mê, lúc bình thường, lúc hoảng loạn la hét đập phá đồ đạc. Khi chị mất được an táng ở quê nhà. Bảo Quốc sống với ông nội trong sự đùm bọc của các bác và các cô. Ánh đèn vàng hiu hắt, khói trầm cay đôi mắt Em nằm đó sao thôi cười thôi nói Dáng buồn còn vương nét, mắt huyền giờ đã khép Em nằm đó như đang mơ mộng gì Em theo mây bay quên cuộc đời, đời đầy nghĩa thương đau Mây đưa em bay đi về trời và nơi đó em có nhớ tôi Nhạc Pháp lời Tuấn Dũng Những ngày ở trại L2 Long Khánh Anh Đường ngoài những giờ lao động ngoài rừng, những giờ tập trung nhồi sọ chính trị, lúc được nghỉ anh tìm nhặt một xắc marin cũ, rút chỉ từ các bao cát bằng vải, dùng những sợi nhôm dây điện mài nhọn đầu thành kim may một túi xách đi học cho con trai, anh tỉ mẩn may rất khéo, mặt ngoài còn đề giòng chữ ” Tặng Tôn Thất Bảo Quốc, đứa con trai ba chưa được thấy mặt “. Anh cũng mài vỏ đạn nhôm thành những chiếc lắc tay… Bàn tay tài hoa kéo violon, đàn guitar ngày TRANG 172

    174 xưa có lúc cũng khéo tay mài dũa may vá. Nghĩ tội và thương sao cho tấm lòng của anh. Người con trai tài hoa bạc mệnh, cuộc đời anh ngắn ngủi theo với vận nước suy tàn. Sẽ chẳng bao giờ anh có hai cô con gái nhỏ, để đặt tên Tôn Nữ An Phong và Tôn Nữ Yên Chi nữa rồi, phải không anh? Cầu mong linh hồn anh yên nghĩ ở cõi vĩnh hằng. Chúng em sẽ không bao giờ quên anh, người bạn, người anh thương mến, hiền lành, tài hoa. Không bao giờ quên anh. IL etait une fois un petit garcon Qui viva dans une grand maison Sa vie n’etait que joie et bonheur Et pour tant au fond de son coeur Donna Donna Donna Donna Tu regretteras le temp Donna Donna Donna Donna Ou tu etais un enfant * Qua tin nhắn của TT Sang K29, Thạch và Yên Chi liên lạc được với Tôn Thất Bảo Quốc, gặp được cháu tại Lái Thiêu Bình Dương. Bác cháu gặp nhau thật vui mừng vì cứ như gặp lại anh Đường ngày ấy thời trẻ, từ dáng người đến khuôn mặt. Bảo Quốc bán cơm ở trước khu công nghiệp Singapore, có vợ và hai con nhỏ một trai, một gái. Thương nhớ anh Đường, một số bạn bè K24 ở Việt Nam thỉnh thoảng lên thăm cháu. Giáng Sinh về, Tết đến các bác cũng hay mang quà cho Quốc và các con. K24 hải ngoại có gởi một số tiền tặng các cháu làm vốn. Những ngày K24 họp mặt hàng năm Bảo Quốc và vợ con cũng được báo để về gặp mặt các bác, các chú trong đại gia đình K24 VBDL. Saigon 7/ Kính dâng hương linh anh Tôn Thất Đường K24 – Tặng anh Ng.T.D TRANG 173

    176 -Các thân hữu, Các cháu T. T. N. Đa Hiệu, thế hệ 2 & 3. NỘI DUNG BÊN TRONG Khai Mạc lúc 11:00 am. Sau phần nghi thức chào cờ, phút mặc niệm và đồng ca Võ Bị Hành Khúc, là Lời chào mừng của anh Hội Trưởng Võ Minh Hoà Trưởng Ban Tổ chức, Lời Khuyến Khích của NT Tô Văn Kiểm K3 Chủ Tịch Hội đồng Tư Vấn và Giám Sát, và cuối cùng là lời khuyên nhủ của NT Chuẩn Tướng Mạch Văn Trường hãy giữ vững lập trường và lý tưởng quốc gia, và đề cao cảnh giác nghị quyết 36 của cộng sản. Anh Nguyễn Ngọc Khoan K22 trưởng Ban Nghi Lễ cũng là MC giới thiệu Các khóa tham dự picnic hè. Chị Đoàn trưởng Đoàn Phụ Nữ Lâm Viên, trưởng ban ẩm thực Picnic hè năm nay giới thiệu các quán ăn của các khóa, của ĐPNLV, của Các cháu TTNĐH phục vụ các món ăn đặc sắc khác nhau của mỗi quán. Chương trình năm nay cũng có một mục khác đặc biệt về sinh hoạt của Ban Xã Hội là giới thiệu và trao tặng 2 plaque tuyên dương và vinh danh của BXH Tổng Hội đến 2 vị hội viên đã có thành tích về đời sống gia đình như tấm gương sáng về đức hạnh và lòng thủy chung với người phối ngẫu. – Phía Nam là Đại NT K2 : CSVSQ Trần Phước đã có thành tích chăm sóc cho chị Thérèse Nguyễn, phu Nhân của NT trong 23 năm qua và hiện tại vẫn còn chăm sóc chị bị liệt nằm trong Nursinghome một cách chu đáo và tràn đầy yêu thương. – Phiá Nữ là chị đoàn viên ĐPNLN Thái nguyễn Kim Nhung, phu nhân của NT Thái Xuân Phú K4, chăm sóc chồng trên 10 năm ntại nhà một cách cẩn thận, chu đáo và đầy yêu thương. NT Chủ tịch Hội Đồng TV & GS trao plaque tuyên dương và vinh danh cho NT Trần Phước và NT Chuẩn Tướng Mạch văn Trường trao Plaque tuyên dương và vinh danh cho chị Thái Xuân Phú trong khung cảnh quây TRANG 175

    177 quần của ba thế hệ Võ Bị sum họp như một đại gia đình trong buổi picnic hè năm nay là thể hiện và phổ biến một ý nghiã: Ngoài chiến trường đã có những vị anh hùng mang tên võ bị, trong đời sống gia đình cũng có những tấm gương đầy mẫu mực về lòng chung thuỷ và yêu thương. Hội Võ Bị Houston chỉ nhận 2 tấm plaque của Tổng Hội nên dù gì thì mọi người chúng ta cũng vẫn trân trọng những người âm thầm phục vụ, hy sinh cho người thân của mình. PICNIC RỘN RÀNG Sau phần nghi thức, các vị lớn tuổi an toạ, tay bắt mặt mừng, bầu khí rộn ràng, tiếng cười, tiếng nói; ôi niềm vui khó diễn tả. Mọi người tuỳ theo khẩu vị tìm đến quán ăn và quán nước, nhìn cảnh ồn ào người qua lại các quán chúng tôi có cảm giác sinh hoạt cuả một hội chợ. 1/ Ghé Quán Café Bà Già 19, quán của các anh chị K19 tuy nằm khuất xa, nhưng rất được chiếu cố vì là nơi cung cấp café buổi sáng cho toán đi đầu tới park để dựng lều, cắm cớ thiết lập hệ thống phun sương, âm thanh. Quán café bà già cung cấp các loại giải khát đặc biệt café Starbucks và các loại chè, bánh ngọt, nuớc ngọt nước lạnh, hột é, sương sa. Trời nắng và nóng thì nước giải khát quí hơn vàng, 2/ Nằm khiêm nhường bên cạnh là Quán Cuội 13,14,15 cung cấp thực phẩm bò cuốn lá tiá tô, gỏi soài, bánh cuốn, bánh bột lọc, có hai gánh hàng rong, đặt trên bàn sạch sẽ với 4 thúng xôi có che lá chuối để tránh buị, lá chuối nhớ tới những kỷ niệm xưa ở quê nhà nay xuất hiện trên bốn thúng xôi, với đầy đủ quang gánh, thêm những nải chuối thơm ngon cần thiết cho phần ẩm thực, và những khay bánh bột lọc, cũng được che đậy lá chuối bảo đảm vệ sinh. 3/Đối diện quán Café Bà Già 19 có quán Bánh Mì thịt Nướng Thế Kỷ 20 của Khóa 20, cung cấp bánh mì thịt nướng thơm phức, nóng hổi. 4/Quán Bánh Mì Bò Kho 21 Jump Street của Khoá 21 cung cấp bánh mì với 2 nồi bò kho do chính tay chị Đạt K21 TRANG 176

    178 nấu, ăn một lần sẽ nhớ mãi. 5/ Quán Lá của K10 do chính tay các chị cuốn bò bía tại chỗ, được nhiều người chiếu cố. 6/ Sát con đường cái quan là Quán Yêu Nước của TTNĐH phục vụ thực phẩm hợp khẩu vị của thế hệ thứ ba như chips, hotdogs, juice, gỏi cuốn, sôi lá dứa nước dừa và 500 chai nước lạnh trong cooler. 7/ Đối diện Quán Yêu Nước là Quán Cóc Bên Đường, gian hành đầy đủ món ăn chính, như chả giò, cơm chiên, gỏi, bánh cuốn, heo quay bánh hỏi, bánh bột lọc, những ly trái cây được cắt sẵn, đựng trong ly trong có nắp đậy + một que tăm, được ứớp lạnh trong cooler, bảo quản vệ sinh và tiện lợi, đây là một sáng kiến tuyệt vời đối phó với thời tiết nóng bức, an toàn vệ sinh. Quán nằm sát ngay cạnh nhà rạp để các vị lớn tuổi khỏi mỏi chân đi xa. Quán thực phẩm này do đóng góp tài chánh của Quí NT gửi cho BTC, được giao cho chị Đoàn Trửởng PNLV đảm trách và điều hành 8/ Trạm Y tế : có 2 bác sĩ MD trực tiếp chăm sóc những trường hợp bất trắc xẩy đến. 9/ Lều của Sweet & Sassy Goups với năm nàng công chúa của thế giới thần tiên có mặt để làm đẹp cho các cháu gái và chụp hình lưu niệm THÀNH QỦA CUẢ BUỔI PICNIC BTC chúng tôi ghi nhớ những đóng góp tài chánh, quan tâm, khích lệ của quí NT, cựu Giáo Sư, quí hội viên dù không đến tham dự picnic năm nay và BTC cũng ghi nhận những giọt mồ hôi, vất vả của các anh chị và các cháu đã làm cho mọi người cảm nhận được tình tự Võ Bị thiêng liêng không có gì đánh đổi được. Giờ đây Quý Anh đang mỉm cười,hài lòng nhìn thành qủa của mình sau bao năm hy sinh tận tụy: khi nhìn đàn con của mình đẹp đẽ, khỏe mạnh, thành đạt, chúng ta phải hãnh diện về chúng nó là hình ảnh của anh, của chị mấy chục năm trước. Các cháu đã ý thức còn giòng máu của cha, của mẹ vốn bất khuất và biết chọn lựa, điều phải, điều hay đã tìm đến với nhau. Hôm nay cũng kỷ niệm sinh nhật thứ hai TRANG 177

    179 của Đoàn TTNĐH Houston, nay càng lớn mạnh hơn vì đã có thêm 15 thành viên mới sau buổi picnic này. Hoan hô các cháu. Gia đình Hội Võ Bị Houston thân thương cám ơn các cháu( con của các cựu SVSQ ) đã có mặt thay thế thế hệ cha chú để phục vụ trong đó có 2 bác sĩ MD để giúp khi cần cho vấn đề y tế, tuy chỉ có một tai nạn nhỏ cho một cháu thế hệ thứ 3, nhưng mọi người thực sự an tâm khi được chính bác sĩ săn sóc vết thương cho cháu bé. Niềm vui cũng được tăng lên gấp bội vì chương trình cắt bánh sinh nhật cho quý vị nào có ngày sinh trong tháng 8 đều được 5 công chúa của Sweet & Sassy Groups đứng hát vỗ tay chúc mừng. Đây là sang kiến tuyệt vời của thế hệ thứ hai Võ Bị Houston. Riêng phần văn nghệ cho buổi picnic thì không thể thiếu, các cô, các chú say sưa với những bản nhạc ưng ý nhất, tiếng vỗ tay thi nhau tán thưởng thật vui. Các cháu thế hệ thứ ba cũng đã đóng góp những tiết mục biểu diễn xuất sắc, vừa hát vừa đàn, hay qúa và tự tin quá. Một cảnh đẹp mắt và ý nghiã là phát phần thưởng cho các vận động viên tý hon sau khi các cháu cùng hát và khua tay theo nhịp bài hợp ca Đoàn TTNĐH như là một lời kêu gọi và hứa hẹn của các cháu. Với đà sinh hoạt này sẽ đem lại nhiều lợi ích thiết thực: -Sinh hoạt nội bộ càng phát triển, tinh thần đoàn kết Võ Bị càng gia tăng – Nhu cầu kế thừa phát triển, thế hệ thứ hai và ba thăng tiến – Thế hệ thứ hai sẽ nối tiếp những giá trị cao đẹptruyền Thống Võ Bị: giữ vững lập trường quốc gia dân tộc, yêu thương đoàn kết dưới lá cờ TVBQGVN. Di sản tinh thần Võ Bị Quốc Gia Việt Nam bất diệt. Ban Tổ Chức picnic nhổ trại, gấp lều, thu dọn và rời điạ điểm lúc 3:30pm bên ngoài nhiệt độ 110 độ F, nhưng có một luồng gió mát tâm linh thật êm diụ làm tan đi những mệt nhọc. Cựu SVSQ Nguyễn Trí Phúc K21 Tổng Thư Ký/Hội Võ Bi Houston TRANG 178

    180 HÌNH ẢNH NGÀY PICNIC HÈ VÕ BỊ HOUSTON TRANG 179

    181 TRANG 180

    182 TRANG 181

    183 TRANG 182

    184 THƠ NGUYỄN ĐỨC THẠCH Đà Lạt 1972 Sáng lạnh mù sương anh rời thành phố Điếu thuốc đầu ngày sợi khói mong manh Như cuộc tình ta gởi em nơi đó Bên tuổi đời ta chiến trận vây quanh Em ở lại hiền hoà như phố nhỏ Mắt tràn thêm bao nổi nhớ nhung xa Đêm lạnh ôm con chong đèn mắt đỏ Lời ru buồn như tiếng vọng phu ca Ban Mê Thuột 1974 Rừng âm u rừng hoang vu Đỉnh cao bạt gió lũng mù khói sương Lạnh ngoài da lạnh buốt xương Càng đi càng thấy quê hương mịt mùng Kinh Kha chẳng hẹn tương phùng Sao bờ Dịch Thuỷ người trông đợi người TRANG 183

    185 Khóa 31: Tập Họp! Tập Họp! 2021: Đánh dấu 40 năm sau biến cố lịch sử 30/4/1975 tại Nam Việt Nam. Dòng lịch sử vẫn luân chuyển, và Khóa 31 (K31) cũng không là một ngoại lệ. Khóa 31! Tập Họp! Tập Họp! Sau 4 thập niên, lệnh lạc lần này được phát ra không từ bục gỗ trên sân cỏ trung đoàn năm xưa! Mà đơn giản chỉ khởi đi từ một đề nghị của Đặng Bá Hùng H31. Rồi qua các tuyến thông tin điện tử, lời đề nghị họp khóa đã được K31 các nơi hưởng ứng như đang nghe theo lệnh tập họp. Thời gian có đổi thay, phương tiện có thay đổi. Nhưng lệnh tập họp vẫn vang vọng trong K31ers. Đúng vậy. Sau 40 năm dài trôi dạt, Khóa 31 phải tập họp. Để, ít nhất, có thể cùng tìm lại những ngày xưa với những ước mơ, những thao thức, những nhọc nhằn, và buồn vui của một thời mặc quân phục. *** Ngày N – 2: Hai ngày trước khi họp khóa Công điện từ vùng “cao nguyên” Tây Bắc, Oregon: Hi Quý & BTC, Có thể đón gia đình Sơn H31, gồm 4 người và tao từ phi trường Long Beach về khu tạm trú ngày mai lúc 9:31AM được không? Chuyến bay #1121. Cám ơn nhiều,- Hòa D31 Từ “bộ chỉ huy tiền phương”(!) tại Nam California: Hòa, Sáng mai thằng Chính sẽ đón mày và gia đình Sơn (4 người), tao đi đón thằng Truy và Hùng 9:30am, riêng thằng Trí (Canada) xuống phi trường LAX tự túc. -Quý B31 Ngày N – 1: 4:30 giờ sáng, Bắc CA: Xe sắp chuyển bánh, thì Hồng B31 nhẩy dựng: Chết mẹ, tao quên mất hàm răng giả! Thế là phải bốc PRC-25 di động gọi về và bà xã của Hồng phải lật đật TRANG 184

    186 lái xe lên gấp trao lại kỷ vật cho anh. Lịch sử đúng là một sự lập lại: Hơn 40 năm trước, có bữa tối mù, cả K31 phải bò trên sân cỏ trung đoàn để tìm hàm răng giả cho Hồng B31, rớt đâu mất tiêu khi đang thi hành lệnh phạt! 9:00 giờ sáng, Nam CA: Đã tăng phái xe đi đón các “chiến đoàn kỵ binh không vận tới từ Colorado, Oregon, và Texas. Còn lực lượng tổng trừ bị” từ Arizona, Bắc California thì tự túc di chuyển bằng đường bộ. 3:30 giờ chiều, Bắc CA: Sharp shooter Trác D31 ba lô, súng đạn (= chân ba càng và máy ảnh) lên vai, một thân, một mình, đu theo chiếc GMC, ngụy trang thành xe đò Hoàng (!), xuôi Nam tham dự cuộc tổng tấn công” đợt 2. Ai nhè, trúng lúc bị “đắp mô” (= Freeway 5 đang sửa)! Tới Nam CA thì đã 1:30 giờ sáng. Tưởng là quá trễ “khu tạm trú” đóng cửa, nên không tới trình diện. Đâu biết được giờ đó đang là giờ “cao điểm” của buổi họp tiền đại hội K31. Mở cửa 24/7: Tổng hành dinh của K31 – Có tên thiệt là Khu tạm trú là khu resort (wow!) cho thuê gần Disneyland, Anaheim, cho nên vô cùng thoải mái. Mà K31, 40 năm sau, thì cũng y chang như đang trong mùa tân khóa sinh: Cho thoải mái là có… bê bối: Tâm tình nè! “Chửi rủa” cán bộ nè! Còn “đòi đánh” cán bộ nữa chớ! Hai màn “chửi rủa” và “đòi đánh” cán bộ là màn giả giọng sao y chánh bản của Khóa 28! Hahaha Đêm California không chịu đi ngủ. Thỉnh thoảng, vẫn thấy xoẹt lửa. Còn “khói”? Thì vẫn triền miên! California đang hạn hán trầm trọng. Nhưng tới khu tạm trú K31 thì có “khát” cỡ nào cũng có dư nước giải nhiệt. Buổi họp tiền đại hội kết thúc lúc 2:30 sáng. Ngày N – 01/8/15: Khóa 31 Tập Họp. 6:00 giờ sáng – Có mặt đầu tiên là các thành phần “con bà phước” đang đồn trú ngay trong khu tạm trú. Rồi đến các “đơn vị” trú đóng tại địa phương. Sau cùng là vùng phụ cận Los Angeles, đông dân cư nhất của California. 9:30 giờ sáng – Tiếp tân. Buổi tiếp tân bỏ túi này quả tình đã hâm nóng không khí thân tình bằng những chuyện trò, cười giỡn ồn ào. Rồi vào hàng chụp hình lưu niệm. Chụp TRANG 185

    188 và K31 có mặt đều cười khà khà vì chuyện như dzậy nó phải là như dzậy. Tất cả còn lại sẽ luôn là những kỷ niệm. Họp mặt nào, hội ngộ nào có đến, thì rồi cũng sẽ phải ra đi. Cuộc họp của K31 cũng kết thúc vào 10:00 sáng ngày 03/8/15 khi K31 cuối cùng vẫy tay giã biệt “khu tạm trú”. Về lại San Jose, CA, Dương Thế Hồng B31 ghi lại cảm nghĩ: 31ers. Chỉ có 2 chữ tuyệt vời mới diễn tả được những gì đã trải qua 3 ngày rưỡi vừa qua. ( ) Từ Dallas, Texas, Đặng Bá Hùng H31: Đúng 5/5 tuyệt vời đến nỗi có bạn đã phải thốt: “10 năm ở Colorado không (vui) bằng 15 phút tại Westminster”. ( ) Đến những chia sẻ từ San Jose, CA, Phạm Đình Trác D31: Nói đến thời gian, ba ngày họp mặt đó qua nhanh quá. Gặp nhau trong phút chốc rồi chia tay. Xin ghi nhận sự gắn bó thiêng liêng của anh em trên toàn cầu. Hy vọng đây không phải là lần tao ngộ đông đảo duy nhất của anh em trên xứ cờ hoa. Trên đường trở về miền bắc California, con đường mọi khi đi qua thấy xa lắc nhưng hôm đó cứ như là một thoáng. 7 giờ nói chuyện ngày nhập khoá và những khốn khó khi mới đến xứ này thật vui và thấm thía. ( ) Từ Portland, Oregon, Trần Ngọc Sơn H31 (Lần đầu tiên tham dự đại hội Khóa 31 hải ngoại): Hi các bạn. Thật cảm động sau 40 năm nhiều người chưa biết mặt, gia đình tao đươc tiếp đón niềm nở và chân tình. BTC đã lo cho anh em nơi xa về rất chu đáo. Cho tao gởi cảm ơn đến tất cả mọi người. Một chuyến đi khó quên. ( ) Và sau cùng là những suy nghĩ rời của Nguyễn Đức An A31 gom góp dọc theo “đoạn đường chiến binh” qua nhiều tiểu bang: Tui rời ankato, Minnesota sau ngày nằm bịnh viện ng bà mấy thằng 31 ì muốn gặp m ặt đông đủ tụi nó nên tui phải long đong Chiều rồi mà tui phải vượt đoạn đường lái xe 00 miles để về Rapid City, South ak ota Trời xanh cao quá Hôm đó đoạn đường từ Sioux alls đến urdo, 250 miles, gió to sấm s t, rồi hails… cục nào cục nấy to như mắt thằng T n 31 trong m a huấn nhục! Mặc kệ, tui vẫn lái vì ngày tiếp theo phải bay về ri o na làm sinh nhật TRANG 187

    190 TRANG 189

    191 TRANG 190

    192 TRANG 191

    193 TRANG 192

    194 TRANG 193

    195 Dù đã hành nghề mấy tháng nay nhưng hắn vẫn chưa quen với cái cảnh giành giựt khách ở phía trước mấy cái rạp mỗi khi vãn tuồng, tan hát của giới xích-lô đạp. Nên đêm nay cũng vậy, đoán chừng tuồng cải lương sẽ vãn lúc 11 giờ, hắn rề xe đậu ngoài xa, cũng mong có người kêu đi như vài lần trước, chở chuyến chót trước khi về nhà nghỉ. Đang lom khom sửa lại cái nệm ngồi cho thẳng thớm thì có một người đàn ông từ phía rạp hát tiến về phía xe hắn, hỏi: – Anh có đi Bến Đá? Nói xong, anh ta tự động ngồi lên xe, không màng đề cập giá cả. – Anh cho hai chục. Ai cũng chở giá nầy, hắn đáp. – Không sao, anh đạp đi., người đàn ông nói như đang có việc vội vã. Đạp xe được hơn nửa cây số, ngang một khúc đường có nhiều hàng quán bán đồ ăn khuya, người đàn ông kêu hắn dừng lại trước một quán nhậu rồi nói: – Anh vô đây với tôi. TRANG 194

    196 Hắn hơi ngạc nhiên nhưng không muốn bỏ mất cuốc xe hai chục đồng, sẽ mua được hai lít gạo ngày mai, đành miễn cưỡng tắp xe vào lề, đi theo người đàn ông đến ngồi nơi cái bàn thấp ngoài sân. – Anh ngồi đi, để tôi gọi đồ ăn, người đàn ông nói với giọng vui vẻ. Khi dĩa lòng heo phá lấu và ly rượu thuốc (cỡ ly xâychừng) được mang ra, anh ta còn gọi thêm một tô cháo cá, nói thân thiện: – Tôi đãi. Anh cứ tự nhiên dùng một mình, tôi còn no. Rồi anh ta móc gói thuốc trong túi áo, rút một điếu quẹt lửa châm hút, và đặt gói thuốc lên bàn gần phía hắn, quay mặt ngó ra đường, không nói thêm lời nào. Hắn nghĩ, kệ mẹ, đang đói, tự nhiên được ăn, ăn cái đã rồi tính sau, nhưng trong đầu không khỏi phân vân, bỗng dưng mà chở một người khách lạ lùng? Vừa ăn vừa nhấm nháp chút rượu thuốc, hắn liếc mắt nhìn người đàn ông. Dưới ánh sáng mờ mờ hắt ra từ trong quán, trông anh ta trạc tuổi hắn hay hơn một chút với khuôn mặt xương xẩu, da ngâm đen và mái tóc dài bù xù như chưa có thời giờ đi hớt. Anh ta về Bến Đá, hắn đâu có lạ chỗ nầy. Đây là bến ghe thuyền đánh cá và hắn thường chở khách tới lui. Có thể anh ta là dân đi biển cũng nên? Phải mất hơn nửa giờ hắn mới thanh toán hết dĩa lòng, tô cháo và ly rượu trong khi người đàn ông vẫn quay mặt ra phía đường, liên tục hút thuốc lá. Hắn cảm nhận toàn thân ấm hẳn lên giữa trời khuya vì vừa có chút men luân lưu trong huyết quản. – Cám ơn lòng tốt của anh, tôi ăn xong rồi, mình đi chưa?, hắn tằng hắng. – Ờ, đi. Người đàn ông nói xong, đứng lên đi vào quán trả tiền. Hắn gò lưng đạp xe chừng hơn hai phần ba đoạn đường, bỗng người đàn ông cất tiếng: TRANG 195

    197 – Tôi đoán anh không phải là dân đạp xích-lô chuyên nghiệp? Phần đông họ đậu xe trước rạp hát, mời chào, dễ có khách hơn. Anh thì đậu ngoài xa? – Tôi vô nghề nầy không lâu nên ngại đụng chạm, phiền phức., hắn ậm ờ trả lời. – Tôi thì không thích cảnh chen lấn, xô đẩy lúc vãn hát nên thường đi ra xa một chút và ngồi xe anh là vì vậy. Lòng heo phá lấu quán đó nấu coi bộ được, phải không?, anh ta gợi chuyện. – Ngon lắm, cháo cá cũng không tệ. Cám ơn anh., hắn nói thực lòng. Người đàn ông giữ im lặng cho tới khi hắn đạp xe vào khu Bến Đá, mới khoác tay kêu: – Anh cho tôi xuống đây. Người khách bước xuống xe, móc túi, đếm tiền đưa cho hắn: – Tôi trả bốn chục vì quá khuya mà bận về anh lại không có khách. Biết đâu chừng tôi lại đi xe anh lần nữa? Dứt lời, người đàn ông bước nhanh, mất hút trong con hẻm tối. TRANG 196

    198 Đã quá nửa đêm, khu Bến Đá im lìm như đang say ngủ. Vài cột điện thả xuống mặt đường thứ ánh sáng vàng vọt, mờ ảo. Hắn đạp xe trở ngược con đường lúc nảy, tự hỏi người đàn ông có lòng tốt kia là ai mà cư xử hào sảng? Hay anh ta cũng đã từng tốt như vậy với nhiều người đạp những cuốc xe muộn chở anh ta về đây như hắn? Anh ta ăn mặc lôi thôi xập xệ, đâu có vẻ gì là người dư giả? Hay qua chính nỗi nhọc nhằn anh ta phải chịu đựng trong mỗi chuyến ra khơi thả lưới bắt cá, nên đã đồng cảm được sự mưu sinh khổ cực của người khác và tìm cách chia sẻ? Những lý giải để tìm câu trả lời cứ lởn vởn trong đầu, dù hắn đã nằm ngả lưng trên giường, nhắm mắt nhưng chưa thể ngủ được. Cuối cùng, hắn nghiệm ra một điều khá lạc quan là lòng tốt của người thiện ở đâu và thời nào cũng có. Thời đó là tháng 7 năm Nơi đó là thành phố Vũng Tàu. Gã ngụy tù là hắn, trở về đời kiếm sống bằng nghề đạp xích-lô đêm thâu và đã gặp một người khách tốt bụng. Nguyễn Văn Ngọc K26 TRANG 197

    199 Tiếp theo Đa Hiệu 104 QUỲNH DIÊN Bỗng có tiếng xích sắt cửa lắc nhẹ, tiếp theo một giọng nói đàn bà vang lên: – Em ơi, mở cửa cho chị vào, chị có tin của Nhật đây. Khúc Lan vui mừng khôn tả vì đã sáu tháng trôi qua chẳng nhận được một cánh thư của chồng, không cần suy nghĩ nàng vội mở cửa cho thiếu phụ lạ mặt vào nhà. Bà ta trên dưới 45 tuổi, mặc bộ đồ bà ba đen, da ngăm ngăm, nói giọng Bình Định. Không đợi Khúc Lan mời, bà ngồi phịch xuống ghế sofa lên tiếng: – Chị vội vã đến đây cho em hay, hiện chồng em đang được điều trị ở bịnh viện Qui Nhơn; nằm cùng phòng, sát với giường con chị. Nguyên do là lúc đi lao động, cậu ấy đạp phải mìn bị thương toàn thân nặng lắm không thể lao động được… thật ra trong cái rũi có cái may, điều trị xong chỉ làm việc nhẹ. Nghe vậy, nước mắt Khúc Lan tuôn trào không tài nào kìm lại được, nàng lấy khăn chặm mắt nghẹn ngào, trời đất như sụp đổ, mắt nàng hoa lên, đầu óc quay cuồng, chân khuỵu xuống làm các con sợ quá: – Dì Thu Hà ơi, Me xỉu rồi mau lên ngay. Thu Hà là chị con bác Hải của Khúc Lan, chị đi buôn hàng chuyến từ Sàigon ra Đà Nẵng, thường ghé nhà nàng nghỉ vài hôm để mua hàng đem về bán lại, kiếm lời. Mỗi chuyến đi, chị em gặp nhau chuyện trò tương đắc lắm. Nghe các cháu gọi Thu Hà hốt hoảng chạy lên ngay, thấy vậy bà ta liền kể rõ ngọn nguồn và khuyên nhủ: TRANG 198

    200 – Đây là chuyện lành chị em cô phải vui mừng mới đúng. Ở tù với Cộng sản khổ lắm, chúng bắt làm việc quần quật, bê trễ là bị đánh đập, chống đối sẽ bị cùm trong phòng tối, giải quyết cá nhân rất dã man, nhiều khi chết không rõ nguyên do. Nhân cơ hội này nếu em cô lo cho cậu ấy ra được là do phước đức ông bà để lại. Cậu Nhật thật quá quắt, làm tình làm tội lắm nên tui mới ráng giúp đó. Khúc Lan đã tỉnh lại sau khi chị Thu Hà thoa dầu cạo gió cho, nàng liền ngồi dậy hỏi: – Ồ, chị rành việc trong tù quá hả, em hơi thắc mắc đáng lý ra chồng em phải viết thư về làm tin chớ chị. Hình như bà ta mất bình tĩnh khi nghe Khúc Lan hỏi mắc mỏ như vậy nên lúc thì xưng chị ngọt xớt, lúc thì xưng tui nghe xẵng lè: _ Cô này thiệt, hôm nay là mồng 5 tháng 5 tui đang ngồi trước bàn Phật nhà cô, có Đức Quan Thế Âm chứng giám. Tui không muốn đem tin buồn đến cho gia đình cô nhưng vì một lời hứa với cậu Nhật mà chị phải lặn lội đến đây. Chị không ngờ cô đáo để quá, cô muốn hỏi cung tui hả? Không sao, vàng thiệt không sợ lửa bao giờ. Lý do cậu ấy không gửi thư cho cô vì bị thương ở tay thì làm sao cầm viết được chớ? À mà có phải cô tên Tôn nữ Khúc Lan người Huế, có 5 con, các cháu đều có 2 tên, một tên đi học, một tên được gọi ở nhà. Cháu gái thứ ba tên Khúc Loan đang ở với ông bà nội ở đường Trần Cao Vân đúng không? Ừ, mà tại sao tui phải giải thích dài dòng với cô chứ, thôi tui về đây, đúng là hai vợ chồng cô giống nhau y hệt… thật trớ trêu cho tui quá. Nói xong bà ta quày quả cầm lấy nón, chị Thu Hà vội ngăn lại: – Em gái tui còn trẻ người non dạ, nghĩ sao nói vậy, chị chấp làm chi, Khúc Lan ngồi xuống nghe chị ấy nói đã, chị xuống bếp nấu nước pha trà mời rồi lên ngay. À quên chị tên chi để tiện xưng hô? TRANG 199

    201 – Tui vô ý thật, nãy giờ lo nói chuyện mà quên xưng danh tánh, tui tên Ngọc Liên, các cô cứ gọi chị Liên được rồi, tôi là y tá trong bịnh viện cậu Nhật đang nằm điều trị đó. Khúc Lan nói hớt lời bà ta: – Chồng em già yếu lại bị thương nặng nên em lo quá. Ảnh nói giọng Bắc chắc khó nghe lắm hả chị? – Bộ cô không tin tui hả? nè tui đâu có dư công rỗi nghề, chuyện thất đức tui thề chẳng màng đến đâu. Chồng cô tuy đi tù nhưng trông rất trẻ, giỏi lắm hơn cô Khúc Lan đây 2 tuổi thôi, cậu ấy nói giọng Quảng Nam lơ lớ, có lẽ trước đây đi đánh giặc nhiều nơi nên nói pha giọng Nam. Chẳng qua nhờ tui làm y tá trong bịnh viện nên mới quen thân với bác sĩ trưởng, không phải ai cũng kề cận được đâu. Bà ta dài dòng kể lể…, khuya hôm đó như thường lệ, bác sĩ Thông đi thăm bịnh nhân, thấy mọi người đều ngủ hết. Nhân cơ hội đó tui mới nhờ ổng làm giấy chứng nhận con tui bị thương nặng để trại xét cho về. Ổng có vẻ do dự một hồi và nói: – Để tui suy nghĩ coi, việc này không phải dễ và nhất là phải kín miệng mới được nhưng… ổng ngưng ngang, ngó dáo dác rồi kề tai tui nói tiếp: Nhưng chị có đủ ba cây không tui mới lo cho con trai chị được. Tui mừng lắm gật đầu ngay và nói cám ơn mấy lần, không ngờ chồng cô còn thức đã nghe hết nên đề nghị tui nói giúp Bác sĩ lo cho cậu ta được về luôn. Tui hốt hoảng nên từ chối: Cậu đừng vội vàng quá, chừng nào bác sĩ lo cho thằng Huấn con tui ra đã rồi tui sẽ nói ổng giúp cho cậu sau. Ổng không thể lo hai người một lần đâu. Không ngờ cậu ta liền nổi nóng với tui và còn hăm dọa tôi nữa: TRANG 200

    202 – Chị đừng hứa Lào với tui nghe, ai mà tin chị nổi chớ? đợi con chị ra bịnh viện rồi chị dông luôn thì ai giúp tui đây? Nếu chị khăng khăng không nói giúp, tui sẽ la toáng lên cho mọi người biết đó. Nghe cậu ấy nói vậy tui đành phải gật đầu nhận lời cho rồi. Chẳng qua vì một lời hứa danh dự mà tui phải lặn lội đường xa về đây để cho cô hay cớ sự. Nếu cô tin lời tui muốn lo cho chồng cô sớm được trại tha cho về thì đem theo ba lượng vàng đi với tui ngay bây giờ. – Chị đã nói hết lời em phải tin chớ, để em xuống bếp nói cho chị Thu Hà của em hay đã. Nói rồi Khúc Lan xuống nhà sau, hai chị em to nhỏ với nhau một hồi: – Chị Thu Hà ơi, em nghĩ cũng chẳng có chi đáng lo, bà ta nói rứa mà em không có vàng đem theo thì chẳng hại chi phải không chị? Em đã trót nghe nên nóng lòng quá, trăm sự em nhờ chị nán lại vài hôm cơm nước, săn sóc các cháu dùm. À chị đeo cái đồng hồ của em để coi giờ nhắc các cháu đi học. Hai chị em mải nói chuyện không ngờ bà Liên đã đứng gần nghe lén, nét mặt đanh lại, thấy hung dữ chi lạ. – Thôi mình đi ngay kẻo trễ, chậm một ngày, lỡ công việc hết, việc này không lần lửa được. Nè nghe tui dặn đây nếu ra bến xe gặp ai hỏi đi đâu cứ nói đi thăm ông cậu ở Qui Nhơn nghe. Tóm lại bọn Việt cộng không thích các ông trong quân đội đâu, dè dặt vẫn hơn. Đang lóng ngóng chờ mua vé, Hùng một thanh niên xung phong trong phường trông thấy, dừng lại hỏi: _ Ủa chị Khúc Lan ra bến xe mua vé đi đâu hả, để em giúp cho, người đông chen lấn rất khó mua. TRANG 201

    203 Nghe vậy bà Liên vội nói: _ Thôi cô chuyện trò với cậu ấy đi, tui có giấy phép chứng nhận đi công tác, để tui mua được rồi. Dù sao chị em tui cũng cám ơn hảo ý của cậu. Khúc Lan chờ bà ta đi xa, rồi vội tóm tắt đầu đuôi câu chuyện và dặn Hùng: – Nếu chị đi hai ngày không về thì em nhớ báo cho công an phường biết. Chị nóng ruột quá, không biết hư thực thế nào, nhưng không đi thì không yên tâm em à. Bà Liên trở lại, có lẽ bà đã thấy Hùng từ giã Khúc Lan chăng? – Tui đã mua vé xong, chen khó ghê nhưng 1 giờ xe mới khởi hành, chừ mới 12 giờ, mình vào quán ăn trưa vẫn còn kịp chán. Tui đói lắm rồi, cô đã ăn gì chưa? Người bồi bàn vừa quay lưng đi sau khi đặt hai dĩa cơm sườn xuống bàn, bà Liên vội ghé tai Khúc Lan hỏi nhỏ: Cô đem theo vàng lá hay và vàng lẻ vậy?. – Em chẳng có chi hết, chị cứ đưa em vào gặp mặt chồng em trước thì bà nội các cháu tin sẽ xuất vàng ngay. Nghe Khúc Lan nói vậy, bà ta xịu mặt thở dài thườn thượt: – Trời ơi!, có vàng mới dễ ăn dễ nói, bộ cô tưởng dễ gặp mặt Bác sĩ trưởng khoa lắm sao? Khúc Lan năn nỉ: – Thôi chị đã hứa giúp chồng em thì giúp cho trót, hay chị để em về nhà hỏi thử chị em có chút đỉnh vàng không?. Chị ấy đi buôn nhất định có đem vàng theo, chị ngồi đây chờ em nghe, em đi nhanh lắm. TRANG 202

    204 – Ừ, thôi đành vậy, đi nhanh lên tôi không chờ lâu được đấy. Trời ơi, bộ đi ăn tiệc ăn tùng sao mà dắt con theo, tui chịu thua cô rồi đó, thật rắc rối cho tui quá. – Xin chị bớt nóng hãy nghe em nói đã, chị nói em không có vàng thì không thể vào gặp bác sĩ trưởng khoa được nên em mới dắt cháu theo. Chị cứ nói với ổng là cháu của chị thì ổn rồi, để cháu Nhân thấy mặt cha, bà nội cháu phải xuất vàng thôi. _ Được, được… đến nước này chẳng lẽ tui đuổi cô về hay sao? Tui ráng giúp cô lần cuối, nhưng thành công hay thất bại tui không dám bảo đảm đâu. Cuối cùng bà Liên, Khúc Lan và bé Nhân cũng lên xe. Lần đầu đi xe hàng vừa chật chội lại thời tiết quá oi bức, Khúc Lan như ngồi bên bếp lửa, lòng ngổn ngang trăm mối nửa tin nửa ngờ. Trái lại bà Liên quá an nhiên tự tại thấy ai bán gì cũng kêu mua rồi ù lì ra đó để nàng trả tiền. Ôi thôi, thỉnh thoảng xe dừng lại đón khách, Khúc Lan phải trả tiền hết lần này đến lần khác, kêu trời không thấu vì biết bị bà ta ép quá đáng. Như thế cũng đã yên đâu, bã kêu nóng thì nàng mua quạt giấy quạt cho bà, nhứt đầu thì lấy chai dầu xanh đem theo đưa ngay, dùng xong bà lờ đi không trả lui. Lại còn cái mục khát nước nữa chứ, ăn uống no nê bà kêu than đau bụng. Khúc Lan chìu tới bến, còn bị trách móc: – Bây giờ tui mới nói, cô đưa đồng hồ của cô cho bà chị tôi thấy hết, nhưng vì một lời hứa danh dự với chồng cô mà tui phải mắt nhắm, mắt mở giúp cô. Mấy lần tui tính bỏ mặc nhưng nghĩ lại thất đức quá đành phải… Vậy mà cô còn không hiểu tấm lòng của tui, hết vặn vẹo chuyện này đến chuyện khác làm tui buồn lòng quá chừng. – Thôi mà chị, em biết chị đã giúp người thì có bao giờ để tâm ba chuyện nhỏ nhặt, chị chỉ ưa làm khó một chút để cảnh cáo em, phải không? Đừng giận em hí, em xin lỗi nghe chị. TRANG 203

    205 Nghe Khúc Lan nói ngọt bà Liên mới tươi nét mặt lại, bỗng tài xế cắt ngang sự ồn ào của mọi người: – Đến Quảng Ngãi rồi, bà con xuống xe nghỉ ngơi ăn uống chờ mua vé đi chuyến tiếp nghe. Bà Liên lầm bầm trong miệng: – Thật bực mình ghê, cha tài xế này ưa giở quẻ quá, đã bảo đảm đi suốt đến Qui Nhơn mà chừ lại cắt cớ như vậy. Đúng là nói xuôi nói ngược rồi cũng huề vốn mà thôi. – Cũng tốt thôi chị Liên à, em chưa từng đi xe hàng bao giờ nên chóng mặt quá, mình vào quán trọ nghỉ ngơi cho khỏe, bề gì mai chị em mình cũng tới nơi, lo chi cho mệt hả chị. – Trời đất quỷ thần ơi! đã đến nước này mà cô nói tỉnh bơ như không, mình đi công chuyện chớ phải đi du lịch đâu mà cô nói nghe dễ ợt. Tui hỏi thật bộ cô không nóng ruột đi gặp chồng cô sao? Nè tui chịu đựng hết nổi rồi, tui lo lắng cho con trai tui quá, cô mau theo tui ra đường cái đón xe Vơ lua đi kẻo lỡ việc hết. Nói rồi bà ta bương bả đi trước, Khúc Lan lẽo đẽo theo sau, vừa đi vừa chạy mới theo kịp. Đang vội vã đi, bỗng nàng nghe có tiếng gọi giật lại đằng sau. Một người đàn ông mặc bộ com lê sẫm màu, đầu đội nón cối, tay xách cặp da nhanh chân bước tới. Chờ không lâu, thì thấy một chiếc xe lớn đang tiến đến gần, bà Liên vội đưa tay vẫy lia lịa, bác tài xế liền dừng xe lại, thò đầu ra nói: – Xe này không chở khách, chỉ chở bột thôi, nếu bà con cần thì còn một khoảng trống đằng sau xe. Mọi người đều đồng ý quá giang, tay cán bộ lên trước đến bà Liên, Khúc Lan và cậu bé Nhân lên xe sau cùng. Ai nấy đều mệt mỏi nằm xuống sàn xe đã có trải chiếu sẵn, nghỉ ngơi vì đã quá nửa đêm. Thình lình bà Liên nằm xích lại sát bên Khúc Lan và ghé miệng vào tai nàng thì thầm: TRANG 204

    206 – Này cô em, sắp đến đèo Rù Rì rồi, chỗ này cướp đường dữ lắm, bọn chúng có cả dao găm, búa tạ nữa. Cô có của kín thì đưa tui giữ cho, đừng sợ, tui có võ Bình Định, dù cho mười thằng đàn ông cũng không đánh lại tui đâu. Chẳng biết người cán bộ có nghe những gì bà Liên nói hay không mà ông ta lên tiếng trấn an: – Tui có súng đây, các người đừng quá lo lắng. Thật đúng người tính không bằng trời tính, chiếc xe tự nhiên tắt máy và dừng lại, giọng tài xế vang lên: – Xe bị hỏng rồi, cần phải sửa chữa, xin bà con cảm phiền. Ai muốn xuống xe thư giản một chút thì cứ tự nhiên. Đường về Qui Nhơn còn xa lắm nên xe sẽ đến trễ ngoài ý muốn. Bà Liên nghe vậy liền bước xuống xe, tên cán bộ xích lại gần thăm dò: – Cô và cháu nhỏ đi đâu đó, người đàn bà ấy là ai, quen biết ra làm sao mà đi chung? Nàng chưa kịp trả lời thì bà Liên đã hấp tấp lên xe nói to có vẻ giận dỗi: – Ối cái ông này, ông tán tỉnh em gái tui gì đó? Ông ta chỉ lắc đầu ra điều bất mãn nhưng vẫn giữ thái độ im lặng. Không khí lúc đó thật ngột ngạt, Khúc Lan nằm im thin thít, tay vỗ nhẹ vào mông con trai trìu mến. Hồi lâu bà Liên coi bộ hậm hực, nhịn không được nói thật to cốt ý cho ông ta nghe: – Tui đã dặn cô rồi, đừng có bắt chuyện với người lạ, tên cán bộ này không thương yêu gì chị em mình đâu. Chẳng qua thấy cô còn trẻ người non dạ, hắn muốn lợi dụng cô đó mà, sao cô ngốc quá vậy? Có tiếng cười gằn đáp lại: TRANG 205

    207 – Ồ cái bà này lãng xẹt, sao bà ăn nói bừa bãi thế, im cái mồm lại ngay tui không để yên đâu. Giấy chứng minh nhân dân đâu đưa đây coi, lý lịch không rõ ràng thì chớ có lắm lời với tôi đấy, nghe chưa. Bà Liên liền xây lưng lại, giả vờ ngáy như sấm, chân thúc nhẹ vào người Khúc Lan. Nàng tức cười nghĩ có lẽ bà ta muốn cầu cứu nên nói: – Ông ơi, mới đó mà chị ta ngủ rồi, chắc đi đường xa quá mệt mỏi. Hành khách chỉ gặp nhau phút chốc rồi ai về nhà nấy, làm khó chỉ làm gì, bỏ qua đi ông. _ Nếu bà ta cũng ôn hòa như cô, không làm nhục tôi thì tôi nào có bực tức làm gì? Đêm thật dài đối với Khúc Lan, chuyện lời qua tiếng lại giữa bà Liên và tên cán bộ làm nàng thao thức mãi chẳng phân biệt được ai là người tốt, ai là kẻ xấu. Mãi đến 9 giờ sáng hôm sau xe mới đến Qui Nhơn, bà Liên cằn nhằn: – Mấy thằng cha tài xế thằng nào cũng có chung một bản sao y hệt nhau, giỏi nhất là hay nói cà lăm, bực mình hết sức đó cô. Bác sĩ hẹn tui 9 giờ gặp mặt nói chuyện mà bây giờ chưa đến, còn phải đi một cuốc xe nữa, biết ăn nói làm sao đây. Thiệt mất uy tín ghê, bác sỉ Thông làm sao tin tui nữa đây? Cũng tại tui giúp đỡ cô nên mới gặp xui xẻo như vậy. Biết xe trở chứng thình lình giữa đường, tui thà đi xe hàng còn nhanh hơn. Khúc Lan trách thầm bà Liên vô cớ lại đổ tội cho nàng, bực quá. Thôi mình chỉ cần gặp được Nhật rồi thì mọi sự sẽ giải tỏa, mọi lo âu đều tan biến: – Nhật ơi, em đang đứng bên bờ vực thẳm anh có biết không? Xin Phật bà Quan Âm cứu khổ cứu nạn cho chồng con được tai qua nạn khỏi, bịnh tật tiêu trừ, con phát nguyện ăn chay ba tháng sám hối. TRANG 206

    208 Khúc Lan và con trai đi theo bà Liên không rời nửa bước. Hết xuống xe này rồi lại lên xe khác liên tục, tuy thắc mắc nhưng Khúc Lan ngại ngùng không dám hỏi một lời. Sau cùng bà ta đưa mẹ con nàng đến một công viên nhỏ tại ngã ba đường, gần ngân hàng rồi nói: – Cô và thằng nhỏ ngồi đây tui vào bịnh viện liên lạc với bác sĩ đã, độ nửa giờ sẽ trở lại. Khúc Lan lo sợ níu tay bà Liên: – Cho hai mẹ con em theo với, đừng bỏ rơi nửa chừng tội nghiệp em, chị Liên à. – Cô làm gì mà hốt hoảng lên vậy, níu kéo giằng co với tui giữa thanh thiên bạch nhật kỳ quá. Buông tay tui ra ngay kẻo thiên hạ đang nhìn kìa, không khéo họ lạị tưởng tui quỵt nợ của cô nữa. Thiệt phiền ghê, tui đâu có bỏ mẹ con cô giữa rừng, giữa rú mà ồn ào quá. Cô không đem vàng nên tui phải vào năn nỉ bác sĩ trước đã; hiểu chưa? Bây giờ 6 giờ, độ 6:30 hay trễ hơn một chút tui sẽ trở lại, nếu bác sĩ bằng lòng tui sẽ đưa cô và thằng nhỏ vào. À mà cô đưa tui cái giỏ đồ ăn để đem cho chồng cô luôn, chắc cậu ấy mừng lắm. – Không được, để lát nữa em sẽ mang vào luôn. Nhờ chị đưa dùm chồng em hai hộp sữa trước, em tặng con chị một hộp. Nghe Khúc Lan nói thẳng quá, bà Liên nhíu mày tỏ vẻ không bằng lòng, bà ta quơ mấy hộp sữa rồi quay gót đi thẳng một mạch. Khúc Lan và con trai đi quanh quẩn một hồi lại dựa gốc cây ngó ra hướng bà Liên vừa đi lúc nãy. Thỉnh thoảng lại hỏi mấy người đi dạo công viên mấy giờ, vài công an nhìn nàng, lấy làm ngạc nhiên đến hỏi tìm ai? Nàng chỉ nói vắn tắt đang chờ người bạn nhưng hình như họ nghi ngờ gì đó mà cứ đi qua, đi lại hoài. Lòng Khúc Lan nôn nóng, lo sợ khôn nguôi và tự nhủ thầm nếu bà ta lừa gạt không trở lại thì biết đường đất đâu mà về. Nàng chợt nghe người đàn bà dắt đứa nhỏ vừa đi vừa nói: TRANG 207

    209 – Thôi về nhà đi Dũng, con chơi ở đây lâu quá đã 6:30 rồi, ba con đói bụng sẽ rầy má con mình cho coi. Đúng lúc đó bà Liên trở lại công viên như đã hứa với Khúc Lan, tay chìa bức thư ra: – Nè thư chồng cô đây, đọc đi. Nhìn sơ mấy dòng chữ, Khúc Lan lắc đầu lia lịa: – Không phải thư của chồng em, anh Nhật em viết thư không bao giờ bắt đầu Em và Thành yêu quý của anh ; Thành là tên mà Nhật gọi con ở nhà không có trong khai sinh (Khúc Lan không hiểu sao bà ta biết tường tận vậy) ảnh thường bắt đầu thư như sau: Em và các con thương mến, nét chữ cũng khác hẳn. Bà Liên hơi khựng lại khi nghe nhận xét tinh tế của Khúc Lan nhưng nhanh nhẩu khỏa lấp: – Cô em sao nóng nãy quá, tui đã nói lúc ở nhà là chồng cô bị thương toàn thân không nhớ sao mà còn hỏi cắc cớ? Cứ từ từ đọc đi thì biết, cô thật rắc rối làm tui mệt quá nè. Khúc Lan vội đọc ngấu nghiến bức thư lời lẻ như sau: Đây là bức thư anh nhờ người y tá trực viết thay cho anh vì tay anh bị thương phải băng bó đau đớn lắm. Em đừng buồn nghe, ngay bây giờ em và Thành hãy về nhà gấp làm tờ đơn bảo lãnh, anh mới được tha về. Hôm sau em hãy nhớ đem tờ đơn có chữ ký của phường trưởng và ba cây vàng theo, anh nóng lòng lắm đó. Mọi việc có chị Liên lo liệu, chút nữa anh quên cho em hay, anh hứa cho chị ấy chiếc nhẫn một chỉ. Nhớ đến nhà trình bày mọi chuyện, ba mẹ sẽ cho em vàng ngay. TRANG 208

    210 – Ý, anh Nhật em không bao giờ gọi hai tiếng ba mẹ, vì ba mẹ chồng em khó nuôi con nên sinh ra ai cũng phải gọi cậu và vú từ hồi còn nhỏ kia. Bà Liên tỏ vẻ bực mình hết sức, vội nắm lấy tay Khúc Lan kéo đi, miệng nói: – Thôi chạng vạng rồi, cô mau theo tui ra bến xe mua vé về Đà Nẵng kẻo hết vé bây giờ. Mua xong bả còn tử tế trả tiền luôn và không quên nhắc ngày mai nhớ đem theo 3 lượng và một chỉ vàng, Nhật đã hứa để đền ơn. Khúc Lan và con trai lên xe thì trời sập tối, bé Nhân đói bụng liền đòi ăn, nàng mở cơm nắm định bới cho Nhật đưa ra, thằng nhỏ ăn ngon lành, nàng nhìn con ăn thương xót quá, chợt nghĩ ngợi: – Nghe nói không đem theo vàng mà bà ta vẫn chịu dẫn mình đi cũng lạ, có lẽ lợi dụng khỏi trả tiền vé xe và ăn uống dọc đường, tiết kiệm một số tiền cũng đỡ. Đến bến xe dừng lại, Khúc Lan dắt bé Nhân đi bộ về nhà chợt thấy mẹ chồng vừa trên xe xích lô bước xuống, bà Đoàn vui vẻ nói: – Kìa Khúc Lan chớ con dắt thằng Thành đi mô mà tối hù mới về rứa? – Vú ơi, có thể chị Thu Hà và mấy cháu ngủ rồi, đèn đuốc tắt hết. Để con tìm chìa khóa mở cổng, vú vô nhà uống chén trà rồi con sẽ trình bày đầu đuôi công chuyện. Khúc Lan nhanh nhẹn pha trà bưng lên mời, chị Thu Hà nghe ồn ào vội ngồi dậy bước ra chào hỏi: – Chào bác, bác lên thăm mấy cháu hả, con cũng mới từ Saigon về đây mấy ngày thôi, hai bác và mấy em vẫn khỏe chớ. TRANG 209

    211 Bà Đoàn không trả lời Thu Hà mà quay qua Khúc Lan vô đề ngay: – Vú mới dắt con Khúc Loan ra Hà Nội thăm thằng Nhật chồng con đây, hắn ốm nhách có vẻ như phù thủng nữa chớ, vú đau lòng quá. Vú có nói cho chồng con biết: Cậu Kình sẽ lo cho con ra tù, Vú phải chung 3 cây vàng để ổng lo lót đó, cũng may nhờ ổng quen biết với đường dây nầy. Bực mình quá, thằng Nhật trả lời làm vú chưng hửng: – Vú đừng tốn vàng vô ích, tại sao phải đem tiền dâng cho bọn đày đọa con? – Nói bậy không hà, con không muốn được tha ; bộ tính ở đây làm ma tù Cộng sản hay sao? – Vú mà chạy chọt cho con về là giết con đó… rồi hắn nhỏ giọng: Con không về cũng không chết rục xương trong tù mà con sẽ đi Mỹ. Nghe thằng Nhật nói rứa, vú hoảng quá tưởng đâu nghe lầm, bộ thằng ni bị giam lâu quá rồi quẩn trí, sắp điên rồi hay răng hả Khúc Lan? Con phải đi thăm khuyên nhủ chồng con mới được. Đợi cho mẹ chồng nói dứt lời Khúc Lan do dự một hồi mới thưa: – Ủa1 Vú ra thăm anh Nhật răng không cho con biết, bộ Vú gặp mặt và nói chuyện với chồng con rồi hả? – Chớ Vú đặt chuyện nói cho con nghe làm chi, có chuyện gì đã xảy ra ở nhà mà con hốt hoảng lên rứa? Khi đó Khúc Lan mới kể rõ đầu đuôi câu chuyện. Nghe xong bà Đoàn thảng thốt kêu lên: – Trời ơi! con dâu và cháu nội đích tôn của tui bị người đàn bà đó gạt rồi, ngày mai không được đi mô hết nghe. Tụi hắn phe cánh lớn lắm, không lấy được vàng thì bọn họ sẽ tìm TRANG 210

    212 cách giết con bịt miệng đó. Vú từng hai thứ tóc trên đầu chuyện bịp bợm, tình đời tráo trở, Vú rõ như ban ngày. Nếu con hỏi xin vàng Vú cũng không đưa cho con mô, cũng may nhờ con đèo queo bám riết nên bà ta không thối lui được. Đã lỡ leo lên lưng cọp thì bả đành kiếm chát chút đỉnh ăn uống đi đường, tiền xe cũng đỡ và sẽ được đền ơn thêm một chỉ vàng nữa. Tóm lại đây là một cạm bẫy mà bọn lưu manh dày công dò xét, tạo dựng chứ không phải mình bà ta gạt mô. Thôi cũng nhờ phước đức ông bà ăn hiền ở lành nên mới tai qua nạn khỏi. Vú mừng con không mất của và còn mạng trở về là quý lắm rồi. Từ rày có ai đến nói lung tung phải kể cho cậu Vú nghe, không được tự ý quyết định một mình hỉ. Khúc Lan nghe mẹ chồng dặn dò quyết định ở nhà không vào Qui Nhơn nữa. Tưởng câu chuyện như tiểu thuyết này đã đến hồi kết thúc, nào ngờ… hai hôm sau người đưa thư đến nói lời chia buồn và trao cho Khúc Lan bức điện tín với nội dung như sau: Nguyễn Văn Nhật bị sốt xuất huyết đã mất ngày… tháng… Bác sĩ thông báo cho người nhà biết. Hãy đến bịnh viện Qui Nhơn nhận xác. Ký tên BS Thông và chị Liên. Bà Liên thật độc ác, không thấy nàng đem vàng vào liền đánh một đòn trí mạng lần cuối với hy vọng thế nào nàng cũng sẽ vào. May mắn thay mẹ chồng Khúc Lan cho hay vừa đi thăm con trai tại trại tù Hà Nam Ninh về, nhờ vậy nàng không bị bọn gian lấy 1 chỉ vàng, đoạt mạng thủ tiêu bịt miệng. Bà Đoàn còn nghĩ rằng chuyện này nếu bị lộ thì bà Liên và đồng bọn sẽ bị truy tố trước pháp luật. Ông nội bé Nhân vốn theo đạo Phật nên giảng giải cho nàng về nhân quả: – Lưới trời lồng lộng tuy thưa mà không lọt con à, phàm gieo nhân ác thì gặp quả xấu. Nhân quả rõ ràng không sai chạy mảy may. Trời Phật đã sắp xếp an toàn cho con và cháu Nhân về đến nhà rồi nên ăn chay niệm Phật, làm lành tránh dữ là cách tạ ơn ngài. Đừng nghe người ta xúi dại kiện cáo gây thù kết oán không tốt mô, đây là một bài học quý giá mà con phải nói cho bạn bè cùng cảnh ngộ biết để phòng thân. TRANG 211

    213 Nghe cha chồng khuyên nhủ hơn thiệt nàng rất cảm động. Vắng mặt mấy hôm, Khúc Lan mới ra chợ lại, bạn hàng ai cũng hỏi thăm ân cần. Nàng đem câu kể tường tận mọi chi tiết làm mọi người tranh luận sôi nổi, mỗi người mỗi ý người muốn Khúc Lan tố cáo, có người lại can ngăn, nghe ra ai cũng có lý riêng của mình Nhưng suy nghĩ cho cùng, tố cáo hành vi lừa đảo của bà Liên với bọn công an, những tên cướp ngày nầy, liệu có được ích lợi gì? Chuyện lừa đảo của bà Liên so với cướp ngày của bọn quan tham thời cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì nào có thấm vào đâu nên cuối cùng nghe lời khuyên ông nội của cháu Thành mà Khúc Lan cũng bỏ qua,.. Câu chuyện đã xảy ra hơn 40 năm qua nhưng nay hồi tưởng lại Khúc Lan cứ ngỡ như vừa mới hôm qua. Có đôi khi nàng bất chợt sống lại với những cảm xúc đau thương đó qua những giấc mơ hãi hùng mà khi thức giấc vẫn còn long lanh giọt lệ trên khóe mắt. Cho dù giờ đây đang vui sống giữa khung trời tự do, thênh thang mộng ước nhưng hỏi có mấy ai không ngậm ngùi khi nhớ lại những tháng ngày đau thương của Tháng Tư Đen năm 1975, ngày Quốc gia VNCH bị bức tử? Xót xa cho một dân tộc đã trải qua một giai đoạn lầm than và đen tối nhất trong suốt dòng lịch sử, mà vận mạng Tổ quốc chẳng hề do người dân định đoạt. Xin đốt lên một nén nhang để tưởng nhớ và tri ân các anh hùng liệt nữ, tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước, các chiến sĩ Quốc gia đã vị quốc vong thân và tất cả những dân lành đã hy sinh mạng sống trên đường vượt biên vượt biểm để đi tìm tự do. Cầu xin hồn thiêng sông núi hun đúc tinh thần đấu tranh và nghị lực của con dân Việt để sớm có ngày toàn dân vùng lên tiêu diệt bè lũ Cộng nô tham tàn, bạo ngược; cho Quê hương Việt Nam sớm được quang phục, cho người dân lành được tự do, ấm no và hạnh phúc, cho mùa Xuân Dân Chủ sớm lại nở hoa ở quê nhà Dù đã 40 năm mất nước, nhưng Khúc Lan không bao giờ nguôi ước vọng sẽ quay về khi đất nước không còn cờ đỏ sao vàng, TRANG 212

    214 PHÂN ƯU Nhận được TIN BUỒN: PHÊRÔ NGUYỄN VĂN HẠNH Cựu SVSQ /Khóa 19/TVBQGVN Cựu Thiếu Tá P. Tổng Quản Trị /Sư Đoàn T.Q.L.C. Vừa tạ thế lúc 05:05PM, ngày 08 tháng 5 năm 2021 Tại Thành phố Garden Grove, California, USA Hưởng thọ 77 tuổi. GIUSE PHẠM VĂN NHẬM Cựu SVSQ /Khóa 19/TVBQGVN đã tạ thế ngày 5 tháng 2 năm 2021 tại Westminster, California, Hoa Kỳ Hưởng thọ 75 tuổi GIA ĐÌNH CSVSQ/KHÓA 19/TVBQGVN Thành kính chia buồn cùng chị Nguyễn Văn Hạnh, Chị Phạm Văn Nhậm và hai Tang quyến. Nguyện cầu 2 linh hồn PHÊRÔ và GIUSE sớm hưởng Nhan Thánh Chúa T.M. Khóa 19 Cựu SVSQTrương Thanh Sương TÒA SOẠN ĐA HIỆU TRANG 213

    215 CÁNH HOA SƠN CƯỚC PHẠM PHONG DINH Tên thật: Phạm Quốc Thoại. Sinh quán: Cần Thơ. Sinh viên Đại Học Khoa Học, Cần Thơ. Thiếu Úy, Liên Đoàn 72 QY, Pleiku. Sau : Ở tù cộng sản ba năm. Năm 1990, định cư tại thành phố Winnipeg, Canada. Hoạt động văn nghệ: Năm 1971, đoạt Giải Khuyến Khích Kịch, Đài Tiếng Nói Quân Đội Sài Gòn. – Viết cho các báo: Phụ Nữ Diễn Đàn (Nam Cali), Việt Nam Nhật Báo (San Jose), Văn Nghệ Tiền Phong (Virginia), Thế Giới Mới (Dallas), Văn Hóa Việt Nam, Việt Báo (Houston), Rạng Đông (Atlanta), Thời Báo, SaigonToronto (Toronto), Người Việt (Montreal), Tự Do (Vancouver), Saigon Times (Cabramatta, Úc châu), các đặc san quân đội. – Cộng tác viết script trong chương trình video Asia Chiến Tranh và Hòa Bình; cuốn Chiến Sử QLVNCH được dùng làm tài liệu diễn đọc cho video Asia Người Lính ; đóng góp bài vở, tài liệu thực hiện video Asia 50 Nhật Trường. Tác phẩm đã xuất bản: – QLVNCH Trong Cơn Bão Lửa – Thiên Hùng Ca QLVNCH – Ngôi Cổ Mộ Nhà Họ Hứa – Ma Thần Trùng. – Chiến Sĩ Cộng Hòa Trên Bốn Vùng Chiến Thuật – Chiến Sử QLVNCH. *********** TRANG 214

    216 Thạnh đang nằm trong lán trùm chiếc mền nhà binh cũ rách vá víu rên hừ hừ. Chút gốc rễ của cơn sốt rét hồi còn chưa đi tù vướng phải trên miền rừng núi Kontum đang hành hạ, thì Hưng, anh lán trưởng bước vào ngồi xuống lay vai chàng: -Thạnh, anh có khỏe không, trong người anh thế nào? Đang ngất ngư con tàu đi vì cái lạnh buốt xương, lạnh chi mà lạnh kinh khủng, như một lưỡi dao mỏng cứa sâu vào từng sớ thịt, nhưng nghe câu hỏi thật… ngố của Hưng, Thạnh buột phải gắng mở mắt ra cự nự: – Anh hỏi lạ thật, nếu khỏe thì tôi nằm đây làm gì. Hưng vội xua tay phân bua: – Anh đừng hiểu lầm, tôi hỏi là có tin tức tốt cho anh thôi! Một người tù binh ở mấy năm trong trại cấm cố khổ sai thì có tin tức tốt lành gì ngoài mỗi việc được gọi tên cấp giấy cho về. Nên nghe có tin sốt dẻo như thế, một con bệnh sốt rét đang… hấp hối như Thạnh cũng phải chồm dậy. – Sao, tin tức gì, có phải anh nói là tôi sắp được thả về? Hưng lắc đầu, rầu rầu nhìn bạn: – Tôi cũng mong cho anh được về, nhưng không phải vậy! Thạnh chán nản, ngã đùng xuống, trùm mền rên tiếp: – Vậy thì kiếp tù khổ sai biệt xứ nầy còn có cái gì tốt lành nữa đâu! – Có chứ, cũng tàm tạm, anh nghe đã. Ông thiếu tá Đạm già yếu quá không chăn đàn bò trại được nữa, tôi đề cử anh thay thế. Anh thấy sao, chăn bò hay đi vác nứa trên núi, anh chọn cái nào. Cái này là tôi ưu ái cảm tình với anh lắm lắm nên mới đề nghị, nếu anh đồng ý thì ngày mai là ngày đầu tiên anh làm Ngưu Lang đấy. Nghe anh lán trưởng đề nghị cho một công việc lao động nhàn hạ thơm như múi mít, Thạnh lại chồm dậy lần nữa như vừa uống xong một viên thần dược xuyên tâm liên (*): – Anh nói thật chứ, đi chăn bò làm Ngưu Lang à? TRANG 215

    218 oanh liệt trong đời binh lửa của chàng. Thế mà cũng có lúc nó được việc, nhờ thế chàng có cái đựng nước đàng hoàng hơn các bạn tù. Nhưng điều kém may mắn nhất mà chiếc bình đông không đem đến được cho Thạnh, khi có một ngày một chiếc xe nhà binh kiểu Trung cộng, nho nhỏ giông giống chiếc Jeep Mỹ xịch vào cửa trường, mấy người lính cộng gọi tên Thạnh lên văn phòng, một gã có dáng vẻ chỉ huy mặt mũi đằng đằng sát khí gằn giọng hỏi : – Anh là trung úy ngụy Lê Văn Thạnh, quân báo? Thạnh ngơ ngác không hiểu: – Đúng tôi là Lê Văn Thạnh, nhưng tôi chỉ là lính bộ binh. Gã sĩ quan trừmg mắt nhìn người tù binh: – Anh này láo thật! Bộ binh với quân báo có gì khác. Anh mặc áo bộ binh nhưng anh đi học ở Mỹ, anh làm việc cho tình báo Mỹ, cung cấp tin tức cho chúng gây rất nhiều tội ác lên nhân dân. Chúng tôi đã nắm hồ sơ của anh rất rõ, anh đừng chối. Anh lên xe với chúng tôi. – Nhưng mà tôi không phải, đã vào đây rồi thì tôi chối các anh làm gì. – Không nói nhiều, có người đem đồ vật của anh ra xe rồi, anh muốn đi tự nhiên hay là chúng tôi dẫn anh đi? Lời lẽ tiềm ẩn chất đe dọa của gã sĩ quan phải được hiểu, được diễn dịch theo cách của người Miền Nam là chưa thấy quan tài chưa đổ lệ, hoặc một cách rất ư là kiếm hiệp hơn, rượu mời không muốn, muốn rượu phạt. Thế là Thạnh lóp ngóp đi theo, nói đúng hơn là bị còng tay áp giải ra xe, rồi hách xì xằng được ngồi xe Jeep Tàu đi thẳng vô khám Chí Hòa nằm đếm rận rệp. Thật khốn khổ cho Thạnh, làm thân thương binh mất hết một nửa cái chân, lẽ ra phe thắng cuộc cũng nên cho chàng được miễn trừ việc đi tù, nhưng chàng vẫn cứ phải mười lít gạo làm chuẩn đi học trong mười ngày. Bọn đểu cáng, chúng nói là đem theo mười ngày ăn đánh lừa phe ta, chứ chúng có nói là đi tù mười ngày đâu! Bọn chàng bị hố là vậy, đi tù mút chỉ cà tha, ăn mấy tấn gạo độn khoai, bao tấn bo bo không xay, sắn khô sắn lác,…mà vẫn chưa thấy về. Giờ đây không rõ ma xui quỉ TRANG 217

    221 Nói là nói thế chứ khi ông Thiếu Tá đi về trại rồi thì Thạnh lùa đàn bò mười mấy con đến bên một bờ suối đầy cỏ xanh tươi, rồi chàng tìm một cái cây cổ thụ nằm dưới bóng mát rung đùi lim dim thả hồn về thành phố phương Nam đã quá xa, tưởng tượng ngày trở về cố hương. Thạnh nào đâu biết rằng niềm mơ ước nhỏ nhoi đó của chàng sẽ trở thành một ảo vọng, bởi có mấy ông Tướng phe ta được cử đi sâu vào những nơi hoang dã nhất ở Thanh Hóa tìm địa điểm định cư vĩnh viễn bọn chàng và cả gia đình nữa. Miền Nam có miền đất khổ Quảng Trị, thì ngoài Miền Bắc cũng có Thanh Hóa, xứ nghèo muôn thuở. Định cư những người lính Việt Nam Cộng Hòa ở Thanh Hóa là một hình thức lưu đày vĩnh viễn, một cuộc hủy diệt êm thắm, dần mòn một quân đội cho đến khi người cuối cùng biến mất trên trái đất này! Thạnh đang nằm suy nghĩ lan man với những triết lý vụn vặt của chàng, thì có tiếng cười nói theo gió vọng đến, mà Thạnh có thể biết ngay có một nhóm đàn bà hay cô gái đang đi đến bên bờ suối. Thạnh ngồi nhỏm dậy nhìn ra, thì thấy mấy cô gái vận y phục dân thiểu số miền núi tuy nhiều màu sắc đẹp nhưng nước vải đã bạc, vai quảy gùi. Bên trong những chiếc gùi dường như chứa nhiều thứ, sợi dây đeo mỏng manh miết lên những bờ vai thon mảnh, chiếc gùi oằn xuống quá thắt lưng. Thạnh đoán có lẽ những cô gái đi xắn măng trên núi về, bởi họ từ hướng ấy xuống và trên núi thì măng tre rừng nhiều vô số. Rất khác với những cô gái Thượng đen đúa ở Kontum mà thỉnh thoảng Thạnh vẫn trông thấy họ quảy gùi đi trên đồi nương, những cô gái miền núi này trông mảnh mai, trắng trẻo và xinh tươi hơn. Các cô vận những chiếc áo chẻn bó sát vào tấm thân thon thả tràn đầy sức sống, ngực căng phồng, trông như những đóa hoa ngậm sương rung rinh trong những buổi sớm mai. Những thiếu nữ Thượng ở cao nguyên Miền Trung vận váy ngắn, vải nhuộm nhiều màu sắc nhưng sợi thô, trong khi các cô gái dân tộc Bắc vận váy dài, sợi tơ mỏng và mịn, trông như lụa gọi là hàng thổ cẩm. Trên đầu những cô gái chít một vòng khăn màu trắng trông tựa như khăn tang của người đang có đám ma chay, nhưng tình thực TRANG 220

    222 thì sau này Thạnh được biết chỉ là dãi khăn quấn đầu truyền thống của những cô gái Mường. Mấy cô gái vừa trông thấy Thạnh đứng bên bờ suối có chút sửng sốt, túm tụm lùi lại kêu lên: – Ái, tù ngụy kìa! Một cô trông có vẻ là chị lớn, bởi dáng vẻ khoan thai có gương mặt tròn, sáng như ánh trăng rằm đã nhẹ nhàng đưa tay ra ngăn lại: – Đừng gọi người ta như thế, tội chết! Thật ngạc nhiên! Thạnh cứ ngỡ chàng sẽ được nghe một tràng tiếng miền núi lạ lùng, ríu rít như tiếng chim, nhưng các cô lại nói tiếng Kinh thật nhuần nhuyễn và êm ái, tựa như tiếng suối chảy róc rách qua những ghềnh đá. Thạnh định thanh minh thanh nga với mấy cô về cái khoản danh xưng: – Chào mấy cô, tôi là tù nhưng không phải là ngụ… Thì đột nhiên chàng thấy xây xẩm, không gian quanh Thạnh như đảo lộn quay cuồng. Một luồng hơi nóng hừng hực như lửa nổ bùng ra trong thân thể Thạnh phùn phụt như muốn phún ra ngoài, đầu chàng nhức nhối kinh khủng như bị một lưỡi búa bổ vào. Cơn sốt ác tính quái ác lại hành hạ Thạnh, đêm qua là rét lạnh, hôm nay thì nóng. Thạnh ngã nằm dài sóng soài xuống trên bãi cỏ non bên bờ suối ngất xỉu không còn biết gì nữa. Thời gian lờ lững trôi qua, nhè nhẹ như cơn gió lướt qua cành lá. Thạnh mở bừng mắt ra ngơ ngác nhìn quanh. Hai khuôn mặt với ánh mắt lo âu nhập nhoạng lung linh trước đôi mắt mờ đục của chàng. Thạnh gượng nhổm dậy để nhìn cho rõ, thì chàng nghe giọng nói quen thuộc của ông bác sĩ Trí: – Anh Thạnh nằm nghỉ thêm chút nữa, anh còn mệt. Thạnh hiểu ngay, có lẽ bác sĩ Trí ở trạm y tế kiêm nhiệm luôn việc đem cơm ra đồng cho những người làm xa đã cứu sống chàng. Nhưng không phải vậy. Khi Thạnh nhìn sang để nhận ra cô gái dân tộc, định hỏi, thì bác sĩ Trí đã nói ngay: – Anh may mắn lắm đấy. Khi tôi ra đến thì mấy cô gái này nhóm lửa nấu cho anh uống thuốc cây cỏ, cơn sốt hạ ngay. Tôi chưa từng thấy loại thuốc Nam nào tuyệt diệu đến thế. TRANG 221

    223 Thạnh chống tay ngồi dậy nhìn cô gái nói: – Cám ơn cô nhiều lắm. Tôi tên là Thạnh, tù nhân trong trại Thanh Hồng, chẳng dám nào xin cô cho biết quí danh để tôi ghi khắc trong lòng ơn nghĩa thâm sâu này. Cô gái nghe chàng dùng những lời lẽ văn chương hoa bướm, nàng che miệng cười khúc khích: – Ông nói quá lời, cháu không dám nhận đâu, đây chỉ là việc nhỏ mọn không đáng kể chi. Còn… còn… tên cháu thì hèn mọn lắm không đáng để ông quan tâm. Được thể, Thạnh nài nỉ: -Thì cô cứ cho chúng tôi biết để chúng tôi ghi nhớ. – Tên cháu là… là… Chi Lan, Lê Chi Lan. – Trời ơi cái tên của cô quá đẹp, đẹp như nhánh lan rừng nở hoa trên cành cổ thụ này. Bác sĩ Trí tò mò xen vào hỏi: – Xin lỗi, tôi hỏi có khi không phải, cô chắc là người dân tộc nhưng sao có họ Lê, là họ người Kinh chúng tôi. Nàng Lan mỉm cười dịu dàng: – Cháu cũng tự hỏi thế, nhưng gia phả nhà cháu ghi cụ tổ là họ Lê… Mấy cô em xem chừng rất thận trọng không muốn giao tiếp với những người tù xa lạ nên đến kéo Chi Lan: -Thôi chúng ta đi chị ơi, không khéo anh Văn Thái ra trông thấy thì nguy. Chi Lan miễn cưỡng đứng lên, Thạnh trông thấy đôi mày của nàng nhíu lại tỏ vẻ nửa sợ hãi nửa phiền buồn: – Ừ thôi, mình về. Chào mấy ông cháu về. Thạnh còn cố vớt vát một câu: – Chúng tôi còn trẻ cô gọi thế chúng tôi áy náy lắm. Đôi má Nàng Lan ửng hồng, giọng nhẹ như tơ: – Cháu không dám, thôi chào các ông bọn cháu về. Bác sĩ Trí bước theo mấy cô gái dân tộc hỏi han thêm mấy chuyện, càng đi xa thì Thạnh càng trông thấy ông bác sĩ cười rất tươi, cuộc trò chuyện xem chừng tương đắc lắm. Thạnh rên lên trong lòng. Cái ông bác sĩ này tuyệt thật, hào hoa cho lắm, mới vừa gặp thì đã làm rung động con tim của những cô gái này rồi. Bác sĩ Trí trở lại ngồi xuống bên Thạnh kể lại: TRANG 222

    224 – Tôi theo cô Lan hỏi thăm toa thuốc hạ sốt của nhà cô để đem về phòng lúc anh em trong trại cần đến, thì cô nói đó là toa thuốc gia truyền, nàng phải hỏi ông cụ thân sinh trước đã. Tôi e rằng người ta ngại mình là tù phạm, giao tiếp nhiều rất nguy hiểm. Xem chừng mấy cô nhìn trước nhìn sau như sợ hãi những sự rình rập của bọn công an đâu đó. Hôm sau Thạnh lùa bò ra bờ suối, trong lòng chàng mênh mang một niềm ước mong điên rồ, rằng chàng sẽ gặp lại những cô gái dân tộc của ngày hôm qua. Thạnh ước ao rằng chàng sẽ lại lên cơn sốt hay cơn rét, cái nào cũng được, để Giàng (thượng đế của người thiểu số) báo cho Nàng Lan đến cứu mạng cho chàng lần nữa. Nhưng hoài công, tha hồ cho Thạnh cầu khấn Giàng như thế nào, ngài trêu cợt chàng sao ấy, hôm nay Thạnh khỏe khoắn lắm, chẳng thấy tí ti bệnh hoạn gì. Thạnh đang ngồi tưởng nhớ mông lung như thế, thì bỗng nhiên, trời ơi, Giàng đã nghe thấy lời cầu nguyện của chàng. Một đoàn mấy cô gái lại xuất hiện từ thượng nguồn con suối, vai vẫn oằn nặng những chiếc gùi tre. Rồi, Thạnh có nhìn lầm không, Chi Lan hiện ra trước mắt chàng như một nàng tiên từ thượng giới giáng trần, như nàng Chức Nữ xuống với Ngưu Lang. Nỗi xúc động và xôn xao trong trái tim làm chàng nghẹn lời, Thạnh ấp úng chưa kịp mở lời chào hỏi, thì nàng Lan đã lấy ra một cái sọt tre nhỏ, bên trong có một chiếc bình thủy (người Bắc gọi là chiếc phích) ngồi xuống bên cạnh, nhẹ nhàng chào: – Chào… chú, hôm nay chú có khỏe không? Từ ông xuống chú, trái tim Thạnh đập thình thình trong một nhịp điệu rộn ràng, chàng lắp bắp nói, tiếng nọ chồng lên tiếng kia: – Cám… cám ơn cô Lan, nhờ… nhờ thuốc của cô mà tôi hôm… hôm… nay khỏe, rất… rất khỏe. Nàng Lan lấy một cái chén sành nhỏ từ trong gùi, rót chất nước đậm nâu từ trong chiếc phích trao cho người tù: – Chú uống đi, thầy cháu nói bệnh sốt rét của chú phải uống bảy ngày mới dứt được cái căn của nó. Thạnh ngây ngất đón lấy chén thuốc ân tình uống ngay. Không chỉ uống bảy ngày liền mà uống liền cả ngàn ngày TRANG 223

    225 chén thuốc ân tình nầy từ cô Lan xinh đẹp thì chàng cũng muôn vàn cảm tạ Giàng! Và dẫu nàng Lan có trao cho chàng chén thuốc mà uống vào có chết ngay chàng cũng… cam lòng. Chi Lan lấy ra thêm mấy cái gói bọc bằng mấy tấm lá chuối rừng, thẹn thùng nói: – Cái này là của… của thầy cháu gởi cho chú bồi dưỡng. Còn gói này là chút măng tre bọn cháu gởi mấy chú trong trại cải thiện thêm. Thạnh không tin rằng chàng vừa nghe nói gì, chỉ nghẹn ngào đưa tay run run đón lấy mấy gói thực phẩm lí nhí nói lời cám ơn. Trong lòng Thạnh tự hỏi cái ông cụ tốt bụng nào đó và những cô gái này há không phải là những con cừu non trong hang ổ sói lang, họ không sợ bị vạ lây vì giao tiếp lân la với những người tù nguy hiểm như bọn chàng sao. Vả lại người miền núi vốn đã có cuộc sống rất cơ cực, đào đâu ra thực phẩm biếu tặng thế này. Nàng Lan đứng lên lo âu nhìn quanh nói vội: – Thôi chào chú bọn cháu đi! Ngày hôm sau, Thạnh biết thêm được chút ít về thân thế của nàng Lan. Chi Lan được phép cha tiết lộ cho Thạnh biết, họ Lê của nàng bắt nguồn từ thời Bình Định Vương Lê Lợi. Ông tổ giòng họ Lê của nàng là dũng tướng Lê Bôi. Nghe đến đấy, Thạnh sửng sốt kêu lên: -Trời ơi, hóa ra là một trong những vị anh hùng đã chém đầu tên tướng Tàu Liễu Thăng ở Chi Lăng đây mà, tôi… tôi… kính phục giòng… giòng họ nhà cô lắm. Nàng Lan tròn xoe đôi mắt đăm đăm nhìn người tù: – Chú… chú… biết rõ gia tộc nhà… nhà Lan như thế sao? TRANG 224

    226 Vẫn chưa hết sự xúc cảm, Thạnh gật đầu: – Chẳng biết ông cụ nhà cô và mấy cô có đọc bài Bình Ngô Đại Cáo của ngài Nguyễn Trãi, trong đó có nhắc đến công nghiệp của tướng quân Lê Bôi. Nhưng tôi vẫn không hiểu, các cô mang giòng họ Lê mà trông như những cô gái dân tộc. Nàng Lan mĩm cười: -Vùng Thanh Hóa này dân tộc Mường chúng tôi cư ngụ hàng mấy ngàn năm rồi. Thầy tôi nói ngày xưa ở Thanh Hóa, người Kinh và người Mường gần như là một, đều nói cùng một thứ tiếng Việt cổ, ông cụ tổ chúng tôi cũng là người Mường. Cô em gái của Nàng Lan xem chừng thái độ đứng đắn cùng tư cách hiền hòa của người tù đã thu ngắn dần sự xa cách, xen vào nhí nhảnh nói: – Chúng tôi được thầy dạy tiếng Việt và cả tiếng Hán nữa. Thạnh chấp tay làm một động tác rất xi nê Tàu kiểu Vương Vũ, Địch Long: – Bái phục, bái phục, tôi phục mấy cô sát đất… Thật kỳ lạ, tôi cũng mang họ Lê như các cô, nhưng không biết cụ tổ tôi là ai. Dáng vẻ ngộ nghĩnh pha trộn rất nhiều chất ngốc nghếch của Thạnh khiến cho các cô gái Mường không thể không bấm nhau cười khúc khích. Trưa ngày hôm sau, khi bọn con gái đang nói lời từ giã ra về, thì bỗng đâu một người đàn ông trong sắc phục công an vàng chói hiện ra quát tháo: -Hay thật cho mấy cô này, có đi khỏi đây không? Còn cái thằng tù phạm ngụy này, mày định giở trò gì với nhân dân đấy, tao sẽ báo cáo với trại, mày sẽ bị cùm một gông. Thạnh sửng sốt chưa biết trả lời thế nào thì nàng Lan đã run rẩy nói: – Anh Thái, cái chú này đâu có làm gì bọn tôi, anh đừng có hại người ta. Thạnh trông thấy đôi mắt của Thái, chắc là gã Văn Thái mà các cô khiếp sợ, long lên xanh biếc như mắt của loài lang sói: – Tù ngụy quan hệ với quần chúng là phải báo cáo. Em Lan không rõ chứ bọn này nợ máu ngập đầu, chúng ta tha chết TRANG 225

    227 cho chúng học làm người tốt là đã rộng lượng lắm rồi. Thôi mấy em bước mau, tôi tạm không lý đến chuyện này. Nếu tái phạm, làng xã có khó khăn thì tôi không che được cho các cô đâu. Làng xã nào, khó khăn là do ở hắn chứ còn ở đâu nữa, bởi chính hắn là công an của bản làng Mường. Thạnh hiểu ngay rằng, cái cớ sự này là do lòng ghen tuông mà ra. Thái không chịu đựng được cái cảnh người hắn từng nhiều lần ngỏ lời xin cưới mà nàng Lan từ chối, nay lại cười cười nói nói với người khác. Mà trời đất ơi, trong tâm tưởng của hắn bây giờ, gã tình địch lại là một tên tù ngụy nguy hiểm, tàn tạ tả tơi như thế kia. Hừ, đóa hoa lài cặm bãi cứt trâu. Thạnh nhẫn nhịn, chàng lặng thinh cầm chiếc gậy xoay người định lùa đàn bò đi, thì Thái đã chỉ vào mặt chàng hậm hực, lòng sôi sục nỗi ghen tuông: -Thằng tù ngụy, mày biết tay tao, tao sẽ báo trại cùm mày. Thạnh nổi nóng quay lại, máu lính trận ngày xưa bốc lên đầu: -Thì mà… anh cứ báo, cùng lắm thì nằm cùm vài tháng đâu có chết được ai nào! Thái giận dữ đưa tay lên cái bao súng ngắn giắt bên hông: – Mày… mày… láo, mày muốn…, mày không xứng một viên đạn của chúng tao. Thạnh ưỡn ngực: – Nếu anh muốn, anh cứ bắn, trước sau gì thì bọn tôi cũng chết. Chết trước không chừng… khỏe hơn! Nói thế thôi, chứ trong lòng Thạnh cũng có chút băn khoăn. Mẹ nó, chọc tức nó, nó phơ thật thì ra rừng mà ngủ với ma Mường. Chi Lan đứng che trước mặt Thạnh, sự sợ hãi người công an khiến cho mặt nàng tái nhợt, cố lắm nàng mới nói được: – Anh… đừng làm liều. Anh bắn người ta tôi… tôi… sẽ ra làm chứng trước làng… Đau đớn lẫn tức giận, Thái ném cho người tù một cái nhìn đầy căm thù, rồi lẳng lặng bỏ đi. Cũng may cho Thạnh, Thái không bắn. Đôi mắt buồn thăm thẳm của Chi Lan nhìn chàng với muôn ngàn lời tha thiết muốn nói. Thạnh nghĩ rằng mai TRANG 226

    228 sau dù có thế nào, đôi mắt chan chứa biết bao tình cảm kỳ lạ ấy sẽ luôn theo chàng đến ngày chàng xuôi tay nhắm mắt! Còn sống ngày nào thì ánh mắt đó vẫn theo chàng mãi mãi Lời hăm dọa của Thái đúng thật, Thạnh bị cùm trong phòng tối một tháng. Cái chân chăn bò của chàng được anh Hưng giao cho một ông Tá già khác. Nằm trong nhà đá lạnh lẽo, thân thể gần như trần truồng áp lên nền xi măng giá buốt, có lúc Thạnh ngỡ trái tim của chàng đã muốn ngừng đập. Ai đã từng ở nhà tù Thanh Hồng thì biết độ lạnh của đá núi về đêm tỏa xuống phòng giam như thế nào. Thân thể Thạnh gầy mòn dần, chỉ còn là lớp da hằn lên bộ xương bên dưới. Nằm trong nhà biệt giam, Thạnh không còn một chút khái niệm gì về thời gian. Chàng chỉ có thể biết được một ngày đã qua đi khi ánh mặt trời lên rọi vào khe hở nhỏ những tia sáng mỏng manh như những sợi tơ. Khi hoàng hôn xuống, căn phòng chìm ngập trong bóng tối dầy đặc đến đưa bàn tay ra cũng không thấy. Mỗi ngày Thạnh được bạn đồng tù đem cho hai lần cơm, nhờ thế Thạnh biết được chàng vẫn còn TRANG 227

    229 đang được sống thêm một ngày nữa. Nói phòng biệt giam cho nó trang trọng chứ thực ra nó chỉ là một cái chòi tường đất trộn rơm mái được phủ những tấm tranh dầy. Thạnh gần như bị bỏ nằm trần trụi trên sàn đất nện lạnh cóng, trên người chàng chỉ còn mỗi chiếc quần đùi. Sương xuống về đêm quyện lấy cái hơi lạnh của vùng núi Thanh Hóa tha hồ hành hạ tấm thân còm cõi của Thạnh. Khi lạnh người ta co rúm chân cong tận ngực, cơ thể giữ lại chút nhiệt ít ỏi, người ta cảm thấy bớt cóng hơn. Nhưng với Thạnh thì không thể. Chân bị cùm, chàng không thể nào cong người như một con tôm được, chàng chỉ có thể chấp hai bàn tay giá lạnh như băng lên chiếc ngực trơ xương, nghiến răng chịu đựng cái giá rét xé thịt, cắt da của miền Bắc. Thật lạ lùng, trong những giây phút mà người tù Miền Nam đang hấp hối, nấn níu những hơi thở mỏng như tơ, thì chàng lại rơi vào những cơn mộng đẹp tràn ngập ánh sáng và màu sắc rực rỡ. Thạnh rên rỉ như một con chó hoang sắp chết. Trời hỡi, ngài trêu cợt con làm gì, cứ ném con vào vực tối địa ngục có phải hơn không! Nhưng thượng đế dường như không đồng thuận với lời cầu xin của Thạnh. Một ngày, bỗng nhiên bác sĩ Trí được giao cho việc đem cơm vào cho Thạnh. Trí lắc nhẹ vai cái xác chết còn thoi thóp thở: -Thạnh… Thạnh, ngồi dậy ăn cơm. Tôi là Trí đây! Thạnh mở mắt nhìn, khuôn mặt Trí nhảy múa thành mấy mươi mảnh trong vùng ánh sáng mờ nhạt, chàng gượng hỏi: – Là bác sĩ Trí đây sao, anh em trong lán có khỏe không? Bác sĩ Trí đỡ bạn ngồi tựa vào vai chàng thở dài: -Anh em khỏe cả và gởi lời thăm anh. Anh em nhắn rằng, bất cứ giá nào anh cũng phải sống, anh không được chết. Chết tức là anh chấp nhận bại trận thêm một lần nữa!… Đôi môi khô nứt của Thạnh nở nụ cười buồn: – Mỗi ngày chỉ được hai chén cơm nhỏ xíu trộn với khoai mì ăn với nước muối, tôi không chết mới là chuyện lạ. Thạnh ngừng ăn nguớc lên, một tia hy vọng lóe soáng trong đầu: -Tôi hết bị cùm à? TRANG 228

    233 văn Bùi Bích Hà ca ngợi. Anh cũng là một dũng sĩ trong trận chiến Bảo Vệ Cờ Vàng cách đây hai năm. Bài viết của anh với lý luận sắc bén làm độc giả tôi hứng thú. Chắc là học Triết ở Viện Đại Học Đà Lạt. Thế thì vui rồi. Gặp người trong giới viết văn cũng như gặp bạn đồng hương, đồng nghiệp, đồng cảnh, đồng tình… Chữ nghĩa giúp người ta dễ nhìn nhau thân tình hơn. Chữ nghĩa soi rõ lòng dạ nhau, chẳng cần phải dùng lời khách sáo nọ kia. Xa cũng gần, nếu không, gần cũng thành xa. Lại phải nhờ ông Google tìm thủ đô Oslo ở đâu trên vùng Bắc Âu, tìm khách sạn, tìm bản đồ. Thời đại này, muốn tìm gì cũng có. Ông Google thông minh nhanh nhẹn đáo để, có thể gọi ông là đấng cứu nhân độ thế, giúp cho người biết bao chuyện đời chưa hiểu, chưa thấu. Ông giúp tôi giải tỏa biết bao thắc mắc, cái gì không hiểu ông cho biết ngay, không hề than vãn mệt mỏi. Do đó tôi hỏi xem có khách sạn nào tốt, giá tiền vừa phải, ở địa điểm gần ga tàu, ông chỉ ngay ” Comfort Hotel Borsparken”. Vào xem giá tiền gặp lúc hạ giá “flash” tôi búc ngay. Ngài Google thật là siêu! Đáng lý ra vợ chồng anh Thanh Tâm đến phi trường đón chúng tôi, nhưng vì anh có ” Rendez-vous” quan trọng với bác sĩ nên không đón được. Do đó nhờ anh P.T.A N. Đáng lý TRANG 232

    236 Anh chị Thanh Tâm và Khánh Hà đón tiếp chúng tôi với bữa cơm chân tình, thịnh soạn vói món cá Hồi đặc sản của Na Uy, cá Hồi nướng cuộn bánh tráng với các thứ rau sống mới ngon làm sao. Đặc biệt hơn, Na Uy có một loại tôm rất ngon, tuy bé nhưng cho thịt ngon ngọt và dai. Paris tuy có nhiều tôm cá từ khắp nơi đưa về nhưng không có loại tôm này. Tôi muốn hàn huyên với anh chị Thanh Tâm nhiều, nhưng nghĩ mình phận đàn bà, nên ngồi nghe qúy ông phát biểu lời châu ngọc. Chị Khánh Hà có cùng sở thích, chăm hoa phong lan. Lan Cattleya là loại lan khó cho hoa lần thứ hai trong nhà, nhưng nhà chị đã có hai chậu màu tím và trắng nở lần thứ hai rất đẹp. Hoa là một phần sự sống quan trọng như ăn uống hơi thở của những ai đam mê cây cảnh. Thế giới Hoa là thế giới của những tâm hồn trầm tĩnh lắng đọng. Hoa nở luôn đem tới niềm hoan hỷ cho người trồng, vì cuộc đời này mấy khi được có niềm vui. Nhà văn Tâm Thanh là người nói ít, kiệm lời, nhưng tôi biết anh chu đáo trong từng suy nghĩ. Anh cho tôi xem bức hình chụp cùng bạn đồng môn ở Viện Đại Học Đà Lạt xưa kia, có TRANG 235

    238 ngon thật! Oslo ít người Việt hơn Paris thế mà cũng xây dựng, gìn giữ được một ngôi nhà làm nơi hội họp cho cộng đồng VN xa quê. Thật là đáng khâm phục! Paris chia năm xẻ bảy các nhóm, hội đoàn, ít ai ngồi lại với nhau, mỗi người là một cõi trời riêng ta. Tôi chợt nhớ tới ông bà Nguyễn Hữu Nhật và Nguyễn Thị Vinh cũng ở Na -Uy, hỏi một vị ở Nhà Việt Nam, xin cho hỏi thăm. Qua điện thoại tôi được biết bà Nguyễn Thị Vinh già yếu đang ở nhà hưu dưỡng, còn ông Nguyễn Hữu Nhật bệnh hoạn sức khỏe yếu kém một mình ở nhà. Hai ông bà lấy nhau không có con cái, về già thật là neo đơn chiếc bóng. Mới hai ba năm trước, ông Nhật qua Paris ra mắt tác phẩm văn xuôi “Hoa Đào Năm Ngoái”, ông có nhờ tôi giới thiệu. Sách ông viết như một thứ nghị luận thời thế lịch sử VN từ thời vua Quang Trung Nguyễn Huệ đến thời Nguyễn Ánh lên ngôi, nghi ngút chữ nghĩa. Tôi đọc năm lần bảy lượt để hiểu nội dung, thôi thì thuận đâu viết đó. Đọc sách để cảm nhận, tôi ô-kê, nhưng để giới thiệu cho tử tế, không phải là chuyện dễ dàng. Những kẻ tài hoa một thời, văn nghệ sĩ VN nổi tiếng đã mất đi rất nhiều, chết vì bị tù đày, chết vì bệnh tật già yếu. Tuy đời người tàn dần qua năm tháng, nhưng họ lưu hương cho văn hóa đời sau. Hôm sau anh Ninh mời chúng tôi đến ăn cơm gia đình. Hiền thê của anh Ninh vui tính, nhanh nhẹn, người gốc Ninh Hòa xứ sở nổi tiếng làm nem. Tôi hỏi chị cách làm nem nướng, xứ lạnh bên đây làm nem khác với bên nhà, cần phải biết bí quyết. Quả nhiên chị Thức là người nhiều kinh nghiệm. Anh chị ấy đông con cháu, nên bữa cơm thật là vui vẻ. Nhất là khi Nhà Tôi trổ tài “hùng biện” về Tử Vi, khiến ai nấy đều chăm chú nghe. Tử Vi là môn “dự đoán thời tiết” của đời người, đề TRANG 237

    239 phòng bão táp mưa sa. Tôi không dám lạm bàn, vì phức tạp như sao trên trời. Trước khi về lại Paris, chúng tôi được anh Thanh Tâm tặng cho hai cuốn sách tựa đề “Thiên Nga Giữa Cõi Người” do Văn Học xuất bản 1999, và cuốn “Thiên Hương Về Trời” do tác giả xuất bản Anh Phạm Tín An Ninh tặng tập truyện “Ở Cuối Hai Con Đường”, tác giả xuất bản lần thứ ba. Chúng tôi đọc khi ngồi trên máy bay. Hai tác giả có hai lối kể chuyện khác nhau nhưng đều thu hút người đọc. Đến sân bay Gardermoen, thiên hạ đi Paris đông như kiến cỏ. Anh chị Ninh- Thức tiễn chúng tôi ba người đến tận cửa kiểm soát hành lý. Anh chị Thanh Tâm buồn tiếc không thể đưa chúng tôi về. Lần này dịch vụ kiểm tra khá kỹ lưỡng. Có lẻ tôi bị nghi ngờ đem theo trong người hàng quốc cấm nên bị rà soát tận tình, người kiểm soát nói gì đó bằng tiếng địa phương, tôi chẳng hiểu mô tê chi, tôi nói bằng tiếng Pháp, anh ta cũng chẳng hiểu chi mô, nên cho qua. Nước Pháp dạo này bị đám Hồi Giáo quá khích hăm dọa đủ điều. Dọa thì dọa, đi chơi cứ đi, chẳng ai sợ, sống chết có số. Yên vị trên máy bay, nhìn ra bên ngoài ô vuông cửa sổ, trời buổi chiều vẫn còn nắng. Nắng rất nhẹ. Mấy đám mây đan dính vào nhau trên bầu trời, nhìn mãi không thấy mây bay đi. Tưởng chừng như mây lưu giữ cho chúng tôi một mảnh trời trong ký ức. Và có lẽ, nắng chiều nơi đây ngừng trôi trong giây phút này… Paris tháng 8/14 Trần Thị Diệu Tâm TRANG 238

    240 Hương Xưa Ngày Ấy Vi Vân Trước 1975: -Vợ một Cùi Võ Bị, K20 Giáo sư các trường: -Trung Học Hàm Long-Kiến Hòa -Trung Học Tân Dân-Kiến Hòa -Trung Học Phụng Hiệp- Cần Thơ. Hiện tại: Còn đi làm Thỉnh thoảng viết bài cho các báo: -Báo Thời Luận (Nam Cali -Đặc san Đa Hiệu của trường VBQGVN – Việt Nam Nhật Báo- vietnamdaily ( on line ) – Bất Khuất của trường BB Thủ Đức ( on line ). Những cơn mưa cuối mùa ở thành phố tôi buồn hiu hắt, cái giá lạnh từ đâu bỗng về xâm chiếm tâm hồn. Tiếng mưa rơi nhè nhẹ, đều đều trên mái nhà khiến tôi liên tưởng đến những cơn mưa của một thời áo trắng. Tôi nhớ mãi những chiều mưa ngồi bên song cửa đọc thư anh mà xót xa thương cảm cho người yêu ở một phương trời nào đó đang lặn lội dưới mưa rừng gió núi. Những nỗi nhớ nhung, mong đợi, lo lắng, bâng khuâng của một thời làm người yêu lính trận bây giờ nghĩ lại thật đẹp, thơ mộng làm sao! Tôi chợt đưa tay sờ lên mặt mình, những vết sẹo đã biến mất, không còn nữa. Thật may mắn cho tôi nếu không được đặt chân lên đất Mỹ thì không biết giờ nầy cuộc đời tôi sẽ ra sao, về đâu? Tuy những vết sẹo ngày xưa đã hủy diệt tương lai và mộng ước của cả đời tôi nhưng tôi vẫn luôn hoài niệm về khoảng thời TRANG 239

    241 gian đó, những ngày tháng thật êm đềm, ngọt ngào với những nỗi vui, buồn, đớn đau và nước mắt của một thời con gái Tôi là con lớn trong một gia đình gồm 8 anh chị em, Ba tôi là một công chức nhỏ nên cuộc sống gia đình có phần chật vật. Để giúp đỡ phần nào cho gia đình, tôi phải đi làm thêm mỗi tối, hát cho một quán café ca nhạc. Trời phú cho tôi một giọng ca truyền cảm, trầm ấm nên tiền thù lao cũng khá hậu hĩ. Lẫn lộn trong đám người phức tạp nơi đó nên tôi hết sức dè dặt, giữ gìn ý tứ để khỏi mang tai tiếng vì mình còn là một nữ sinh đang cắp sách đến trường. Sau khi xong mỗi bài hát, trong khi chờ đợi hát tiếp tôi thường mở sách ra đọc để tránh nói chuyện với người khác. Nhưng một hôm có người bước vào hậu trường và đi thẳng tới trước mặt tôi, đó là một anh lính trẻ mặc đồ rằn ri với một bông mai trên cổ áo. Anh đứng nhìn tôi đang đọc sách, nhìn tựa quyển sách Hàn Yên Thúy, tức Bên Bờ Hiu Quạnh, của Quỳnh Dao, anh buông môt câu không mấy lịch sự: – Cô thích đọc loại sách nầy hả? Ủy mị lắm. Tôi khó chịu vì thái độ ta đây của anh ta, nên sẳng giọng: – Anh quen với tôi sao? Anh ta trả lời rất tự nhiên và đầy tự tin: – Chưa, nhưng sẽ quen mà. Tôi xin tự giới thiệu tôi tên là Thế Phương đang phục vụ trong binh chủng Nhảy Dù, mong được làm bạn với cô. Tôi chưa biết trả lời sao, nên lặng thinh. Phương giục: – Sao rồi? Cô có chấp nhận lời tôi không? Tôi nhìn anh dè dặt: – Anh nói bạn là thế nào? Nếu anh đến đây nghe nhạc thường xuyên thì cũng coi như là bạn của tôi rồi mà. – Không, tôi muốn nói là bạn riêng thôi. Tôi thấy anh chàng nầy có vẻ sỗ sàng quá nên nghiêm mặt lại: – Xin lỗi anh, tôi chưa nghĩ đến điều đó, vì tôi chưa quen biết anh nên tôi không thể chấp nhận, mong anh hiểu cho. Anh chàng vẫn lầm lì: TRANG 240

    244 khi đi làm dâu phụ cho một người bạn lấy chồng là một sĩ quan Nhảy Dù. Hai tuần sau đó chị vui vẻ báo cho tôi biết người yêu của chị đã về phép, nhà anh ở cư xá Đô Thành nhưng anh hẹn gặp chị ở phòng trà Mỹ Phụng. Chị Phượng bảo tôi đi cùng, tôi từ chối vì không muốn làm kỳ đà cản mũi cho hai người nhưng chị nói: – Anh Tùng có một người bạn đi chung, có em trò chuyện cùng anh ấy thì chị và Tùng sẽ được nhiều thời giờ tâm sự hơn. – Thì ra chị cần em đỡ đạn cho chị. – Được rồi, tùy em nghĩ. Em chịu đi chứ? – Dạ, cũng được thôi. Hôm ấy chị Phượng thật đẹp trong chiếc áo dài màu vàng thêu hoa kim tuyến, còn tôi thì chìm sâu với chiếc áo dài màu tím đơn sơ, buồn lặng lẽ. Tôi nghĩ rằng chị cần mặc đẹp, nổi bật vì có người yêu, còn tôi chỉ đi ké thôi nên chẳng quan tâm đến việc mặc đẹp hay xấu. Khi chúng tôi đến trước cửa Mỹ Phụng thì đã thấy hai anh chàng mặc quân phục Nhảy Dù đứng đợi sẵn. Chị Hồng Phượng có vẻ xúc động đưa tay chỉ về một anh: – Anh không mang kính đen là Tùng của chị đó. Tôi nhìn theo tay chị, anh chàng cao ráo, phong độ làm sao. Hèn nào chị hết lời ca tụng chàng. Còn anh kia thật đặc biệt, trời đã tắt nắng rồi mà còn mang cặp kính râm to tướng, chiếm cả gần 1/4 khuôn mặt. Khi chúng tôi đến trước mặt, anh Tùng chào hỏi và giới thiệu thì anh chàng kia cũng vừa gỡ cặp kính râm ra, tôi bỗng giật mình lùi lại, miệng ấp úng: – Anh là Thế Phương phải không? Anh chàng cũng vừa nhận ra tôi: – Ồ! Cô Bích Liên ở Cần Thơ chứ gì! Mấy năm rồi mà Liên không thay đổi lắm, còn tôi – Tôi nhận ra anh, chứng tỏ anh cũng không già thêm đâu. Anh Tùng nói: – Hay quá, không ngờ là người quen xưa. TRANG 243

    245 Bốn người chúng tôi cùng vào trong phòng trà. Anh Tùng và chị Phượng cứ tíu tít kể lể với nhau vô tình đẩy tôi phải trò chuyện với Phương. Chuyện ngày ấy, dù có một chút bâng khuâng thoáng qua hồn nhưng tôi cũng đã quên rồi con chim xanh chỉ dừng chân chốc lát trên một nhánh cây nhỏ để ngắm trời mây rồi bay đi. Giờ gặp lại Phương trông anh phong trần dày dạn hơn, đôi mắt đăm chiêu như có chút chán nản, muộn phiền. Anh nhìn tôi: – Không thể nào ngờ được gặp lại Bích Liên, tôi mừng lắm. Bích Liên vẫn còn đi học chứ? Có còn đi hát thêm vào buổi tối không? – Dạ, Liên không còn đi hát nữa để dành thì giờ học hành vì Liên đang học Đại Học Sư Phạm. Anh Phương có gì vui không? Trông anh già dặn và buồn hơn trước. – Liên nói đúng, tôi đang buồn vì người yêu vừa đi lấy chồng. Ngày trước khi tôi muốn làm bạn với Liên thì Liên lạnh nhạt hờ hững, tôi cũng không có dịp để tỏ bày tình cảm thêm với Liên. Sau đó tôi quen một người con gái khác ở Sàigòn và chúng tôi yêu nhau được hơn một năm rồi. Nàng học trường Régina Pacis, con nhà giàu, có lẽ vì vậy mà gia đình nàng chê lính như tôi nên cuối cùng thì tôi đành hát bài Sayonara để tiễn nàng về nơi chốn cao sang. Giờ tôi chỉ còn tìm vui với đồng đội trong những tháng ngày miệt mài hành quân. Tôi nhìn anh, một chút xót xa thương cảm: – Xin lỗi anh, ngày đó không phải Liên chê anh mà vì Liên còn nhỏ, còn bổn phận với gia đình. Hơn nữa Liên sợ làm người yêu của lính, lính cứ đi biền biệt, liệu mình có giữ nổi không? Nhưng bây giờ nhìn lại thấy chung quanh toàn là lính, bạn bè ai cũng có người yêu là lính cả nên Liên cũng bớt sợ rồi. Phương cười có chút giễu cợt: – Thế bây giờ Liên có dám làm người yêu của lính không? Biết Phương chọc mình tôi cúi đầu lí nhí: – Cũng phải xem là ai, có hợp tánh, hợp tình với mình không chứ anh. Phương gật gù: TRANG 244

    246 – Câu trả lời thật khôn ngoan. Liên à, mình có thể làm bạn không? Tôi chưa dám nói tới chuyện xa xôi, chỉ làm bạn bình thường để an ủi, chia xẻ vui buồn với nhau thôi. – Được chứ anh. Chúng mình chả là bạn từ ngày trước rồi sao? – Ừ nhỉ, Liên đã xem tôi là bạn rồi mà. Liên à, tôi có thể gọi Liên bằng em được không, Liên nhỏ tuổi hơn Phương nhiều. – Dạ, cũng được. Coi như anh là anh trai của Liên vậy. Phương nheo mắt: – Cô nầy gớm thật, định gài anh vào thế kẹt phải không? Anh không sợ đâu, lính Nhảy Dù thứ thiệt đó nha! Cả hai chúng tôi cùng cười lớn. Chị Phượng và anh Tùng nhìn sang ngạc nhiên vì sự thân mật của chúng tôi. Từ trên sân khấu giọng một người nam ca sĩ thật ngọt ngào, trầm ấm, nồng nàn với bản Love Story. Where do I begin, to tell the story, of how great a love can be. The sweet Love Story, that is older than the sea… There d never been another love, another time. She came into my life and made the living fine. She fills my heart, she fills my heart. With very special things, with angel songs, with wild imaginings, she fills my soul, with so much love Phương nhìn vào mắt tôi và nói nhỏ: you fill my heart. Tôi quay mặt chỗ khác: – Cái anh nầy, giỡn hoài. Nhưng rồi suốt những ngày đi phép của Phương, anh cứ quấn quít bên tôi. Anh đưa tôi đi xem phim ở Rex, Đại Nam hoặc vào hẻm bên hông rạp Casino ăn các món ăn miền Bắc. Có những chiều đứng trên bến Bạch Đằng nhìn những chiếc tàu Hải Quân rời bến, anh mơ ước được lướt sóng ra khơi như những chàng thủy thủ. Những lần ngồi bên nhau trong quán kem Lan Phương hay Givral anh kể cho tôi nghe về cuộc đời chinh chiến của anh, những vui, buồn, gian khổ, hiểm nguy, những trận đánh ác liệt anh đã tham dự. Anh kể TRANG 245

    247 về những sự hy sinh đầy dũng cảm của đồng đội, của bạn bè ngoài chiến trường, sự đau đớn, xót xa và nỗi uất hận khi nhìn đồng đội gục ngã Nghe anh kể tôi hối hận vì ý nghĩ sai lầm về lính trước đây của tôi. Tôi không còn sợ lính nữa và cảm thấy hình như gần gũi với anh hơn. Nhà anh ở trên đường Trần Quang Khải -Tân Định, anh dẫn tôi về nhà giới thiệu với Mẹ anh, Mẹ anh có vẻ mến tôi lắm làm tôi thật ngại vì bà tưởng tôi là người yêu của anh. Rồi anh trở lại với núi rừng, với chiến địa, tôi quay về nhà nối tiếp những ngày dài thầm lặng bên sách vở. Kỷ niệm của những ngày bên nhau đã làm tâm tư tôi bắt đầu thay đổi, tôi biết buồn bã bâng khuâng nhìn chiều nắng nhạt, biết thao thức thâu đêm sau những giờ miệt mài học hành, biết ưu tư lo lắng khi nghe tiếng súng vọng về từ xa xa, và cảm thấy một chút nhớ nhung ai đó. Những lá thư liên tiếp bay về từ chiến trường với những thương mến, quan tâm đã làm tôi gục ngã trước tình yêu của anh, tôi không thể phủ nhận tình cảm của mình được nữa. Rồi từ đó thư đi, thư về ngày càng nhiều hơn đã khiến tình cảm chúng tôi thêm đậm đà, gắn bó. Tôi đã thật sự trở thành người yêu của lính từ đó!… Chuyện tình của chúng tôi kéo dài gần hai năm mà Phương vẫn chưa về phép để thăm tôi. Chiến trường rực lửa, những tin tức về anh tôi chỉ được biết qua những cánh thư viết vội. TRANG 246

    248 Đơn vị anh được điều động đi khắp các mặt trận từ Pleiku, Kontum về Quảng Trị, Khe Sanh, Lao Bảo Đêm từng đêm tôi âm thầm cầu nguyện cho anh được bình yên nơi tuyến đầu trận địa. Nhớ nhung, lo lắng từng ngày cho chàng nhưng tôi không biết phải làm sao. Và một lần đó, lần duy nhất trong đời, tôi đã đi đến nơi dừng quân của chàng, cũng là chuyến đi định mệnh đời tôi khi chàng báo tin cho tôi biết chàng đang đóng quân ở Tây Ninh. Tôi đã hỏi thăm và dò dẫm đường đi, tôi bất chấp dư luận, lén cha mẹ, nhất quyết phải gặp chàng cho cả hai vơi thương nhớ. Vào thời bấy giờ những con đường quốc lộ thường bị VC đắp mô, gài mìn để phá hoại làm cản trở sự lưu thông của dân chúng và những đoàn công-voa chuyển quân tiếp viện đến các mặt trận của quân đội ta. Ngày đó tôi đang đi trên chuyến xe đò từ Cần Thơ về Sàigòn, vừa đến quận Cái Bè thuộc tỉnh Định Tường ( Mỹ Tho) trên quốc lộ 4 thì chiếc xe đi trước xe tôi bỗng ngừng lại thình lình vì có các anh binh sĩ địa phương ra chận lại bảo rằng phía trước có mìn, các chiến sĩ đang lo gỡ mìn để cứu đồng bào. Bác tài xế xe tôi trong lúc hoảng sợ, hấp tấp gài thắng thế nào làm chiếc xe bị lật ngang, lăn mấy vòng rồi rơi xuống đám ruộng khô bên đường. Kính xe bị bể nát văng vào hành khách gây thương tích rất nhiều người trong số đó có tôi. Sự việc xảy ra đột ngột làm tôi kinh hoàng, hãi hùng không còn biết gì nữa, chỉ biết mặt tôi đau buốt, máu chảy đầm đìa. Người ta đem tôi ra khỏi xe và đưa các bịnh nhân chúng tôi ngược về bệnh viện Vĩnh Long vì không thể đến Mỹ Tho được. Lúc đến bệnh viện, bác sĩ khám xong tôi mới biết là mặt tôi đã bị nhiều vết thương do miểng kính xe cắt. Ôi! Một người con gái đang tuổi đôi mươi với bao ước mơ, bao mộng đẹp mà phải mang gương mặt đầy vết sẹo thì còn đau khổ nào hơn? Tôi chợt khóc lớn, khóc thật lâu với viễn ảnh hãi hùng trước mặt. Khi tôi được xuất viện trở về nhà tôi đã bỏ dở học hành, trốn tránh bạn bè và cả Phương nữa, tôi sẽ không bao giờ cho anh gặp mặt. Sau một thời gian dài không được thư tôi, Phương đã hiểu lầm là tôi phụ bạc nên anh giận dữ viết cho thư tôi bằng những lời trách móc nặng nề. Tôi tan nát cõi TRANG 247

    249 lòng, đầm đìa nước mắt để vĩnh biệt một cuộc tình đẹp như mơ. Sáu tháng sau tôi được chị Phượng báo tin, anh Tùng cho biết là Phương đã cưới vợ, một người mà anh Tùng bảo rằng Phương chưa hề quen biết, đó là con gái của người bạn mẹ Phương. Thế là hết, là mãi mãi chia phôi, là trọn đời xa cách, là muôn thuở nhớ nhung, kiếp người bạc mệnh, bất hạnh như tôi số trời đã định còn biết sao hơn? Em chúc anh hạnh phúc bên người tình mới Phương ơi! Em chưa bao giờ phụ anh. Nhiều đêm thức trắng bên chồng thư cũ, bên những tấm ảnh của người yêu tôi nghe một nỗi tái tê dâng ngập tâm hồn. Thuở ấy mình bên nhau cùng xây bao mộng ước, cùng hướng về một tương lai tươi sáng. Nhưng giờ đây trong bóng đêm lệ em tuôn chảy âm thầm anh nào hay biết. Tất cả đã xa rồi phải không anh? Em nhớ làm sao thuở ấy, thuở anh còn ngồi hằng đêm trong quán nhạc để nghe em hát: Từ lúc vắng anh nên em thường buồn. Hay lang thang ngoài đường nhỏ không tên, hay ghi câu nhạc tình héo hắt Rồi thời gian cứ lạnh lùng trôi, tôi vẫn theo dõi bước chân anh trên vạn nẻo đường sương gió. Anh oai hùng, anh chiến thắng, danh vọng, tên tuổi anh càng sáng chói còn tôi lu mờ trong bóng tối âm u. Đến ngày tang thương mất nước, tôi theo người cậu di tản sang Mỹ. Tôi muốn trốn chạy những người thân quen, trốn chạy nơi đã từng cho tôi quá nhiều kỷ niệm, để lòng vơi đi những muộn phiền. Nơi đây tôi may mắn được quen với ông Anthony Saleno, một bác sĩ giải phẫu thẩm mỹ, gốc người Italy, ông đã giúp đỡ, chữa trị khuôn mặt của tôi. Sau cuộc giải phẫu, tôi rất ngạc nhiên và thật sung sướng vì khuôn mặt tôi đã trở lại gần như bình thường. Tôi vui mừng viết thư báo tin cho Ba Mẹ biết để các người yên tâm, để bớt đau khổ vì tôi. Nhưng có những chiều lái xe từ sở về nhà, nhìn con đường trước mặt chạy dài hun hút, nhìn dãy Big Bear Mt. mờ mờ ẩn hiện dưới chân mây, hoặc những lần lang thang một mình bên bờ Redondo Beach tôi bỗng thấy lòng nhớ anh da diết. Chính tôi đã hủy hoại tình yêu mình, TRANG 248

    250 chính tôi đã xô đẩy anh đến với người khác, giờ đây mọi việc đã lỡ làng, đã muộn màng làm sao tìm kiếm lại những ngày xa xưa ấy? Nước mắt tôi cứ mãi tuôn rơi trong những đêm sầu trăn trở, tôi đã sống với những ngày tháng buồn tênh và những kỷ niệm ngập tràn nhung nhớ. Mười lăm năm sau, tôi đi dự lễ giỗ cố Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, nguyên Tư Lệnh Quân Đoàn 4 Quân Khu 4. Trước đó ông đã từng là Tư Lệnh Sư Đoàn 7 Bộ Binh, vì kính trọng, thương mến ông nên các anh trong Sư Đoàn 7 BB làm lễ giỗ cho ông hằng năm ở Nam California. Thật bất ngờ, trong số người tham dự tôi đã gặp lại người xưa như một cơn mơ. Tôi lặng người, run rẩy đứng nhìn anh từ xa. Anh không thay đổi nhiều, già dặn, trầm tĩnh hơn, da dẻ hồng hào hơn ngày xưa nhưng ánh mắt vẫn buồn buồn như thuở nào tôi mới gặp, và chính nét buồn đó đã làm gục chết trái tim tôi. Tôi tiến lại gần anh và hỏi: – Anh Phương có còn nhận ra tôi không? Phương nhìn tôi, mở to đôi mắt, miệng lắp bắp: – Trời ơi! Lẽ nào tôi nằm mơ? Bích Liên đây sao? Có thật là em không? – Anh vẫn còn nhớ tới Liên sao? Liên cứ tưởng thời gian đã làm nhạt nhòa hình bóng Liên trong anh rồi. À, sao anh lại có mặt ở đây? Anh là dân Nhảy Dù mà, đâu phải là đệ tử của ông Tướng Nam? – Anh theo một người bạn đến thắp nhang cho ông Tướng, người mà anh rất ngưỡng mộ.thôi chúng ta ra ngoài kia nói chuyện tiện hơn, anh có biết bao điều muốn nói với em. Chúng tôi ra ngồi ở một băng ghế sau nhà và đã cùng nhau trút cạn nỗi niềm tâm sự. Phương cho tôi biết là sau khi tưởng tôi phụ bạc anh, anh tức giận muốn trả thù tôi nên đã cưới vợ. Anh buồn bã trầm giọng: – Anh đi biền biệt suốt tháng quanh năm nên người vợ chưa từng thương yêu của anh cũng chán nản bỏ anh theo người khác. Có lần anh được anh Tùng kể rõ hoàn cảnh em cho anh nghe, anh đã hối hận và viết cho em rất nhiều thư nhưng không có sự hồi âm nào (lúc đó tôi đã dời chỗ ở). Rồi trước TRANG 249

    251 biến cuộc 30 tháng xảy ra vài ngày, anh từ Đà Nẵng chạy về tới Nha Trang gặp một người bạn là thuyền trưởng Hải Quân đang chuẩn bị di tản, anh đã ở lại và cùng đi với các anh em Hải Quân đó. Khi đến Hoa Kỳ anh ở miền Bắc Mỹ mấy năm, sau đó anh tìm cách về California sinh sống và hy vọng gặp người quen để biết tin tức về em vì ở Cali. có nhiều người Việt Nam. Anh được biết tin Tùng đã chết trong tù, còn chị Phượng thì vì quá nhớ thương chồng và nhiều gian khổ nên cũng đi theo Tùng sau một cơn bịnh nan y. Anh vẫn chờ em, vẫn luôn cầu mong có ngày gặp lại em, không ngờ chúng ta ở cùng trong một thành phố mà trời cao thật trớ trêu. Thời gian dài đăng đẳng không có tin tức gì về em cả, anh đã tuyệt vọng và vì cần người nương tựa nhau để sống cho qua những ngày tháng buồn nơi xứ người nên hai năm trước đây anh đã kết hôn với một phụ nữ cùng làm chung sở. Anh không yêu cô ta nhiều nhưng nàng cũng là một người vợ hiền. Bây giờ gặp lại em anh hối hận sao mình quá hấp tấp. Tôi ngắt lời anh: – Thôi anh đừng nói nữa. Em biết đời em vô duyên, bất hạnh không dám mơ ước cùng anh chung bóng chung đôi. Lòng tôi chợt thấy xót xa cay đắng và đau đớn vô cùng. Bao nhiêu năm chờ đợi trong mỏi mòn tuyệt vọng, dù biết rằng chuyện tái hợp với người xưa không thể nào có nhưng khi nghe anh đã có người đàn bà khác tim tôi quặn thắt, tê buốt. Phương hỏi tôi: – Anh nghe Tùng nói em bị tai nạn anh thấy em đâu có gì khác lạ? Sự thật là thế nào? – Anh còn tìm hiểu làm chi nữa khi chúng ta đã không về cùng chung hướng đường. Đời đã chia hai lối rẽ! Thôi, hãy coi chuyện ngày xưa đó chỉ như một giấc mơ, tỉnh mộng rồi sẽ không còn gì. – Em giận anh phải không? Sao không kể lại chuyện ngày đó cho anh nghe? – Đúng thế! Em giận lắm. Anh đâu hiểu được cũng vì lặn lội đi thăm anh em mới bị tai nạn. Anh đâu hiểu được những nỗi đắng cay, đau khổ, tuyệt vọng mà em âm thầm chịu đựng, TRANG 250

    252 em cô đơn trong suốt cuộc hành trình dài đăng đẳng. Em vẫn cầu mong được gặp lại anh, vẫn chờ, vẫn đợi nhưng tất cả chỉ là bọt biển, và một cơn sóng lớn vô tình, tàn nhẫn đã vùi dập chúng không chút luyến thương Tôi cảm thấy thật tủi thân, bỗng dưng tôi oà khóc và ôm mặt chạy ra đường. Phương hốt hoảng chạy theo hết lời năn nỉ. Tôi không màng đến anh nữa, không cần nghe anh nói gì hết, tôi lên xe đóng mạnh cửa và gục xuống tay lái. Tôi cứ mặc cho nước mắt tuôn rơi, mặc cho con tim đớn đau. Tôi hận anh, tôi oán hờn anh, tôi trách anh là kẻ bội tình, đã hai lần bóp chết trái tim vô tội đáng thương của tôi. Cả tuổi xuân của tôi vì ai mà phôi phai tàn tạ, vì ai mà tôi lưu lạc tha phương xa cha nhớ mẹ? Vì tình yêu khờ khạo của tôi thôi. Tôi ngẩng đầu lên, lau khô nước mắt. Phương vẫn đứng bên ngoài xe miệng lâm râm những gì đó tôi không nghe được. Tôi nổ máy cho xe chạy hình như anh muốn chạy theo nhưng xe tôi đã rẽ qua con đường khác, một con đường rưng rưng buồn với hai hàng phượng tím giăng giăng. Hết rồi, một cuộc tình đã trôi qua không bao giờ trở lại, có chăng là nước mắt và thương đau. Thôi, người xưa ơi xin giã từ. Bây giờ và mãi về sau trong tim tôi chỉ còn một Trần Thế Phương của ngày xưa thân ái, của hương tình cũ. Nhưng Thế Phương đó đã chết rồi, chết trong ngày đất nước tang hoang, sụp đổ, và mối tình si của tôi cũng đã theo người thiên cổ Từ ngày đó tôi không bao giờ gặp lại Phương nữa. Chiều nay, đứng bên cửa sổ nhìn cơn mưa không dứt hạt, tôi bỗng thở dài. Ngoài kia những chiếc lá vàng đang bay lả tả sau một cơn gió mạnh vừa thổi qua, không gian vẫn một màu xám ngắt Tôi bước tới giàn máy hát đưa tay mở nhạc, những lời hát sao thật buồn như cuộc tình của tôi, Chuyện tình mười mấy năm qua, nay bỗng xót xa, những khi sầu giăng. Còn đâu ngày quen biết nhau, đã yêu anh rồi, yêu cả cuộc đời. Khi anh đã phụ lòng em đau thương anh để lại, xót xa vô vàn, chỉ là bội ước những lời hẹn thề mà lòng tái tê ( Tình Phụ). Vi Vân TRANG 251

    253 Lời tòa soạn: Tác giả sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn. Có bài đăng trên bán nguyệt san Tuổi Hoa từ những năm Hiện cộng tác cùng Thư Quán Bản Thảo do nhà văn Trần Hoài Thư và vài bạn văn chủ trương. Nhắm mắt cho tôi tìm một thoáng hương xưa Cho tôi về đường cũ nên thơ (Nửa hồn thương đau – Nhạc: Phạm Đình Chương – Ý thơ: Thanh Tâm Tuyền) Vâng, tôi đang nhắm mắt thả hồn mình về ngày xưa yêu dấu ở Sài Gòn Thuở mắt môi còn nồng hương sách vở. Thuở còn là cô bé nhỏ tóc bum-bê hạnh phúc bên gia đình và bạn bè yêu dấu. Làm sao mà quên được những ngày ấy Này là khu Đa Kao, nơi nhà và trường tôi ở đó. Nơi đó, tôi có Kim Phụng, cô bạn cùng lớp, ngồi cạnh nhau, rất xinh. Hai mắt to và đen láy. Tóc dài, thắt bím. Giờ ra chơi nào chúng tôi cũng vào quán bán bánh kẹo trong trường để mua quà ăn với nhau. Phụng nói hai đứa mình thân nhau như vầy hoài nghen. Tôi sung sướng gật đầu. Giờ tan học, Phụng có mẹ đến đón về. Còn tôi, vì nhà gần nên đi bộ. (Thời đó xe cộ rất ít, đường TRANG 252

    254 phố an ninh, nên học sinh tiểu học tự đi và về một mình chứ không cần có người lớn đưa đón). Từ trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng (nhìn sang bên kia đường là quán Mì Cây Nhãn nổi tiếng một thời) ra, tôi sẽ rẽ trái đi về hướng đường Nguyễn Phi Khanh. Đến ngã tư Đinh Tiên Hoàng Phan Thanh Giản thì dễ rồi vì có đèn giao thông. Tôi sẽ đi ngang qua rạp hát Asam, tiệm thuốc tây của dược sĩ Tống Lịch Cường, tiệm tạp hóa Mai Loan mà người chủ là bạn của bà ngoại tôi, nhà sách Chí Công. Ngang qua con đường nhỏ Huỳnh Khương Ninh, sẽ đến tiệm bánh ngọt Thanh Hương, rồi đến tiệm vàng Kim Phát, tiệm tạp hóa Chánh Long, tiệm bánh Thuận Xương Thỉnh thoảng gặp bác Quý, bạn của mẹ tôi, đi công việc về, thế nào bác cũng bảo chú xích lô dừng lại cho tôi lên xe về nhà. Còn như không gặp bác, tôi sẽ phải băng qua ngã ba Đinh Tiên Hoàng – Hiền Vương – Nguyễn Phi Khanh. Sẽ đi ngang qua quán cà phê của cô Chi mà giờ đây tôi mới biết là một quán nổi tiếng có nhiều văn nghệ sĩ hay đến. Gần đó là văn phòng bói toán của cụ Ba La. Đi một chút nữa là đến con hẻm có hai dãy nhà độ mươi – mười hai căn, mà nhà tôi ở căn cuối dãy bên phải. Đó là một cái xóm mà tình bạn bè và láng giềng rất thân thiện, thuận hòa, chẳng bao giờ nghe tiếng chửi lộn hay cãi vã. Tôi hay chơi banh đũa, nhảy dây hay nhảy cò cò với Marie, Nicole hai chị em lai Pháp, chị Loan và Liên con thầy Hiệu trưởng Lương Lê Đồng của trường Huỳnh Khương Ninh. Còn như chơi u và chơi trốn tìm thì có thêm hai anh em Sáng và Lợi, con của thầy cảnh sát ở xéo bên nhà. Trong xóm còn có nhà của cầu thủ Tam Lang thời còn độc thân chú mướn nhà ở chung với ba người bạn. Cùng xóm, có một bác là bố của các anh Thụy và Tước (tôi đã quên tên bác), là họ hàng với gia đình nữ nghệ sĩ Kim Chung, nên người trong xóm thường nhờ bác mua vé giùm khi muốn đi xem cải lương. Tôi yêu những buổi trưa với những gánh hàng rong rao tiếng ngân nga: Ai chè đậu xanh đường cát nước dừa hôn?, Ai hột dzịt lộn hôn? Buổi tối thì có hàng mía glassée và mía hấp, nhưng tôi yêu thích nhất là món chè mè đen của bà Tàu già thường rao với giọng lơ lớ: Chí TRANG 253

    255 mà phù. Thỉnh thoảng ba chở hai chị em tôi bằng chiếc Vespa ra Sài Gòn ghé bến Bạch Đằng hóng mát, nhìn những con tàu lênh đênh trên sóng nước, rồi ghé tiệm Viễn Đông uống nước mía và ăn món phá lấu ghim tăm của ông Tàu gần đó. Còn mẹ thì cho tôi đi chợ Sài Gòn những khi cần mua sắm thêm. Thế nào mẹ cũng dắt đi ăn món suông hoặc bún thịt nướng, rồi ăn chè đậu ngự, chè khoai, món nào cũng hấp dẫn. Tôi còn nhớ vào những dịp gần Tết, ngoài chợ hoa Nguyễn Huệ, thường có những gian hàng khuyến mại ở ngay trung tâm Sài Gòn, một trong những gian hàng mà tôi nhớ nhất cho đến tận hôm nay là gian hàng kem đánh răng của anh Bảy chà Hynos với hình ảnh của một người da đen cùng nụ cười tươi tắn khoe hàm răng trắng bóc. Lớn lên, tôi đã biết yêu những con đường cây dài bóng mát, có lá me bay thơ mộng như đường Phùng Khắc Khoan, Gia Long, Nguyễn Du, Duy Tân Những buổi cuối tuần ra Lê Lợi, áo dài tung bay trên phố, nắng vàng đượm nồng trên môi, vào nhà sách Khai Trí rất lớn với biết bao nhiêu sách vở. Bên kia đường là những quán bán sách, nhạc mà mọi người cũng thường ghé đến. Nhớ ngôi trường Luật đường Duy Tân. Nhớ những ngày ôn bài ở nhà Lương Hương, hai đứa đói bụng xuống bếp lục cơm nguội ăn mà vẫn thấy rất ngon. Nhớ thời gian học lớp Trung Tâm Huấn Luyện Chuyên Môn Ngân Hàng trong trường Lê Quý Đôn, sân trường đẹp tuyệt vời với những hàng cây xanh cao. Cũng chính nơi đây, những ngày cuối cùng của tháng 4 năm 1975, TRANG 254

    256 bạn bè đã gặp nhau và chia sẻ về vận nước. Rồi ly tán và chẳng bao giờ còn gặp lại Sài Gòn của tôi êm ả và thanh bình quá cho dù đất nước đang sục sôi lửa chiến tranh! Tuy nó không có núi đồi trùng điệp, lãng đãng khói sương thơ mộng như Đà Lạt, hay những bãi biển dài ngút mắt mà nước màu trong xanh như ngọc thạch quyến rũ hồn người như Đà Nẳng, Tuy Hòa, Phan Thiết, Nha Trang, mà sao đối với tôi Sài Gòn vẫn đẹp vô cùng! Hình ảnh của một cô thiếu nữ đầy sức sống. Nó là thủ đô văn hóa của Việt Nam như nhà văn Mai Thảo đã khẳng định một cách trang trọng trên tạp chí Sáng Tạo trong số đầu tiên, tháng 10 năm Và nó là chứng nhân của buổi sáng ngày Trung-Tá Cảnh-Sát Nguyễn-Văn-Long đã uy dũng tuẫn tiết dưới chân tượng đài Thủy Quân Lục Chiến. Cũng như, sau lệnh đầu hàng của ông tướng Dương văn Minh, một tiểu đội nhảy dù vẫn trật tự lầm lũi theo hàng một tiến về hướng Dinh Độc Lập Có điều gì đó rất thiết thân và thiêng liêng ràng buộc giúp họ thắng mọi sợ hãi trong nỗi sống chết không rời mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã kể lại trong cuốn Mặt Trận Ở Sài Gòn (Nxb Văn Nghệ 1996). Tôi đã sống trong một cái tháp ngà êm ả giữa Sài Gòn! Tôi đã quá ích kỷ, không để ý gì đến chung quanh, đến những người lính. Nên tôi đã cảm thấy tim tôi như thắt lại, khi có dịp đọc những truyện ngắn, những bút ký của các nhà văn quân đội như Trần Hoài Thư, Phan Nhật Nam, Những người lính phải dầm mình dưới cơn mưa lạnh đêm vọng Giáng Sinh trong truyện Nay Lát của THT, cái chết của cố Đại tá Nguyễn Đình Bảo Người Ở Lại Charlie trong Mùa Hè Đỏ Lửa của PNN hay anh khinh binh Võ TRANG 255

    257 Hồng Nga, biệt danh Trâu Điên trong truyện Ngày Thanh Xuân của THT, và những trận đánh khốc liệt ở An Lộc, Bình Long, Cổ Thành Quảng Trị, Kontum, Kỳ Sơn đẫm biết bao nhiêu xương máu, mồ hôi, của các anh Lính Cộng Hòa để giữ cho Sài Gòn của tôi luôn được bình yên. Kỳ Sơn đồi trọc chim không đậu Đại đội đi, một nửa không về Lớp lớp người nhào lên, ngã gục Đạn sủi bờ sủi đá, u mê (Kỳ Sơn – Trần Hoài Thư) Cám ơn các anh đã cho em có dịp biết được những hy sinh gian khổ của cha anh mình trên những chiến trường miền Nam. Để chúng em và người dân miền Nam có được những ngày hạnh phúc mà mỗi lần nhớ lại ai ai cũng phải ngậm ngùi thương tiếc không nguôi. Một chế độ tự do để sách báo và văn học nghệ thuật phát triển, người cày có ruộng, người dân có nhà. Một chế độ không đi cướp bóc nhà dân để làm tài sản của riêng cho cán bộ lãnh đạo. Không lấy phần đất ruộng thượng đẳng điền để xây dựng nhà máy. Không phá bỏ những cánh rừng bạt ngàn ở Tây Nguyên có nhiệm vụ ngăn giữ đất đai và bảo vệ môi trường. Không đem đất đai của ông cha đi bán cho người anh em môi hở răng lạnh. Không xóa đi những di tích lịch sử quý báu như Lăng Cha Cả (Sài Gòn) một biểu tượng của kiến trúc Á Đông xưa, hay tuyến đường xe lửa răng cưa quý hiếm đoạn Sông Pha – Đà Lạt do Công ty hỏa xa Pháp xây dựng với đầu máy mua của Thụy Sĩ và của Đức. Và còn nhiều cái không khác nữa Em xin được tỏ bày lòng biết ơn, dù đã rất muộn màng, đến tất cả các Anh, những người Chiến Sĩ của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa kính yêu. Trần Thị Nguyệt Mai tháng 4 năm 2021 TRANG 256

    258 TRANG 257

    259 Chúng Mình Hai Đứa Tường Thúy Giới thiệu tác giả: Trước năm 1975: – Phu Nhân SVSQ Trường VBQGVN- K20 – Cử nhân Luật Khoa – Công chức Ngân Hàng USA Đã từng viết cho báo: – Quê Hương, Đa Hiệu, Bất Khuất ( on line), VietNam Daily News, Người Việt News, But Tre magazine – Hiện tại: Vợ Cựu SVSQ Trường VBQGVN- K20 – Đã xuất bản tập thơ : Thì Thầm Cùng Anh *** Trời vào Thu thật đẹp, những giải mây trắng như những sợi tơ trời giăng giăng khắp nơi, nổi bật trên bầu trời xanh thẳm. Trong vườn, những ngọn gió mang một chút hơi lành lạnh, nhè nhẹ thổi qua những tàn lá cây đang trổ màu vàng ửng trong khu vườn nho nhỏ của bà, làm những chiếc lá lãng đãng bay đầy sân. Ngồi trên chiếc xích đu trong vườn, nhẹ đu đưa, bà thích thú, thoải mái ngắm cảnh vườn êm ả của một buổi sáng thứ bảy được nghỉ không phải làm babysitter. Hôm nay không có các cháu, nên nhà chỉ còn có hai vợ chồng già. Bà hay gọi đùa là hai con khỉ già và còn làm một bài thơ tự trào: Có hai con khỉ già Ở chung cùng một nhà Đụng nhau là chí chóe TRANG 258

    260 Những lúc vào hay ra Khỉ già ôi khỉ già Trông chẳng giống người ta Nhăn nheo cùng dúm dó Soi gương ghê thấy bà Nhưng khỉ già thương nhau Một con khỉ mà đau Con kia lo sốt vó Bỏ cả ăn vì rầu Thôi, già đành chịu mà Xấu như khỉ, như ma Mình còn nhau là quý Bên mình vẫn có ta. Cầm ly cà phê sữa nóng trong tay, bà nhâm nhi hưởng thụ. Ly cà phê này cũng vẫn của ông pha cho bà. Giờ này không biết ông còn làm gì trong nhà mà chưa ra vườn đi dạo chung với bà vậy Nghĩ tới ông, bà thấy lòng mình ấm áp thật nhiều. Sáng nào cũng vậy, ông luôn luôn là người dậy trước và là người vào đánh thức vợ sau khi đã pha sẵn một ly cà phê sữa nóng hổi cho bà, một thói quen của ông sau khi nghỉ hưu: – Em ơi, dậy đi, cháu sắp tới rồi. Bà mở mắt ra, cái nhìn đầu tiên bà thấy là nụ cười của ông bên gối, nụ cười mà từ bốn mươi mấy năm về trước cho tới bây giờ, vẫn làm bà rung động. Từ khi kinh tế Mỹ xuống dốc, các hãng xưởng đua nhau dọn ra nước ngoài vì lương công nhân ở đó rẻ. Hãng Spectra- Physics, nơi bà làm việc từ mười mấy năm nay cũng không ngoại lệ. Sau khi training cho đám công nhân từ Thái Lan sang học việc, bà và các đồng nghiệp đã phải say goodbye hãng, chấm dứt cảnh sớm vác ô đi, tối vác về. Từ đây bà TRANG 259

    261 có một job mới đó là làm babysitte cho thằng cháu ngoại mới sanh và cũng có thời gian nhiều hơn để viết và trông nom mảnh vườn sau nhà, đó là những thú vui của bà lúc về già. Vì có thói quen hay thức khuya để viết bài, nên sáng nào bà cũng dậy trễ và khi mở mắt ra bà luôn luôn nhìn thấy nụ cười quyến rũ cố hữu của chồng: – Dậy đi, cháu sắp tới rồi, anh đã pha sữa sẵn cho em, dậy đánh răng rửa mặt xong rồi uống cho nóng. – Sao hôm nay em mệt quá, chả muốn dậy tí nào. Bà nhõng nhẽo, ông lại cười: – Thế để anh gọi điện thoại bảo mấy đứa khỏi đem con tới nhe. Bà bật dậy, tung chăn ra khỏi giường: – Thôi được rồi, đừng dọa em, em dậy đây, anh khỏi phải gọi tụi nó nữa. Mỉm cười, ông nhìn bà nhanh nhẹn đi vào buồng tắm như chưa hề nói mệt bao giờ. Ông biết, dù mệt tới đâu mà nói đến thằng cu cháu ngoại là bà tỉnh như con sáo sậu ngay, chả là thằng bé này là đứa cháu độc nhất được bà chăm nuôi từ lúc mới sanh đến giờ. Mấy đứa cháu nội ngoại khác không được bà lo như thằng cháu này vì lúc đó bà phải đi làm, bà chỉ trông chúng vào những ngày nghỉ cuối tuần. Thời gian đó ông thấy bà thật cực, ngày nào bà cũng dậy từ ba giờ sáng đến sở làm tới bẩy giờ tối mới về tới nhà. Bà thường đùa bảo ông: – Chả bao giờ em thấy ông mặt trời cả, sáng ra khỏi nhà thấy toàn là trăng với sao, tối ra khỏi sở lại chỉ nhìn thấy sao và trăng không hà. TRANG 260

    262 – Anh nói em rồi, làm over time ít thôi, mấy năm nay cứ quần quật như thế làm sao chịu nổi. – Nói như anh, thì bao giờ mình mới trả xong nhà. Vợ chồng mình qua đây trễ, nếu bây giờ còn trẻ, còn sức, không ráng cày để trang trải cho xong cái nhà thì đợi đến lúc nào nữa. Con cái chúng nó phải lo cho cuộc sống của chúng nó, mình đâu có thể dựa vào con được. Với lại ở bên Mỹ này em thấy hai vợ chồng mình nên có căn nhà riêng sống với nhau tự do hơn, thoải mái hơn, em không muốn ở chung nhà với các con đâu, dù con mình ngoan, có hiếu với bố mẹ nhưng chung đụng sẽ có nhiều phiền toái lắm, anh nghĩ có phải không? Ông thấy bà nói cũng có lý. Ông đọc báo thấy có nhiều hoàn cảnh gia đình chung đụng khá phức tạp. Gia đình ông may mắn hơn họ, ông bà đã có những đưá con thành danh và rất hiếu thảo. Đó là cái phúc trời cho ông bà. Tuy vậy thấy vợ quá cực, ông không đành lòng nhưng thôi bà đã thích ông cũng chẳng cản được. Cuối cùng rồi căn nhà cũng trả xong, hai năm sau thì bà bị lay off vì hãng của bà chuyển ra ngoại quốc, bà cườì bảo ông: – Anh thấy chưa hồi đó mà em mà không tham, chẳng bỏ xót một giờ over time nào, thì bây giờ làm sao có đủ tiền trả tiền nhà khi chỉ có mình anh đi làm. Nghĩ cũng may thật đó anh nhỉ, bây giờ thì em tha hồ có thời gian để take care cái vườn của em rồi. À, kỳ này Tí Dung sanh sẽ không phải đem con đi gửi nữa. Em sẽ làm vú nuôi cho con nó. Nghĩ lại mà thấy thương cho mấy đứa bé kia, cứ bị tha hết chỗ này đến chỗ khác để gửi. Ông thấy phần lớn những người đàn bà VN giống như vợ ông: Bỏ cả một đời lo hết cho chồng, cho con, rồi bây giờ TRANG 261

    264 – Anh ơi, sao em mệt quá, cái đầu nó nặng nặng làm sao ấy, anh bắt gió dùm em đi. Cái điệp khúc anh ơi này chả bao giờ thấy xuất hiện khi các con, các cháu đầy nhà. Ông biết bà buồn vì nhớ các cháu nên nhõng nhẽo ông một chút, thôi thì chiều bà một tí cũng chả sao coi như trả lại cái công bà lo cho ông khi còn trong tù: – Anh nói em rồi, trời nắng chang chang thế này mà cứ lo cho mấy cái cây, rồi khuân khuân, vác vác chỗ này ra chỗ kia, làm sao mà không nhức đầu, nhức tay, không mệt sao được, cái cây nó chưa chết thì em đã lăn đùng ngã ngửa ra rồi, bảo chả bao giờ chịu nghe chồng cả. – Nhờ có một tí mà đã trù vợ lăn đùng ngã ngửa, em mà lăn đùng ngã ngửa í à, cứ là cho anh ở một mình, mồ côi vợ lúc đó mới biết thế nào là lễ độ, mới thấy không có vợ là cô đơn như thế nào cho biết, cứ ở đó mà trù đi. Nghe bà đay nghiến, ông bật cười: – Ai dám trù em, cái tướng em sống lâu như ông Bành Tổ ấy, trù cũng không chết được. Với lại, ông tình tứ, thiếu em làm sao anh sống được, lấy ai để yêu anh, để dạy dỗ anh, để la anh nhỉ, hì hì. Bà lườm yêu ông một cái thật dài: – Ai dạy ông ăn nói nham nhở vậy, già rồi đó nhe, không phải trai tơ như ngày xưa đâu đấy trung uý ạ. – Đại uý chứ không phải trung uý đâu, nhầm rồi. – Em chỉ thích trung úy thôi. Ngày xưa, khi còn trẻ, trong cái gia đình nhỏ bé của ông, khi chưa có con thì ông là nhân vật số một của bà, khi đứa con ra đời ông thuộc về vị trí thứ hai, bây giờ về hưu rồi, trong căn nhà nhỏ ở nước Mỹ này thì đang từ số hai ông tụt hậu về tới số bốn, theo thứ tự ưu tiên như sau: thứ nhất là thằng cu Paolo, thứ hai là mảnh vườn, thứ ba là cái TRANG 263

    266 quạt chàng trung uý vô tội một mách, tưởng rằng chuyện đụng độ giữa bà và anh chàng trung uý trong cái ngày ghi danh đó chỉ là sự tình cờ, ai ngờ sau đó, ông bồ đại úy của cô bạn lại ngẫu nhiên giới thiệu bà với người bạn của ông ta, cái anh chàng trung uý có cặp mắt đa tình và nụ cười hớp hồn mà bà gặp ngày nào ở trường Luật đấy. Ôi, thế mới biết phải số chạy trời không khỏi nắng nên oan gia lại kết thành uyên ưong. Lấy nhau rồi mà chàng cứ quen như hồi còn độc thân, mỗi lần chở vợ đi ra đường là chàng lại quên béng đi mất có cái rờ mọc phía sau, cứ thản nhiên ngó các cô đèm đẹp chạy xe quanh mình, vợ hỏi gì cũng không nghe để trả lời. Cô vợ ngồi phía sau thấy vậy, để ý vài lần là bắt quả tang ánh mắt chàng đang phiêu du tại đâu ngay. Tức lắm, nhưng giữa đường không lẽ gây gỗ, thôi thì anh làm sao, em làm y vậy cho bõ tức. Chàng hỏi, không thèm trả lời, thấy vậy chàng bèn quay lại: – Anh hỏi sao em không trả lời, đang nhìn ai vậy, quen hả? – Ai đâu? Có quen đâu? Tại thấy đẹp trai quá thì ngó vậy thôi. Nàng tỉnh bơ trả lời. – Ăn nói với chồng như vậy đó hả? Đừng quên cô là gái có chồng rồi đó nghe? – Bộ có chồng thì không có quyền thưởng thức cái đẹp sao? -Thưởng thức cái đẹp thì không ai cấm, nhưng không được quyền ngó đàn ông khác, đẹp xấu gì kệ người ta, nhìn chồng đủ rồi, nghe chưa? – Nhìn chồng? Ngồi đằng sau có thấy gì đâu mà nhìn, thấy có cái gáy không hà, nhìn chán thấy mồ. Ê, bộ ghen hả? Biết vậy thì đừng nhìn các cô khác nữa, người ta cũng biết ghen chứ bộ. Đừng có độc tài đảng trị với vợ chứ. – Nói không nghe lại còn dám cãi nữa à? Ghê thật! TRANG 265

    267 Mình làm thì không sao, vợ làm thì mắng, tức quá không lẽ lại khóc nhè giữa đường sao, nàng bèn không thèm ôm eo ếch người ta nữa, nắm cái yên xe coi bộ còn thích hơn. Phải trả thù mới được nghĩ vậy, vừa lúc xe ngừng tại đèn đỏ, trong khi chàng còn đang mải giảng moral dậy vợ, nàng bèn nhẹ nhàng xuống xe, đi vào lề đường, mặc cho chàng lải nhải một mình. Đèn xanh bật lên, chàng thản nhiên phóng xe đi mà không hay cái rờ mọc mất tiêu rồi.nhìn theo xe chồng chạy đi, nàng tủm tỉm cười, và cứ thủng thẳng, từ tốn bước như kẻ lãng du nhàn hạ và chờ ông chồng quay trở lại. Chỉ vài phút sau, nàng thấy chàng leo lề đường, phóng xe cái két tới bên cạnh, mặt hầm hầm như ông Trương Phi: – Em làm cái trò gì vậy? Làm người ta hết hồn tưởng té ở đâu. Lớn rồi mà cứ như con nít ấy, động một tí thì dỗi. Lên xe đi, còn đứng đây làm gì nữa? Bộ em muốn để người ta tưởng tôi tán em sao, tôi đang mặc đồ lính đó, lên xe đi. – Lên thì lên, làm gì mà sửng cồ với em vậy. Cái mặt em cũng đáng để cho anh tán lắm chứ. Vừa nói nàng vừa dí mặt mình sát mặt chồng: – Ngó coi, đẹp không, đáng cho trung úy tán không? Chàng bật cười, giận hết nổi vì cái mặt xí xọn của vợ: – Rồi, đẹp, đáng lắm, thôi lên xe đi bà. Nàng leo lên ngồi phía sau, chàng bèn vòng tay lại cầm tay vợ đặt vào eo mình và giữ ở đấy: – Thế này cho chắc ăn, khỏi bị rớt nữa. Nàng áp đầu vào lưng chồng, nhắm mắt lại mà nghe hạnh phúc tràn đầy : – Lưng anh êm quá. Nghĩ tới đây, bà mỉm cười một mình cho cái tính đành hanh của cô gái Bắc kỳ ngày nào. Lan man bà lại nghĩ tới những năm tháng ông phải chịu đói lạnh, khốn cùng trong ngục tù Cộng Sản, bà đã theo chân chồng đi thăm nuôi từ Nam ra TRANG 266

    268 Bắc rồi lại từ Bắc vào Nam. Những ngày khốn khó, cực khổ ấy nhờ ơn trên thương rồi cũng qua đi, bây giờ vợ chồng con cái đã có một cuộc sống bình an nơi quê người. Các con của ông bà cũng đã thành danh, nên người, lúc này là lúc ông bà có thể hưởng thụ cuộc sống an nhàn của tuổi gìà, bên đàn con ngoan, bên bầy cháu dại. – Hạnh này, sáng nay ngoài này hơi lạnh, em lại quên mặc áo ấm rồi, áo đây, mặc vào đi kẻo cảm lại thì khốn. Em vẫn chưa khỏe đâu đó. Đang nhắm mắt để mơ về ngày xưa, nghe tiếng ông, bà mở mắt ra đã thấy ông với chiếc áo len trước mặt, ông âu yếm khoác chiếc áo lên người bà: – Em là chúa lười mang áo lạnh theo, trời trở gió rồi đấy, ốm lại rồi thì mới làm sao. Bà cảm động nhìn ông không nói gì, nhưng bà đã thấy trong mắt ông cả một trời yêu thương ông dành cho bà. Lo lắng cho bà, chăm sóc cho bà đó là những điều ông thường làm cho vợ mình. Và chính bà, bà cũng hiểu tình yêu bà dành cho ông không gì có thể so sánh được. Những lúc ông ốm đau hay mệt mỏi, chỉ có bà luôn ở bên cạnh ông, nâng giấc cho chồng, cơm cháo, thuốc men cho đến khi ông bình phục.ngày hôm này ông bà hiểu rằng họ vẫn còn có nhau đó chính là niềm hạnh phúc vô bờ mà Thượng Đế đã ưu ái ban cho mình vậy. Bà nắm tay ông kéo đi: – Ra đây em chỉ cho anh xem, cây gấc nó đậu quả rồi đấy anh ạ. Đâu đây tiếng chim ríu rit trong lùm cây như đang chia xẻ niềm hạnh phúc với đôi vợ chồng già, như đang chúc phúc cho họ mãi mãi bên nhau trọn đời. Tường Thúy Tucson – AZ TRANG 267

    269 Truyện ngắn Bà Điên Tìm Chồng LGT.- Điệp Mỹ Linh là bút hiệu của Nguyễn Thị Thanh Điệp. Thời gian sinh hoạt âm nhạc Điệp Mỹ Linh dùng tên thật Thanh Điệp. Thanh Điệp ước mơ được trở thành một nghệ sĩ trình diễn; nhưng Ông Bà Cụ không cho phép. Ông Cụ lại khuyến khích Thanh Điệp cầm bút; vì lúc đó Ông Cụ bút hiệu Điệp Linh đang cộng tác với báo Đuốc Thiên và Sóng Thần. Điệp Mỹ Linh bắt đầu cầm bút năm 1961 với vài bút hiệu khác nhau như Nguyễn Thị Kiều Lam, Thủy Điện, Thanh Điệp và Điệp Mỹ Linh; có bài đăng trên Đuốc Thiên, Tin Sáng, Tia Sáng, Sóng Thần, v.v Những tác phẩm đã xuất bản của Điệp Mỹ Linh: Một Đoạn Đường, Bước Chân Non, Sau Cuộc Chiến, Hải-Quân V.N.C.H. Ra Khơi, 1975, Cuồng Lưu, Tưởng Như Trở Về, Tìm Viết Chân Xưa và Trăng Lạnh. *** Nhạc Ngụy bị cấm, nhạc cách mạng thì cứ bao nhiêu bài đó, đàn hát hoài đến nhàm. Nhưng điều khó xử là Trực nhất quyết không đàn hoặc hát nhạc cách mạng! Kỳ này, nhân có phái đoàn cao cấp đến tham quan, cần có vài tiết TRANG 268

    270 mục khác lạ để buổi văn nghệ thêm khởi sắc, ông Chánh Bố của Trực xin ban quản giáo cho phép hát nhạc ngoại quốc. Cán bộ hỏi nhạc ngoại quốc là nhạc gì? Ông Chánh đáp nhạc của Pháp, Anh, Mỹ. Cán bộ bảo đó là nhạc nước ngoài. Ông Chánh không dám cười, chỉ dạ. Cán bộ bảo nếu muốn như thế thì bảo ai hát bài gì, người đó phải viết lời ca ra làm ba bản để ban quản giáo bảo ba người khác nhau dịch. Nếu cả ba lời dịch đều giống nhau, nghĩa là không có ý đồ chống phá cách mạng thì cán bộ sẽ chấp thuận. Sau khi Trực viết lời ca lên ba tờ giấy khác nhau, thấy tựa đề, ông Chánh thở dài, vì Summer là mùa Hè, có nơi gọi là Hạ. Vợ của Trực tên Ngọc Hạ! Trao ba tờ giấy cho cán bộ, ông Chánh và Trực đều nghĩ rằng ban quản giáo sẽ bảo người của cách mạng dịch; không ngờ, ba sĩ quan Ngụy được gọi lên, ngồi ba nơi riêng rẽ để dịch từ tiếng Anh ra tiếng Việt tình khúc Summer’s gone của Paul Anka. Đêm trình diễn, trong hội trường được lợp bằng tranh, vách bằng cây tre, tiếng hát nồng nàn của Trực vang lên: Summer’s gone and no songbirds are singing. Because you’re gone, gone from my arms, gone from my lips but you’re still in my heart mọi người bị tiếng ca nức nở của Trực thu hút hoàn toàn. Trong khi những sĩ quan Ngụy cao cấp lặng người, tưởng như được sống lại thời gian cuối thập niên 50 và đầu thập niên 60, khi nhạc Mỹ và nhạc Pháp được phổ biến tràn ngập cả miền Nam thì những sĩ quan Ngụy trẻ lại cảm thấy não lòng; vì nhiều vị đã thầm thì ngân nga những lời sướt mướt này khi hay tin vợ tử nạn trên đường thăm nuôi, trên đường vượt biển hoặc vợ lấy cán bộ! Riêng Trực, theo tiếng Guitar trầm trầm, đều đều trong giai điệu slow và giọng ca nghẹn ngào của chính chàng: What to do? Oh, I’m left here just crying over you, oh, I’m so blue. What can I do, now that you re gone?… Trực tưởng như TRANG 269

    271 chàng có thể thấy lại được dòng người tuôn về Bộ Chỉ Huy Hải-Quân Vùng I Duyên Hải để tìm phương tiện di tản! Tiếng gào khóc của đoàn người khổ nạn không thể nào át được tiếng hỏa tiễn 122 ly của Việt Cộng bắn liên tục, bắn dai dẳng, bắn chính xác vào đoàn người đang tìm đường lánh nạn! Trực loay hoay tìm Ngọc Hạ; nhưng tìm không ra và chàng cứ bị sức đẩy của dòng người dồn về phía trước. Mỗi khi hỏa tiễn 122 ly của Việt Cộng rơi v&

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tại Sao Châu Phi Lại Nghèo?
  • Kỹ Thuật Điều Khiển Lan Cattleya Ra Hoa
  • Cây Hoa Dâm Bụt Châu Phi
  • Thái Bình: Ông Chủ Vườn Lan Đột Biến Treo Đầy Quanh Nhà, Nhiều Chậu Tiền Tỷ Nhìn Phát Thèm
  • Cách Xử Lý Xơ Dừa Trồng Lan
  • Giá Hoa Lan Hồ Điệp Bao Nhiêu Và Cách Chăm Sóc Hoa Lan Hồ Điệp Sau Tết

    --- Bài mới hơn ---

  • Danh Sách Tên Các Loài Hoa Bằng Tiếng Anh
  • Hoa Lan Hồ Điệp Có Ý Nghĩa Gì? Biểu Tượng Qua Từng Màu Sắc
  • Cây Lan Quân Tử Hợp Với Tuổi Nào? Ý Nghĩa Phong Thủy Của Cây?
  • Lan Quân Tử Hợp Với Tuổi Gì? Cách Trồng Và Chăm Sóc Dễ Không?
  • Hoa Lan Quân Tử Phim Đài Loan Hoa Lan Quân Tử Archives, Xem Phim Hoa Lan Quân Tử
  • Tin giật gân

    • Dabet đưa tin: Man City, Chelsea có thể đá chung kết Champions League ở Anh
    • Dabet đưa tin: Thành Manchester đại náo châu Âu, MU – Man City mơ kỳ tích Madrid 2021
    • Dabet đưa tin: West Ham 0-1 Chelsea: Derby màu xanh
    • Dabet đưa tin: Wenger: ‘Arsenal đủ hỏa lực để hạ Villarreal’
    • Top 5 chiếc đệm đạt tiêu chuẩn Châu Âu
    • Dabet nhận định Fenerbahce vs Erzurum 0h30 ngày 4/5 (VĐQG Thổ Nhĩ Kỳ 2021/21)
    • Dabet đưa tin: West Ham tiếp tục hâm nóng cuộc đua top 4 Ngoại hạng Anh
    • Dabet soi kèo trận Honka VS IFK Mariehamn – VĐQG Phần Lan
    • Dabet đưa tin: Raiola: ‘Real đủ tiền mua Haaland’
    • Dabet đưa tin: Thành Manchester đón Kane và Haaland ở phiên chợ hè?
    • Dabet soi kèo trận Cangzhou Mighty Lions VS Henan Songshan Longmen – VĐQG Trung Quốc
    • Dabet đưa tin: Tuchel lại lập kỷ lục ở Chelsea
    • Dabet đưa tin: Real Madrid săn cú đúp: Zidane sợ vỡ mộng vì dớp lạ đấu Chelsea
    • Dabet nhận định PSG vs St.Etienne 18h00 ngày 18/4 (Ligue 1 2021/21)
    • Dabet đưa tin: Haaland bắt đầu tiếp cận Messi
    • Dabet soi kèo trận Sheffield Wed. VS Blackburn Rovers – Hạng nhất Anh
    • Dabet đưa tin: Mbappe đưa PSG lên sát đỉnh bảng
    • Dabet đưa tin: Bilbao – Barcelona: Messi “rửa hận”, ngôi báu chờ tân vương (Chung kết Cúp Nhà Vua)
    • Dabet đưa tin: Kane tỏa sáng rồi chấn thương, Tottenham lâm nguy
    • Dabet đưa tin: Nam Định – ngọn lửa nhỏ ở V-League 2021
    • Dabet nhận định Persepolis vs Al Wahda 21h30 ngày 14/4 (AFC Champions League 2021)
    • Cách phân biệt đệm nhập khẩu chính hãng
    • Dabet đưa tin: Pirlo: ‘Tôi tự cho mình điểm 6’
    • Dabet soi kèo trận F.C. Ashdod VS Maccabi Haifa – Giải VĐQG Israel
    • Dabet đưa tin: Atletico đòi lại đỉnh bảng
    • Dabet đưa tin: Công Phượng và dàn SAO ĐT Việt Nam tỏa sáng, thầy Park hoan hỉ ở vòng 8 V-League
    • Dabet đưa tin: Lithuania 0-2 Italia: Cỗ máy của Mancini
    • Dabet nhận định Bilbao vs Sociedad 2h30 ngày 4/4 (Chung kết Cúp Nhà vua TBN 2021/20)
    • Dabet nhận định Wolves vs West Ham 2h15 ngày 6/4 (Premier League 2021/21)
    • Dabet đưa tin: Người hùng Real gọi đồng đội là huyền thoại
    • Dabet soi kèo trận Wellington Phoenix VS Melbourne City – Giải VĐQG Australia
    • Dabet đưa tin: Martial nguy cơ nghỉ đến hết mùa
    • Dabet đưa tin: “Vua dội bom” Aguero rời Man City: MU vớt siêu tiền đạo, sẵn sàng thay Cavani
    • Dabet đưa tin: Kazakhstan 0-2 Pháp: Dembele giải hạn
    • Dabet nhận định Andorra vs Hungary 1h45 ngày 1/4 (Vòng loại World Cup 2022)
    • Dabet đưa tin: ‘Ronaldo Trung Quốc’ trải qua quãng thời gian ‘đáng hổ thẹn’
    • Dabet soi kèo trận: Fuenlabrada VS Mallorca – Hạng 2 Tây Ban Nha
    • Dabet đưa tin: Vì sao Kiatisuk đưa Công Phượng vào sân từ phút 32?
    • DABET đưa tin: vòng loại World Cup: Ronaldo – Bồ Đào Nha đấu đối thủ khó, Bỉ gặp dàn khổng lồ
    • Dabet đưa tin: Fulham 0-1 Tottenham: Quyết định nghiệt ngã
    • DABET nhận định RB Leipzig vs Bayern Munich, 00h00 ngày 19/3: Top 4 xa dần
    • Dabet nhận định Estonia vs Séc 0h00 ngày 25/3 (Vòng loại World Cup 2022)
    • Dabet đưa tin: Lingard nói gì khi công sức của mình bị hàng thủ West Ham ‘phá’?
    • Dabet soi kèo trận Racing Club VS Argentinos Juniors – Giải VĐQG Argentina
    • DABET đưa tin: Cần Thơ treo giò thủ môn Thanh Vũ
    • Dabet đưa tin: MU rộng cửa vô địch Europa League: “Mồi ngon” tứ kết Granada yếu cỡ nào?
    • Dabet đưa tin: Fulham – Man City: Chỉ là khoảng cách
    • Dabet nhận định Celta Vigo vs Barca. 02h00 ngày 18/04: Sau cơn mưa trời lại sáng
    • Dabet nhận định Molde vs Granada 0h55 ngày 19/3 (Europa League 2021/21)
    • Dabet đưa tin: ‘Ronaldo gây thất vọng hơn Messi’
    • Tranh sắt treo tường là như thế nào?
    • DABET soi kèo trận Man City vs Monchengladbach – Vùi dập
    • Dabet đưa tin: Mourinho yêu cầu trọng tài dự họp báo
    • DABET đưa tin: Diallo tỏa sáng cho MU hệt như Rashford năm xưa, đá chính đấu West Ham luôn?
    • Dabet đưa tin: Man City 5-2 Southampton: Cơn thịnh nộ của City
    • Dabet nhận định Barca vs Real Sociedad. 01h45 ngày 21/05: Barca vẫn còn rất nhiều việc phải làm
    • DABET nhận định Oympiacos vs Arsenal (03h00 ngày 12/3): Rửa hận hay thêm hận?
    • DABET đưa tin: Nhận định Liverpool vs Leipzig: Áp lực thuộc về ai?
    • DABET soi kèo trận Marseille VS Stade Rennais FC – Khách bất bại
    • Dabet đưa tin: Milan tiếp tục bám đuổi Inter
    • DABET đưa tin: MU đại chiến Man City: Solskjaer cản “cuồng phong xanh” bằng đội hình nào?
    • DABET đưa tin: Crystal Palace 0-0 Man Utd: Bế tắc cùng cực
    • DABET nhận định Cadiz vs Betis 22h15 ngày 28/2 (La Liga 2021/21)
    • DABET đưa tin: Man City thắng trận thứ 21 liên tiếp trên mọi đấu trường
    • DABET soi kèo trận Volos NFC VS Olympiakos Piraeus 02/03/2021
    • thongtinnhacai đưa tin: Juventus – AS Roma: Ngôi sao không tuổi
    • FCB8 nhận định Tottenham vs Huddersfield: 22h00 ngày 3-3
    • FCB8 nhận định bóng đá Newcastle vs Leeds 1h00 ngày 27/1
    • FCB8 đưa tin: Solskjaer thừa nhận sự thật về Van de Beek
    • Thiết kế tháp biểu tượng Ecopark
    • FCB8 nhận định: Accrington Stanley VS Hull City – League One – Anh
    • FCB8 đưa tin: V-League 2021 – một mùa giải khó lường
    • FCB8 đưa tin: 9 đội ngăn MU – Liverpool đua “song mã”, vô địch ngoại hạng Anh khó lường
    • FCB8 đưa tin: AC Milan – Juventus: Lửa thử vàng mười
    • FCB8 nhận đinh Real Madrid vs PSG: 2h45 ngày 15-2
    • FCB8 nhận định bóng đá Roma vs Spezia 3h15 ngày 20/1
    • FCB8 đưa tin: BXH Ngoại hạng Anh vòng 19: MU mất ngôi đầu
    • FCB8 típ bóng đá trận: Goztepe VS Genclerbirligi – VĐQG Thổ Nhĩ Kỳ
    • FCB8 đưa tin: Sài Gòn FC – HAGL: Chờ Kiatisuk trổ tài
    • FCB8 đưa tin: Nhận định bóng đá MU – Watford: Bám đuổi Liverpool, quyết khơi lại mạch thắng
    • FCB8 nhận định: Dortmund vs Salzburg: 1h00 ngày 9-3, Dortmund đặt hy vọng ở Europa League
    • FCB8 đưa tin: Man Utd – Aston Villa: Đi tìm sự thật
    • FCB8 đưa tin: M.U 2-1 Aston Villa: Đẳng cấp lên tiếng
    • Điều kiện thiết lập phòng công chứng là gì?
    • FCB8 đưa tin: trận hot hôm nay: Chelsea & Tottenham xuất trận FA Cup, Juventus
    • FCB8 nhận đinh Tottenham vs Juventus: 2h45 ngày 8-3
    • Công ty dịch công chứng đa ngôn ngữ ở Bắc Giang.
    • FCB8 đưa tin Barca vào chung kết Siêu Cup
    • FCB8 nhận đinh Arsenal vs Crystal Palace – Bắn hạ “Đại bàng”
    • FCB8 nhận định Burnley vs MU (3h15 ngày 13/1): Lên ngôi đầu bảng
    • FCB8 đưa tin: Rợn người chấn thương của sao Tottenham trận gặp Brentford
    • FCB8 nhận định bóng đá Napoli vs Spezia 0h00 ngày 7/1 (Serie A 2021/21)
    • FCB8 nhận định Newcastle vs Chelsea: 21h00 ngày 13-5, Chelsea vừa đá vừa cầu nguyện
    • FCB8 đưa tin: Emile Smith Rowe – Viên ngọc thô trên con đường trở thành Ozil 2.0
    • FCB8 đưa tin: Chelsea 1-1 Aston Villa: Bình mới rượu cũ
    • FCB8 tip bóng đá trận Hull City VS Fleetwood Town – League Trophy – Anh
    • Biệt thự đảo Ecopark grand The Island ở đâu
    • FCB8 đưa tin: Sancho sa lầy ở Dortmund: MU có sáng suốt khi bỏ qua “bom tấn” mùa hè?
    • Giới thiệu biên dịch viên và phiên dịch viên đặc điểm tương đồng và khác nhau giữa họ
    • Trình tự biên dịch hồ sơ tiếng Anh chính xác
    • Yêu cầu đối với dich tài liệu chuyên ngành cần lưu tâm
    • Trung Tâm dich công chứng hồ sơ cá nhân
    • Khái niệm văn phòng công chứng dịch thuật tốt nhất HCM
    • Dịch thuật tiếng Nga và những điều bạn nên biết
    • Dịch thuật siêu nhanh tại công ty Trans24h
    • Dịch thuật công chứng Tại Hồ Chí Minh tốt nhất
    • Bảng giá về dịch thuật và công chứng bản dịch Trans24h
    • Bạn đang có nhu cầu dịch thuật công chứng tiếng Campuchia
    • Tất cả vấn đề về dịch thuật công chứng
    • “Hỏi” giá máy bẻ đai sắt tại Nam Định bao nhiêu?
    • Một Số Lý Do Khiến Máy Bẻ Đai Sắt Ngày Càng Được Tin Dùng
    • Dịch vụ giặt thảm trang trí khu vực TPHCM
    • Kinh nghiệm mua sofa văn phòng nhỏ
    • Sữa rửa mặt hoa đào – Hiệu quả tuyệt vời của sữa rửa mặt thảo dược hoa đào
    • Bí kíp giúp bạn học ngữ pháp tiếng Anh hiệu quả
    • Máy bẻ đai sắt CHIHO tốc độ 16-20 đai/phut, trên 2 tấn sắt/ngày
    • Dịch vụ xác minh map tại hà nội
    • Kinh Nghiệm Chọn Mua Máy Rửa Chén Công Nghiệp
    • Tư Vấn Máy Làm Mì Sợi Cho Doanh Nghiệp ở Quận 7
    • Tìm hiểu về máy cắt sắt tự động là gì?
    • Bạn Có Biết Tác Dụng Phòng Bệnh Tuyệt Vời Của Lược Sừng Trâu Chưa?
    • Hyundai Santa Fe 2021 giá hời đánh bại mọi đối thủ
    • Đánh giá tiện nghi và an toàn Hyundai Elantra 2021
    • Đánh giá tiện nghi và an toàn Hyundai Accent 2021
    • Đánh giá ngoại hình Hyundai Grand i10 sedan 2021
    • 8/3 Hyundai Bình Phước kể chuyện ô tô và phụ nữ
    • Mua xe Hyundai Solati trả góp tại Hyundai Bình Phước
    • Đánh giá chi tiết thiết kế thân và đuôi xe Hyundai Santa Fe 2021
    • Hướng dẫn cơ bản cách lái xe ô tô số sàn đơn giản nhất
    • Mua xe Hyundai Tucson trả góp tại Hyundai Bình Phước
    • Hyundai Kona 2021 có ưu điểm gì trong phân khúc SUV (Phần 2)
    • Đánh giá nhanh nội thất của Hyundai Elantra 2021 (Phần 2)
    • Đánh giá nhanh nội thất Hyundai Accent 2021
    • Đánh giá nhanh giá bán Hyundai Grand i10 2021
    • Đánh giá nhanh khả năng vận hành Hyundai Solati 2021
    • Đánh giá chi tiết thiết kế đầu xe Hyundai Santa Fe 2021
    • Vệ sinh nội thất đúng cách trước đại dịch Corona
    • Kỹ năng lái xe ô tô thoát khỏi sương mù
    • Đánh giá nhanh nội thất Hyundai Tucson 2021
    • Hyundai Kona 2021 có ưu điểm gì trong phân khúc SUV
    • Đánh giá nhanh nội thất của Hyundai Elantra 2021
    • Đánh giá nhanh ngoại hình của Hyundai Accent 2021
    • Đánh giá nhanh Hyundai Grand i10 qua 2 năm sử dụng
    • Đánh giá nhanh tiện nghi và an toàn Hyundai Solati 2021
    • Đánh giá chi tiết giá bán của Hyundai Santa Fe 2021
    • Maserati GranTurismo hoàn hảo hơn với chi tiết Sharknose
    • Đánh giá nhanh thiết kế thân và đuôi xe Hyundai Tucson 2021
    • Đánh giá khả năng vận hành Hyundai Kona 2021
    • Đâu là thời điểm thích hợp để thay nhớt cho xế cưng của bạn?
    • Mua xe Hyundai Elantra trả góp tại Hyundai Bình Phước
    • Maserati Levante đồ sộ hơn khi qua tay Startech
    • Đánh giá nhanh giá bán Hyundai Accent 2021
    • Đánh giá khả năng vận hành Hyundai Grand i10 2021 hatchback
    • Đàn em của mẫu SUV Levante sẽ xuất hiện trong năm 2021
    • Đánh giá nhanh nội thất Hyundai Solati 2021
    • Sự khác biệt giữa bản thường và đặc biệt của Hyundai Santa Fe 2021 (Phần 2)
    • Maserati Levante S 2021 cực bảnh với gói Shtorm Kit
    • Đánh giá nhanh thiết kế đầu xe Hyundai Tucson 2021
    • Đánh giá tiện nghi và an toàn Hyundai Kona 2021
    • Chỉ 8 tỷ đồng, có ngay Maserati Quattroporte S Q4 GranSport trong tay
    • Trung tâm dịch vụ cao cấp đầu tiên của thương hiệu xe sang Maserati đã có mặt tại Việt Nam
    • Viên ngọc Maserati Quattroporte Nerissimo Edition có những gì khi đến Việt Nam
    • Chia sẻ kinh nghiệm chuẩn bị đám cưới trong 1 tháng
    • 5 gam màu đẹp khiến đám cưới mùa xuân thêm phần rực rỡ
    • Những sai lầm cần tránh khi lên kế hoạch cho đám cưới
    • Khám phá dịch vụ trang trí tiệc cưới tại Callary
    • Mổ xẻ SUV hạng sang Maserati Levante S phiên bản Zegna hiếm có tại Việt Nam
    • Siêu xế Maserati Quattroporte Nerissimo Edition quậy tung thị trường Việt Nam
    • Phong cách tổ chức tiệc cưới ở Nam Bộ
    • Những nâng cấp thú vị trên Maserati Levante GTS mà không phải ai cũng biết
    • Maserati GranTurismo hút mắt với màu áo xanh dạ quang mới
    • Niềm “tiếc nuối” dành cho Maserati Boomerang
    • Những phong cách trang trí nhà hàng tiệc cưới đẹp
    • Maserati Ghibli GranSport – sedan tầm trung chất thể thao giá hơn 7 tỷ đồng tại Việt Nam
    • Maserati Levante Trofeo Launch Edition nhất định phải có trong bộ sưu tập siêu xe hiếm
    • Tìm chọn nhà hàng tiệc cưới uy tín ở đâu tại Sài Gòn
    • Chiêm ngưỡng “thỏi chocolate” di động Maserati Levante độ mâm Lexani siêu độc
    • Chiêm ngưỡng siêu xe Maserati Levante Trofeo hơn 14 tỷ
    • Thực đơn hấp dẫn cho đãi tiệc cưới
    • Chủ nhân chiếc Maserati GranTurismo Sport màu đỏ là tín đồ đích thực của Maserati
    • Callary – địa điểm tổ chức tiệc cưới lý tưởng
    • Hai siêu phẩm Maserati thay đổi lớp áo mới toanh
    • Sửa chữa công tắc điện bị nóng chảy, công tắc điện bị hư
    • Gợi ý cho trang trí tiệc cưới tại nhà
    • Mẫu sedan khủng Maserati Ghibli Ribelle 2021 sở hữu những gì
    • Liệu rằng động cơ V8 có xuất hiện trên Maserati Ghibli 2021?
    • Làm thế nào để có một tiệc cưới ấn tượng?
    • Vì sao Maserati luôn là cái tên bất bại trong phân khúc hạng sang?
    • Maserati Ghibli S Q4 chỉ với giá 60.000 USD tại Việt Nam
    • 9 điểm cần lưu ý khi đặt nhà hàng tiệc cưới
    • Maserati Granturismo MC Stradale đẹp xuất sắc giữa lòng thủ đô
    • Uy lực đáng gờm của bản độ Maserati Levante Novitec Esteso
    • Những loại hoa và trái cây thích hợp cho bàn thờ gia tiên ngày hỷ sự
    • Maserati hy vọng Maserati Levante hấp dẫn giới trẻ và phái đẹp hơn nữa
    • Choáng ngợp với Maserati Quattroporte 2021 bằng xương bằng thịt
    • Mâm quả cho đám hỏi theo phong tục miền Nam
    • Gói độ Novitec Esteso mang đến phong thái đỉnh cao cho Maserati Levante
    • Maserati Quattroporte – phong cách của giới thượng lưu Việt
    • Mẫu phông đám cưới nào đang gây “sốt”?
    • Xuất hiện Maserati Levante phiên bản màu “hiếm” gây sốt
    • Phong cách trang trí cưới Retro – phong cách hoài cổ
    • Cùng Maserati trải nghiệm lối sống mang phong cách Ý
    • Di sản Ý chinh phục cả thế giới
    • Ý nghĩa mâm quả Rồng Phượng trong ngày cưới
    • Maserati – lựa chọn của những người quý phái
    • Gợi ý phong cách thiết kế nội thất nhà phố hiện đại tại Căn Hộ Hà Đông
    • Sức hút của phiên bản giới hạn Maserati Ghibli Nerissimo
    • Bán Biệt thự TT3, vị trí vàng khu đô mới thị Đại Kim
    • Xu hướng trang trí đám cưới bằng hoa tươi
    • Thiết kế nội thất nhà ở siêu hiện đại chỉ có tại Him Lam Phú An
    • Choáng ngợp với bộ ba nhà Maserati trên phố Hà Nội
    • Điều gì khiến bạn cần đến dịch vụ nhà hàng tiệc cưới Callary
    • Lên ý tưởng thi công nội thất căn hộ sáng tạo dành cho bé tại Golden Mansion Tân Bình
    • “Món hời” Maserati GranTurismo phiên bản thể thao cho khách Việt
    • Nội thất căn bếp xinh với dự án tại Golden Mansion Tân Bình
    • 5 điều cần tránh để có một đám cưới hoàn hảo
    • Bán suất ngoại giao lô TT6, khu Đô thị mới Đại Kim
    • Lưu ý cần biết khi lắp đặt lan can cầu thang kính tay vịn inox
    • Maserati kết hợp JW Marriott Phu Quoc Emerald Bay – Đỉnh của đỉnh
    • Cùng nhau thiết kế cầu thang kính cho ngôi nhà của bạn
    • Dịch Vụ Thông Cống Nghẹt quận Bình Thạnh tại nhà TPHCM
    • Máy quét mã vạch SYMBLE SB-1258W (1D) (không dây)
    • Bán Shop chân đế chung cư Đại Kim
    • Giá thi công cầu thang kính cường lực tại Ninh Bình
    • Lắp ống thông hơi cho bồn nước, máy nước nóng năng lượng mặt trời
    • Tận hưởng cảm xúc và trải nghiệm mới lạ với Maserati
    • Có nên thiết kế cầu thang kính xoắn ốc cho nhà ở hay không?
    • Bán biệt thự song lập TT2 khu đô thị mới Đại Kim
    • Chiêm ngưỡng Maserati Ghibli cực đẹp giữa trời Hà Nội
    • Tại sao cầu thang kính chữ L lại được yêu thích như vậy?
    • Sửa chữa bóng đèn huỳnh quang bị hỏng, bóng đèn bị mờ
    • Sửa chữa công tắc điện bị lỏng, công tắc điện bị nóng chảy
    • Mẹo nhỏ kiểm tra vật liệu kính trước khi lắp đặt cầu thang kính
    • Maserati – Tuyệt tác đến từ nước Ý
    • Maserati triển khai không gian trưng bày mới tại Hà Nội
    • Tính chính xác giá cầu thang kính cùng Nội Thất Gia Nguyễn
    • Đứa con hiệu suất cao mang tên Maserati Levante GTS
    • Nên lựa chọn đơn vị thi công cầu thang kính uy tín không?
    • Sửa chữa ổ cắm điện âm tường bị nổ, ổ cắm điện âm tường bị hư
    • Thương hiệu Ý giới thiệu gói trang bị giới hạn cho Levante, Ghibli và Quattroporte
    • Điều cần biết để thiết kế cửa kính cường lực
    • Vòm hông cao, mạnh mẽ – đích thực Maserati Levante
    • Maserati Quattroporte 2021 xuất hiện gây chiến Audi A8
    • Maserati Ghibli Nerissimo Edition giá rẻ bất ngờ
    • Điều bạn chưa biết khi thiết kế cầu thang kính hợp phong thủy
    • Maserati Việt Nam chào đón mẫu mui trần mới toanh Maserati GranCabrio 2021
    • Mẫu thiết kế cầu thang kính cho nhà ống 4m tối ưu không gian
    • Khám phá Maserati Levante – xe sang thể thao cho đại gia Việt
    • Ưu điểm nổi bật của cầu thang kính inox
    • Soi cận kẻ Maserati GranTurismo Sport tại Việt Nam
    • Maserati Quattroporte – Sản phẩm chủ chốt của Maserati Việt Nam
    • Bộ ảnh cưới lung linh và tiết kiệm phù hợp cho mọi cặp đôi
    • 3 mẫu Maserati quậy tung đường phố Hà Nội
    • Con đường nào chờ đợi Maserati trong phân khúc xe sang Việt
    • Màn ra mắt hoành tráng của Maserati tại VIMS
    • Trang trí tiệc cưới tuyệt mỹ tại nhà hàng tiệc cưới Callary
    • Nhà hàng tiệc cưới Callary địa điểm hoàn hảo cho tiệc cưới của bạn
    • Maserati Levante S 2021 chiếm lĩnh thị trường Việt
    • Sửa chữa ổ cắm điện bị lỏng, ổ cắm điện bị hư tại nhà
    • Giá bán 1.9 tỷ dành cho Maserati Levante S 2021 máy xăng
    • Các mẫu cầu thang kính đẹp và cách phân loại bạn nên biết
    • Sửa chữa bồn rửa mặt bị hôi, bồn rửa mặt bị tắc tại nhà
    • Dàn chân dài hớp hồn người dùng Việt (Phần 2)
    • Sửa chữa đèn led âm trần bị cháy, đèn led âm trần bị kêu tại nhà
    • Maserati Levante Trofeo mẫu SUV đội lốt động cơ Ferrari
    • Sửa chữa aptomat bị nhảy liên tục, aptomat bị cháy tại nhà
    • 5 yếu tố giúp cho tiệc cưới thêm ấn tượng với khách mời
    • So sánh nội thất Maserati Levante 2021 và Porsche Cayenne 2021
    • Sửa chữa đèn led bị nháy liên tục, đèn led bị sáng yếu tại nhà
    • Đánh giá khả năng vận hành và an toàn trên Maserati Levante 2021
    • Sửa chữa – Nối ống PVC bị rò rỉ, bị hôi tại nhà
    • Tận hưởng chất sedan thể thao có mặt trên Maserati Quattroporte 2021 (Phần 3)
    • Phiên bản GranSport của Maserati Ghibli 2021 tại Việt Nam sở hữu những gì
    • Sửa chữa bóng đèn bị nhấp nháy, bị chập cháy tại nhà
    • Sửa chữa bồn nước bị tắc, bồn nước bị tràn tại nhà
    • Đánh giá nhanh thiết kế Maserati Levante 2021
    • Hàn ống nước nóng, hàn ống nhiệt PPR bị rò rỉ tại nhà
    • Tận hưởng chất sedan thể thao có mặt trên Maserati Quattroporte 2021
    • Cưới là Callary
    • Đánh giá khả năng vận hành và an toàn Maserati Ghibli S 2021
    • Sửa chữa tủ lạnh bị rò nước, tủ lạnh bị rò gas tại nhà
    • Đánh giá nhanh giá bán, động cơ và an toàn Maserati Levante 2021
    • Lắp máy bơm chìm nước thải, máy bơm chống ngập tại nhà
    • Những nét đặc trưng nổi bật của phong cách thiết kế nội thất đương đại
    • Thông tin chi tiết nhanh về Maserati Quattroporte S Q4 2021
    • Nhà hàng tiệc cưới Callary nơi cảm xúc thăng hoa
    • Đánh giá nội thất Maserati Ghibli S 2021
    • Giá bán cụ thể của Maserati Levante trong tháng 6/2019
    • Vài lưu ý quan trọng khi chọn lựa chiếc áo dài cưới đầy ý nghĩa
    • Trải nghiệm Maserati Quattroporte 2021 cảm nhận sự khác biệt (Phần 4)
    • Sửa chữa thay vòi nước bị rò rỉ, thay vòi nước máy nóng lạnh
    • Lan can kính cầu thang những mẫu đẹp nhất hiện nay
    • Đánh giá nhanh giá bán Maserati Ghibli S 2021
    • Sửa chữa máy lạnh bị rò điện, rò rỉ gas
    • Maserati Levante S 2021 có gì đặc biệt?
    • Sửa chữa máy bơm nước bị rò điện, máy bơm nước không chạy
    • Trải nghiệm Maserati Quattroporte 2021 cảm nhận sự khác biệt (Phần 2)
    • Tổ chức tại nhà hàng tiệc cưới sang trọng không thể thiếu hoa tươi
    • Trải nghiệm Maserati Quattroporte 2021 cảm nhận sự khác biệt (Phần 1)
    • So sánh siêu xe Maserati Levante và Land Rover Range Rover Velar 2021
    • Tìm hiểu những mẫu cầu thang xương cá đẹp nhất 2021
    • Bale lại bị Zidane bỏ rơi: Tiên trách kỷ, hậu trách nhân
    • Chuyển nhượng 27/5: Zidane quyết giữ Ramos bằng mọi giá
    • Alexis Sanchez và Vidal trở lại ĐT Chile dự Copa America
    • Gói trang trí tiệc cưới Sweet Wedding đầy thơ mộng tại Callary
    • Phiên bản Maserati Levante 2021 cực độc với phong cách cá nhân hóa
    • Sáng tạo hơn với bí quyết thiết kế nội thất Spa với diện tích 70-80m2
    • Liverpool gặp khó, Tottenham ngóng chờ Kane
    • Lựa chọn nội thất thông minh cho căn hộ nhỏ diện tích 70-80m2
    • Đánh giá chiếc Maserati Ghibli S Q4 sang trọng cho phái nữ
    • Khám phá ưu điểm trên chiếc xe thể thao Maserati Ghibli 2021
    • Mẹo chọn nhà cái đáng tin cậy và chính xác tại Việt Nam
    • Lách luật về cách chơi đề phòng sập bẫy nhà cái tuyệt đỉnh
    • Tiết lộ phương pháp lựa chọn nhà cái uy tí nhất 2021
    • Mấu chốt quan trọng trong soi kèo các giải bóng đá lớn là gì
    • Tạo ấn tượng khi trang trí tiệc cưới bằng hoa tươi tại Callary
    • Siêu xe Maserati Ghibli Ribelle 2021 oai vệ với mã lực 580Nm
    • Trang trí tiệc cưới theo phong cách lãng mạn tại Callary
    • Đánh giá thiết kế nội và ngoại thất của Maserati Quattroporte năm 2021
    • Hãng xe sang Maserati ra quyết định không từ bỏ động cơ đốt trong
    • Nhà hàng tiệc cưới Callary tình yêu trọn hảo
    • Ấn tượng chiếc Maserati Granturismo MC Stradale đậm chất “ngầu”
    • Trang trí tiệc cưới hoa tươi theo mệnh tương sinh cô dâu
    • Nhà hàng tiệc cưới Callary – địa điểm vàng tổ chức tiệc cưới
    • Vài điểm nổi bật của chiếc siêu xe Maserati Ghibli S Q4
    • Dự tiệc cưới Fork Buffet tại nhà hàng tiệc cưới Callary
    • Siêu xe Maserati Quattroporte lộ diện thách thức Audi A8
    • Mẫu xe hạng sang Maserati phiên bản GTS mắc nhất Việt Nam
    • Tổng Chi Phí Cho Một Đám Cưới Năm 2021 Là Bao Nhiêu?
    • Giá điện tăng sốc, cách tính tiền điện để đối chiếu hóa đơn điện.
    • Xe sang Maserati Quattroporte S Q4 thống lĩnh thị trường Việt
    • Vài điểm lưu ý để xếp chỗ cho khách mời tiệc cưới
    • Đánh giá xe sedan hạng sang Maserati Quattroporte 2021
    • Xe hạng sang Maserati Levante 2021 phiên bản cá nhân hóa
    • Sửa chập điện nhảy CB (Aptomat) tại văn phòng ở Quận 1
    • 6 khoảnh khắc mà nhiếp ảnh cần ghi lại trong tiệc cưới
    • Xe thể thao Maserati Levante thu hút ánh nhìn
    • Sửa chữa, di dời và vệ sinh máy nước nóng năng lượng mặt trời
    • Điểm nhấn của Quattroporte GranLusso GTS đầy sắc thái
    • Sửa máy nước nóng năng lượng mặt trời bị rỉ nước tại Quận 8
    • Khắc phục Aptomat (CB) bị nhảy do chập điện Quận 8
    • Trải nghiệm chiếc ô tô Maserati Levante GTS V8 2021 đầy uy lực
    • Sửa máy nước nóng năng lượng mặt trời tại Quận Bình Thạnh
    • Callary nơi doanh nghiệp đặt niềm tin tổ chức hội nghị
    • Sửa chữa, bảo trì và hàn ống PPR đường kính lớn 110 Quận 9
    • Maserati Levante Trofeo tranh tài cùng Porsche Cayenne Turbo
    • Chống thấm sàn để khắc phục rò rỉ nước từ hộp kỹ thuật tại Phú Nhuận
    • Trình tự lễ nghi tại nhà hàng tiệc cưới bạn nên biết
    • Tư vấn thiết kế nội thất căn hộ chung cư 50-60 m2
    • Maserati được trang bị Edizione trên 3 phiên bản cực chất
    • Tổng quan các phiên bản sedan thể thao Maserati Quattroporte 2021
    • Sửa chập điện, đi lại dây nguồn, ổ cắm cho khách hàng tại Hóc Môn
    • Những gợi ý để bạn có một tiệc cưới tuyệt vời tại Callary
    • Đánh giá khả năng vận hành xe Maserati Levante S 2021
    • Thông nghẹt đường ống nước xả nhà vệ sinh tại Quận Tân Phú
    • Tìm hiểu khả năng vận hành vượt trội của Maserati Ghibli 2021
    • Chiếc xe Maserati Ghibli S sở hữu ngoại thất lịch lãm
    • Mãn nhãn với chiếc Maserati Levante GTS mới
    • Đánh giá chiếc Maserati Quattroporte GTS 2021 không ngừng chinh chiến
    • Tiệc ngon hài lòng thực khách là tôn chỉ tại Callary
    • Top 10 mẫu xe có giá bán đắt đỏ nhất thế giới
    • Dòng xe Maserati tự tin chinh phục thị trường Châu Á
    • Khám phá chiếc Maserati Levante 2021 đầy cuốn hút
    • Lịch thi đấu vòng loại U23 châu Á 2021
    • Thay phao bồn nước thải cho nhà hàng tại Quận 9
    • App VNPAY mới VietnamAirlines giúp đặt vé dễ hơn
    • Thực hiện vệ sinh bồn nước Đại Thành 2.000 lít tại Quận 4
    • Thợ sửa nước 1FIX thay bồn cầu tại Quận Bình Tân
    • Nguy cơ mắc bệnh ung thư từ bồn nước inox
    • nhà cung cấp chà sàn tại quận bình thạnh
    • nhà cung cấp chà sàn tại quận 1
    • nhà sản xuất lau kính
    • nhà cung cấp vệ sinh alu tại quận phú nhuận
    • nhà cung cấp lau alu giá tốt nhất
    • dịch vụ giặt thảm tại quận gò vấp
    • dịch vụ hút bụi tại quận 9
    • VietnamAirlines độc chiếm thị trường hàng không việt
    • công ty giặt thảm tại quận bình tân
    • công ty giặt thảm tại quận 3
    • VietnamAirlines hãng hàng không an toàn nhất trong năm 2021
    • dịch vụ giặt thảm tại quận 10
    • dịch vụ hút bụi thảm văn phòng
    • dịch vụ hút bụi tại quận 9
    • dịch vụ hút bụi tại quận 8
    • BambooAirways tưng bừng trao giải thưởng golf
    • dịch vụ hút bụi tại quận 12
    • dịch vụ hút bụi tại quận 1
    • dịch vụ vệ sinh alu tại hóc môn
    • dịch vụ vệ sinh kính tòa nhà
    • dịch vụ lau alu và bảng hiệu
    • dịch vụ lau kính tại quận 8
    • dịch vụ vệ sinh bảng hiệu
    • dịch vụ chà sàn tại quận phú nhuận
    • dịch vụ chà sàn tại quận 5
    • dịch vụ đánh bóng sàn đá tại quận 3
    • dịch vụ vệ sinh alu tại quận 5
    • tổng vê sinh công trình sau xây dựng
    • dịch vụ vệ sinh nhà xưởng tại tân bình
    • dịch vụ vệ sinh nhà xưởng tại quận 3
    • vệ sinh văn phòng giá rẻ
    • dịch vụ vệ sinh nhà ở tại quận phú nhuận
    • dịch vụ dọn dẹp nhà ở tại quận 2
    • dịch vụ vệ sinh nhà cửa tại quận 4
    • dịch vụ dọn dẹp nhà cửa tại quận thủ đức
    • dịch vụ dọn dẹp nhà cửa tại quận 4
    • vệ sinh công nghiệp sau xây dựng tại quận 3
    • dịch vụ vệ sinh công nghiệp tại quận 10
    • vệ sinh công nghiệp tại quận 4
    • đọi vệ sinh công nghiệp tại quận 3
    • dịch vụ vệ sinh công nghiệp tại quận 3
    • vệ sinh hồ bơi
    • Diệu Thúy bỏ nghề showbiz đầu quân hàng không VietnamAirlines
    • dịch vụ vệ sinh nhà hàng tại quận 4
    • dịch vụ vệ sinh phòng bida
    • dịch vụ vệ sinh trường học tại quận bình tân
    • dịch vụ vệ sinh trường học tại quận 2
    • dịch vụ đánh bóng sàn đá granite tại quận 2
    • dịch vụ đánh bóng sàn đá marble tại quận 2
    • đánh bóng sàn nhựa vinyl tại quận 2
    • công ty đánh bóng sàn gỗ tại quận 3
    • công ty giặt ghế tại quận 3
    • dịch vụ giặt ghế tại quận 4
    • dịch vụ giặt ghế salon tại quận 2
    • dịch vụ giặt ghế sofa tại quận 3
    • dịch vụ giặt thảm giá rẻ
    • dịch vụ giặt thảm tại tphcm
    • Thay bồn rửa chén, xử lý mùi hôi do lắp sai kỹ thuật tại Quận 7
    • VietnamAirline tăng cường 2 chuyến bay tới Philippines
    • dịch vụ vệ sinh alu tại quận tân bình
    • dịch vụ vệ sinh bảng hiệu và alu
    • vệ sinh văn phòng sau xây dựng
    • dịch vụ dọn dẹp nhà ở tại tphcm
    • dịch vụ dọn dẹp nhà ở tại quận 4
    • Dùng thẻ atm thì phải chịu bao nhiêu loại phí
    • dịch vụ vệ sinh nhà cửa tại quận 4
    • dọn dẹp nhà cửa sau xây dựng
    • vệ sinh công nghiệp tại quận 2 uy tín
    • dịch vụ vệ sinh công nghiệp tại quận 4
    • Jetstar Pacific tăng chuyến bay tuyến Đà Nẵng – Đài Bắc từ ngày 31/10
    • vệ sinh công nghiệp tại quận 3 uy tín
    • Vietjet Air nhận Tổ hợp buồng lái mô phỏng tàu bay
    • Đầu tư nghìn tỉ cho sân bay Vân Đồn
    • Dịch vụ giặt rèm cửa
    • Những địa điểm du lịch nổi tiếng bậc nhất ở Nhật Bản
    • Dịch vụ hút bụi
    • Vệ sinh công nghiệp sau xây dựng
    • vệ sinh công nghiệp giá rẻ
    • vê sinh công nghiệp
    • Thay đổi cuộc sống với những điểm đến đáng giá
    • Mất hàng tỉ đồng vì vé máy bay giả giá rẻ
    • Google bác bỏ tin đồn việc gỡ bỏ lệnh cấm với tiền điện tử
    • Các chùm tour du lịch tết ngắn ngày tại phú quốc
    • Nhiều ưu đãi hấp dẫn tại Hội chợ du lịch quốc tế TP Hồ Chí Minh 2021
    • Sự kinh hoàng Tai nạn thảm khóc hãng Lion Air
    • Vietravel liên tiếp dành 2 giải thưởng du lịch thế giới danh giá
    • Đoán tết bên gia đình cùng VietnamAirline
    • Triều Tiên: Cho phép khách du lịch được phép cắm trại trên núi Baekdu
    • Du lịch Hàn Quốc nên ghé thăm những địa điểm nào?
    • Hãng hàng không hủy các chuyến bay tới Quảng Châu do bảo Mang khut
    • Giám đốc Trần Thị Mỹ Hạnh nói về mua vé vietnamairlines trong 2011
    • Thông tin về chặng bay và giá vé bay đi Thái Lan
    • Giá hoa lan hồ điệp bao nhiêu và cách chăm sóc hoa lan hồ điệp sau Tết
    • Sữa bò tươi thanh trùng và sữa dê tươi nguyên chất
    • Gợi ý sắp xếp không gian sống gọn và đẹp mắt
    • Động cơ Piaggio i-Get chất lượng và độ tin cậy cao nhất
    • Vespa LX bất ngờ quay lại sau nhiều năm ngưng sản xuất (P2)
    • Xu hướng chọn xe SUV – CUV đang lên ngôi (P2)
    • Xu hướng chọn xe SUV – CUV đang lên ngôi
    • Honda mang đến nhiều điểm mới cho Honda City 1.5 TOP
    • Nên tìm mua Honda City hay Mazda2
    • CONCEPT RS MỚI CỦA CHEVROLET AVEO 2021
    • CHEVROLET AVEO CÓ PHÙ HỢP VỚI KHÁCH HÀNG VIỆT ?
    • MẶC KHÓ KHĂN SUV VẪN TĂNG TRƯỞNG MẠNH
    • Cuộc chiến so sánh giữa Camry và Mazda6
    • Mazda2 và Kia Sedona có mức giá mới
    • Bạn đã thật sự hiểu rõ Vespa GTS Super
    • Bảng màu mới của Sprint có gì HOT
    • Elantra tại Mỹ nhận những nâng cấp nhẹ
    • Phiên bản 8 chỗ SantaFe lộ hình ảnh mới nhất
    • Honda Civic tiếp tục tung ra phiên bản mới
    • Hồi hộp trước sự trở lại của Accord thế hệ mới
    • SỞ HỮU CHIẾC XE HOẠT ĐỘNG TỐT KHI CHỌN CRUZE
    • ĐIỂM MỚI VÀ SỰ TIỆN LỢI TRÊN CHEVROLET SPARK 2021
    • PHIÊN BẢN NÂNG CẤP 2021 CỦA YARIS KHÁ ĐƯỢC ĐỢI MONG
    • Mazda2 có 3 màu sắc mới và CX-3 bắt đầu lộ diện
    • Bản nâng cấp của Mazda6 2021 đang được mong chờ
    • Tham vọng thật sự của Honda (P2)
    • Tham vọng thật sự của Honda
    • CHEVROLET AVEO MỚI ĐÃ XUẤT HIỆN
    • CÁCH XỬ LÝ VÀ PHÒNG TRÁNH KHI ĐỔ NHẦM NHIÊN LIỆU
    • PHIÊN BẢN NÂNG CẤP 2021 CỦA VIOS KHÁ ĐƯỢC ĐỢI MONG
    • Nhược điểm của dòng xe Mazda6
    • Ưu điểm của dòng xe Mazda6
    • Piaggio cải tiến Medley đối đầu với SH (P2)
    • Piaggio cải tiến Medley đối đầu với SH
    • Đơn đặt hàng SantaFe ồ ạt đổ về Hyundai
    • Elantra Sport 2021 hạ nhiệt sau thời gian dài
    • NHỮNG ĐIỂM MỚI CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT Ở CAPTIVA
    • NHỮNG TÍNH NĂNG AN TOÀN CẦN THIẾT TRÊN XE ( PHẦN 2 )
    • PHIÊN BẢN MỚI CỦA TOYOTA CAMRY BẮT ĐẦU XUẤT HIỆN
    • Bán tải cao cấp nên chọn Ranger hay BT-50 (P2)
    • Bán tải cao cấp nên chọn Ranger hay BT-50
    • Vespa ngày nay đã thay đổi hay chưa
    • Đẳng cấp và vẻ đẹp huyền bí đến từ cái tên 946
    • Hyundai SantaFe lắp ráp trong nước có mức giá dự kiến 1.109 tỷ đồng
    • SantaFe 2021 sẽ có thêm lựa chọn Hybrid
    • NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT Ở ORLANDO PHIÊN BẢN LT GIÁ RẺ
    • CHEVROLET COLORADO KHÔNG NGẠI ĐỊA HÌNH
    • TOYOTA COROLLA AXIO ĐƯỢC CHÍNH THỨC RA MẮT
    • Biên bão của SantaFe khác lạ gì so với Kodo của CX-5
    • Ưu và nhược điểm trên Mazda CX-5 và SantaFe
    • Vì sao nên chọn Vespa thay vì mua Honda SH
    • Tính năng nổi bật mới nào đưa Sprint dẫn đầu
    • Hyundai lần lượt tung 3 sản phẩm mới tại Mỹ
    • Bổ sung trang bị nhưng Grand i10 vẫn giữ giá bán cũ
    • CÁC PHÂN KHÚC XE CÓ TRÊN THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM ( PHẦN 1 )
    • CÓ GÌ MỚI TRÊN COLORADO 2021
    • TOYOTA FORTUNER SẼ GIẢM BAO NHIỀU NẾU ÁP DỤNG THUẾ 0%
    • Nội thất của Focus hay Mazda3 nổi bật hơn
    • Vẻ đẹp của Focus và Mazda3 đến từ đâu
    • Bước đột phá mới của Vespa Primavera
    • Có gì mới trên Liberty Euro 3 2021 (P2)
    • Thông tin thay đổi và giá bán của Hyundai i20 Active
    • Sắp có biến lớn tại thị trường nước ta
    • TIỆN NGHI VỚI CRUZE HAY CHỌN KIA K3 HIỆN ĐẠI
    • SỰ KHÁC BIỆT CỦA 3 CHIẾC SEDAN HẠNG C
    • TOYOTA HỖ TRỢ ƯU ĐÃI KHI MUA TOYOTA HIACE
    • TOYOTA VIOS CHÍNH THỨC CHẠY THỬ NGHIỆM TRÊN ĐƯỜNG PHỐ PHILIPPINES
    • Nội thất của Mazda3 hay Honda Civic sẽ làm bạn thỏa mãn
    • Bạn chọn thiết kế linh hoạt của Civic hay to lớn của Mazda3
    • Khác biệt giữa Sprint và Primavera, iGet và 3 v.i.e
    • Nên chọn Vespa nhập hay Vespa ráp (P2)
    • Các chi tiết lộ diện đầu tiên trên Tucson Sport 2021
    • Vespa GTS 150 2021 sự lựa chọn hoàn hảo
    • Bạn sẽ chọn phiên bản nào của Vespa GTS 2021
    • HÀNG LOẠT MẪU MÃ CHEVROLET GIẢ GIÁ TRONG THÁNG 7
    • DOANH SỐ CỦA BÁN TẢI VÀ SUV ĐANG SỤT GIẢM
    • FORUTNER VÀ WIGO ĐƯỢC CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN MIỄN THUẾ
    • Dù thay đổi, tiện nghi trên Outlander Sport vẫn thua Mazda CX-5 một bậc
    • Thiết kế của Mazda CX-5 có nổi bật hơn Mitsubishi Outlander Sport (P2)
    • Động cơ và mức tiêu hao của Grand i10 có thật sự vượt trội
    • Các sản phẩm trong phân khúc hạng C đang có nhiều thay đổi
    • Tổng hợp mẫu mã có giá bán hơn cả xe Ô tô
    • Rửa mắt với bản độ Vespa 946
    • CHEVROLET SPARK VÀ SUZUKI CELERIO : SỰ LỰA CHỌN ĐÁNG CÂN NHẮC
    • TẬN HƯỞNG CÙNG CHEVROLET AVEO 2021
    • NGÔI VƯƠNG PHÂN KHÚC SEDAN HẠNG D LIỆU CÓ THAY ĐỔI CHỦ MỚI (P2)
    • Lựa chọn dòng xe Nhật nào trong phân khúc sedan hạng C (P2)
    • Lựa chọn dòng xe Nhật nào trong phân khúc sedan hạng C
    • Thiết kế đẹp mắt từ dòng xe nhỏ nhất Hyundai (P2)
    • Tucson, SantaFe, Kona gia nhập triển lãm New York năm nay
    • Quý II-2018, bất động sản khu Đông chiếm ưu thế
    • Nguồn cung giảm manh, thị trường căn hộ cao cấp vẫn nóng
    • Mazda6 và Honda Accord mới lộ diện phân khúc sedan hạng D
    • Thiết kế đẹp mắt từ dòng xe nhỏ nhất Hyundai
    • Liệu rằng Sonata có pha vỡ vị thế của Camry
    • 2018 năm khởi sắc của xe phân khối lớn
    • 10 năm đi đầu về công nghệ an toàn của Piaggio
    • CHEVROLET AVEO 2021 CÓ NHIỀU BƯỚC TIẾN TRÊN THỊ TRƯỜNG
    • BẢN CHẤT CỦA ĐỘNG CƠ TĂNG ÁP VÀ SIÊU NẠP
    • Đâu là chiến mã nổi bật trong phân khúc sedan hạng C
    • Vị trí dẫn đầu CUV năm nay khó lọt khỏi Mazda CX-5
    • NÉT ĐẸP CỦA HILUX ĐỘ ĐẾN TỪ BÀN TAY CARLEX DESIGN
    • Chi tiết nét mới trên bản Premium của SantaFe
    • Hyundai Việt Nam là doanh nghiệp xuất sắc nhất Châu Á – Thái Bình Dương
    • Phiên bản độc nhất vô nhị của Primavera có giá 400 triệu
    • Giá bán mới và thay đổi trên Medley có lật ngược tình thế
    • Ra mắt hơn 2 tháng Medley vẫn chưa hết hot
    • Vespa tung ra Sprint với mức giá 76.5 triệu
    • NỘI THẤT MỚI CỦA CRUZE PHIÊN BẢN MÁY DẦU
    • CRUZE CHIẾC XE CỦA MỌI CUNG ĐƯỜNG
    • THỊ TRƯỜNG ƯU TIÊN PHÁT TRIỂN DÒNG XE LẮP RÁP NỘI ĐỊA
    • i-ELOOP hệ thống thông minh không thể thiếu của Mazda (P2)
    • i-ELOOP hệ thống thông minh không thể thiếu của Mazda
    • Hoa Kỳ đón nhận thế hệ tiếp theo của Hyundai Tucson
    • SantaFe liệu có cản trở con đường của Trailblazer
    • Tại sao lại chọn Liberty thay vì sản phẩm khác (P2)
    • Tại sao lại chọn Liberty thay vì sản phẩm khác
    • Tiện nghi, an toàn và cảm giác lái giữa Kia Sorento và Hyundai SantaFe
    • Những hình ảnh mới của SantaFe tại Việt Nam
    • Giải mã “hiện tượng” Novaland: Quy mô nhỏ nhưng tinh tế
    • Vài chi tiết mới của Mazda3 mới cạnh tranh với Altis và Civic (P2)
    • Nên chọn Toyota Camry hay Mazda6 (P2)
    • PHIÊN BẢN CAO CẤP CỦA TOYOTA INNOVA LỘ DIỆN TẠI MALAYSIA
    • HAI CHIẾC XE ĐIỂN HÌNH TRONG PHÂN KHÚC BÁN TẢI ( PHẦN 2 )
    • HAI CHIẾC XE ĐIỂN HÌNH TRONG PHÂN KHÚC BÁN TẢI ( PHẦN 1 )
    • Lựa chọn xe Hàn nào trong phân khúc 7 chỗ gầm cao
    • Nhà máy thứ hai của Hyundai đã lộ diện
    • Tổng hợp các gương mặt xe máy nổi bật trên thị trường (P2)
    • Tổng hợp các gương mặt xe máy nổi bật trên thị trường
    • Trải nghiệm Honda Jazz: Xe nhập nhỏ gọn cho phái nữ
    • Hãng Honda ra mắt Civic Type R bản bán tải cực độc
    • Novaland vào Top 50 công ty kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam
    • Honda Civic 2021 – vận hành mạnh mẽ
    • Honda City 2021 – xe du lịch cho gia đình
    • Ưu đãi hàng loạt cho dự án Victoria Village
    • Phố Âu mới giữa lòng Sài Gòn hoa lệ
    • Thị trường căn hộ Quận 4
    • Thị trường Bất động sản tiếp tục phát triển và tăng trưởng
    • Top 10 chủ đầu tư bất động sản uy tín năm 2021
    • Bong bóng bất động sản 2021 vừa xuất hiện đã vỡ
    • Bức tranh Bất động sản năm 2021
    • Sẽ không có “bong bóng” bất động sản năm 2021
    • Lợi và hại khi đánh thuế nhà ở
    • Khám phá thực tế Honda CR-V 2021
    • Honda Jazz 2021 – Vận hành êm ái, thoải mái đi xa
    • ĐÁNH GIÁ NHỮNG TIỆN DỤNG CỦA DÒNG SUV ( PHẦN 2 )
    • ĐÁNH GIÁ NHỮNG TIỆN DỤNG CỦA DÒNG SUV ( PHẦN 1 )
    • TOYOTA FORTUNER CÓ ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM GÌ ĐỐI ĐẦU VỚI TRAILBLAZER
    • Nên chọn Toyota Camry hay Mazda6
    • Vài chi tiết mới của Mazda3 mới cạnh tranh với Altis và Civic
    • Danh sách mẫu xe tay ga hot hiện nay (P2)
    • Danh sách mẫu xe tay ga hot hiện nay
    • Lượng xe nhập giảm nhưng doanh số Grand i10 vẫn tăng
    • Dòng SUV đang khuynh đảo triển lãm New York 2021
    • BĐS trung tâm chúng tôi ngày càng ‘khan hiếm’
    • Tập đoàn Novaland vừa có mặt Top 50 doanh nghiệp
    • HONDA ACCORD 2021 – CHIẾC XE NỔI BẬT VỚI ĐỘNG CƠ MẠNH MẼ
    • Honda Civic 2021 – mẫu xe trẻ trung dành cho những người trẻ
    • Tìm hiểu về nhà ống – giải pháp cho nhà ở đô thị
    • KIA RONDO – KHÔNG GIAN CỦA GIA ĐÌNH
    • Phiên bản GT Facelift của Elantra xuất hiện tại Chicago
    • Philippines chào đón thế hệ thứ 4 Hyundai SantaFe
    • So sánh hai dòng xe Hàn trong phân khúc sedan bình dân (P2)
    • Xe lắp rắp trong nước thống trị phân khúc xe du lịch dưới 9 chỗ
    • Cảm giác lái mà Mazda CX-5 sẽ như thế nào
    • Mazda CX-5 mẫu mã tiên phong cho nhiều điều mới (P2)
    • TOYOTA ĐANG TĂNG TRƯỞNG NHƯ THẾ NÀO
    • ORLANDO 2021 CHIẾC XE CÓ ĐỦ SỰ HIỆN ĐẠI ( PHẦN 2 )
    • ORLANDO 2021 CHIẾC XE CÓ ĐỦ SỰ HIỆN ĐẠI ( PHẦN 1 )
    • So sánh hai dòng xe Hàn trong phân khúc sedan bình dân
    • Có bao nhiêu dòng xe đã được nhập khẩu vào nước ta
    • CHEVROLET ĐỒNG LOẠT GIẢM GIÁ XE TRONG THÁNG 6
    • ĐỢI CHỜ NHẬP KHẨU, XE LẮP RÁP LÊN NGÔI
    • MUA XE TOYOTA NÀO TRONG MỨC GIÁ 700-900 TRIỆU ĐỒNG
    • Mazda 3 thay đổi để cạnh tranh với Toyota Altis
    • Mazda 6 hiện đang giảm giá tại Việt Nam
    • Hyundai Elantra được nâng cấp nhẹ tại Mỹ
    • Accent dạo bước trước khi được phân phối chính thức
    • Hyundai Sonata thay đổi mở đường cho phiên bản kế tiếp
    • Hyundai Sonata lột xác hoàn hảo
    • So sánh Honda Amaze và Hyundai Grand i10 sedan
    • Phiên bản S của Mazda 2 có những gì mới
    • Bổ sung thêm tiện nghi Mazda 2 đang dần chiếm lĩnh thị trường
    • SEDAN – DÒNG XE CHƯA BAO GIỜ LỖI THỜI
    • SO SÁNH NGOẠI THẤT CHEVROLET AVEO 2021 VÀ HYUNDAI GRAND I10
    • SỰ ĐƠN GIẢN MANG ĐẾN ĐẶC TRƯNG CHO AVEO 2021
    • Thông tin chi tiết về SantaFe được lắp ráp tại Việt Nam (P2)
    • Dấu hiệu tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường Việt Nam
    • Thông tin chi tiết về SantaFe được lắp ráp tại Việt Nam
    • Vài thông tin đang dần lộ rõ về i20 Active
    • SUV và Crossover nào của Mitsubishi đang thu hút khách hàng Việt
    • Xu hướng xe bán tải phát triển mạnh (P2)
    • ĐIỀU GÌ CHỜ ĐỢI NGƯỜI DÙNG VIỆT Ở NHỮNG SẢN PHẨM ĐẾN TỪ ASEAN
    • Ford Everest cổ thụ của dòng SUV
    • ĐÁNH GIÁ NGOẠI HÌNH CỦA CHEVROLET CAPTIVA 2021 VÀ HYUNDAI SANTAFE
    • COLORADO 2021 CHIẾC XE BÁN TẢI ĐẦY TIỆN NGHI VÀ MẠNH MẼ
    • Ford EcoSport – Hyundai i20 Active đối đầu công nghệ
    • Hyundai SantaFe có khá nhiều đơn đặt hàng dù vừa ra mắt
    • Hyundai Accent có 4 phiên bản và giá bán từ 410 đến 560 triệu đồng
    • Nên chọn mẫu sedan nào giữa Sonata và Camry (P2)
    • Accent lắp ráp trong nước chính thức bổ sung 2 phiên bản mới
    • Mirage sẽ được lắp ráp và sản xuất tại Philippines
    • Mitsubishi mang nhiều bất ngờ đến VMS năm nay
    • NÊN GỬI GẮM NIỀM TIN VÀO YARIS HAY SOUL
    • ĐÁNH GIÁ NHỮNG THAY ĐỔI CỦA SPARK DUO 2021
    • CHEVROLET CRUZE 2021 SỬ HỮU SỰ HOÀN HẢO
    • HONDA CR-V L 2021 và LỘT xác ấn tượng
    • Mazda3 1.5 và Honda City 1.5 TOP
    • Nên chọn mẫu sedan nào giữa Sonata và Camry
    • Nhiều thông tin thú vị xoay quanh Hyundai
    • Chiến binh Ford Focus Trend trong phân khúc C
    • Ford Focus Trend 1.5L Ecoboost 2021 Hoàn toàn mới
    • NHỮNG CÁCH TÂN MỚI NHẤT ĐẾN TỪ CAPTIVA 2021
    • CHEVROLET SPARK 2021 XE GIÁ THẤP CHO GIA ĐÌNH
    • NHỮNG THAY ĐỔI TRÊN YARIS GMNR
    • Mitsubishi mang nhiều nâng cấp đến Outlander Sport
    • Phiên bản Sonata Hybrid lộ diện thị trường Hàn
    • Đóng thuế tài sản đang áp dụng cho sản phẩm nào
    • Hyundai Accent Blue đã lộ diện tại nước ta
    • Giá bán của Accent 2021 tại Việt Nam đắt hơn Mỹ và Ấn Độ
    • Hyundai Grand Starex 2021 cập nhật hiện đại hơn
    • SantaFe mới có giá bán từ 1.109 tỷ đồng
    • Đối thủ mới của SantaFe sẽ là Trailblazer
    • 15.555 USD dành cho Accent tại Mỹ
    • Hyundai Việt Nam gia tăng xuất khẩu vào 2021
    • Bán dự án căn hộ the elysium Quận 7 Hồ Chí Minh
    • Mùa mưa mặc váy như thế nào thì đẹp nhỉ?
    • CHEVROLET COLORADO 2021 SỰ LỰA CHỌN TUYỆT VỜI CHO BẠN
    • ĐẲNG CẤP ĐẾN TỪ CHEVROLET COLORADO VÀ CHEVROLET AVEO
    • THIẾT KẾ BỨT PHÁ VỚI COLORADO 2021
    • VẺ NGOÀI LÔI CUỐN VÀ ĐẦY SANG TRỌNG VỚI CRUZE 2021
    • FORTUNER KHẲNG ĐỊNH VỊ THẾ TRƯỚC ISUZU MU-X
    • FORTUNER LỘT XÁC KHẲNG ĐỊNH VỊ THẾ
    • Honda CR-V có đủ sức ngáng đường Mitsubishi Outlander
    • Những điểm khắc phục mới trên Outlander Sport
    • Những nâng cấp mới trên Triton thế hệ mới
    • Ưu khuyết đang tồn tại tren Mitsubishi Mirage
    • 3 mẫu váy thời trang hot nhất năm nay
    • HONDA HR-V 2021 VÀNHỮNG TRANG BỊ HIỆN ĐẠI
    • Honda City- xe hạng B đạt chuẩn tại Việt Nam
    • Chọn Sonata hay Mazda 6 trong phân khúc sedan hạng trung (P2)
    • Bản 1.4MT Base của Accent đang thiếu những gì (P2)
    • CHIÊM NGƯỠNG VẺ ĐẸP MÀ CAPTIVA 2021 MANG ĐẾN
    • KHẢ NĂNG VẬN HÀNH CỦA CAPTIVA 2021
    • PHIÊN BẢN ĐẶC BIỆT INNOVA CÓ GÌ MỚI (P2)
    • Đâu là ưu và nhược của dòng bán tải của Mitsubishi
    • Một vài nhận xét về Mitsubishi Outlander
    • Chọn Sonata hay Mazda 6 trong phân khúc sedan hạng trung
    • Bản 1.4MT Base của Accent đang thiếu những gì
    • Phiên bản US của SantaFE có gì mới lạ
    • Sonata thêm trang bị nhưng giá lại giảm
    • ĐÁNH GIÁ NỘI THẤT CHEVROLET SPARK 2021
    • NHỮNG ƯU ĐIỂM NỔI TRỘI CỦA CHEVROLET SPARK DUO 2021
    • NÊN CHỌN INNOVA HAY CARENS
    • Lý do dể bạn chọn cho bản thân Mitsubishi Attrage
    • Cú đổi mới ngoạn mục của All New Pajero Sport 2021 (P2)
    • Mức giá cạnh tranh của Sonata 2021
    • Xe Hàn đang ồ ạt về nước ta
    • Du lịch với Ford Ranger Wildtrak 3.2L 4×4 AT
    • Thám hiểm cùng Ford Ranger 2.2 XLS MT
    • HONDA CR-V gây chú ý tại việt nam
    • Mãn nhãn với Hyundai Accent 2021
    • 5 gợi ý cách mặc đầm maxi hoàn hảo nhất
    • Toyota Corolla Altis: Đối thủ nặng kí của Mazda3 tại Việt Nam
    • Điểm qua những nét nổi bật trên Toyota Vios 2021
    • Một số thông tin của i20 Active sắp được ra mắt
    • Lời tuyên chiến của Accent được lắp ráp trong nước
    • Mitsubishi Malaysia tung ra Outlander 2021
    • Nên mua xe trã góp hay không (P2)
    • SO SÁNH KHÁC BIỆT GIỮA INNOVA VÀ CARENS
    • NHỮNG ẤN TƯỢNG MÀ CRUZE 2021 MANG ĐẾN
    • CAPTIVA 2021 NÂNG TẦM GIÁ TRỊ
    • Nên chọn Sonata hay Accord nếu mua sedan
    • Ô tô từ Thái Lan ồ ạt đổ về nước ta
    • Mẫu SUV đánh dấu bước ngoặc khi sử dụng nhiên liệu Hydro
    • Toyota Hilux 2021 có thực sự mạnh mẽ? (phần 2)
    • Toyota Hilux 2021 có thực sự mạnh mẽ?
    • Mức giá mới cho Elantra tại Việt Nam
    • Ấn Độ xuất hiện 2 tông màu mới cho i20 Active
    • Ford Transit 2021 sang trọng vượt trội
    • Grand i10 dòng xe gặt hái được nhiều thành công tại Ấn Độ
    • Tháng 8 hẹn gặp bản nâng cấp của Elantra
    • Vì sao ta phải thay nhớt xe đúng thời hạn
    • Lựa ngay cho riêng mình một sản phẩm của Mitsubishi
    • NHỮNG TRẢI NGHIỆM KHI ĐIỀU KHIỂN TOYOTA FORTUNER
    • SPARK DUO 2021 XE VAN TIỆN ĐỦ ĐƯỜNG
    • ĐÁNH GIÁ TÍNH AN TOÀN VÀ VẬN HÀNH CỦA COLORADO
    • Hai gương mặt hàng đầu phân khúc hatchback
    • Những hé lộ của Hyundai i10 sedan gần về nước ta
    • Hãng xe nào đang có lợi nhất nhờ thuế mới?
    • Xe Ford Explorer 2021 có phải là sự lựa chọn tốt nhất trong phân khúc SUV?
    • Xe Ford Explorer 2021 có phải là sự lựa chọn tốt nhất trong phân khúc SUV?
    • Ford Focus 2021 đã chinh phục thị trường Việt Nam như thế nào?
    • Ford Ranger Raptor thực sự có sức hút tại châu Á?
    • Vài chi tiết mới trên Hyundai i20 sắp được ra mắt vào quý III
    • Hyundai thương hiệu hàng đầu châu Á
    • ÔNG HOÀNG GẦM CAO CỦA TOYOTA (P2)
    • Ngỡ ngàng trước Pajero Sport 2021 tại Indonesia
    • Cách kiểm tra và thay thế bình ác quy
    • SPARK 2021 XỨNG ĐÁNG MẪU XE ĐÔ THỊ CỠ NHỎ
    • ĐỘNG CƠ ĐẾN TỪ COLORADO UY LỰC ĐẾN ĐÂU
    • Ford Explorer 2021 nhập khẩu mới sức vóc mới
    • Lộ diện Tucson thế hệ mới tại quê nhà
    • Phải chăng Hyundai sắp tung ra Sonata thế hệ mới (P2)
    • Sự khác nhau giữa 3 biến thể của Honda CR-V
    • Ford Ranger – Sự lựa chọn hoàn hảo
    • Vì sao xe Nhật được ưa chuộng?
    • Điểm nổi bật ở Honda Jazz facelift
    • Phải chăng Hyundai sắp tung ra Sonata thế hệ mới
    • Sự thay đổi từ nhập khẩu sang lắp ráp nội địa
    • Do đâu mà ghế massage được ưa chuộng
    • Lịch sử hình thành ghế massage (P1)
    • THIẾT KẾ ĐỘT PHÁ NHƯNG GẦN GŨI CỦA TOYOTA INNOVA (P2)
    • Đặt bình chữa cháy sao cho đúng cách
    • Tiếp bước 2021, thị trường xe hơi sẽ tăng trưởng mạnh
    • GIÁ BÁN HỢP LÝ CỦA CRUZE VÀ CERATO
    • Chọn dòng xe đô thị nào thích hợp trong tầm 800 triệu
    • Grand i10 hatchback xe nhỏ, thành công lớn
    • Sự khác biệt trong thiết kế ngoại thất của Tucson 2021
    • Điểm qua ưu, nhược điểm của Elantra 2021
    • Trải nghiệm thiết kế ngoại thất với i20 Active
    • Bạn chọn Hyundai i20 Active hay Suzuki Vitara trên đất Việt
    • Grand i10 lắp trong nước với những bước tiến trên thi trường
    • Lựa chọn ngay sản phẩm Max Care cho bản thân
    • Có hay không sản phẩm massage chữa bách bệnh
    • MẠNH MẼ, SANG TRỌNG VỚI COLORADO 2021 ( PHẦN 2 )
    • MẠNH MẼ, SANG TRỌNG VỚI COLORADO 2021 ( PHẦN 1 )
    • CHEVROLET AVEO SẢN PHẨM CHIẾN LƯỢC CỦA HÃNG XE MỸ
    • COLORADO 2021 VƯỢT ĐỊA HÌNH VỚI HỆ THỐNG TREO MỚI
    • HUY HOÀNG CỦA INNOVA TRONG PHÂN KHÚC
    • Bán tải Triton lựa chọn kinh tế dành cho bạn (P2)
    • Bán tải Triton lựa chọn kinh tế dành cho bạn
    • Những điểm mới làm nên khác biệt của Mitsubishi Triton (P2)
    • Những điểm mới làm nên khác biệt của Mitsubishi Triton
    • Cuộc tranh tài giữa 2 mẫu hatchback: Honda Jazz vs Ford Fiesta
    • BƯỚC TIẾN ĐỘT PHÁ TỪ ACCORD 2021 ĐẾN ACCORD 2021
    • Sử dụng máy chạy bộ ra sao để hiệu quả
    • Những điều cơ bản cần biết về một ghế massage tiêu chuẩn (P2)
    • Hyundai Santa Fe 2021 thách thức đối thủ Toyota Fortuner ( Phần 2 )
    • Hyundai SantaFe 2021 thách thức đối thủ Toyota Fortuner ( Phần 1 )
    • ĐIỂM VƯỢT TRỘI CỦA SUV TRONG MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI HÓA
    • Pajero Sport sản phẩm cho người rành xe (P2)
    • Pajero Sport sản phẩm cho người rành xe
    • CAMRY NGƯỜI DẪN ĐẦU PHÂN KHÚC
    • CHEVROLET CAPTIVA VÀ KIA SORENTO: NHỮNG MẪU SUV 7 CHỖ MẠNH VÀ SANGCHEVROLET CAPTIVA VÀ KIA SORENTO: NHỮNG MẪU SUV 7 CHỖ MẠNH VÀ SANG
    • CHEVROLET CRUZE 2021: GỌN GÀNG VÀ HIỆN ĐẠI
    • Hyundai Tucson nhân tố lạ tại thị trường nước ta ( Phần 2 )
    • Hyundai Tucson nhân tố lạ tại thị trường nước ta ( Phần 1 )
    • Yến thô và yến tinh chế loại nào tốt hơn?
    • Những mẫu xế hộp ấn tượng năm 2021
    • Giò heo hầm tổ yến tốt cho mẹ bỉm sửa Kimsnest
    • Hiểu rõ hơn về máy chạy bộ của bạn (P2)
    • Hiểu rõ hơn về máy chạy bộ của bạn
    • Trải nghiệm sự tiện dụng và tiết kiệm với Elantra
    • Trải nghiệm SantaFe bền bỉ và mạnh mẽ
    • Mercedes-Maybach S650 : Chiếc xe cho giới thương gia
    • Thiết kế đẹp mắt của EcoSport đánh bật Chevrolet Trax
    • Chè yến trái cây tươi mát – Kimsnest
    • Explorer có ưu và nhược điểm gì
    • Đánh giá mức độ tiết kiệm nhiên liệu của Ford Fiesta EcoBoost (phần 2)
    • Đánh giá mức độ tiết kiệm nhiên liệu của Ford Fiesta EcoBoost
    • Nhìn lại chiếc Ford Fiesta 2014 phiên bản động cơ EcoBoost (phần 2)
    • 11 kĩ năng lái xe an toàn và tiết kiệm nhiên liệu (phần 2)
    • Nhìn lại chiếc Ford Fiesta 2014 phiên bản động cơ EcoBoost
    • Đánh giá Hyundai Grand i10 và Kia Morning ( Phần 1)
    • Đánh giá Hyundai Gand i10 và Kia Morning ( Phần 2)
    • HONDA CR-V 2021 ĐỐI ĐẦU MAZDA CX-5
    • Camry và Accord 2021- Ai mạnh hơn?
    • Honda Odyssey 2021 chính thức có mặt trên toàn cầu
    • Các tiện nghi mà Accent mang lại
    • Sự lựa chọn thích hợp giữa Hyundai Accent và Honda City
    • HONDA ACCORD 2021: TỰ TIN THỐNG LĨNH THỊ TRƯỜNG SEDAN CỠ TRUNG
    • Kim’s Nest – Tổ Yến Thả Gà
    • Lầm tưởng Lamborghini khi trông thấy Cruze độ
    • Nhiều lựa chọn mới dành cho Chevrolet Colorado
    • Cuộc đụng độ giữa Everest và Pajero Sport
    • Mercedes-Benz GLA 200 có gì sau tay lái
    • Thiết kế lịch lãm của Accent 2021
    • Grand i10 nâng cấp toàn diện quyết chiếm ngôi đầu bảng
    • Cách sửa một số lỗi cơ bản của máy chạy bộ điện
    • Đánh giá ngoại thất và an toàn của CLA 200
    • Ford Ranger 2021 Thế giới trong tầm tay
    • Sự khác biệt giữa Honda Accord 2021 và Nissan Altima thế hệ mới 2021
    • Cách phân biệt tổ yến giả Kim’s Nest
    • Giải pháp cho lỗi E07 của máy chạy bộ
    • Chỉ có 15 chiếc Captiva Perfect Black tại Nhật Bản
    • Orlando đổi mới dù là chi tiết nhỏ nhất
    • Phiên bản sedan của Fiesta rục rịch chuẩn bị xuất hiện
    • Mức độ an toàn của C200
    • Đánh giá nội, ngoại thất của Hyundai Elantra và Honda Civic
    • Hyundai Elantra 2021 – Tân binh sáng giá của phân khúc C
    • Nội thất sang trọng và hiện đại của S400
    • Điểm khác nhau giữa máy chạy bộ điện và máy chạy bộ cơ
    • Ngoại hình của Ranger hay Colorado nổi bật hơn
    • Đánh giá xe Hyundai i20 Active 2021
    • Những thay đổi hiệu quả và thiết thực trên Sonata 2021
    • Điểm nhấn trong nội, ngoại thất của C200
    • Đón chờ phiên bản Raptor của Ranger trong năm 2021
    • Những lợi ích khi mua máy chạy bộ tại nhà
    • Colorado LTX lộ diện tại Philippines
    • Tội gì không sở hữu Captiva khi có 800 triệu
    • Sửa máy chạy bộ POONGSAN
    • Điểm qua các công dụng của yến sào
    • Ưu điểm về kích thước của dòng MPV của Chevrolet
    • Những công nghệ không thể thiếu trên xe hơi (P2)
    • Điểm nhấn ngoại thất cùng với sự an toàn của C300 AMG 2021
    • Cuộc chiến một nhà giữa Accent và Rio (Phần 2)
    • Cuộc chiến một nhà giữa Accent và Rio (Phần 1)
    • Sửa máy chạy bộ DR CARE
    • Ngoại thất tân thời của Mercedes E300
    • Ford luôn thành công tại Việt Nam
    • Vài nét về Fiesta tại châu Âu
    • Thế hệ mới của Trax đã thay đổi khá nhiều
    • Aveo xứng đáng đứng đầu phân khúc hạng B
    • Trải nghiệm xứng tầm với Mercedes Benz S400L
    • Thiết kế của Fiesta đã thay đổi ra sao
    • 2.500 bản Black Edition của Ranger sắp lộ diện
    • Chăm sóc bảo dưỡng xế hộp của mình
    • Chọn ngay Grand i10 nếu chạy trong đô thị
    • Kinh nghiệm cần thiết khi chọn xe cho gia đình
    • Mercedes-Benz E200 Sedan hạng sang đáng chọn nhất
    • Thiết kế của Chevrolet Orlando đã thay đổi ra sao
    • Cruze mẫu sedan hạng C nhưng giá bán hạng B
    • Explorer đang dần lộ diện tại nước ta
    • Phiên bản đặc biệt của Focus đang tung hoành
    • Nhận xét về Hyundai Elantra 2021 thế hệ mới
    • Tucson mẫu xe lấy được lòng tin người tiêu dùng
    • S-Class lẫn X-Class lộ diện những điểm mới
    • Thiết kế thế hệ mới của EcoSport có gì lạ
    • Châu Á đón nhận phiên bản mới của EcoSport
    • Vios và Cruze nắm tay đặt lên bàn cân (P2)
    • Nội thất nào nhỉnh hơn giữa Innova và Orlando
    • So sánh Hyundai Accent và Honda City (Phần 1)
    • Chiếc xe nào dành cho người trẻ tuổi
    • Những điểm mới trong thiết kế của S400
    • PHIÊN BẢN ĐẶC BIỆT CỦA EVEREST ĐÃ CÓ MẶT TẠI VIỆT NAM
    • NÉT THIẾT KẾ NÀO ĐẸP HƠN GIỮA INNOVA VÀ ORLANDO
    • COLORADO CHỨNG TỎ SỨC MẠNH VỀ HỆ THỐNG TIỆN NGHI
    • Gem Riverside nơi an cư lý tưởng
    • Gem Riverside
    • Osimi tower
    • Rượu Choya Hoa Anh Đào tại HCM
    • Chivas Revolve Blended Scotch Whisky tại HCM
    • Những căn nhà nổi trên thế giới do công ty nào làm ra ?
    • Máy bẻ đai sắt – Máy bẻ đai sắt tự động là gì?
    • Máy bơm nước ly tâm – Đại lý máy bơm nước giá rẻ
    • Đại lý máy bơm nước cung cấp các loại máy bơm nước giá rẻ
    • Máy bơm tự mồi – Bảng báo giá máy bơm nước tự hút
    • Định nghĩa ngôi nhà thông minh
    • Những lưu ý để có thiết kế nội thất phòng khách đẹp
    • Bảng báo giá máy bơm nước chạy xăng
    • Chiêm ngưỡng căn nhà “tổ chim ưng” trị giá 34 tỷ đồng
    • 3 cách trang trí phòng ăn theo phong cách nhiệt đới
    • 8 mẹo nhỏ giúp thu hút tiền bạc, tài lộc trong năm Đinh Dậu
    • Điện mặt trời vẫn chờ giá
    • Mẹo bảo quản sàn gỗ trong tiết trời nồm, ẩm ướt
    • Tăng kích cỡ vòng 1 ipink – Ipink tăng vòng 1 của Mỹ
    • Thuốc giảm cân iblue – Hướng dẫn cách giảm 3kg trong 1 tháng ngay tại nhà
    • Thuốc nở ngực ipink – Ipink tăng kích cỡ vòng 1 nhập từ Mỹ
    • Thầy trò ở Sài Gòn lắp ‘đèn ve chai’ cho người nghèo
    • Các nhà khoa học của Stanford đã chế tạo thành công loại pin làm từ phân bón và chất thải động vật, giá thành cực rẻ
    • Một bước tiến quan trọng của công nghệ năng lượng mặt trời
    • Những tòa nhà chọc trời “khủng” ở Dubai và Thượng Hải: Có nên học hỏi?
    • Nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới đang chuyển sang dùng năng lượng mặt trời và năng lượng gió
    • Tìm hướng đi cho điện mặt trời
    • Biến chứng từ viêm âm đạo
    • Thực phẩm IBLUE hỗ trợ giảm cân rất tuyệt vời
    • 86% năng lượng bổ sung vào lưới điện châu Âu trong năm 2021 là năng lượng tái tạo
    • Tăng kích cỡ vòng 1 Ipink – Tăng vòng 1 Ipink của Mỹ – Cty TNHH Bhip
    • Mua máy bơm nước giếng khoan giá rẻ ở đâu?
    • Ứng dụng của máy bơm chìm hỏa tiễn, bơm giếng khoan
    • Máy bơm hỏa tiễn 6 inch 6ST 70-9 20HP
    • Chú Gà Rát Vàng Thật 100% Làm Quà Biếu Tết
    • Tăng kích cỡ vòng 1 ipink giúp chị em có được vòng 1 hấp dẫn
    • Hướng dẫn lắp đặt máy bơm chìm giếng khoan – Máy bơm hỏa tiễn
    • Ứng dụng của máy bơm hỏa tiễn trong công nghiệp
    • Những Bức Ảnh Hài Hước Nhất Cuối Năm
    • Công dụng của máy bơm chìm giếng khoan EBARA – bơm nước giếng khoan sâu
    • Người Việt chúng ta đã bỏ qua những dụng cụ an toàn này
    • Máy bơm nước giếng khoan gia đình – Máy bơm chìm giếng khoan IRCEM
    • Chung cư Thủ Thiêm Garden chia sẻ quan điểm người mua nhà
    • Tăng vòng 1 ipink giúp chị em có được vòng 1 hấp dẫn
    • Máy bơm nước giếng khoan gia đình – Máy bơm chìm giếng khoan FRANKLIN
    • Công dụng của máy bơm giếng khoan – Máy bơm hỏa tiễn EBARA trong đời sống
    • Derby Turin : giá trị của 90 triệu bảng
    • Cách sử dụng máy bơm giếng khoan chạy có độ bền
    • Cấu tạo của áy bơm hỏa tiễn
    • Công dụng của máy bơm chìm giếng khoan – Máy bơm hỏa tiễn
    • Khu Biệt Thự Phố Vườn Lavila Mang Cuộc Sống Hòa Vào Thiên Nhiên
    • Rạng sáng mai : Dortmund – Legia Warszawa : phải thắng !!!
    • Sản phẩm tăng kích thước vòng 1 pink sẽ giúp bạn có vòng 1 quyến rũ hơn
    • Nguyên tắt hoạt động của máy bơm chìm hỏa tiễn
    • Fix giảm cân 100% của Mỹ giảm từ 2-4kg chỉ trong 1 tháng
    • Bí quyết giảm từ 2-4kg chỉ trong 1 tháng
    • Hướng Dẫn Những Cách Trang Trí Nhà Xinh Của Bạn Đón Noel
    • Cuộc Sống Hoàn Hảo Hơn Không Chỉ Với Thiết Kế Nhà Đẹp
    • Cách Sắm Nội Thất Gỗ Hoàn Hảo Cho Biệt Thự Đẹp
    • Cách Trang Trí Biệt Thự Đẹp Với Nhiều Màu Sắc
    • Mẫu Biệt Thự Đẹp Bao Quanh Là Cây Cỏ
    • Biệt Thự Hiện Đại Với Những Thiết Kế Tiểu Cảnh Sáng Tạo
    • Nên Chọn Gam Màu Chủ Đạo Nào Cho Biệt Thự Đẹp?
    • Mẹo Chọn Nội Thất Phòng Khách Biệt Thự Đẹp Hợp Lý
    • Ngôi Biệt Thự Đẹp Với Những Thiết Kế Cong
    • Thăm Căn Biệt Thự Đẹp Tại Bắc Kinh Của Vợ Chồng Ngô Kỳ Long
    • Những Phong Cách Đèn Cho Biệt Thự Đẹp Hiện Đại
    • Choáng Ngợp Với Căn Biệt Thự 46 Tỷ Của Công Chúa Nhạc Đồng Quê
    • Cách Tạo Ấn Tượng Cho Biệt Thự Đẹp Với Người Nhìn
    • Ngôi Biệt Thự Đẹp Có Hồ Bơi Trong Nhà Tuyệt Vời Nhất
    • Gạch Họa Tiết Thường Dùng Trang Trí ở Đâu?
    • Lựa Chọn Thay Đổi Cho Biệt Thự Đẹp Hợp Phong Thủy Mùa Thu
    • Bố Trí Phong Thủy Đúng Để Mang Tài Lộc Cho Căn Nhà Xinh Bạn
    • Nội Thất Đẹp Có Ảnh Hưởng Gì Tới Biệt Thự Đẹp?
    • Nhà Xinh – Mẫu Thiết Kế Phòng Ngủ Đẹp, Hiện Đại
    • Sở Hữu Biệt Thự Đẹp Từ Căn Hộ Chung Cư
    • Phòng Ngủ Biệt Thự Hợp Với Màu Sắc Nào?
    • Biệt Thự Đẹp Tối Ưu Diện Tích Phòng Ngủ Thế Nào?
    • Mẫu Nhà Xinh Khéo Léo Chi Đi Mọi Khiếm Khuyết
    • Cách Trang Trí Biệt Thự Đẹp Mà Bạn Có Thể Tự Làm
    • Mẫu thiết kế nội thất trong đó có những chiếc ghế đẹp của Nhà Xinh
    • Thiết Kế Biệt Thự Đẹp Cần Có Phòng Ngủ Sang Trọng
    • Phong Cách Mới Đưa Mảng Xanh Vào Nội Thất Nhà Xinh
    • Nội thất Nhà Xinh không ngừng cải tiến trong thiết kế
    • Nhà Xinh Thanh Lịch Với Gam Màu Trắng Đen
    • Mẫu nội thất bát mắt, sang trọng của công ty Nhà Xinh
    • Nhà Xinh Thông Mình Với Nội Thất Tiết Kiệm Năng Lượng
    • Nếu Muốn Có Nhà Xinh Bạn Nên Biết Những Điều Này
    • Nhà Xinh Diện Tích Nhỏ Có Thiết Kế Quầy Bar Hợp Lý
    • Nhà Xinh Với Sự Phá Cách Trong Thiết Kế Nội Thất
    • Luôn tạo ra sự ấn tượng trong nội thất cổ điển của Nhà Xinh
    • Biệt Thự Đẹp Cao Cấp Hơn Khi Sử Dụng Giấy Dán Tường
    • Mẹo Vặt Giữ Phòng Ngủ Sạch Sẽ – Nhà Xinh
    • Thiết Kế Nhà Sử Dụng Tông Màu Trắng Tinh Tế
    • Nên Lưu Ý Khi Thiết Kế Nhà Bếp Trong Không Gian Hiện Đại
    • Những Lưu Ý Về An Toàn Điện Trong Thiết kế Nhà Hiện Nay
    • Một số cách trang trí nhà xinh độc đáo trong năm 2021
    • Thiết Kế Nhà Mang Phong Cách Hiện Đại Cho Phòng Bếp
    • Chiêm ngưỡng mẫu biệt thự vườn triệu đô của Mỹ Linh-Anh Quân
    • Thiết Kế Nhà Xinh Của Nôbita Bằng 3D “Chuẩn Không Cần Chỉnh”
    • Đường Biến Thành Sông – Người Sài Gòn Bì Bõm Lội Nước Sau Cơn Mưa To
    • Phong thủy cần chú ý từ khi thiết kế nhà
    • Mẫu Thiết Kế Nhà Xinh Cho Bé 5 Tuổi
    • Biệt Thự Đẹp Với Mẫu Thiết Kế Dành Cho Người Già

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tất Tần Tật Về Cách Chăm Sóc Hoa Lan Hồ Điệp Trước Và Sau Tết
  • Cách Chăm Sóc Hoa Lan Hồ Điệp Sau Tết Nguyên Đán
  • 【Top 7】Shop Hoa Lan Hồ Điệp Hà Nội
  • Mua Chậu Hoa Lan Hồ Điệp Ở Quận Thanh Xuân Hà Nội Ở Đâu?
  • Shop Hoa Lan Hồ Điệp Quận Ba Đình
  • Tình Hình Nghiên Cứu Hoa Lan Đai Châu Trên Thế Giới P1

    --- Bài mới hơn ---

  • Hoa Lan Hồ Điệp Đà Lạt Đa Sắc 3 Tầng
  • Tuyển Tập Hình Nền Đẹp Về Hoa Lan Full Hd
  • 90+ Hình Ảnh Hoa Lan Hồ Điệp Đẹp Dành Đón Tết Năm 2021
  • Tranh Spa Hoa Lan Phú Quý Ghép Bộ 5 Tấm Amia 1332
  • Các Loài Hoa Màu Cam Được Yêu Thích Nên Tham Khảo
  • Nghiên cứu phân tử và hình thái học đã được thực hiện để thiết lập các mối quan hệ phát sinh loài trong chi này. Các mối quan hệ giữa loài và mối quan hệ với các chi tương tự. Chẳng hạn như Rhynchostylis, Aerides Vanda, vẫn còn chưa rõ ràng.

    Ngoài phân tích hình thái, phân tích suy luận Bayes được thực hiện dựa trên hương thơm. nhân ITS, lục lạp trnL-F và gen matK của 31 loài (15 Holcoglossum, 14 Aeridinae, 2 Outgroups).

    Nghiên cứu về tạo giống và nhân giống loài đai châu.

    Nattaporn Kerdsuwan and Sompong Te-chato (2012) đã nghiên cứu nhân nhanh giống hoa lan Đai Châu đột biến, màu trắng in vitro là phương pháp tối ưu để nhân giống loại lan này. Các tác giả trên thế giới đã quan tâm nghiên cứu về phương pháp nhân giống từ hạt trên môi trường nhân tạo.

    Rhynchostylis gigantea (Lindley) Ridley thông qua protocorm (PLB) từ hạt chưa trưởng thành (nuôi cấy phôi 4 tháng tuổi). 75% PLB phát triển trên môi trường MS với 0,05 mg/l 6-BA và 0,2 mg/l NAA trong vòng 70 ngày kể từ ngày chuyển đến môi trường MS với 2,0 mg/l BA và 1,0 mg/l NAA đã tạo thành mô sẹo và sau đó phát triển thể chồi với 2-4 lá.

    Môi trường phát sinh chồi là MS có chứa 100 g/l chuối nghiền, rễ và chồi sinh trưởng thuận lợi. Cây con sau in vitro đạt 95% sống sót.

    Hạt giống của loài phong lan Đuôi Cáo (Rhynchostylis retusa Blume) nảy mầm được trong điều kiện in vitro trên môi trường MS.

    Tương tự kết quả nghiên cứu của Anil Kumar et al. (2002) đã nghiên cứu trên môi trường này có bổ sung 15% nước dừa. Cho thấy 93% các mô nuôi cấy tái sinh thành cây con sau 90 ngày.

    Cây con được cấy chuyển trên MS có bổ sung kinetin (Kn) hoặc thidiazuron (TDZ), có hoặc không có than hoạt tính (AC), cho hình thành sự đa chồi cao. Số lượng chồi nhiều nhất là 8,2 chồi đã được quan sát trên môi trường MS có bổ sung 2 TDZ mM và AC. Các chồi được tạo rễ trên môi trường ½ MS có bổ sung 2 mM axit indole-3-butyric (IBA) và được ra ngôi thành công. Trong số 45 cây con được ra ngôi có 40 cây sống sót.

    Kết quả của các tác giả rất hữu ích trong nhân nhanh giống và bảo tồn các loài phong lan quý này.

    Năm 2010, Distabanjong et al. , đã nghiên cứu và quan sát thấy. Các callus được cấy chuyển trên môi trường NDM trong điều kiện ánh sáng đã chuyển sang màu xanh lá cây và sau đó hình thành phôi soma với số lượng (9 phôi/callus) và tỷ lệ cao nhất (79,8%). Trong 1 tháng, những phôi nảy mầm khi được bổ sung AC (than hoạt tính) trong môi trường nuôi cấy. Các chồi cao hơn 3 cm với số lượng rễ trung bình từ 2-3, đã được ra ngôi thành công ở ngoài vườn ươm.

    Kỹ thuật này rất hữu ích cho vi nhân giống cũng như cho việc chuyển gen vào Rhynchostylis rubrum. Kaewkhiew and Kaewduangta (2010) thử nghiệm trên lan Rhynchostylis gigantea (Lindley) Ridley. Lớp tế bào mỏng ngang 0,3 0,5mm được cắt từ chồi đỉnh của cây một năm tuổi, nuôi cấy trên môi trường MS có sự kết hợp tốt nhất cho tối đa tái sinh chồi là 3mM TDZ và 3 mM BAP, cho 11,7 chồi mỗi tTCL.

    Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học loài đai châu.

    Hiện nay, chưa có những nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học trên hoa lan Đai Châu. Chúng tôi tham khảo kết quả nghiên cứu trên các loài lan khác có đặc điểm nông sinh học gần giống với lan Đai Châu. Các kết quả nghiên cứu này sẽ được kế thừa, so sánh, đánh giá trong các nghiên cứu trên cây lan Đai Châu. Các tác giả Zotz and Winkler (2013) đã mô tả các đặc điểm giải phẫu cấu trúc về rễ, thân, lá mọc trên không của loài lan Hồ Điệp sống phụ sinh (

    Tuy nhiên, bằng chứng định lượng cho các chức năng. Ví dụ như hiệu quả và hấp thu nước, dinh dưỡng, duy trì chất dinh dưỡng, giảm sự mất nước, bảo vệ cơ khí, hoặc tránh quá nóng. Tác giả đã thử nghiệm khái niệm ban đầu được đưa ra bởi Went năm 1940 rằng vỏ rễ cho phép các cây lưu giữ và cố định những dung dịch đầu tiên đến từ trận mưa rào. Đó là những thay đổi lớn nhất với các chất dinh dưỡng. Đầu tiên, các tác giả cho thấy rằng vỏ của một số lượng lớn các loài lan hút các dung dịch trong vài giây, trong khi bay hơi từ vỏ mất vài giờ. Ion tích điện được giữ lại trong vỏ rễ có thể là do điện tích dương và âm trong vách tế bào, trong khi các hợp chất tích điện bị mất vào môi trường bên ngoài. Cuối cùng, các tác giả đã chứng minh rằng sự hấp thu chất dinh dưỡng sau hai pha động học với một hệ thống vận chuyển hoạt động có hiệu quả cao ở nồng độ bên ngoài thấp.

    Phalaenopsis amabilis (L.) Blume). Rễ mọc trên không là đặc điểm điển hình giúp loài hoa này thích nghi với môi trường sống phụ sinh và ẩm ướt. Thân cây cho thấy loài này có cấu trúc đặc trưng chính của cây một lá mầm. Lá và hoa cũng bộc lộ cấu trúc tương tự, cả hai đều mọng nước và thịt lá đồng nhất với không gian trên không, sau này được coi như là một sự thích nghi với môi trường thực vật.

    Cả hai nhóm tác giả Zotz and Winkler (2013) đều cho rằng: rễ lan hấp thu chất dinh dưỡng sau hai pha động học với một hệ thống vận chuyển hoạt động có hiệu quả cao ở nồng độ bên ngoài thấp.

    Kết quả nghiên cứu của tác giả đã khiến chúng tôi liên tưởng đến chất lượng nước tưới và nồng độ phân bón có tác động lớn đến sinh trưởng, phát triển của cây. Yếu tố chính là pH và EC (nồng độ ion trong môi trường). Cây có khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng mạnh ở điều kiện môi trường có EC thấp, kết luận này đã giải thích cho hiện tượng sau mỗi trận mưa rào cây lan nói chung và lan Đai Châu nói riêng sinh trưởng rất mạnh. Đây là cơ sở để chúng tôi đưa ra các nghiên cứu về chất lượng nước tưới, số lần tưới và các loại phân bón (với pH và EC khác nhau) trên lan Đai Châu.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Ngắm Nhìn Những Hình Ảnh Hoa Lan Chuông Tuyệt Đẹp
  • Đèn Quang Hợp Cây Hoa Lan Giúp Hoa Tăng Trưởng Nhanh Và Ngăn Ngừa Nấm Bệnh Nhờ Ánh Sáng Tím Đỏ
  • Địa Lan Bạch Ngọc Đại Kiều
  • Bán Lan Ngọc Điểm Giống
  • Tuyển Tập Những Bài Thơ Về Hoa Lan Kiêu Sa Hay Nhiều Cảm Xúc Nhất
  • Tên Game Tiếng Anh Hay ❤️ 1001 Tên Nhân Vật Tiếng Anh

    --- Bài mới hơn ---

  • Tên Nhân Vật Game Tiếng Anh Hay (Sưu Tầm)
  • Hoa Phong Lan Hồ Điệp
  • Chậu Lan Hồ Điệp Tặng Thầy Cô Nhân Ngày 20.11 Ở Hoàng Mai Hà Nội
  • Bật Mí Nhan Sắc Trời Phú Hương Thơm Lôi Cuốn Của Giả Hạc Trường Sơn Đông
  • Cây Lan Bạch Nhạn Phát Triển Quanh Năm
  • Tên Game Tiếng Anh Hay Cho Nam và Nữ ❤️ Với 1001 Tên Tiếng Anh Hay Cho Game ✅ Đặt Tên Nhân Vật Clan, Ingame, Free Fire, Liên Quân, Pubg Mobile…

    👉 Chia Sẽ Bạn Những Thủ Thuật Hay Cho Các Game Nổi Tiếng Hiện Nay:

    👉 Bộ tên game hay bằng kí tự đặc biệt:

    👉 Công cụ tạo 1001 tên game thoả thích tại Menu hoặc link bên dưới:

    35 Tên Tiếng Anh Hay Cho Game

    1. MilitaryMan – Yêu thích quân sự
    2. DeathSquad – Một người có thể đem đến cái chết của cả một đội
    3. Veteranofdeath – Người giết nhiều nhất những người chơi khác
    4. Angelofdeath – Khi người chơi này xuất hiện bạn sẽ bị tàn sát
    5. Ebola – căn bệnh virus chết người
    6. MustardGas – Loại khí chết người sử dụng trong thế chiến thứ nhất.
    7. Knuckles – Game thủ yêu thích Game đối kháng
    8. KnuckleBreaker – Như trên
    9. KnuckleDuster – Như trên
    10. BloodyKnuckles – Như trên
    11. JackTheRipper – Tên giết người hàng loạt khét tiếng Jack the Ripper.
    12. TedBundyHandsome – Tên giết người hàng loạt khét tiếng Ted Bundy.
    13. Necromancer – Một gamertag tuyệt vời nếu bạn muốn làm mọi người hoảng sợ.
    14. SmilingSadist – Không có gì người chơi này yêu thích hơn là gây đau đớn cho người khác.
    15. ManicLaughter – Người chơi này hơi phấn khích khi chơi.
    16. Tearsofjoy – Như trên.
    17. ShowMeUrguts – Chuẩn bị để được cắt lát.
    18. KnifeInGutsOut – Như trên.
    19. Talklesswinmore – Một cách sống.
    20. Guillotine – Người chơi này thích nhắm vào đầu.
    21. Decapitator – Như trên.
    22. TheExecutor – Người kiểm soát những cái chết
    23. BigKnives – Loại dao tốt duy nhất.
    24. SharpKnives – Tại sao bạn lại mang một con dao cùn
    25. LocalBackStabber – Mọi người có vấn đề về niềm tin với game thủ này.
    26. BodyParts – Người chơi này sẽ cắt bạn thành từng mảnh.
    27. BodySnatcher – Chuẩn bị để bị cắt xén.
    28. TheButcher – Một tên tuyệt vời khác cho người chơi thích sử dụng dao.
    29. meat cleaver – Vũ khí của họ lựa chọn.
    30. ChopChop – Một lát không bao giờ là đủ.
    31. ChopSuey – Bài hát System Of A Down.
    32. TheZealot – Không thể thỏa hiệp với người này.
    33. VagaBond – Dành cho người chơi không tìm thấy đội.
    34. LoneAssailant – Bạn bè là dành cho kẻ thua cuộc.
    35. 9mm – Dành cho người chơi thích sử dụng súng lục.

    Ngoài ra những tên tiếng anh game theo chủ để để bạn thoải mái lựa chọn bên dưới hoặc bộ tên mới cập nhật:

    TRỌN BỘ ❤️ Tên Game Kiếm Hiệp ❤️

    BỘ 1001 🎎 Tên Cổ Trang 🎎

    Tên nhân vật game tiếng anh hay

    👉 Tên nhân vật tiếng anh hay

    49 tên clan tiếng anh hay

    👉 1001 Tên Clan Tiếng Anh Hay

    1. Apple Sour – Đây có phải là loại cocktail yêu thích của nhóm bạn không?
    2. Backstreet Girls – Quên các Backstreet Boys, Backstreet Girls dễ thương hơn.
    3. Bad Girlz – Họ không luôn chơi theo luật.
    4. Beauties – Bởi vì bạn đều đẹp!
    5. Blueberries – Ngon, ngọt và tự nhiên.
    6. Bubblicious – Có kẹo cao su?
    7. Butterflies – Một nhóm các sinh vật nhỏ xinh đẹp.
    8. Charlie’s Angels – Một nhóm các quý cô.
    9. Charmers – Một đội biết làm thế nào để có được những gì nó muốn.
    10. Coffee Lovers – Nếu bạn ngửi thấy mùi cà phê, rất có thể đây là đội.
    11. Crush – Tất cả các đội khác phải lòng bạn.
    12. Cubicle Gigglers – Luôn có điều gì đó để cười với đội này.
    13. Dancing Divas – Những quý cô khiêu vũ với phong cách.
    14. Divine Angels – Việc làm của họ chỉ là thiêng liêng.
    15. Dolphins – Loài vật dễ thương nhất trong đại dương.
    16. Drama Club – Bạn đi đến những người này nếu bạn muốn tất cả các tin đồn.
    17. Dream Team – Quá hoàn hảo để có thể tin được.
    18. Estrogen Expss – Vít testosterone, estrogen tốt hơn nhiều.
    19. Fab 5 – Five tốt hơn bốn!
    20. Fabulous Fairies – Họ biến những điều ước tuyệt vời thành sự thật.
    21. Fantasticans – Họ có thể làm bất cứ điều gì tuyệt vời!
    22. Fast Talkers – Hãy chú ý vì bạn có thể bỏ lỡ điều gì đó.
    23. Flower Power – Có mùi hoa hồng trong không khí?
    24. Friends Forever – Đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của tình bạn.
    25. Friendship – Giữ cho nó đơn giản, tất cả chúng ta đều là bạn bè và nó gắn kết tất cả chúng ta lại với nhau.
    26. Furry Animals – Bởi vì đội của bạn giống như một con gấu bông đáng yêu.
    27. Galfriends – Những cô bạn gái dễ thương nhất ngoài kia.
    28. Gazelles – Đội luôn có một mùa xuân trong bước đi của mình.
    29. Gossip Geese – Nhóm của bạn biết tất cả các tin đồn văn phòng.
    30. Gumdrops – Bạn có thể nghĩ về một loại kẹo ngọt ngào hơn?
    31. Heart Throbs – Họ biết tất cả những câu chuyện tình yêu mới nhất.
    32. Heart Warmers – Một đội luôn khiến mọi người cảm thấy tốt hơn.
    33. Her-ricanes – Những người phụ nữ này sẽ mang đến một cơn bão nếu họ phải.
    34. Hippie Chicks – Hippies người biết đá.
    35. Honey Bees – Chúng làm mật ong ngọt nhất.
    36. Hugs – Luôn ở đó khi bạn cần một cái ôm cũ kỹ.
    37. Huns – Một tên nhóm tuyệt vời cho một đội không thể ngừng sử dụng từ đó.
    38. Introverted Extroverts – Đội ngũ này có vẻ ngại ngùng, nhưng họ chắc chắn là không.
    39. Kiss My Boots – Chúng có thể dễ thương, nhưng chúng đòi hỏi thẩm quyền.
    40. Mèo con – Mọi người đều yêu thích mèo con.
    41. Ladies in Scarlet – Một sự đáng yêu khác
    42. Ladybugs – Những con bọ đáng yêu nhất có.
    43. Lemon Drops – Một đội nhỏ ngọt ngào.
    44. Lil ‘Angels – Thiên thần, nhưng những người nhỏ bé.
    45. Lil ‘Heartbreakers – Cẩn thận quá thân thiết với đội này!
    46. Lollypops – Một loại kẹo mọi người thích.
    47. Loving Ones – Không đội nào tình cảm hơn.
    48. Lucky Charms – Họ may mắn ổn.
    49. Minions – Nhóm của bạn ít người theo dõi.

    Tên ingame tiếng anh hay

    Bên cạnh những tên tiếng anh hay cho game thủ và ý nghĩa thì tên ingame tiếng anh hay cũng được nhiều bạn tìm, bạn có thể tham khảo trọn bộ link dưới:

    👉 1001 Tên Ingame Tiếng Anh

    Tên Game Tiếng Anh Loài Hoa

    Một số tên tiếng Anh Game Đặt Tên Theo Các Loài Hoa

    1. Lily – hoa bách hợp;
    2. Rose – hoa hồng;
    3. Wild Rose – hoa hồng dại;
    4. Cattail – cây hương bồ;
    5. Dandelion – bồ công anh;
    6. Marigold – cúc vạn thọ;
    7. Moonflower – hoa mặt trăng;
    8. Snowdrop – bông tuyết;
    9. Sunflower – hoa hướng dương;
    10. Tulip – hoa tulip;
    11. Orchids – hoa phong lan;

    15 Tên pubg tiếng anh

    Những tên pubg tiếng anh ý nghĩa và vô cùng độc, chất

    1. CantStop – Stopping is just not an option.
    2. CantStopWontstop – Không thể dừng lại.
    3. SweetPoison – Loại chất độc duy nhất có vị rất ngon.
    4. SimplyTheBest – Tốt hơn tất cả những thứ còn lại.
    5. PuppyDrowner – Có lẽ đen tối nhất trong tất cả các gamertags trong danh sách này?
    6. EatYourHeartOut – Ngon.
    7. RipYourHeartOut – Giết chết những con tim.
    8. BloodDrainer – Nhuốm máu
    9. AcidAttack – Họ sẽ làm bạn sợ cả đời.
    10. AcidFace – Họ sẽ làm bỏng mặt bạn.
    11. PetrolBomb – Họ sẽ tiễn bạn trong ngọn lửa.
    12. Molotov – Họ biết cách bắt đầu một bữa tiệc.
    13. TequilaSunrise – Sau ly cocktail nổi tiếng.
    14. TeKillaSunrise – Như trên
    15. LocalGrimReaper – ám ảnh bạn mọi lúc mọi nơi.

    19 Tên liên quân tiếng anh

    1. SoulTaker – Bạn sẽ không trở thành cùng một người sau khi thua người chơi này.
    2. DreamHaunter – Bạn sẽ gặp ác mộng trong nhiều tháng sau khi chơi với game thủ này.
    3. Grave Digger – Anh chàng này có rất nhiều người trong số họ.
    4. Revenge – Kẻ trả thù.
    5. Avenged – Như trên.
    6. BestServedCold – Trả thù là một món ăn.
    7. HitNRUN – Một trò chơi tuyệt vời khác dành cho ai đó vào các game đua xe.
    8. Fastandfurious – Cũng là một gamertag tuyệt vời cho một số người yêu thích đua xe.
    9. MrBlond – Sau nhân vật tàn bạo từ bộ phim Reservoir Dogs.
    10. TheKingIsDead – Vua sống lâu.
    11. TheNihilist – Điều gì nguy hiểm hơn một người không tin vào điều gì?
    12. Bad2TheBone – Không phải là một xương tốt trong cơ thể của họ
    13. OneShot – Đó là tất cả những gì họ cần.
    14. SmokinAces – Sau bộ phim Smokin Aces.
    15. DownInSmoke – Họ sẽ tiêu diệt bạn theo nghĩa đen.
    16. NoFun4U – Ko phải là sự vui vẻ cho bất cứ ai.
    17. Type2Diabetes – Điều đó tốt hơn hay tồi tệ hơn loại 1?
    18. FartinLutherKing – Chuẩn bị nghe rắm đi.

    21 Tên free fire tiếng anh

    Những tên free fire tiếng anh ý nghĩa nhất

    1. Kieran: Cậu bé tóc đen;
    2. Terry: chàng trai kiêu hãnh;
    3. Henry: kẻ trị vì thế giới;
    4. Richard: chàng trai dũng cảm;
    5. Rowan: Cậu bé với mái tóc màu đỏ;
    6. Victor: Người chiến thắng;
    7. Henry: Người trị vì đất nước;
    8. Charles: đại trượng phu, đầy nghĩa khí;
    9. Finn: chàng trai mang phong độ, lịch lãm;
    10. Eric: cậu bé tự tin;
    11. Duane: chàng trai với mái tóc đen;
    12. Silas: cái tên đại diện cho khao khát tự do;
    13. Mark: đứa con thần chiến;
    14. Matilda: chiến binh hùng mạnh;
    15. Harvey: Chiến binh hùng mạnh;
    16. Arnold: Người trị vì chim đại bàng;
    17. Phelan: Sói hung dữ;
    18. Leon: vua Sư tử;
    19. Drake: tên về Rồng;
    20. Leonard: Chú sư tử dũng mãnh;
    21. Patrick: chàng trai quý tộc;

    Tên game tiếng anh hay cho nữ

    • Almira : công chúa
    • Aleron: đôi cánh.
    • Amycus: người bạn
    • Genevieve : tiểu thư, phu nhân của mọi người
    • Alva : cao quý, cao thượng
    • Ariadne/Arianne : rất cao quý, thánh thiện
    • Cael: mảnh khảnh.
    • Caius: hân hoan
    • Calixto: xinh đẹp.
    • Adela/Adele : cao quý
    • Elysia : được ban/chúc phước
    • Cleopatra : vinh quang của cha,.
    • Donna : tiểu thư
    • Altair: có nghĩa chim ưng.
    • Acelin: cao quý.
    • Adrastos: đương đầu.
    • Gladys : công chúa
    • Gwyneth : may mắn, hạnh phúc
    • Elfleda : mỹ nhân cao quý
    • Helga : được ban phước
    • Banquo: tức là không xác định.
    • Florence : nở rộ, thịnh vượng
    • Adelaide/Adelia : người phụ nữ có xuất thân cao quý
    • Hypatia : cao (quý) nhất
    • Milcah : nữ hoàng
    • Phoebe : tỏa sáng
    • Rowena : danh tiếng, niềm vui
    • Xavia : tỏa sáng
    • Cassian: rỗng tuếch.
    • Callias: người xinh đẹp nhất.
    • Mirabel : tuyệt vời
    • Odette/Odile : sự giàu có
    • Ladonna : tiểu thư
    • Martha : quý cô, tiểu thư
    • Castor: mang ý nghĩa người ngoan đạo.
    • Orla : công chúa tóc vàng
    • Pandora : được ban phước toàn diện
    • Chrysanthos: bông hoa vàng.
    • Anne: ân huệ, cao quý.
    • Meliora : tốt hơn, đẹp hơn, hay hơn
    • Olwen : dấu chân được ban phước
    • Callum: chim bồ câu.
    • Valerie : sự mạnh mẽ, khỏe mạnh
    • Crius: mang ý nghĩa chúa tể, bậc thầy.
    • Damon: chế ngự, chinh phục.
    • Irene : hòa bình
    • Beatrix : hạnh phúc, được ban phước
    • Durante: trong suốt.
    • Evander: người đàn ông mạnh mẽ.
    • Amanda : được yêu thương, xứng đáng với tình yêu
    • Vivian : hoạt bát
    • Gregor: cảnh giác, người canh gác.
    • Hadrian: mái tóc tối màu.
    • Halloran: người lạ đến từ nước ngoài.
    • Bridget : sức mạnh, người nắm quyền lực
    • Andrea : mạnh mẽ, kiên cường
    • Helen : mặt trời, người tỏa sáng
    • Hilary : vui vẻ
    • Gwen : được ban phước
    • Christabel : người Công giáo xinh đẹp
    • Calliope : khuôn mặt xinh đẹp
    • Fidelma : mỹ nhân
    • Emeric: có nghĩa quyền lực.
    • Serena : tĩnh lặng, thanh bình
    • Victoria : chiến thắng
    • Emyrs: bất diệt.
    • Charmaine/Sharmaine : quyến rũ
    • Evren: vầng trăng.
    • Amabel/Amanda : đáng yêu
    • Ceridwen : đẹp như thơ tả
    • Fiona : trắng trẻo
    • Hebe : trẻ trung
    • Aurelia : tóc vàng óng
    • Miranda : dễ thương, đáng yêu
    • Rowan : cô bé tóc đỏ
    • Kaylin : người xinh đẹp và mảnh dẻ
    • Keisha : mắt đen
    • Doris : xinh đẹp
    • Brenna : mỹ nhân tóc đen
    • Keva : mỹ nhân, duyên dáng
    • Kiera : cô bé đóc đen
    • Mabel : đáng yêu
    • Drusilla : mắt long lanh như sương
    • Dulcie : ngọt ngào
    • Isolde : xinh đẹp
    • Delwyn : xinh đẹp, được phù hộ
    • Amelinda : xinh đẹp và đáng yêu
    • Annabella : xinh đẹp
    • Eirian/Arian : rực rỡ, xinh đẹp
    • Gratian: duyên dáng.
    • Gideon: gốc cây.
    • Alexandra : người trấn giữ, người bảo vệ
    • Louisa : chiến binh nổi tiếng
    • Allie: đẹp trai, thần kì.
    • Annika: nữ thần Durga trong đạo Hin đu.
    • Arrietty: người cai trị ngôi nhà.
    • Matilda : sự kiên cường trên chiến trường
    • Edith : sự thịnh vượng trong chiến tranh
    • Hilda : chiến trường
    • Iro: anh hùng.
    • Ada: người phụ nữ cao quý.
    • Bridget: tức là quyền lực, sức mạnh, đức hạnh.
    • Catherine: tinh khôi, sạch sẽ.
    • Azure : bầu trời xanh
    • Roxana : ánh sáng, bình minh
    • Stella : vì sao, tinh tú
    • Sterling : ngôi sao nhỏ
    • Eirlys : hạt tuyết
    • Elain : chú hưu con
    • Bella: người phụ nữ xinh đẹp.
    • Alida : chú chim nhỏ
    • Anthea : như hoa

    Tên game tiếng anh hay cho nam

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đùi Gà, Nghệ Tâm, Sóc Ta, Giáng Hương Tam Bảo Sắc 09
  • Hoàng Phi Hạc, Hoàng Lạp Lào, Nghệ Tâm 16
  • Phi Điệp Vàng, Hạc Vỹ Bắc, Nghệ Tâm, Ý Ngọc 15
  • Nhụy Hoa Nghệ Tây 100% Chính Hãng, Giá Tốt, Mua Ngay Tại Hazushop
  • Phong Lan Đai Châu Lá Mít Ghép Nghệ Thuật Tốt Giá Rẻ
  • Lan Giáng Thu: Đặc Điểm Và Mặt Hoa Tham Khảo

    --- Bài mới hơn ---

  • Phong Lan Hoàng Thảo Trần Tuấn
  • Bán Lan Rừng, Hoa Phong Lan Rừng Đẹp Nhất
  • Phong Lan Rừng Kiều Vuông
  • Cây Giống Phong Lan Kiều Vàng Quý Hiếm
  • Cây Giống Phong Lan Kiều Vuông Độc Đáo
  • Đặc điểm nhận dạng của lan giáng thu

    Giáng Thu là loại lan đơn thân có thân thủ nhìn khá giống lan hoàng nhạn. Bộ lá lan xếp khít nhau vươn thẳng nhìn khá dày và cứng. Tùy vào từng loại mà cổ lá xếp hoặc cổ lá thưa thớt. Mỗi lá có kích thước độ dài từ 10-15cm, độ rộng của lá từ 2-3cm. Lá của lan Giáng Thu có màu xanh đậm hoặc màu xanh vàng tùy thuộc vào lượng ánh sáng mà cây tiếp nhận được. Ở phía cuối của lá có những vết khuyết chéo ở vị trí giao nửa lá này với nửa lá kia.

    Hoa lan Giáng thu thường mọc thành cụm cong rũ rất dài. Đa phần hoa của chúng có chiều dài hơn cả chiều dài của lá. Tuy có tên gọi là hoa Lan tiểu hoàng đỏ song loài hoa này thực chất lại có sắc hồng hơi ngả tím, cánh hoa hẹp. Cánh môi không có khớp ở gốc, có hai thùy bên rất nhỏ, ngắn và cong, còn thùy giữa hình trứng thuôn. Cựa hình trụ mảnh, ở trong không có mụn cóc, dài khoảng nửa chiều dài của cuống hai và bầu.

    Hoa Phong lan giáng thu thường cho hoa vào tháng 4 hàng năm. Một cây khỏe mạnh sẽ cho từ 3-5 ngồng hoa nhìn rất đẹp. Hoa lan giáng thu mọc thành từng chuỗi với những cánh hoa khá nhỏ. Nếu để riêng sẽ không có gì đặc biệt, nhưng khi nhập thành từng chùm lớn, giáng thu sẽ khiến cả một vùng không gian xung quanh như bừng tỉnh. Sắc hoa tươi tắn, thanh nhẹ, là sự kết tinh của hơi thở núi rừng.

    Đặc điểm sinh thái của lan giáng thu

    Loài lan này sống nơi có điều kiện khí hậu khắc nghiệt trên núi có độ cao từ 1000 – 1800m. Vì yêu cầu khí hậu lạnh ẩm nên hoa khá quý hiếm. Ở nước ta lan giáng thu chỉ được tìm thấy nơi vùng khí hậu lạnh ở tình Lâm Đồng.

    Giáng thu đến nay vẫn là giống loài quý hiếm nhưng vẫn có không ít người muốn sưu tầm giống loài này. Bởi hoa đẹp không nhất thiết phải rực rỡ, bóng bẩy điệu đà. Một vẻ đẹp nhẹ nhàng riêng có, khó lòng trộn lẫn của Tiểu Hoàng Lan đã chinh phục nhiều người thưởng thức với những tình cảm đặc biệt mỗi lúc ngắm nhìn.

    Cách trồng lan Giáng Thu

    Lan Giáng thu có bộ rễ gió, nên đặc điểm sinh trưởng của nó là ưa thoáng mát, thích độ ẩm cao. Cây thích hợp nhất là được trồng trong những giá thể như gỗ, lũa. Hoặc trồng trong chậu gỗ được ghép thêm rêu và vỏ thông lớn dễ thoát nước. Khi trồng lan tiểu hoàng đỏ nên chú ý những điều sau.

    Xử lý cây giống

    Khi mới mua lan về nên cắt tỉa gọn gàng, cắt bớt lá, rễ dập rễ bị thối. Ngâm lan qua nước vôi trong hoặc dung dịch Physan 15-20 phút để trị nấm. Sau đó mới tiến hành trồng và ghép lên giá thể.

    Nếu tách câu hoặc chuyển chậu, bạn nên tưới thật nhiều nước. Điều này giúp rễ cây mềm hơn, dễ tách hơn. Sau đó khoảng 20 – 30 phút, bạn bắt đầu tách từng rễ của lan giáng thu ra và chuyển sang giá thể mới.

    Xử lý giá thể trồng cây

    Bạn nên chọn giá thể để trồng cây cho phù hợp với kích thước của chúng. Nếu bạn mới ươm cây con, có thể sử dụng các chậu sứ. Còn nếu bạn muốn ghép cây trưởng thành thì nên dùng các loại gỗ, rêu giữ ẩm. Một điều quan trọng hơn cả là giá thể cần phải sạch và không chứa các loại sâu bệnh tiềm ẩn. Nhưng tốt nhất bạn nên trồng vào chậu để đảm bảo độ ẩm cho lan giáng thu phát triển tốt.

    Tiến hành trồng cây

    Nếu bạn trồng vào chậu thì nên giữ cho gốc thật chắc để cây không bị lung lay. Tùy vào khí hậu ở nơi bạn sống để tìm chỗ phù hợp cho lan giáng thu. Nếu như khí hậu vườn nhà khô thoáng, bạn nên trồng cây vào chậu để giữ ẩm tốt. Còn nếu kiểm soát độ ẩm trong vườn thì bạn có thể trồng trên gỗ lũa sẽ rất đẹp.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cách Ghép Lan Vào Gỗ Siêu Đơn Giản Làm Ngay Tại Nhà
  • Hướng Dẫn Cách Ghép Lan Đơn Thân Vào Gỗ
  • 6 Loại Gỗ Ghép Lan “tốt Nhất” Cho Sự Sinh Trưởng Của Cây Lan
  • Loại Gỗ Nào Trồng Lan Tốt Nhất? So Sánh Các Loại Gỗ Trồng Phong Lan Hiện Nay
  • Dịch Vụ Vận Chuyển Hoa Phong Lan Thái Lan Về Việt Nam Giá Rẻ, Nhanh
  • Ngắm Phong Lan Vũ Nữ Nhảy Múa Tuyệt Đẹp

    --- Bài mới hơn ---

  • Tổng Hợp Lan Quế Tím Cho Những Ai Đang Tìm Hiểu
  • Phong Lan Bạch Câu: Nhận Biết, Cách Trồng Và Chăm Sóc Thế Nào?
  • Những Điều Cần Biết Về Phong Lan Bạch Câu
  • Tuyệt Chiêu Trồng Và Chăm Sóc Lan Bạch Câu
  • Phong Lan Mang Tên Động Vật
  • Ngắm phong lan Vũ Nữ nhảy múa

    Loài hoa phong lan Vũ Nữ có tên gọi thật “lả lơi”, đầy mê hoặc. Sở dĩ loài Lan này có tên gọi như vậy bởi lẽ tất cả những gì chúng gợi lên trong mắt người nhìn chính là những cánh hoa như như những cô gái xòe váy đong đưa, rập rờn trong gió chẳng khác gì những vũ công đang trình diễn trên bầu trời riêng của mình.

    Nhìn kỹ dễ dàng nhận thấy cánh hoa như chiếc váy xòe của các vũ công

    Loài hoa Phong Lan Vũ Nữ có danh pháp là Oncidium được nhiều cơ sở kinh doanh, những gia đình buôn bán đặc biệt ưa thích bởi màu vàng rực rỡ của hoa như tượng trưng cho sự may mắn, thành công, vương giả.

    Không chỉ có vậy, Lan Vũ Nữ còn nổi tiếng bởi độ bền khi hoa nở, từ lúc nở cho đến lúc tàn kéo dài tầm 2-4 tháng. Thông thường cây cho hoa vào màu hạ và mùa xuân, có loài lại cho hoa vào mùa thu. Lan Vũ Nữ có hơn 600 loài và hoa mỗi loài lại có những đặc tính riêng. Có dò hoa mang từ 30 đến 100 hoa, có loài cho hoa lớn đến 4-5 phân.

    Đặc tính hoa Lan Vũ Nữ đa phần sống phụ sinh, rễ chùm. Lan có 3 loại lá chính: Lá dày, lá mỏng và lá nhọn, thông thường loại lá dày ưa nhiệt độ ấm áp, lá mỏng ưa khí hậu lạnh.

    Không chỉ xinh đẹp, Phong Lan Vũ Nữ còn cho hương thơm nhẹ nhàng, phảng phất cả ngày. Một số loài bạn có thể lựa chọn:

    • Oncidium cavendishianum
    • Oncidium incurvum
    • Oncidium nubigenum
    • Oncidium ornithorhynchum
    • Oncidium cheirophorum
    • Oncidium lancenaum
    • Oncidium ochmatochium
    • Oncidium tigrinum

    Hoa Phong Lan Vũ Nữ chinh phục người yêu hoa bởi vẻ đẹp tựa hồ vũ nữ, dập dìu như đàn bướm. Vẻ vui tươi, tràn đầy sức sống cùng hương thơm phảng phất dịu nhẹ của cây khiến bao người mê đắm. Đây chắc chắn sẽ là món quà đầy ý nghĩa nếu bạn muốn tìm một món quà tặng nhân dịp khai trương, khánh thành các cơ sở kinh doanh của người thân, bạn bè.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Phi Điệp Là Lan Gì ? Tại Sao Mọi Người Lại Thích Chơi Lan Phi Điệp , Giả Hạc
  • Phong Lan Phi Điệp Tổng Hợp Từ A
  • Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Trầm Vàng
  • Quảng Ngãi: Nhà Vườn Trồng Hoa Lan: Vui Mừng Đón Tết
  • Quảng Ninh: Làng Nghề Nuôi Trai Cấy Ngọc Ở Vân Đồn
  • Hoa Lan Có Hình Mặt Khỉ Dracula Simia

    --- Bài mới hơn ---

  • Kỹ Thuật Trồng Lan Mặt Khỉ Độc, Lạ, Đẹp Lôi Cuốn Để Chưng Tết
  • Anh Văn Thắng Chia Sẻ Cách Làm Giàu Từ Trồng Hoa Lan Đột Biến
  • Làm Giàu Nhờ Trồng Hoa Lan
  • Làm Giàu Nhờ Mô Hình Trồng Hoa Lan
  • Quy Trình Nuôi Trồng Lan Cấy Mô
  • Chắc chắn bạn sẽ cảm thấy thích thú hoặc sợ sệt khi nhìn thấy giống phong lan kỳ lạ và có hình dáng giống mặt khỉ này ở trong rừng.

    Tên khoa học của loài hoa này gồm hai phần: Dracula nghĩa là “ma cà rồng”, bởi những loài lan thuộc chi này đều có hoa trông rất kỳ dị, dễ khiến người ta liên tưởng tới quỷ hút máu với chiếc nanh sắc nhọn Dracula. Simia có nghĩa là “khỉ” trong tiếng Latin.

    Loài phong lan này được nhà thực vật học Luer đặt tên vào năm 1978.

    Chúng thường sinh sống ở những khu rừng rậm nhiệt đới có độ cao từ 1.000m-2.000m ở các nước Trung và Nam Mỹ như Peru, Colombia và Ecuador nên rất ít người được tận mắt chứng kiến hình dáng kỳ lạ của nó.

    Hiện tại có khoảng 120 loàn trong chi Dracula đã được phát hiện, hầu hết trong số đó được tìm thấy tại Ecuador.

    Những bông hoa lan Mặt khỉ không nở vào mùa nào nhất định, chúng chỉ cần những nơi có khí hậu ẩm ướt để khoe sắc rực rỡ. Vì vậy, có thể nói rằng giống hoa Dracula simia nở quanh năm, vào bất kỳ thời điểm nào thích hợp.

    Nhiều người nói rằng lan Mặt khỉ có mùi hương rất hấp dẫn như mùi cam chín.

    Lan Mặt khỉ khó sống trong môi trường kín và không gian hẹp bởi vậy, nếu muốn trồng loại cây này thì nên tìm không gian thoáng đãng để chúng phát triển tốt nhất. Những người sở hữu loài lan này phải cực kỳ kiên nhẫn và tận tâm, đồng thời có hiểu biết về điều kiện sinh tồn của chúng.

    Giống lan này rất hiếm do chưa thể ươm được giống nên giá thành của chúng không hề rẻ một chút nào. Nhiều người đã từng mang mẫu lan Mặt khỉ về trồng nhưng tỉ lệ thành công là không cao.

    Khi lần đầu nhìn thấy, giới khoa học không khỏi ngỡ ngàng khi thấy những bông hoa có khuôn mặt của loài động vật linh trưởng, thậm chí chúng cũng có những biểu hiện cảm xúc buồn, vui như con người.

    Cách đây vài năm, khi những hình ảnh đầu tiên của loài lan Mặt khỉ xuất hiện trên internet, nhiều người nghi ngờ rằng đây chỉ là hình ảnh đã qua chỉnh sửa bằng photoshop.

    Theo Ngày nay

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lan Lọng Hiệp Là Lan Gì? Cách Trồng Và Chăm Sóc Lan Nở Hoa Đẹp
  • Kinh Nghiệm Trồng Lan Lọng Giầy Bulbophyllum Frostii
  • Bí Kíp Trồng Lan Lọng Giầy Bulbophyllum Frostii
  • Lan Kim Tuyến_Thảo Dược Quý Của Phương Đông, Cách Trồng Và Chăm Sóc
  • Đặc Điểm, Cách Trồng Và Chăm Sóc Loài Hoa Lan Kim Điệp Quý Hiếm
  • Tình Hình Sản Xuất, Nuồi Trồng Hoa Lan Trên Thế Giới Và Ở Việt Nam

    --- Bài mới hơn ---

  • Trồng Hoa Lan Hồ Điệp Bằng Gì: 5 Loại Giá Thể Trồng Lan Hồ Điệp Tốt Nhất
  • Đồng Tháp: Trồng Hoa Lan Cắt Cành
  • Trồng Hoa Lan Rừng Như Thế Nào?
  • Kỹ Thuật Trồng Cây Hoa Lan Tỏi Đẹp Dịu Dàng, Tinh Khiết Và Đuổi Rắn Hiệu Quả
  • Vùng Trồng Hoa Lan Công Nghệ Cao
  • 1. Vai trò của hoa lan trong đời sống kinh tế

    Trong thế giới các loài hoa, hoa lan là một trong những loài hoa đẹp nhất. Hoa lan được coi là loài hoa tinh khiết, hoa vương giả cao sang, vua của các loài hoa. Hoa lan không những đẹp về màu sắc mà còn đẹp cả về hình dáng, cái đẹp của hoa lan thể hiện từ những đường nét của cánh hoa tao nhã đến những dạng hình thân lá, cánh duyên dáng, ít có loài hoa nào sánh nổi.

    Hoa lan được mệnh danh là món trang sức đẹp nhất mà thiên nhiên ban tặng cho loài người. Con người chưa hề ngừng chiêm ngưỡng các tác phẩm tuyệt mỹ ấy. Hoa lan luôn được nhiều người ưa thích bởi lẽ hoa lan có cấu trúc rất kiêu kỳ và phức tạp với n hững chạm trổ hết sức tinh vi, nhất là bộ phận môi hoa đã làm nhiều nhà điêu khắc phải thán phục. Hoa lan bao gồm rất nhiều màu sắc, được pha trộn một cách hài hòa, cân đối, khi thì hiện lên những nét tương phản rõ nét, khi thì chìm lắng một cách lặng lẽ.

    Cây lan lại mang những nét đặc thù thú vị của một loại cây trồng không đất. Khác với các loài ký sinh thông thường có tác dụng hủy hoại ký chủ, trái lại đa số loài lan sống phụ sinh, chỉ xem giá thể như là vật để giá đỡ lan trong không gian và giữ ẩm cho bộ rễ. Vì thế cha ông ta đã dùng cây lan biểu hiện cho người quân tử “Mai, Lan, Cúc, Trúc” một đạo đức cao quí của con người Việt Nam.

    Ngoài vẻ đẹp kiêu kỳ, quyến rũ, lan còn có các đặc điểm mà nhiều loài hoa khác không có được, với hương thơm đặc biệt, đa dạng mà hầu như không có loại hương liệu nhân tạo nào sánh được cùng với ưu điểm lâu tàn đã tạo cho lan trở thành một loại hoa vương giả. Chính vì vậy giá lan biến động rất cao trên thị trường, trung bình là 10-15 đôla/cây, nhưng cũng có các loài quí đạt tới 400 đôla/cây, cá biệt có loài giá bán tới vài nghìn đôla. Ở châu Á, Thái Lan là nước có sản lượng lan công nghiệp lớn nhất với trị giá kim ngạch xuất khẩu hàng năm tới hàng chục triệu đôla.

    2. Tình hình sản xuất, nuôi trồng hoa lan trên thế giới

    Hoa lan (Orchidaceae) là một trong đỉnh cao của sự tiến hóa của các loài cây có hoa. Hoa lan được con người biết đến rất sớm. Ở châu Á, danh từ lan là tên có từ xa xưa trong Tứ thư, ngũ kinh và cả trong Kinh dịch của Bách Gia Chư Tử (Trung Quốc 551 – 479 trước công nguyên). Hoa lan được tượng trưng cho người quân tử. Khổng Tử đã hết lời ca ngợi hoa lan và có lẽ là người đầu tiên coi hoa lan là vua của các loài hoa.

    Theo Bretchneider: từ đời vua Thần Nông – Trung Quốc (2800 trước Công nguyên) trong một tài liệu về cây thuốc, còn ghi lại hai loài lan được dùng làm thuốc trị bệnh. Sau này dựa vào sự mô tả người ta có thể xác định đó là loài Cymbidium ensifolium và Dendrobium monniliforme.

    Đời nhà Tần – Trung Quốc (255 – 206 trước Công nguyên) có một quan thượng thư nghiên cứu và viết một tác phẩm về cây cỏ trong đó cũng có mô tả hai loài hoa lan làm thuốc nói trên.

    Đến đời nhà Tống – Trung Quốc (960 – 1279) có một học giả là Mao Siang có viết một cuốn sách về dược thảo và phương pháp dưỡng sinh. Trong cuốn sách này có trình bày về công cụ dược học của nhiều hoa lan như: Dendrobium nobile và Dendrobium crumenatum.

    Từ đời nhà Minh (1278 – 1368) trở đi, hoa Lan được họa thành tranh, và tranh hoa lan là loại tranh nghệ thuật quý để trang trí nội thất thời bấy giờ.

    Năm 1728 Matsuka (Nhật Bản) đã viết một quyển sách chỉ dẫn kỹ thuật trồng hoa lan và bón phân, tưới nước cho cây lan.

    Nói chung các nước ở châu Á, hoa lan được biết đến và đưa vào nuôi trồng rất sớm. Đến thế kỷ 20, người Anh mới đến Singapore mở đầu cho một giai đoạn mới là lập trại nuôi trồng hoa lan và kỹ nghệ nuôi trồng lan. Các giống lan được nuôi trồng ở đây là: Arachnis, Vanda, Oncidium… đồng thời lai tạo các loài lan mới.

    Từ năm 1957, Thái Lan, Indonexia bắt đầu phát triển nuôi trồng lan quy mô ngày càng lớn phục vụ cho xuất khẩu. Các loài lan rừng, lan lai, lan cắt cành của Thái Lan được xuất khẩu qua nhiều nước trên thế giới.

    Có thể nói Thái Lan là một nước điển hình cho ngành nuôi trồng và xuất khẩu hoa lan ở các nước châu Á. Công nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoa lan ở Thái Lan được bắt đầu từ Thong Lor Rakhpa Busobat ở Bangkok. Từ người đầu tiên không biết gì về hoa lan và hầu như không ai chỉ dẫn, Thong Lor Rakhpa Busobat đã đến với hoa lan với tấm lòng say mê vô hạn. ông đã tự mày mò nghiên cứu, trải qua bao nhiêu gian lao vất vả trên bước đường nghiên cứu. Thành công nhiều nhưng sai lầm cũng không phải ít. Và như ông đã từng nói: “Chính cây lan dạy tôi mò mẫm từ sai lầm”, cuối cùng ông đã thành công rực rỡ.

    Sau những thành công của Thong Lor, nhiều người từ các nước Ấn Độ ,Sri Lanka, Philippin đã lần lượt đến Thái Lan học hỏi kinh nghiệm sản xuất và kinh doanh lan. Hiện nay hàng tháng công ty hoa lan của Thong Lor đã gửi hàng trăm chuyến hoa lan xuất khẩu sang các nước châu Âu, sang Hoa Kỳ và sang Nam Mỹ. Các vườn hoa lan của Thong Lor thường có ít nhất là 10.000 cây trở lên. Đặc biệt Thong Lor đã lai tạo thành công nhiều loài hoa lan lai mới có hoa với nhiều màu sắc đẹp hấp dẫn người thưởng thức.

    Ngành hoa lan Thái Lan ngày càng phát triển mạnh hơn lên với các vườn lan Mountain Orchids và Sai Nam Phung Orchids ở Chiang Mai, đây là những vườn lan lớn với diện tích, số lượng cây và loài đáng chú ý của Thái Lan.

    Ở châu Âu cũng như châu Á, người châu Âu đã biết đến hoa lan rất sớm, các tập di cảo dược tính, thảo mộc trong đó có nói đến cây lan đã có từ trước Công nguyên.

    Lan (Orchidologia) bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại. Theo Phrastus (370 – 285 trước Công nguyên) là người đầu tiên dùng danh từ Orchis trong tác phẩm “Nghiên cứu về thực vật” để chỉ một loài hoa.

    Đầu thế kỷ thứ 1 sau Công nguyên, Dioscoride đã đặt tên gọi trên cho hai loại cây trong tác phẩm của mình về cây mộc thảo làm thuốc. Orchis tiếng Hy Lạp có nghĩa là tinh hoàn, nó chỉ sự giống nhau của thân củ ngầm của lan có dạng tương tự với tinh hoàn của động vật.

    Trải qua một lịch sử lâu dài, năm 1519, một người châu Âu là Coster đã phát hiện một loài cây mới và lạ ở Mexico có mùi thơm, loại cây này được ông mang về Tây Ban Nha và phát triển thành lập kỷ nghệ sản xuất hương vị vani, loại cây đó chính là an Vanilla. Mô tả về lan sớm nhất ở châu Mỹ là “Y văn cổ của Astec” (Badianus madues cript, 1552), ngoài giống lan Vanilla còn nhắc đến một loài lan khác.

    Lobelius (1529 – 1616) trong nghiên cứu về thực vật của mình đã nêu những nhận xét về cây cỏ và xếp thành các họ đơn giản, trong đó có họ lan.

    Đến năm 1753, Linnaeus đã dùng danh từ orchis trong cuốn sách thảo mộc Specles Platarum để chỉ các loài lan. Năm 1836, John Lindely dùng danh từ orchid định danh chung cho các loài lan. Còn chữ orchis dùng chỉ một loài địa lan ở châu Âu.

    Các thế kỷ 16 – 17, những người châu Âu, đặc biệt là người Anh đã đi khắp thế giới nghiên cứu, sưu tập cây cỏ. Trong thời kỳ này nhiều loài lan nhiệt đới đã được đưa về nước Anh. Năm 1794 ở Anh người ta đã biết được 15 loài lan nhiệt đới. Ở châu Âu trong cả một thời gian dài người ta cho rằng hoa lan mọc trên gỗ, nên chúng là vật ký sinh và xem sự nghiệp gây trồng là vô vọng. Những dò lan quý hiếm do các nhà du lịch mang từ các vùng rừng núi nhiệt đới xa xôi về được bảo quản một cách vô cùng cẩn thận trong những bộ thực vật sưu tập được coi là những tài sản vô giá. Sự yêu thích về hoa lan của người châu Âu ngày một tăng lên, dần dần càng có nhiều người đi đến các nước châu Á, châu Mỹ tìm lan. Nhiều người đi sâu vào rừng nguyên sinh nhiệt đới, trải qua bao nhiêu nguy hiểm để tìm kiếm được một giò lan, không ít người đã phải trả giá đắt bằng cả tính mạng của con người để tìm được một vài loài lan mới trong các chốn rừng sâu. Ở thế kỷ 18 – 19, lan là một loài thực vật quý được đánh giá cao, một vài giò lan quý bằng mấy lần tiền lương của công nhân hàng tháng. Ở thời kỳ này, khoa học và kỹ thuật trong sinh học và nông học chưa cao, người ta chưa biết sự cần thiết của nấm rễ đối với đời sống của cây lan, người ta chưa biết kỹ thuật gây tạo cây giống lan từ hạt, quá trình tìm kiếm các loài lan gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề vận chuyển lại càng khó khăn gấp bội. Chính vì vậy nên giá hoa lan trở nên cao vượt bậc. nhiều cuộc khảo sát, tìm tòi các loài lan được tổ chức trong thời gian này với một kinh phí lớn và hoa lan trở thành mặt hàng kinh doanh mang lợi nhuận cao.

    Đầu thế kỷ 20, kỹ thuật gieo trồng hoa lan từ hạt bằng nhiều nấm cộng sinh có từ cây lan mẹ bắt đầu mở ra một giai đoạn mới đối với nghề nuôi trồng lan. Nhiều nhà khoa học, nhiều nhà làm vườn đã nghiên cứu các phương thức nuôi trồng hoa lan trong những điều kiện môi trường khác nhau, việc chăm bón, cung cấp các chất dinh dưỡng được tiến hành trên những cơ sở khoa học mới. Việc khám phá ra vấn đề bổ sung gluxit và những chất hữu cơ khác cho hoa lan tạo điều kiện cho việc mở rộng quy mô môi trường ngày càng lớn. Với những phương pháp kỹ thuật nhân giống bằng hạt đã mở ra khả năng phát triển ngành lan ở châu Âu cũng như ở thế giới. Đặc biệt là đưa kỹ thuật lai tạo áp dụng vào giống lan, tạo ra những cây lan lai có vẻ đẹp về màu sắc và hình dạng duyên dáng hơn hẳn bố mẹ. Từ đây lan lai đầu tiên được tạo ra giữa các loài hoa là Calanthe dominii bắt đầu nở hoa vào năm 1856 được nhà làm vườn người Anh là Fohn Domini tạo ra bằng cách lai C. masutra x C. furcata.

    Ngày nay, các loài lan đã xếp thành một hệ thống phân loại chung gọi là Orchidaceae, lan rừng đã xác định được 750 chi và hơn 25.000 loài tự nhiên và có hơn 30.000 loài lan lai. Mọi kỹ thuật nhân giống và nuôi trồng hoa lan đã trở thành một bộ phận chủ yếu nhất của ngành trồng hoa cảnh xuất khẩu của nhiều nước. Việc khai thác nguồn lan nhiệt đới đối với người châu Âu không còn nguy hiểm nữa. Nhiều công ty ở các nước nhiệt đới đã thu thập các loại lan rừng và nuôi trồng để xuất khẩu. Trong những thập niên cuối thế kỷ 20, ở châu Âu, lan trở thành mặt hàng thương mại, từ Anh sang Pháp… sau đó lan sang Mỹ. Ở Mỹ có hai bang sản xuất hoa lan phổ biến nhất ở California và Florida. Việc nuôi trồng để xuất khẩu hoa lan hiện nay ở nhiều nước đã đạt đến số lượng hàng trăm giò lan và cành lan mỗi năm. Trước đây số lượng xuất khẩu chủ yếu là từ lan được khai thác trong rừng đã gây lên nguy cơ khoảng 13 số loài lan có thể bị diệt chủng. Nhu cầu nuôi trồng hoa lan trên quy mô công nghiệp ngày càng phát triển. Ở nhiều nước, các nhà nuôi trồng hoa lan nghiệp dư và chuyên nghiệp đã lập ra các hội hoa lan ngày càng nhiều. Ngày nay đã có hơn 400 hội hoa lan trên thế giới, có nhiều chuyên san về hoa lan đã được xuất bản. Nhiều cuộc hội thảo về hoa lan trên quy mô quốc tế được triệu tập.

    Từ năm 1983, tập san chuyên đề về lan alf To orchids – Review được Anh xuất bản theo định kỳ 3 tháng một số, và từ năm 1932 tập san To American orchid – Society (AOS) được Mỹ xuất bản định kỳ mỗi tháng một số. Cho đến nay cả hai tập san trên vẫn tiếp tục phát hành và có hàng loạt các tập san về hoa mới phát hành tiếp sau. Nhiều cuộc triển lãm về lan đã được tổ chức. Nhiều giải thưởng đặt ra cho những thành tựu xuất sắc nhất trong việc chọn giống lan.

    Trung Quốc là nước có tốc độ phát triển lan khá nhanh. Đầu thập kỷ 80, Trung Quốc bắt đầu nhập nội lan Hồ Điệp. Năm 2002, sản lượng lan Hồ Điệp của Trung Quốc là 3 triệu cây, chủ yếu ở Quảng Đông, Phúc Kiến, Bắc Kinh, Vân Nam, Sơn Đông.. bao gồm 50 – 60 xí nghiệp có quy mô lớn, trong đó Quảng Đông có hơn 10 công ty sản xuất khoảng 1,2 triệu cây (chiếm 40% sản lượng lan Hồ Điệp của Trung Quốc). Cùng với mức sống ngày càng cao của người dân thì nhu cầu về hoa cũng ngày càng tăng, diện tích trồng hoa ngày một tăng và nghề trồng lan Hồ Điệp đã trở thành con đường làm giàu chắc chắn cho nhiều công ty doanh nhân ở Trung Quốc.

    Hiện nay, đối với người các nước châu Âu và châu Mỹ cũng như hầu hết các nước trên thế giới, hoa lan là một sản phẩm cao quý. Đặc biệt đến mùa Giáng sinh, lan được xuất khẩu một cách ồ ạt từ các ước châu Á như Thái Lan, Singapore sang các nước Âu Mỹ với giá cao, các nhà sản xuất thuê bao các hãng hàng không vận chuyển hoa lan sang phục vụ người tiêu dùng.

    Thị trường xuất khẩu hoa lan trên thế giới ngày càng mở rộng. Kim ngạch thương mại hoa lan cắt cành thế giới 2000 đạt 150 triệu USD trong đó Nhật Bản là nước nhập khẩu hoa lan cắt cành số 1 thế giới, thứ hai là Ý, tiếp đến là PHáp, Đức đứng thứ tư và thứ năm là Mỹ, các nước từ thứ 6 đến 17 lần lượt là: Anh, Hà Lan, Áo, Bỉ, Hy Lạp, Ba Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Canada, Phần Lan, Đan Mạch, Thụy Sĩ…

    Thị trường xuất khẩu hoa lan hiện nay rất lớn và đầy triển vọng. Ngày nay người tiêu dùng có xu hướng mua hoa lan có giá thành hạ mà không cần biết xuất xứ vì vậy thị trường hoa lan thế giới luôn có chỗ cho những quốc gia mới tham gia miễn là giá hạ, hoa bền lâu và màu sắc đúng thị hiếu của đa số người tiêu dùng.

    Xu hướng phát triển mới của ngành thương mại hoa lan thế giới là sự gia tăng diện tích của các trang trại trồng lan, nhất là ở Thái Lan đã có những trang trại chuyên trồng loài Dendrobium rộng đến 39ha.

    Thứ hai là qui mô các dự án đầu tư cho ngành thương mại hoa lan đang gia tăng, tại Panama đang có dự án với vốn đầu tư lên đến 200.000USD.

    Thứ ba là sự phát triển của việc lai tạo giống hoa lan, nhất là Dendrobium tạo ra các cành hoa dài, hoa lớn và đa dạng màu sắc.

    Thứ tư là sự phát triển của các loại hoa lan ôn đới như Cymbidium, Dendrobium và Oncidium cho những cành hoa có độ bền cao, có thể cắm trong bình đến 1 tháng.

    Cuối cùng là sự thay đổi mạng lưới phân phối để có thể giao hàng đến tận tay khách hàng.

    3. Tình hình sản xuất, nuôi trồng hoa lan ở Việt Nam

    Riêng về hoa lan, các loại hoa lan rừng đẹp đến mức độ lộng lẫy đã đến với người dân Việt Nam từ cổ xưa. Hoa lan đến với người Việt Nam từ những bông hoa đẹp, từ những vị thuốc chữa bệnh được lưu truyền trong dân gian từ đời này qua đời khác cho đến ngày nay. Hoa lan là một loài hoa quý, đối với người Việt Nam, hoa lan tượng trưng cho sự trong sạch, thanh cao, số người hiểu biết về hoa lan tuy còn ít ỏi, và những người chơi lan trước đây chủ yếu là những người giàu có, những nho sĩ, những cụ già nhàn rỗi…

    Từ thời Trần Anh Tông, nhà vua thích sưu tầm các loại hoa, các cây cảnh uốn thế và các loại hòn non bộ. Đặc biệt là đã sưu tập được 500 loài cây lan quý, lập nên “Ngũ bách viên” – niềm kiêu hãnh của một ông vua hào hoa phong nhã. Các sứ thần Trung Quốc và các nước mỗi khi đến Việt Nam, vua Anh Tông thường đích danh dẫn họ đi xem vườn. Ai cũng tấm tắc khen và cho rằng Đông phương có một không hai, không ai có được vườn lan quý như vậy. vua Anh Tông thường sai bảo đi khắp nơi, lên rừng xuống biển, qua cả các nước Lào, Chiến Thành, Phù Nam, Xiêm La tìm các loài hoa quý, lạ đưa về.

    Bên cạnh “Ngũ bách viên” của vua Anh Tông, có một vườn lan ở phường Thanh Hà – Thăng Long. Đó là vườn của một cự phú họ Lữ, người Trung Hoa, anh ruột của Tổng đốc Quảng Tây Lữ Cảnh Phú, tên là Lữ Hồng Chiêu. Vườn lan của Lữ Hồng Chiêu toàn những loài lan quý, hiếm và có hương thơm ngào ngạt, Lữ Hồng Chiêu có những kỹ thuật, kinh nghiệm chăm sóc vườn lan rất đặc biệt, ông có một số nữ nhân công chuyên chăm sóc lan. Bí quyết của việc chăm sóc cho lan làm kích thích cho cây lan tốt, chóng ra hoa và hoa bền đẹp là dùng nước tắm của phụ nữ để tưới cây hoa lan. Bí quyết về kỹ thuật này khởi thủy từ Đỗ Phủ đời Đường của Trung Quốc lưu truyền lại.

    Trong “Vũ trung tùy bút” và “Tang thương ngẫu lục” của Phạm Đình Hổ, ông đã mô tả nhiều cảnh ở Tây Hồ, Bắc Cung, Long Trì và việc nuôi trồng hoa, chơi cây cảnh của vua quan và nhân dân ta. Mục “Hoa thảo” trong “Vũ trung tùy bút” đã mô tả nhiều loài hoa như Thạch hoa, Thanh lan, Đông lan, Kiết lan, đồng thời có nói rõ kỹ thuật trồng lan.

    Nhiều tác phẩm văn thơ Việt Nam ngàn xưa đã nhắc nhiều loại hoa lan. Đặc biệt là trong các sách nói về cây thuốc như của Hải Thượng Lãn Ông và các sách thuốc khác lưu truyền ở Việt Nam đều có nêu lên những cây lan làm thuốc chữa bệnh.

    Thế kỷ 17, người châu Âu, chủ yếu là những người truyền giáo đạo Gia tô đến Việt Nam. Năm 1780 giáo sỹ Ivannis Ioureiro trong chuyến đi Việt Nam đã mô tả một số loài lan Việt Nam thuộc các giống Phalaenopis, Dendrobium, Cymbidium.

    Tại Việt Nam, người chơi hoa và chung thủy với hoa nổi tiếng phải kể đến Trần Tuấn Anh, người đất Hà Thành. Anh là người chơi lan, gắn bó với lan đã hơn 20 năm, từng ngược xuôi khắp mọi miền đất nước để săn lùng phong lan. Được biết, cũng vì tìm lan mà đã có lần Tuấn Anh đã lạc trong rừng sâu nhiều ngày. Qua tháng năm, vườn lan ở Thanh Xuân của Tuấn Anh hội tụ được hơn 300 loài luôn giành được sự “kính trọng” của giới chơi lan.

    Năm 2002 là một năm đánh dấu một sự kiện không thể quên với Tuấn Anh. Anh đã tìm được một loài lan hoàn toàn mới lạ tại miền núi Tây Bắc – Việt Nam. Loài lan này có tên khoa học là Dendrobium tuananhii được thế giới công nhận và tên anh đã được đặt cho loài hoa đặc biệt quí hiếm này.

    Việt Nam có khí hậu nhiệt đới ẩm phù hợp với nhu cầu sinh thái của các loại lan, hoa lan đã đến với con người Việt Nam từ lâu đời, nhưng bối cảnh lịch sử của nền kinh tế lúc đó còn chưa phát triển nên từ đời này qua đời khác cây lan ở Việt Nam chỉ dừng lại ở dạng trồng để thưởng thức. Việc nuôi trồng kinh doanh hoa lan như các nước ở châu Âu và châu Á phát triển chưa được quan tâm đúng mức.

    Vấn đề kinh doanh xuất khẩu hoa lan đối với Việt Nam cho đến nay vẫn đang ở giai đoạn đầu. Việt Nam có hai miền Nam, Bắc có khí hậu khác nhau rõ rệt. Miền Nam có mùa đông lạnh và có bão, miền Nam khí hậu ôn hòa ấm áp. Vì vậy để sản xuất lan kinh doanh ở miền Bắc chỉ thích hợp với việc trồng các loại hoa lan chủ yếu khai thác từ các loại lan rừng và nuôi trồng với số lượng ít để trưng bày thưởng thức, còn vấn đề nuôi trồng theo quy mô công nghiệp không thích hợp, do có mùa bão, dẫn đến giá thành cao hiệu quả kinh tế kém.

    Khí hậu ở miền Nam Việt Nam thích hợp với nuôi trồng lan. Từ những năm 1960 – 1970 do ảnh hưởng của ngành hoa lan, cây cảnh thế giới (Thái Lan và các nước Tây Âu), những cây lan thuộc các giống như Phalaenopis, Dendrobium, Cattlleya, Cymbidium từ Thái Lan, Singapore, Pháp và Mỹ được nhập nội vào miền Nam Việt Nam chủ yếu đưa vào Sài Gòn tức là thành phố Hồ Chí Minh ngày nay và Đà Lạt là nền móng đầu tiên cho ngành nuôi trồng lan. Trước đây các chủ vườn và các “nghệ nhân” nuôi trồng lan chủ yếu để thưởng thức nghệ thuật. Dần dần hòa theo trào lưu sản xuất kinh doanh hoa lan của thế giới, chủ yếu là Thái Lan, các vườn lan được chuyển dần sang kinh doanh, bắt đầu mở rộng nhập nội cây lan với quy mô đáng kể. Sau năm 1975, vấn đề nuôi trồng lan gần như bị ngưng lại. Một số vườn lan trở thành vô chủ, một số vườn lan khong có người chăm sóc. Nhưng chỉ vài năm sau tình hình bắt đầu ổn định, ngành hoa lan bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới. Ở thành phố Hồ Chí Minh, một số vườn lan cũ được phục hồi, có các ngày hội thi hoa lan, cây cảnh của thành phố và các quận huyện ngày càng trở lên rầm rộ, từ năm 1981, Hội hoa xuân bắt đầu mở ở thành phố Hồ Chí Minh.

    Hiện nay, hàng năm vào dịp tết Nguyên đán, Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đều mở hội hoa xuân trong đó có trưng bày nhiều loại hoa lan. Việc tổ chức chấm thi hoa lan, tranh giải trao huy chương cho các nghệ nhân nuôi trồng hoa lan có hoa lan đẹp diễn ra thường kỳ, có tác dụng kích thích người nuôi trồng hoa lan, phong trào nuôi trồng hoa lan ngày càng phát triển và việc nuôi trồng hoa lan dần dần bước sang giai đoạn kinh doanh xuất khẩu. Các công ty như công ty rau quả xuất khẩu Trung nông – Vetgetexco và công ty Thủ công mỹ nghệ tổng hợp xuất khẩu thành phố Hồ Chí Minh (Atex – Saigon) là những công ty tham gia xuất khẩu hoa lan đầu tiên ở Việt Nam.

    Việc xuất khẩu hoa lan của Việt Nam chính thức dược thực hiện vào năm 1980 do công ty Vegetexco xuất lan cắt cành Đà Lạt (Cymbidium) và các loại hoa khác như hoa Lay ơn (Gladiolus communis L.), hoa Lily. Các công ty của Việt Nam lần đầu tiên cử đại diện đi dự hội nghị hoa quốc tế tổ chức tại Bratislava (Tiệp Khắc) và bắt đầu quan hệ với các công ty hoa Unicoop (Tiệp Khắc) Inovator (Hunggari) về hoa lan, cây cảnh.

    Ở Hà Nội, Hải Phòng, phong trào nuôi trồng hoa lan chủ yếu là hoa lan rừng chỉ mang tính chất thưởng thức nghệ thuật ở các cơ sở công cộng như các vườn hoa, các cơ sở nghỉ ngơi, giải khát.

    Tại Đà Lạt có khoảng 500 gia đình nuôi trồng hoa lan, trong đó có hơn 150 gia đình tham gia vào Hội hoa lan của thành phố Đà Lạt. Ủy ban Khoa học kỹ thuật của Đà Lạt và phòng Sinh học của Viện Hạt nhân Đà Lạt cũng tham gia tích cực vào lập các cơ sở cấy mô phong lan và sưu tầm các loại lan. Hiện nay Đà Lạt đã thu thập được 200 loài có khả năng nuôi trồng xuất khẩu.

    Tại thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1983 – 1984 bắt đầu có hàng loạt các cơ quan đóng tại thành phố tổ chức thử nghiệm nuôi trồng trên quy mô lớn để xuất khẩu. Các vườn lan đáng kể là vườn lan của T78, vườn lan của Cục Quản lý giáo dục Bộ tham mưu, vườn lan của ngành hàng không dân dụng.

    Về lan giống từ năm 1976, Trung tâm Sinh học thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức nuôi cấy mô phong lan và tạo ra hàng loạt cây con phong lan bằng phương pháp cấy mô.

    Năm 1987, Ủy ban khoa học thành phố Hồ Chí Minh tổ chức nghiên cứu đề tài và kinh tế kỹ thuật khoa học lan xuất khẩu. Và cũng năm 1987, thành phố quyết định thành lập Công ty phong lan xuất khẩu trực thuộc Sở Lâm nghiệp. Trong những năm 1987 – 1988, Hội khoa học Lâm nghiệp và trường Đại học Tổng hợp đã lần lượt mở lớp nuôi trồng hoa lan xuất khẩu, phong trào nuôi cấy lan thành phố trong thời gian này ngày càng sôi động. Sau đó hội hoa lan, cây cảnh thành phố ra đời, thường xuyên mở những buổi hội thảo về hoa lan, về cây cảnh. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đã có mấy ngàn người nuôi trồng hoa lan, và có khoảng 20 vườn lớn. Trong đó có một số vườn tư nhân đã trở thành xí nghiệp nuôi trồng xuất khẩu thường xuyên giao dịch với các công ty ở Thái Lan, Singapore, Nga…

    Hoa lan ở Việt Nam chỉ chiếm xấp xỉ 10% tổng diện tích, hầu hết hoa được trồng trên những mảnh vườn mở không có lưới và các phương tiện phòng chống mưa, bão, lụt rất thô sơ… nên chất lượng và thời vụ thu hoạch bị ảnh hưởng rất nhiều. Hoa lan tuy cũng được trồng trong vườn có lưới che mát nhưng cũng không có các phương tiện bảo vệ tránh gió, mưa, bão gây hại cho hoa.

    Đà Lạt hiện nay đang trở thành điểm thu hút các nhà đầu tư kinh doanh hoa do sự thành công của các công ty nước ngoài đầu tư vào cách đây hơn 10 năm như Dalat Hasfarm chuyên trồng hoa ôn đới; công ty Lâm Thăng Đài Loan chuyên về Phalaenopsis (lan Hồ Điệp). vùng Sapa, Tam Đảo rất thích hợp cho việc trồng hoa ôn đới như hồng, Lily, Lay ơn,… Riêng hoa lan nhiệt đới, qua các năm từ 2003 – 2005 đã tăng từ 20ha lên 50ha (tăng 150%). Xu hướng tiêu dùng hoa lan đã tăng lên đáng kể và dự đoán sẽ tăng mạnh trong thập niên tới do Việt Nam đã là thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO sẽ là yếu tố tăng mạnh đầu tư nước ngoài làm tăng các dịch vụ du lịch, tổ chức hội nghị quốc tế…

    3.1. Tiềm năng ngành sản xuất hoa lan ở Việt Nam

    3.1.1. Sự tăng trưởng của nền kinh tế

    Nền kinh tế Việt Nam những năm qua phát triển vượt bậc đã nâng cao mức sống của người dân nhất là dân cư các thành phố lớn trong cả nước. Do đó nhu cầu tiêu dùng hoa cắt cành trong đó có hoa lan ngày càng tăng. Hầu hết hoa lan được trồng và tiêu thụ trong nước nhất là vào các dịp lễ hội như Tết, Giáng sinh, ngày Phụ nữ, Quốc khánh, ngày Nhà giáo, Sinh nhật, Hội nghị khách hàng…

    Hiện nay Việt Nam đã là thành viên của WTO tạo điều kiện cho ngành sản xuất hoa lan của Việt Nam có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế trong các lĩnh vực: kỹ thuật trồng, lai tạo giống, nhân giống (cấy mô), bảo quản sau thu hoạch… để thúc đẩy công nghiệp hoa lan phát triển.

    Tuy công nghiệp hoa lan ở Việt Nam chưa được qui hoạch trong chiến lược phát triển kế hoạch 5 năm của quốc gia nhưng xu hướng phát triển của hoa lan lại rất nhiều triển vọng vì hầu như cung không đủ cầu: làn sóng đầu tư đổ vào Việt Nam trong đó có Mỹ, Nhật, Trung Quốc và các quốc gia khác, các vùng đang tạo một cảnh quan du lịch sinh thái, các hội nghị quốc gia cũng như các diễn đàn quốc tế tổ chức tại Việt Nam với tần suất ngày càng tăng khiến cho nhu cầu hoa lan tăng thêm và hầu như Việt Nam hàng năm phải chi ra hàng tỷ đồng để nhập khẩu hoa lan từ các nước láng giềng cũng chỉ để đáp ứng cho thị trường nội địa.

    3.1.2. Thu nhập từ trồng hoa lan

    Hiệu quả kinh tế nói chung của vườn lan cao hơn các loại cây trồng nông nghiệp khác; nhất là tại những vùng đất sản xuất nông nghiệp không hiệu quả như đất bạc màu, chua phèn hay nhiễm mặn vì cây lan không cần đến đất. Đặc biệt Việt Nam có các tỉnh duyên hải và Bến Tre là nơi tập trung trồng dừa và vỏ dừa khô chính là giá thể tốt nhất để cây lan phát triển. Xơ dừa là vật liệu rẻ tiền giúp cho việc đầu tư vào sản xuất giảm đi rất nhiều so với các quốc gia khác. Các vật liệu khác như lưới che mát, than, tre nứa cũng đã sản xuất được ở Việt Nam góp phần làm giảm chi phí đầu tư cho người sản xuất.

    Hiện nay người trồng lan có thu nhập cao gấp nhiều lần so với người trồng lúa, gấp 4 – 5 lần so với người trồng rau cải, cỏ cho chăn nuôi… Theo số liệu thống kê của vụ kế hoạch thuộc Bộ NN & PTNT nếu trồng lan cắt cành Dendrobium và Mokara 1ha có thể cho doanh thu 500 triệu – 1 tỉ đồng/ha/năm.

    3.1.3. Thu nhập cao từ kinh doanh hoa lan

    Các cơ sở kinh doanh hoa lan, cây kiểng tăng nhanh kể từ năm 2003 từ 264 điểm đến nay đã trên 1.000 cơ sở lớn nhỏ trên địa bàn TP. HCM. Riêng trên toàn quốc, số lượng các cửa hàng hoa tăng gấp nhiều lần so với năm 2000 cho thấy nhu cầu tiêu dùng hoa của người dân tăng nhanh. Theo thống kê của Sở NN & PTNT TP. HCM trong năm 2003 doanh số kinh doanh hoa lan cây kiểng chỉ đạt 200 – 300 tỉ đồng nhưng đến năm 2005 đã tăng đến 600 – 700 tỉ đồng và ngay từ đầu năm 2006 doanh số đạt được là 400 tỉ đồng.

    3.1.4. Điều kiện khí hậu, lao động, đất đai

    Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận có khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm cao nên thích hợp cho việc trồng các giống Dendrobium và Mokara. Đặc biệt là việc trồng Mokara tại TP. HCM cho thấy Mokara tăng trưởng và ra hoa tốt hươn trồng tại Thái Lan.

    Ngoài ra, lực lượng lao động cho việc trồng lan không cần nhiều, có thể sử dụng lực lượng nông nhàn để theo dõi, chăm sóc cho cây hoa cũng là một lợi thế cho ngành hoa lan Việt Nam.

    Những vùng đất phèn nặng hoặc bạc màu là địa điểm thích hợp để người dân chuyển đổi từ sản xuất trồng lúa hoặc rau cải cho thu nhập thấp sang trồng hoa lan cho thu nhập cao. Diện tích những vùng đất phèn nặng và bạc màu chiếm số lượng lớn ở TP. HCM đang được TP. HCM đưa vào qui hoạch những vùng cần chuyển đổi cơ cấu kinh tế cây trồng sẽ giúp cho hàng ngàn nông dân thay đổi tập quán canh tác từ cây lúa, cây rau sang cây hoa có giá trị kinh tế cao.

    3.2. Các nhân tố ảnh hưởng chính đến sự phát triển công nghiệp hoa lan Việt Nam

    3.2.1. Giống

    Để nhân nhanh các giống lan, phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô đang được các quốc gia trên thế giới áp dụng. Việt Nam cũng có các phòng nuôi cấy mô nhưng ở qui mô nhỏ, nên nguồn giống chủ yêu là nhập từ Thái Lan, Đài Loan và một vài quốc gia Tây Âu như Bỉ, Hà Lan… Vì vậy giống lan tại Việt Nam tùy thuộc rất nhiều vào nguồn giống ngoại nhập. Đây là một thực tế đáng lo ngại cho ngành sản xuất hoa lan của Việt Nam nếu tương lai Việt Nam tham gia vào thị trường xuất khẩu hoa lan trên thế giới.

    Việc nhập khẩu giống từ các nguồn khác nhau gây ra nhiều vấn đề khó khăn cho sự phát triển của ngành công nghiệp hoa lan như chất lượng hoa, sâu bệnh lan truyền qua nhập khẩu và bản quyền tác giả… sẽ làm cho giá thành của hoa lan Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực và rủi ro trong nuôi trồng cũng nhiều hơn.

    3.2.2. Công nghệ sinh học

    Khi trồng các loại hoa cắt cành như hồng, cúc, cẩm chướng… sau khi thu hoạch nông dân Việt Nam có xu hướng giữ lại hạt làm giống cho vụ sau. Trái lại việc nhân giống hoa lan phải nhờ đến công nghệ sinh học. Hiện nay cũng có vài công ty tư nhân đang đầu tư trong lĩnh vực cấy mô, lai tạo giống phong lan Dendrobium, Mokara hay Oncidium để tạo ra nguồn giống riêng của Việt Nam mặc dù hướng nghiên cứu gene phong lan ở Việt Nam chưa được chú ý đến. Tuy nhiên, nếu việc lai tạo các giống phong lan thành công thì đây là bước khởi đầu cho công nghiệp hoa lan Việt Nam và cần được sự hỗ trợ của nhiều ngành khoa học đặc biệt là công nghệ gene trong nông nghiệp.

    3.2.3. Công nghệ canh tác, sản xuất hoa lan

    Tuy hoa lan không cần đất để phát triển nhưng việc ứng dụng công nghệ canh tác tiên tiến rất quan trọng với mục đích tạo ra những hoa lan có màu sắc, kích thước, số lượng hoa trên cành, tính bền, khả năng ra hoa và tính kháng bệnh của cây với chất lượng cao và giá thành thấp.

    Vai trò của hoa lan và hoa cắt cành ở Việt Nam mới chỉ trở nên quan trọng trong những năm gần đây, nhưng các qui trình công nghệ tiên tiến áp dụng trong lĩnh vực hoa lan chưa được chọn lọc và nghiên cứu đầy đủ trong điều kiện sinh thái của Việt Nam. Hầu hết là học tập và mô phỏng theo cách trồng của Thái Lan ở qui mô cá thể với diện tích chưa đủ lớn để tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong tập quán trồng hoa của nông dân Việt Nam, trong đó vấn đề sâu bệnh hại là yếu tố quyết định cho sản xuất lan công nghiệp.

    Đa số nông dân Việt Nam trồng hoa lan ở qui mô hộ gia đình từ vài m2 đến vài ngàn m2, cá biệt có vài hộ sản xuất kinh doanh trồng trên 1-2ha. Chính do qui mô nhỏ lẻ và nguồn giống phân tán nhập từ nhiều nguồn khác nhau nên đã dẫn đến chất lượng hoa lan không đồng đều, số lượng trên mỗi giống hoa không đủ cho thị trường, nhất là thị trường xuất khẩu trong tương lai.

    3.2.4. Công nghệ sau thu hoạch

    Hoa lan là sản phẩm của ngành nông nghiệp (khác với lan rừng thu hái từ tự nhiên) nên nó cần một công nghệ bảo quản sau thu hoạch để giữ cho hoa bền, lâu tàn. Trong điều kiện khí hậu Việt Nam thích hợp cho việc canh tác hoa lan nhiệt đới thì cũng chính khí hậu nóng ẩm của ta cũng dễ ảnh hưởng đến chất lượng hoa lan. Đa số nông dân cắt hoa và giao hoa ngay trên những phương tiện vận chuyển thô sơ, không có kho mát hay phòng mát và cũng chưa có dụng cụ chứa dinh dưỡng để cắm mỗi cành hoa vào để giữ cho hoa lâu tàn.

    3.2.5. Thị trường và các biện pháp xúc tiến thương mại

    Hoa lan và các loại hoa cắt cành khác đang được phân phối trên thị trường trong nước qua các kênh bán sỉ tại các chợ đầu mối hoa như chợ Hồ Thị Kỳ, Q.10. Các cửa hàng kinh doanh hoa mua trực tiếp từ các vườn hoặc thông qua các cơ sở tư nhân thu gom từ các vườn lan.

    Hiện nay tuy chưa có một tổ chức hay doanh nghiệp nào đứng ra tổ chức hệ thống thu mua và phân phối hoa lan cho thị trong nước, nhưng các hộ kinh doanh hoa, các cửa hàng bán hoa đã rất nhạy bén nắm bắt tâm lý của người trồng hoa là cần có đầu ra ổn định nên đã có những thỏa thuận ở mức sơ khai của hình thức hợp đồng kinh tế, lấy uy tín là chính và việc đặt cọc tiền giữa 2 bên chỉ có giá trị tượng trưng cho sự thỏa thuận giữa hai bên. Cho đến hiện nay chưa có hợp đồng nào có giá trị ở mức cao và cũng chưa có thỏa thuận nào bị “bể” giữa bên bán và mua do cầu lúc nào cũng cao hơn cung đối với hoa lan.

    So với các quốc gia trong khu vực, hoa cắt cành của Việt Nam cũng đã có thị trường xuất khẩu và mức tăng trưởng hàng năm đều tăng cao hơn so với năm trước. Tuy nhiên đối với hoa lan, nhất là hoa lan nhiệt đới thị trường xuất khẩu vẫn còn là thị trường tiềm năng. Để có thể tiến vào thị trường hoa lan cắt cành hay lan chậu của thế giới, ngành công nghiệp hoa lan Việt Nam còn rất nhiều vấn đề cần phải quan tâm.

    3.3. Các thách thức trong quá trình phát triển

    Mặc dù các cơ hội phát triển hoa lan Việt Nam là rất lớn nhưng các nhân tố đó cũng chính là những thách thức cần được quan tâm cho sự phát triển của ngành công nghiệp hoa lan còn non trẻ của Việt Nam như:

    – Sản xuất lai tạo giống lan trong nước bằng phương pháp nuôi cấy mô chưa có đột phá mới. Phần lớn các phòng cấy mô chỉ cấy chuyền các giống nhập từ nước ngoài ở dạng chồi/phôi, do đó ngành kinh doanh lan Việt Nam luôn bị động và có xu hướng hập khẩu là chính.

    – Chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng còn cao nên việc mở rộng diện tích trồng lan cần phải có sự quan tâm hỗ trợ của các tổ chức tín dụng.

    – Chưa có công nghệ sản xuất tiên tiến, sản xuất canh tác hoa ổn định không theo mùa vụ sẽ giúp bình ổn giá hoa trên thị trường.

    – Công nghệ sau thu hoạch và kỹ thuật đóng gói phù hợp chưa sẵn sàng.

    – Chi phí lao động có kỹ thuật tăng cao.

    – Dịch vụ hậu cần tại các cảng xuất hàng còn yếu kém như chưa có kho mát tại sân bay.

    – Các yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt của các nước nhập khẩu hoa trong khi Việt Nam chưa có hệ thống và biện pháp kiểm tra hoa nhập khẩu từ các nước khác.

    – Hệ thống thông tin, tiếp thị hầu như chưa có nên rất khó khăn trong việc hoạch định sản xuất theo nhu cầu thị trường.

    – Công nghiệp hoa lan chưa được quan tâm đúng mức của các cấp chính quyền nên chưa có những biện pháp hỗ trợ, thúc đẩy ngành hoa lan phát triển.

    3.4. Một số các biện pháp chiến lược phát triển ngành hoa lan Việt Nam

    3.4.1. Giải pháp về giống

    – Lai tạo, chọn lọc giống mới theo phương pháp nhân giống truyền thống: Nỗ lực tiến hành các biện pháp lai chéo giữa các giống lan với nhau để tạo ra các giống mới. Phương pháp lai vẫn tiến hành trên nền tảng di truyền cổ điển, tuy nhiên để giảm thiểu chi phí và thời gian, công nghệ sinh học phân tử cần tham gia vào ở giai đoạn mầm chồi để xác định các tổ hợp lai mới.

    – Kỹthuật gene: áp dụng thành tựu chọn lọc gene trong nông nghiệp, nghiên cứu chọn lọc gene phong lan bằng các kỹ thuật gene.

    – Nhân giống đột biến: chọn những cây lai đột biến mang các tính trạng nổi bật phù hợp với thị trường và nhân giống vô tính bằng phương pháp cấy mô.

    3.4.2. Áp dụng thành tựu của các nước trong khu vực về canh tác hoa lan như

    Khuyến khích sử dụng giá thể xơ dừa + than vụn hoặc giá thể bằng vỏ đậu phộng. Áp dụng sản xuất theo GAP để bảo vệ môi trường và kiểm soát sâu bệnh đúng cách.

    3.4.3. Công nghệ bảo quản sau thu hoạch và dịch vụ hậu cần

    – Ngành nhựa cần quan tâm đến việc cung cấp các tube (ống) chứa dụng dịch bảo quản hoa sau khi cắt khỏi cành.

    – Nghiên cứu các công thức bảo quản hoa phù hợp với điều kiện vận chuyển tại Việt Nam.

    3.4.4. Các hỗ trợ về cơ sở hạ tầng

    Các phương tiện thiết bị chuyên dùng cho ngành hoa, các kênh thông tin, tiếp thị sản phẩm giúp người trồng dự đoán được giá cả, nhu cầu thị trường để tự hoạch định sản xuất.

    3.4.5. Các văn bản luật, các tiêu chuẩn sản phẩm

    Cần được ban hành trong thời gian ngắn nhất để người trồng tiếp cận, tránh được rào cản về thuế quan, kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt của các nước nhập khẩu.

    3.4.6. Nguồn nhân lực

    Lực lượng lao động trong các lĩnh vực sản xuất, sau thu hoạch, xếp dỡ, phát triển sản phẩm, công nghệ sinh học, kỹ thuật gene, đấu giá … cần phải được đào tạo nhanh chóng vì điều này có thể trở thành khiếm khuyết nghiêm trọng trong sự cạnh tranh mạnh mẽ toàn cầu khi nước ta là thành viên WTO.

    3.4.7. Hỗ trợ tín dụng

    Ngành hoa lan cần vốn khá lớn và thời gian khá dài để phát triển do đó cần được các tổ chức tín dụng quan tâm hỗ trợ.

    Tuy ngành sản xuất hoa lan Việt Nam còn khoảng cách rất xa so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia… nhưng tương lai của hoa lan Việt Nam rất xán lạng do vẫn còn nhiều quỹ đất để phát triển, nguồn gene lan rừng rất quí báu dồi dào nhưng chưa được khai thác, con người Việt Nam thông minh chịu khó và nắm bắt rất nhanh công nghệ tiên tiến.

    Trước hết ngành sản xuất hoa lan cần mở rộng sản xuất cung cấp cho thị trường nội địa, sử dụng các giống lai tạo mới, sử dụng hiệu quả các thành tựu của công nghệ sinh học. Chính phủ cần khuyến khích nông dân chuyển đổi diện tích cây trồng thu nhập thấp sang trồng lan với các chính sách hỗ trợ về vốn, công nghệ sản xuất chuyên sâu. Kêu gọi các Doanh nghiệp tư nhân tham gia tích cực vào lĩnh vực công nghệ sinh học và di truyền cho ngành công nghiệp hoa lan nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm làm động lực cho sự phát triển của ngành. Chính phủ cũng cần tăng cường công tác thị trường và năng lực thị trường bằng cách hợp tác giữa khu vực tư nhân và các tổ chức nhà nước để quản bá sản phẩm và thâm nhập thị trường mới.

    Nguồn: Giáo trình Hoa Lan – Đại học Thái Nguyên (Trường Đại học Nông Lâm)

    --- Bài cũ hơn ---

  • Các Địa Điểm Bán Sen Đá Đẹp Nhất Tp. Thủ Dầu Một, Bình Dương
  • Cách Trồng Sen Đá Trong Chậu
  • Sen Đá Chuỗi Ngọc Đứng Indoor Garden Vườn Cây Cảnh Đẹp Giá Rẻ Nhất Tại Hà Nội
  • Các Loại Cây Trồng Trong Lọ Thủy Tinh Được Yêu Thích Nhất
  • Tìm Hiểu Về Các Loại Cây Xương Rồng
  • Những Tác Phẩm Cây Cảnh Nghệ Thuật Có Giá Trị Lên Tới Hàng Tỷ Đồng Tại Việt Nam

    --- Bài mới hơn ---

  • Kỹ Thuật Ghép Cành Cây Cảnh
  • Triển Lãm Cây Cảnh Nghệ Thuật Hải Hậu 2021
  • 150 Cây Bonsai Lũa Đẹp, Cổ Kỳ Quái, Hàng Đẹp Khủng Nhất Việt Nam
  • Khái Niệm Về Lũa, Tham Khảo Vài Kỹ Thuật Lũa Trong Tạo Tác Bonsai
  • Làm Sao Để Đến Sân Vận Động Mỹ Đình Ở Mỹ Đình 1 Bằng Xe Buýt
  • Cây cảnh (Cây kiểng) là gì?

    Cây cảnh (hoặc cây kiểng) là một số loại thực vật được chăm sóc, gieo trồng và tạo dáng công phu, thường dùng làm vật trang trí hay một chi tiết trong thuật phong thủy.

    Cây cảnh được bài trí có khi nhằm thể hiện một ý tưởng của người trồng qua cách xếp đặt mà vẫn giữ được vẻ tự nhiên của lá. Thân cây được uốn theo một hình dáng nào đó, còn gọi là thế, kết hợp với chậu, đất hay nước là môi trường dinh dưỡng cho thực vật ấy.

    Bên cạnh mục tiêu làm cảnh (vì lẽ này cây cảnh đã được tuyên lên thành nghệ thuật như ở Nhật Bản có bon-sai) cây cảnh còn là một loại hàng hóa được kinh doanh không theo một khung giá cố định nào mà phần nhiều tùy hứng của người bán và người mua hoặc tùy tâm của người bán.

    Cây bonsai là gì?

    Cây Bonsai là các loại cây trồng trong chậu, hoặc khay. Cây được cắt tỉa, tạo dáng theo một phương pháp đặt biệt, mang đầy đủ các yếu tố thẩm mỹ và ẩn chứa sau đó là tính triết lý của cây cảnh nghệ thuật.

    Cây Bonsai thường được biết đến là một nghệ thuật cây cảnh đến từ Nhật Bản. Nghĩa Hán – Việt của nó là “bồn tài”. Tức là “cây trồng được trong chậu” có dáng cổ thụ. Hay có thể phân tách từ để hiểu như sau:

    + Bon: cái khay, cái chậu.

    + Sai: cây, trồng cây.

    Với những thế uốn lượn đẹp mắt, cầu kỳ và có tuổi thọ cao… nhiều chậu cây cảnh có giá lên tới hàng tỷ đồng.

    1. “Siêu cây Việt Nam” giá 23 tỷ

    Cây sanh cổ có tuổi đời gần 100 năm, dáng thế độc đáo được định giá lên tới cả triệu đô la Mỹ.

    Tại triển lãm đá quý, hoa lan và bon sai toàn quốc TP Sầm Sơn (Thanh Hóa), tác phẩm sanh có tên “Huyền phượng vũ” có giá trị nhất cả về nghệ thuật cũng như giá tiền.

    2. Cặp ‘Tiên đồng ngọc nữ’ giá tiền tỷ của ông ‘vua’ mai vàng Yên Tử

    Hai cây mai mọc tự nhiên với dáng thế đặc biệt, có tuổi đời hàng trăm năm, giá bán có thể lên tới hàng tỷ đồng.

    Cặp đôi mai vàng cổ thụ của anh Phan Hoàng (Đông Triều, Quảng Ninh) được giới chơi cây đánh giá là đẹp nhất trong 10 cây mai vàng Yên Tử ở đất Đông Triều.

    3. Cây cảnh ‘Cột cờ Hà Nội’ giá 2 tỷ, chủ nhân vẫn nhất quyết không bán

    Cây sanh cổ thân vững chãi, một tay cành có hình dáng giống lá cờ Tổ quốc nên được gọi là cây sanh “Cột cờ Hà Nội”.

    4. Bằng lăng hình nấm ‘khổng lồ’ giá hàng tỷ của đại gia Phú Thọ

    Gốc cây xù xì, tán cây hình nấm rất đặc biệt, nhiều đại gia có tiền đến trả giá nhưng chủ nhân không bán. Tác phẩm được cho là có nguồn gốc từ cung đình Huế xưa, tuổi đời gần 300 năm.

    Năm 2021, cây bằng lăng được công nhận là cây di sản Việt Nam. Đây là một trong những cây tiêu biểu trong vườn cây di sản duy nhất ở Việt Nam. Vào cuối năm 2014, vườn cây của anh Toàn được Hiệp hội các nước ASEAN công nhận là vườn cây xuất sắc nhất Đông Nam Á.

    Chủ nhân của tác phẩm cho biết cây bằng lăng mua cách đây hơn 20 năm. Những cây đẹp, nghệ thuật lại có giá trị lịch sử thường rất khó khăn trong việc tìm và mua. Người phải có tiền và có tâm mới sở hữu được.

    “Đã có rất nhiều đại gia có tiền đến hỏi mua lại nhưng tôi không bán bởi những cây vua, chúa ngày xưa chơi rất khó tìm và mua. Hai vợ chồng tôi phải vất vả nhiều tháng mới thuyết phục được người chủ ở Bình Định bán lại cho”, anh Toàn nói.

    Những người yêu cây cảnh đánh giá đây là một cây cảnh cổ, rất hiếm, hội đủ 3 tiêu chuẩn chung là cổ – kỳ – mỹ. Phần gốc chỉ cao 50cm, phần ngọn là các cành mọc xung quanh tỏa đều bốn phía, tạo nên hình vòng cung nhìn như cây nấm “siêu to”.

    5. Bình Định: ‘Cụ’ duối cổ hơn 130 tuổi đã có người trả giá 3,5 tỷ

    Chủ nhân cây duối cổ là ông Huỳnh Thanh Tuyên (huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định). Hiện cây duối thuộc loại hiếm này đang được trưng bày tại Triển lãm sinh vật cảnh tỉnh Quảng Ngãi mở rộng năm 2021.

    Nhiều ngày qua, người đam mê cây cảnh khắp nơi đã đến để chiêm ngưỡng “cụ” duối. Theo những người có kinh nghiệm, cây duối 130 năm tuổi này hội đủ các yếu tố cổ, kỳ, mỹ nên có mức giá vài tỷ đồng là chuyện thường.

    “Cây duối này đã hàng trăm năm tuổi, gốc có hình thù độc, lạ. Tán rất đẹp. Bất cứ người đam mê cây cảnh nào cũng sẽ bị “cụ” duối này chinh phục”, ông Nguyễn Huy Tường (TP. Quảng Ngãi) cho biết.

    “Năm 2021, tại triển lãm sinh vật cảnh tỉnh Phú Thọ, có người đã trả giá 3,5 tỷ đồng nhưng tôi không đồng ý bán. Hiện tôi đang tìm người ra mức giá cao hơn. Tuy nhiên, ngoài việc giá cả thì phải có “duyên” mới sở hữu được cây duối này”, ông Tuyên chia sẻ.

    6. Sanh cổ có rễ như củ nhân sâm, khách trả 100 cây vàng chủ nhân vẫn lắc đầu

    Cây sanh cổ “Ngũ phúc lâm môn” có tuổi đời khoảng 500 năm, toàn thân màu đồng và được chủ nhân coi như “báu vật” ở một nhà vườn Hà Nội.

    Tác phẩm sanh cổ, quý hiếm có tên “Ngũ phúc lâm môn” của ông Phạm Lân (Thanh Trì, Hà Nội) được coi là cây sanh hiếm có khó tìm bởi cây hội tụ đủ 4 yếu tố cổ – kỳ – mỹ – văn.

    7. Siêu cây “mâm xô