【#1】Cách Phân Biệt Một Số Loại Lan Dòng Thủy Tiên

Lan Thủy Tiên thuộc giống Dendrobium, nằm trong tổ Callista mà đặc điểm của chúng là có phát hoa thành chùm cong hay buông thõng xuống với nhiều hoa to, sắp xếp rất duyên dáng, quyến rũ. Lá dài bền, thường không rụng và không có bẹ ôm thân. Ở Việt Nam, nhóm lan Thủy Tiên có 5-6 loài: Thuỷ tiên râu cánh, thuỷ tiên tua, Thuỷ tiên mỡ gà, Thủy tiên tím Huế …

Giới thiệu một số loại lan thủy tiên:

1. Dendrobium amabile ( Hoàng thảo Thủy tiên hường (Tím Huế):

2. Dendrobium brymerianum (Hoàng thảo Hoàng Long Vỹ/ Kiều râu/ tua môi):

3. Dendrobium chrysotoxum (Hoàng thảo Hoàng Lạp, Sơn thủy tiên “Nếu là loại lá dày”)

4. Dendrobium densiflorum – Dendrobium griffithianum (Hoàng thảo Thủy Tiên mỡ gà)

5. Dendrobium fameri (Hoàng thảo Thủy Tiên Vuông)

6. Dendrobium harveyanum (Hoàng thảo Thủy Tiên râu/ tua cánh).

7. Dendrobium jenkensii (Hoàng thảo Vẩy rắn)

8. Dendrobium lindleyi – Dendrobium aggregatum (Hoàng thảo Vẩy rồng)

9. Dendrobium palpebrae (Hoàng Thảo Thủy Tiên vàng)

10. Dendrobium sulcatum (Hoàng thảo Thủy Tiên dẹt)

11. Dendrobium thyrsiflorum (Hoàng thảo Thủy tiên cam; thân tròn và dài, lá bản to)

1. Thủy Tiên trắng: (Dedrobium farmeri)

Giả hành hình thoi có 4 cạnh rõ rệt nhất là ở phân nữa bên trên, cao cỡ 30cm với 3-4 lá mọc tập trung ở đỉnh; lá xoan thon, dài 8-10cm, rộng 3.5-5cm. Chùm hoa ở gần ngọn, thường ở trên các giả hành đã rụng lá, dài đến 25-30cm. Hoa to cỡ 5cm, màu trắng với môi tròn màu vàng có viền trắng ở mép. Mùa hoa khoảng tháng Giêng (tháng 1 âm lịch) nhưng cũng có thể ra hoa thất thường trong năm.

Loài này có thể ra hoa ở vùng nóng như Tp. HCM vì trong thiên nhiên chúng mọc ở vùng có cao độ tương đối thấp. Trồng trong giỏ gỗ hay buộc vào gốc cây, miếng dớn thì chúng phát triển tốt hơn là trồng trong chậu đất. Cần che bớt nắng và có ẩm cao khi phát triển, cần có khô và lạnh để ra hoa tốt.

Ảnh hoa thủy tiên trắng – Kiều vuông

2. Thủy Tiên vàng: (Dendrobium chrysotoxum):

Thường ở độ cao trên 100m. Chúng có giả hành hình dùi bắp, hẹp ở đáy; lớn mập ở giữa rồi thon lại, có nhiều sóng dọc thấp, màu vàng khi già, cao đến 30cm, mập ú to 3-5cm đường kính; mang 6-7 lá ở đỉnh, dài 8-15cm, rộng 2.5-3cm. Chùm hoa mọc mạnh, nghiêng xéo ra rồi cong xuống, dài đến 20cm với nhiều hoa thưa. Hoa to cỡ 5cm, thơm, màu vàng đậm, ánh như sáp, trung tâm môi vàng cam, có lông và rìa mép.

Loài này có hoa khoảng tháng 2 (âm lịch), ở Đà Lạt chúng có nhiều hoa hơn và khít nhau hơn ở Tp. HCM.

Đây là loài có hoa đẹp đã được lai tạo với cây Den. pulchellum để có cây Den. Illustre rồi lai trở lại với Den. pulchellum một lần nữa để có cây Den. Gatton Sunray, được ưa chuộng trên thế giới, đã đoạt giải FCC (First …) của AOS (America Orchids Society).

Ảnh hoa thủy tiên vàng – Hoàng lạp

3. Thủy Tiên cam: (Dendrobium thyrsiflorum):

Đây là loài khó cho hoa ở vùng nóng, chúng sống ở vùng cao nơi có tán lá dày. Thân hình dùi có luống rãnh, cao đến 40cm, 4-6 lá ở gần đỉnh, màu lục đậm, dài 10cm, rộng 3-4cm. Phát hoa thòng, mang 30-50 hoa khít nhau. Lá dài và cánh hoa trắng hay vàng nhạt, môi xòe tròn, màu cam đậm có rìa mịn ở mép.

4. Thủy Tiên mỡ gà: (Dendrobium densiflorum):

Loài này cũng khó ra hoa ở Vitagrowthheight.com vì chúng ở núi có cao độ cao. Nó trông tựa như Den. farmeri với giả hành có 4 cạnh nhưng tròn hơn và đậm màu lục hơn. Phát hoa dày, toàn màu vàng; môi đậm hơn, hình phễu chứ không xòe tròn, trung tâm màu vàng cam, có rìa mịn ở mép.

Ảnh hoa thủy tiên mỡ gà

5. Thủy Tiên hường: (Dendrobium amabile):

Loài này cũng ở vùng núi cao, có thân lỏng khỏng, dài đến 90cm với nhiều luống rãnh. Lá xoan thon, dai, dày, to 12 x 4-7cm. Chùm hoa dài đến 30cm, thòng, xếp hoa thưa như Thủy Tiên trắng nhưng hoa có màu ửng hường với môi vàng, trung tâm cam.

5.1. Thủy tiên (Kiều) hường thông thường: 

Thân tròn, có đường gân nổi tạo thành rãnh giữa các đốt, màu tím nâu, đen. Bản lá to, dày hoặc mỏng, mọc đối cách, dài chừng 12 cm rộng 5-7 cm, xanh tốt quanh năm. Loại dày lá hoa bền (thời gian hoa nở kéo dài) hơn loại lá mỏng. Phát hoa nhú ra tại gần đỉnh của giả hành, mọc thành chùm dài khoảng 30cm, hoa thưa mầu hồng tím nhạt to 4-5 cm, lưỡi mầu vàng cam, nở vào muộn hơn loài tím Huế (khoảng tháng 6-7) hơi thơm.

Ảnh hoa thủy tiên Hường ( thủy tiên tím )

5.2. Thủy tiên (Kiều) tím Huế: 

Thân tròn, có đường gân nổi tạo thành rãnh giữa các đốt, màu vàng và xanh lục hoặc vàng nâu), bản lá to, dày, mọc đối cách. Hoa màu tím Huế thẫm màu, nở sớm hơn (khoảng tháng 4-5), hơi thơm.

Ảnh hoa thủy tiên tím

Ngoài ra còn có Den. palpebrae, dạng giống Thủy Tiên trắng nhưng hoa màu vàng và thơm.

【#2】Nhận Dạng Một Số Loại Lan Thủy Tiên Ở Việt Nam

Lan Thủy Tiên thuộc giống Dendrobium, nằm trong tổ Callista mà đặc điểm của chúng là có phát hoa thành chùm cong hay buông thõng xuống với nhiều hoa to, sắp xếp rất duyên dáng, quyến rũ. Lá dài bền, thường không rụng và không có bẹ ôm thân. Ở Việt Nam, nhóm lan Thủy Tiên có 5-6 loài: Thuỷ tiên râu cánh, thuỷ tiên tua, Thuỷ tiên mỡ gà, Thủy tiên tím Huế …

Trồng lan thủy tiên (lan kiều) có khó không?

Thủy Tiên nằm trong họ Denro, chúng có giả hành tích trữ nước, bên cạnh đó rễ của chúng phát triễn rất khỏe, cho nên về cơ bản là khá dễ trồng. Tuy nhiên trồng được là một chuyện còn ra hoa hay không lại là chuyện khác. Bên cạnh đó kích thước to lớn cũng là một lợi thế nhất định trong việc thích nghi với môi trường mới. Thường thì mất khoảng 2-3 tháng để phát triễn hoàn chỉnh 1 giả hành, nếu trồng tốt sau một năm có thể được 1 bụi gấp 2 lần bụi ban đầu.

Lan Thủy Tiên không rụng lá để ra hoa, do đây không phải là dòng thân thòng khi rụng lá đơm bông nhìn nó trơ trọi và rất dị, cho nên có cách nước thì cũng hạn chế thôi bởi cây nó còn phải nuôi lá nữa.

Thời gian nở hoa?

Nhóm Thủy Tiên rất hấp dẫn bởi màu sắc tươi sáng của hoa và vẻ dịu dàng thanh nhã của chùm hoa nên rất được ưa chuộng nhưng rất tiếc là chúng chóng tàn, Lan thủy tiên (Lan kiều) chỉ 5-10 ngày mà thôi và nhất là tuy dễ trồng nhưng lại khó ra hoa ở vùng đồng bằng. Thời gian ra hoa từ khoảng tháng 2 – 5 âm lịch.

Điều kiện khí hậu để lan thủy tiên sinh trưởng tốt?

Đa số chúng xuất xứ ở vùng núi rừng có cao độ cao nên phải chịu một cái lạnh và một thời kỳ khô để chúng ra hoa. Vì vậy, nhóm lan Thủy Tiên rất dễ trồng và ra hoa tốt ở vùng có lạnh như Đà Lạt, Ban Mê Thuột, Pleiku trở ra … và cũng vì vậy ở châu Âu, châu Mỹ người ta rất ưa chuộng.

Giới thiệu một số loại lan thủy tiên:

1. Dendrobium amabile ( Hoàng thảo Thủy tiên hường (Tím Huế):

2. Dendrobium brymerianum (Hoàng thảo Hoàng Long Vỹ/ Kiều râu/ tua môi):

3. Dendrobium chrysotoxum (Hoàng thảo Hoàng Lạp, Sơn thủy tiên “Nếu là loại lá dày”)

4. Dendrobium densiflorum – Dendrobium griffithianum (Hoàng thảo Thủy Tiên mỡ gà)

5. Dendrobium fameri (Hoàng thảo Thủy Tiên Vuông)

6. Dendrobium harveyanum (Hoàng thảo Thủy Tiên râu/ tua cánh).

7. Dendrobium jenkensii (Hoàng thảo Vẩy rắn)

8. Dendrobium lindleyi – Dendrobium aggregatum (Hoàng thảo Vẩy rồng)

9. Dendrobium palpebrae (Hoàng Thảo Thủy Tiên vàng)

10. Dendrobium sulcatum (Hoàng thảo Thủy Tiên dẹt)

11. Dendrobium thyrsiflorum (Hoàng thảo Thủy tiên cam; thân tròn và dài, lá bản to)

1-Thủy Tiên trắng: (Dedrobium farmeri)

Giả hành hình thoi có 4 cạnh rõ rệt nhất là ở phân nữa bên trên, cao cỡ 30cm với 3-4 lá mọc tập trung ở đỉnh; lá xoan thon, dài 8-10cm, rộng 3.5-5cm. Chùm hoa ở gần ngọn, thường ở trên các giả hành đã rụng lá, dài đến 25-30cm. Hoa to cỡ 5cm, màu trắng với môi tròn màu vàng có viền trắng ở mép. Mùa hoa khoảng tháng Giêng (tháng 1 âm lịch) nhưng cũng có thể ra hoa thất thường trong năm.

Loài này có thể ra hoa ở vùng nóng như Tp. HCM vì trong thiên nhiên chúng mọc ở vùng có cao độ tương đối thấp. Trồng trong giỏ gỗ hay buộc vào gốc cây, miếng dớn thì chúng phát triển tốt hơn là trồng trong chậu đất. Cần che bớt nắng và có ẩm cao khi phát triển, cần có khô và lạnh để ra hoa tốt.

Ảnh hoa thủy tiên trắng – Kiều vuông

2-Thủy Tiên vàng: (Dendrobium chrysotoxum):

Thường ở độ cao trên 100m. Chúng có giả hành hình dùi bắp, hẹp ở đáy; lớn mập ở giữa rồi thon lại, có nhiều sóng dọc thấp, màu vàng khi già, cao đến 30cm, mập ú to 3-5cm đường kính; mang 6-7 lá ở đỉnh, dài 8-15cm, rộng 2.5-3cm. Chùm hoa mọc mạnh, nghiêng xéo ra rồi cong xuống, dài đến 20cm với nhiều hoa thưa. Hoa to cỡ 5cm, thơm, màu vàng đậm, ánh như sáp, trung tâm môi vàng cam, có lông và rìa mép.

Loài này có hoa khoảng tháng 2 (âm lịch), ở Đà Lạt chúng có nhiều hoa hơn và khít nhau hơn ở Tp. HCM.

Đây là loài có hoa đẹp đã được lai tạo với cây Den. pulchellum để có cây Den. Illustre rồi lai trở lại với Den. pulchellum một lần nữa để có cây Den. Gatton Sunray, được ưa chuộng trên thế giới, đã đoạt giải FCC (First …) của AOS (America Orchids Society).

Ảnh hoa thủy tiên vàng – Hoàng lạp

3-Thủy Tiên cam: (Dendrobium thyrsiflorum):

Đây là loài khó cho hoa ở vùng nóng, chúng sống ở vùng cao nơi có tán lá dày. Thân hình dùi có luống rãnh, cao đến 40cm, 4-6 lá ở gần đỉnh, màu lục đậm, dài 10cm, rộng 3-4cm. Phát hoa thòng, mang 30-50 hoa khít nhau. Lá dài và cánh hoa trắng hay vàng nhạt, môi xòe tròn, màu cam đậm có rìa mịn ở mép.

ảnh hoa thủy tiên cam

4-Thủy Tiên mỡ gà: (Dendrobium densiflorum):Loài này cũng khó ra hoa ở Vitagrowthheight.com vì chúng ở núi có cao độ cao. Nó trông tựa như Den. farmeri với giả hành có 4 cạnh nhưng tròn hơn và đậm màu lục hơn. Phát hoa dày, toàn màu vàng; môi đậm hơn, hình phễu chứ không xòe tròn, trung tâm màu vàng cam, có rìa mịn ở mép.

Ảnh hoa thủy tiên mỡ gà 

5-Thủy Tiên hường: (Dendrobium amabile):

Loài này cũng ở vùng núi cao, có thân lỏng khỏng, dài đến 90cm với nhiều luống rãnh. Lá xoan thon, dai, dày, to 12 x 4-7cm. Chùm hoa dài đến 30cm, thòng, xếp hoa thưa như Thủy Tiên trắng nhưng hoa có màu ửng hường với môi vàng, trung tâm cam.

5.1. Thủy tiên (Kiều) hường thông thường: Thân tròn, có đường gân nổi tạo thành rãnh giữa các đốt, màu tím nâu, đen. Bản lá to, dày hoặc mỏng, mọc đối cách, dài chừng 12 cm rộng 5-7 cm, xanh tốt quanh năm. Loại dày lá hoa bền (thời gian hoa nở kéo dài) hơn loại lá mỏng. Phát hoa nhú ra tại gần đỉnh của giả hành, mọc thành chùm dài khoảng 30cm, hoa thưa mầu hồng tím nhạt to 4-5 cm, lưỡi mầu vàng cam, nở vào muộn hơn loài tím Huế (khoảng tháng 6-7) hơi thơm.

Ảnh hoa thủy tiên Hường ( thủy tiên tím )

5.2. Thủy tiên (Kiều) tím Huế: Thân tròn, có đường gân nổi tạo thành rãnh giữa các đốt, màu vàng và xanh lục hoặc vàng nâu), bản lá to, dày, mọc đối cách. Hoa màu tím Huế thẫm màu, nở sớm hơn (khoảng tháng 4-5), hơi thơm.

Ảnh hoa thủy tiên tím

Ngoài ra còn có Den. palpebrae, dạng giống Thủy Tiên trắng nhưng hoa màu vàng và thơm.

【#3】Hoàng Thảo Thái Bình – Dendrobium Pulchellum

Hoàng Thảo Thái Bình là loại lan có tên khoa học Dendrobium pulchellum. Hoàng Thảo Thái bình phân bố rất nhiều ở Việt Nam và được xếp vào loại lan dễ trồng.

hoàng thảo thái bình

Tại sao lại gọi là lan Hoàng Thảo Thái Bình

Lâu nay hết mải mê chạy theo hương sắc của mấy em Ngọc điểm chuyển giới thì lại bị mấy ả chân dài Phi điệp môi tuyết má hồng quyến rũ mà quên bẵng đi ở góc giàn vẫn hiện hữu một nàng công chúa. Công chúa đích thực của dòng Hoàng thảo – Hoàng thảo Thái bình. Không hờn giận hay oán trách, nàng vẫn mạnh mẽ sống và vươn lên, khoe vẻ đẹp dung dị tràn đầy sinh lực.

Trước tiên, hãy bàn về cái tên của lan Hoàng thảo Thái bình. Không giống như Hoàng thảo tam đảo hay hoàng thảo điện biên đông, Thái bình không phải là tên đặc hữu vùng miền. Thái bình ở đây chỉ sự yên ổn, không loạn lạc, không giao tranh – thái hòa và an bình.

Mình đã hỏi rất nhiều các bậc tiền bối chơi lan ý nghĩa cái tên lan hoàng thảo Thái bình. Mỗi người một ý, nhưng mình thích nhất đánh giá của một vị sư ở Phú Yên về cái tên này. Ông nói: Anh hãy đứng xa một chút nhìn chùm hoa khẽ rung trong gió mà xem. Với đôi mắt nâu to, nó có giống một đàn bướm đang nô đùa không? Có bao giờ người ta dùng hình ảnh đàn bướm dập dìu trong gió để nói về cảnh tao ly, loạn lạc không? Thêm vào nữa, lan hoàng thảo Thái bình vốn dĩ thân lá đều đẹp, khỏe khoắn, sung mãn, có hợp với cái tên đó không? Thế mới biết, các cụ xưa chơi lan sâu sắc lắm!

hoa lan hoàng thảo thái bình

Đặc điểm nhận dạng lan hoàng thảo thái bình

Hoàng thảo thái bình khá dễ nhận dạng với thân tròn, to mập mạp. Nếu chăm tốt thân có thể đạt tới hơn 2 mét. Trên thân có những vạch kẻ nâu nối giữa các đốt. Lá thuôn lưỡi mác, đầu lá nhọn, lá già thường có những chấm nâu li ti trên bề mặt. Hoa không có hương, màu khá khó tả, là sự pha trộn của trắng, hồng, vàng, nâu, rất quyến rũ. Môi nhung, có lớp lông mềm, ngắn. Điểm nhấn là 2 mắt nâu đen sắc nét nổi bật trên nền tông nhạt của cánh và họng.

Hoa hoàng thảo thái bình không nở bung hoàn toàn nếu ánh sáng ko đủ. Khi hoa nở toàn bộ, chùm hoa nhìn xa như một đàn bướm cây đang bay phấp phới vì 2 “con mắt” to lay láy của chúng rất đặc biệt thu hút. Hoa có thói quen “ngủ đêm” những cánh hoa sẽ hơi khụm lại vào chiều tối trông như bị héo.

Hoàng thảo thái bình có cô em gái cùng mẹ khác cha là lan Den. gatton sunray. Đây là loài lai giữa HT thái bình và hoàng lạ. Giữ được đặc tính của mẹ là thân lá đẹp, cây khỏe, dễ chăm và thêm được đặc tính của bố là sắc vàng trên hoa, 2 mắt nâu nghiêng đỏ. Nhưng nói thật mình vẫn thích màu Ht thái bình hơn.

Cách trồng lan hoàng thảo thái bình

Lan hoàng thảo thái bình có chu kỳ sinh trưởng tương tự như Phi điệp. Chính vì vậy mùa trồng ghép thích hợp nhất là vào mùa nghỉ của cây. Tốt nhất là khi cây đã xuống hết lá thì đem trồng. Tức là vào tầm trước hoặc sau tết nguyên đán. Có thể ghép trên mọi vật liệu: lũa, dớn, chậu, thớt nhãn hay vú sữa…

Chăm sóc lan hoàng thảo thái bình khá đơn giản, không cầu kỳ, không cần phân thuốc nhiều. Cây có thể chịu 100% nắng, ưa ẩm. Nhưng chú ý khi cây non mới được 4-5 lá mầm hay cao chừng 4-20 cm rất dễ chết do sũng nước. Vì vậy hạn chế tưới liên tục, tưới sũng gốc vào buổi tối nhé.

Bình thường lan hoàng thảo thái bình ra hoa vào mùa hè tầm từ tháng 4 – 7. Miền Nam thường sớm hơn Bắc. Để cây ra được hoa không phải là dễ! Bạn phải cho ăn thật nhiều nắng. Khi cây bước vào mùa nghỉ tầm tháng 9-11 giảm tưới, bắt đầu xuống lá được ½ thân là mình cắt nước. Chỉ thỉnh thoảng tưới phun sương.

Hoa lan hoàng thảo thái bình

Dưới đây là một số mặt hoa hoàng thảo TB mọi người cùng xem để cảm nhận.

lan hoàng thảo thái bình

Hoàng Thảo Thái bình đột biến

Cũng giống những loại lan khác HT thái bình cũng có mặt hoa đột biến.

hoàng thảo thái bình đột biến

Cuộc đời cũng vậy, đôi khi, mải chạy theo những thứ hào nhoáng, mới lạ khiến ta vô tình quên đi những cái quá ư gần gũi thân thuộc đến mức bình thường bên mình. Hôm nay vô tình em nở tại góc vườn nên viết bài chia sẻ mọi người cùng tham khảo vậy nhé.

Share FB »