Có 9 tin bài trong chủ đề【Kỹ Thuật Trồng Cây Chuối Tây Thái Lan】

【#1】101 Loài Hoa, Cây Dây Leo Trồng Làm Mát Nhà Mùa Hè

Vào mùa hè, nắng gây gắt dẫn tới mặt ngoài của ngôi nhà hay tường rào thường phải chống chọi trực tiếp với mưa nắng nên dù có dùng loại sơn tốt đến đâu cũng chỉ một thời gian đề bị cáu bẩn hoặc bong tróc. Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ,tiết kiệm nhiên liệu, kinh tế mà nắng nóng còn ảnh hưởng đến sức khỏe của các thành viên trong gia đình nhất là ngôi nhà hướng tây hoặc nhà mái tôn . Giải pháp thực tế giúp chống nắng, làm đẹp cảnh quan , thân thiện nhất với môi trường là sử dụng cây dây leo, hoa leo

101 cây dây leo , hoa leo đẹp chống nắng mùa hè

Ưu điểm của cây dây leo, hoa leo chống nắng mùa hè

Cây dây leo, hoaleo sinh trưởng phát triển nhanh cho hoa đẹp luôn dành được sự quan tâm và ưu ái hơn cả. Hiện nay cây cảnh Thăng Long có bộ sưu tập đa dạng những loại cây hoa leo cho hoa đẹp với đủ màu sắc hương thơm, hơn nữa chúng lại phát triển rất nhanh và ổn định qua nhiều năm , nhiều giống cây với nhiều kích thước và giá cả khác nhau để các bạn có thể lựa chọn phù hợp với nhu cầu trồng và trang trí nhà cửa sân vườn của mình.

Bức tường dây leo xanh biếc bao phủ xung quanh bề mặt tòa nhà với vẻ đẹp độc đáo mang lại nhiều tác dụng , chống nóng, bảo vệ sơn tường,

Thay thế những viên gạch đơn điệu, sơn tường chóng hỏng hay lớp đá ốp nóng bức,… cây hoa leo , cây dây leo hay còn gọi là cây leo giàn đang là một lựa chọn hoàn hảo cải tạo môi trường sống, làm cho mặt ngoài ngôi nhà trở nên tươi mát, trong lành, tăng thêm sự quyến rũ của ngôi nhà, bền vững và kinh tế.

Hoa leo -hoa móng cọp với chùm hoa lạ mắt, dài và màu sắc rực rỡ , đây là giống cây hoa đẹp và quý tại Việt Nam được nhiều người yêu thích

Nổi bật nhất là khả năng phát triển theo phương thẳng đứng, khả năng chịu nắng và gió cao thích hợp trồng sân thượng, khả năng uốn lượn che phủ theo giàn được thiết kế, những bờ rào, bờ tường hơn nữa những cây hoa leo đẹp còn mang lại vẻ đẹp và hương thơm mát mẻ …

Nhiều người lo lắng Cây dây leo có thể làm tường nhà nhanh hỏng, ảnh hưởng đến việc chống thấm ngoài nhà của công trình . Hiểu được đặc tính các loại cây leo bám tường Cây cảnh Thăng Long đã nghiên cứu nhiều cách làm phù hợp với từng địa hình, chống thấm, dễ thi công lắp đặt, giá thành rẻ…

Khuôn viên xanh mát , rộng lớn để thư giãn giữa ngày hè oi ả

Điều thú vị nhất ở loại cây leo này có lẽ là việc ai cũng có thể tự tay trồng và chăm sóc nó và khả năng bám được trên mọi loại vật liệu xây dựng từ gạch, đá hay bê tông,… Việc trồng đơn giản và không tốn nhiều công chăm sóc thường xuyên khiến nó được nhiều người ưa thích.

Hoa lạ giới thiệu 101 loài cây leo phổ biến và tương đối dễ chăm sóc góp phần cải tạo môi trường sống và mang lại giá trị thẩm mỹ cao. Mời các bạn tham khảo đặc điểm của từng loại dưới đây để lựa chọn.

PHÂN LOẠI CÁC LOẠI CÂY DÂY LEO

I. Nhóm cây dây leo có hoa độc đáo

1. Hoa Tử đằng: cây hoa leo thân hóa gỗ

( Cây dây leo – Hoa tử đằng với màu tím biếc và sức leo khỏe trải dài theo chiều cao của ngôi nhà, một điểm nhấn ấn tượng, mát mẻ cho mùa hè oi bức )

Hoa tử đằng có vẻ đẹp vô cùng lãng mạn và quyến rũ khiến bao người xao xuyến.

Cây tử đằng có sức uốn, leo mạnh, cành lá rậm có thể làm giàn lớn che nắng.Hoa tử đằng nở rộ vào cuối xuân đầu hè với hương thơm dễ chịu. Cây ưa ánh sáng mặt trời, thích những vùng đất sâu dày, màu mỡ có chất cát, cũng có tính chịu hàn, chịu khô hạn, chịu nước nhất định. Tử đằng có thể trồng thành giàn làm mát, trồng gác vào tường nhà thành vườn tường, vườn đứng hoặc leo bám ban công, trước cổng nhà…

Hiện nay hoa leo – hoa tử đằng đang được sản xuất trồng và nhân giống tại Cây cảnh Thăng Long với giống cây đẹp, khỏe để phục vụ cho tất cả các khách hàng có nhu cầu với giá cả phải chăng , cây phát triển nhanh và nhanh ra hoa – liên hệ – 024.6328.7450

2. Cây hoa leo – Hoa hồng leo

Giàn hoa hồng leo nhiều chủng loại, màu sắc , sai hoa với hương thơm ngọt ngào và dáng leo rủ mềm mại nơi ban công mang lại sự mới lạ , độc đáo, đây cũng chính là xu hướng trồng hoa ban công hot nhất hiện nay

Hoa leo – Hoa hồng leo rực rỡ màu sắc che phủ nơi cửa sổ xua tan những ánh nắng gay gắt của mùa hè

Hoa hồng leo không chỉ điểm tô cho ngôi nhà thêm thơ mộng, lãng mạn mà còn giúp không khí trong nhà luôn dễ chịu, thoải mái và đầy thư giãn với hương hoa hồng thơm ngát phảng phất không gian. Hoa hồng leo đa dạng chủng loại và kích thước, phom dáng, hiện nay Cây cảnh Thăng Long đang có hơn 100 giống hồng leo quý đã được thuần hóa . Lá hồng leo xanh quanh năm, cây ưa nắng, dễ trồng và chăm sóc. Hồng leo thường sai hoa, hoa rải rác quanh năm nhưng nhiều nhất khi thời tiết mát. Bạn có thể chọn cây siêu leo, leo trung và leo ngắn hoặc chọn theo màu ưa thích… Hồng leo lại rất dễ trang trí, bạn có thể trồng thành hàng rào, cổng vào, ban công rủ xuống hay thành vườn đứng vườn tường hoặc thành giàn, vòm nghệ thuật…

3. Hoa leo Huyết long – cây dây leo thân hóa gỗ

Hoa leo Huyết Long ấn tượng với chùm hoa to , dài màu sắc và hình dáng lạ mắt

Hoa leo Huyết long- cây dây leo ấn tượng mạnh đối với nhiều người khi ngắm hoa lần đầu tiên. Chuỗi hoa dài tuyệt đẹp và ngộ nghĩnh. Dây leo huyết long thường xanh, leo nhanh, uốn tốt, leo cao, cành nhánh nhiều thích hợp làm giàn che nắng, Cây ưa nắng, sáng, tránh úng. Cũng giống như tử đằng huyết long rất dễ trồng và trang trí.

4. Hoa dây leo móng cọp xanh và hoa dây leo móng cọp vàng

Hoa leo móng cọp – cây dây leo ấn tượng với những chuỗi dài, sai hoa và lạ mắt.

Giàn hoa leo móng cọp trước cổng nhà xanh biếc với những chùm hoa dài độc đáo và đặc sắc

Móng cọp leo khá chậm,lá xanh năm thường có hoa vào đầu hè kéo dài đến mùa thu.Móng cọp ưa nắng, sáng, thích hợp trồng nơi thông thoáng, chống úng, cũng cần phải chú ý khi chăm cây về chế độ dinh dưỡng. Móng cọp thích hợp trồng giàn, mái hiên, cổng nhà.

5. Hoa Mai xanh: cây hoa leo thân hóa gỗ

Giàn hoa leo , hoa mai xanh bao phủ che mát cho mặt tường trước cửa ra vào và ban công như một cổng trào lớn nhiều màu sắc

Giàn hoa leo – hoa mai tím bảo phủ bức tường rào đứng đầy lãng mạn

Mai xanh cũng là một loại cây hoa quý với chuỗi hoa dài màu xanh, tím ấn tượng, cực sai hoa. Lá mai xanh rất bền, ít khi rụng, xanh quanh năm. Hoa mai xanh có hoa cuối mùa xuân kéo dài đến thu ở miền Bắc, miền Nam hầu như có hoa quanh năm. Mai xanh leo khỏe, leo cao, cành tán xum xuê dễ trang trí thành giàn, ban công, vườn tường, gác cổng…

6. Hoa leo – hoa Lan hoàng dương

Hoa leo Hoàng Dương – cây dây leo xanh biếc với những chùm hoa to , dài màu vàng nổi bật

Hoa lan hoàng dương được yêu thích với màu lá xanh bóng, chuỗi hoa vàng rực rỡ. Cây rụng lá vào mùa đông. Tốc độ phát triển và leo của Lan hoàng dương không nhanh lắm. Cây có hoa vào mùa hè đến mùa thu, thích hợp trồng làm giàn, rủ xuống ban công. Lan hoàng dương cần chú ý chăm sóc.

7. Cây hoa dây leo Hoàng liên:

Hoa hoàng liên độc đáo với dáng lạ và hương thơm dễ chịu, Hoàng liên có nhiều màu hoa: tím, tím trắng, đỏ, hồng, xen lẫn các màu…Lá hoàng liên thường xanh, là một vi thuốc đông y hiệu quả. Hoàng liên leo trung bình, khỏe, thích hợp trồng giàn, leo ban công

Bông hoa leo – hoa hoàng liên với sắc tím nổi bật xòe rộng như chiếc nón của những nữ dân ca quan họ bắc ninh

8. Cây hoa dây leo – hoa Hồng anh đơn , kép:

Dáng hoa không quá mới mẻ nhưng hoa leo hoa hồng anh lại có sự kết hợp hài hòa giữa sắc lá và màu hoa , với dấng leo mềm mại uyển chuyển được nhiều người dân Việt Nam trồng

Hoa hồng anh có màu hồng dịu dàng bắt mắt, lá xanh bóng mỡ màng. Lá xanh quanh năm,ít rụng lá, tốc độ leo trung bình. Hồng anh đơn, kép thích hợp trồng leo cột, tường đứng góc nhỏ xinh. Hồng anh có 2 loại hoa: hoa kép và hoa đơn, mỗi loại có vẻ đẹp khác nhau nhưng đầy sức thu hút

9. Cây hoa dây leo – Hoa Sử quân tử đơn, kép, hoa giun

Giàn hoa leo sử quân tử ấn tượng với màu sắc độc đáo và dáng hoa chùm buông rủ mềm mại vừa có tác dụng che mát mùa hè, vừa mang đến một khung gian hoa tràn trề sức sống

Sở dĩ gọi là hoa giun vì quả của nó được dùng làm thuốc trị chứng giun đũa. Cây hoa sử quân tử xanh tốt quanh năm, hoa xen lẫn giữa đỏ, hồng và trắng. Hoa giun có hương thơm rất nhẹ nhàng, cây cực kỳ sai hoa. Sử quân tử không kén đất,ưa ánh sáng và không chịu được úng ngập.

10. Cây hoa dây leo – Hoa Mắt huyền

Hoa leo mắt huyền đặc sắc với sắc hoa vàng và nhụy nâu đen nổi bật , hoa phát triển quanh năm, sức sống, sức leo khỏe

Hoa có tên mắt huyền bởi nhụy đen duyên dáng ở giữa bông hoa, mắt huyền phổ biến có màu vàng, cam,trắng, ngoài ra còn có màu đỏ, hoặc đa màu. Mắt huyền leo hơi chậm nên thích hợp trồng chậu treo, cây buông rủ trên ban công hay tường nhỏ . Cây có hoa rải rác quanh năm nhiều nhất vào mùa mát.

11. Cây hoa dây leo – Hoa ánh hồng, lý tím, lá tỏi

Hoa leo hoa lý tỏi nổi bật với sắc tím sáng , và chùm hoa dài , hoa sai , trồng che mát hàng rào, ban công , mái hiên

Hoa ánh hồng có hoa màu tím, hương mùi tỏi . Hoa nở rộ vào đầu mùa khô hay giữa mùa mưa, ở các cành già , hoa nở dày đặc che kín cả lá . Đôi khi lá rụng hết vào mùa khô. Cây hoa ánh hồng thích hợp trồng ở cổng nhà, hàng rào biệt thự

12. Cây dây leo – hoa leo Cẩm cù

Tuy không nhiều lá, mức độ bao phủ không lớn như những giống hoa khác nhưng dáng hoa đẹp ấn tượng với chùm hoa sao

Hoa cẩm cù có lá và hoa rất đặc thù,nhiều màu, màu thanh nhã, hoa thơm nên được ưa chuộng trang trí treo trong nhà, leo ban công, tường nhà…cây ra hoa rải rác quanh năm.Cây cẩm cù ưa nhiệt độ cao, ẩm và nửa bóng, chịu rét và chịu hạn cao. Khi trồng cây cẩm cù ta chú ý điều chỉnh ánh sáng, nên để nơi có bóng râm.

13. Cây dây leo – hoa lep Đăng tiêu

Hoa leo đăng tiêu là mẫu hoa leo được trồng phổ biến nhất bởi sức bao phủ không gian rộng lớn, dễ trồng và chăm sóc

Dây Đăng Tiêu mọc thành chùm ở đầu cành, buông thõng xuống, rất bền. Màu hoa dây Đăng tiêu thay đổi tùy theo giống, có thể vàng cam, đỏ cam, đỏ tươi, vàng. Hoa nở vào nhiều tháng trong năm, nhưng rộ nhất là vào mùa hè. Đến mùa Đông cây thường rụng hết lá, sang xuân nẩy lộc để dần dần sum suê cành lá đón hạ. Cây phát triển nhanh, leo khỏe thích hợp trồng giàn, vườn tường che chắn cái nắng gay gắt của mùa hè.

Ngoài tác dụng làm cảnh, dây Đăng tiêu còn là cây dược liệu có tác dụng chữa bệnh, rễ được dùng trị thấp khớp, viêm dạ dày ruột cấp, đòn ngã tổn thương; hoa dùng trị kinh nguyệt không đều, bế kinh, rong kinh, băng huyết, bạch đới

14. Cây dây leo – hoa leo Chùm ớt, Dây Rạng đông

Giàn hoa leo hoa chùm ớt rạng đông bao phủ che mát nơi cửa sổ và mặt tường

Hàng rào Hoa leo chùm ớt rạng đông trải dài bao quanh căn nhà ấn tượng

Hoa chùm ớt cho hoa chùm rủ xuống như chùm ớt chin, màu cam, cực kỳ sai hoa, thân mềm rủ xuống. Hoa chùm ớt có thể chịu những địa điểm cớm nắng và ẩm ướt. Hoa chùm ớt đẹp vào đầu xuân và suốt mùa hè, mùa thu. Cây leo nhanh, độ phủ cao thích hợp trồng chống nắng nóng, trồng giàn, vườn tường…

15. Cây dây leo – hoa leo Cát đằng

Khuôn viên xanh mát mẻ với giàn hoa leo hoa cát đằng, những chùm hoa xanh nổi bật

Cây cát đằng có hoa xanh tím dịu mát, hoa thành chuỗi trồng giàn buông xuống rất đẹp. Cây phát triển nhanh, leo khỏe. Lá thường xanh, to bản rộng thích hợp trồng giàn làm mát, vườn tường che nóng rất hiệu quả

16. Cây dây leo – hoa leo Hoa Mai hoàng yến: có loại leo và dựa tường

Hoa leo hoa mai hoàng yến độc đáo với những chùm hoa vàng vươn thẳng khác biệt so với những dòng hoa leo rủ khác

Cây mai hoàng yến có hoa vàng xanh rực rỡ dưới nắng hè. Cây có hoa rải rác quanh năm đặc biệt mùa hè và thu, rất sai hoa , lá thường xanh. Cây phát triển nhanh, leo khỏe, thích hợp trồng giàn làm mát, vườn tường che nắng rất hiệu quả, lại rất đẹp và nổi bật

17. Cây dây leo – hoa leo Hoa Trang đài

Giàn hoa leo hoa đài trang mềm mại nơi cửa sổ đầy nắng và nổi bật với sắc hoa đỏ tươi sáng

Hoa Trang đài có màu đỏ nổi bật trên nền lá xanh thẫm, cây thường xanh, ít rụng lá tuy nhiên tốc độ leo chậm nên thích hợp trồng chậu treo hay buông rủ ở ban công. Trang đài có hoa rải rác quanh năm , nhiều nhất vào hè thu. Cần chú ý đầy đủ dinh dưỡng để cây phát triển tốt.

18. Cây dây leo – hoa nhài leo

Giàn hoa nhài leo xanh biếc bao phủ trước hiên nhà tô điểm những bông hoa trắng nhỏ nhắn xinh xắn với hương thơm dịu ngọt

Hoa nhài leo với màu trắng tinh khôi, hương thơm dịu dàng ngây ngất có thể dựa tường làm hàng rào, vườn tường, hoặc buông rủ ở ban công rất đẹp và tạo không gian dễ chịu. Nhài leo có hoa rải rác quanh năm, nhiều nhất vào mùa hè thu. Cây thân gỗ khỏe, dễ trồng và chăm sóc

19. Cây dây leo – hoa leo hoa Ti gôn

Thuộc loại dây leo thường xanh. Tigon mọc khỏe, leo nhanh, cho hoa quanh năm nhưng rộ nhất vào mùa hè và thu. Mùa hè ra hoa thành chùm với các sắc độ từ trắng đến hồng và đỏ san hô. Ti-gôn dễ trồng, cần nhiều ánh nắng để ra được nhiều hoa, ưa đất ẩm nhưng cũng chịu được đất khô hạn. Ti gôn có thể trồng hàng rào, ban công rủ xuống, che nắng sân thượng, leo giàn, vườn tường, hàng rào…Tigon không kén đất, không cần nhiều nước, thích hợp trồng trên cao như sân thượng để lấy cảnh đẹp và bóng mát

20. Cây dây leo – Cây Kim ngân

Hoa Kim Ngân có mùi hương dễ chịu, nhiều màu sắc, sai hoa, là một cây thuốc. Kim ngân ưa khô ráo, có thể trồng ở những vị trí cớm nắng. Hoa Kim Ngân ứng dụng leo giàn hoặc leo ban công, hàng rào, cổng nhà…

21. Cây dây leo – hoa leo Huỳnh anh

Huỳnh anh khoe sắc cùng hoa giấy

Cây hoa huỳnh anh có hoa màu vàng bóng, sáng, mềm, mau tàn, nhưng trong 1 chùm hoa, hoa nở dần từng đôi một, nên trên cành luôn có hoa, có nụ. Cây thường xanh có hoa mùa xuân, hè, thu.Cây dễ trồng và chăm sóc, Tốc độ leo hơi chậm thích hợp trồng ban công rủ xuống, cổng nhà, hàng rào

22. Cây dây leo – hoa leo Hoàng thảo

Dây có lá bóng đẹp, xanh tươi quanh năm, màu sắc hoa vàng dạng loa kèn rất đáng yêu. Hoàng thảo có thể trồng trên giàn dây leo, trước cửa sổ, trước cổng, trên ban công, sân thượng… Cây leo nhanh, phát triển mạnh, dễ trồng và chăm sóc, ưa nắng, sáng. Hoa hoàng thảo nở quanh năm, nhiều vào mùa hè, mùa đông ít

23. Cây dây leo – hoa leo hoa Đuôi công xanh, trắng:

Còn gọi là hoa thanh xà, bạch xà là cây thường xanh, có hoa mùa xuân, hè, thu. Cây rất dễ trang trí có thể cho buông rủ ban công, sân vườn , vườn tường, chậu hoa treo…Chăm sóc cây bình thường, khi hoa hết đợt thì bấm các đầu ngọn đi để cây nảy mầm mới

Cây hoa sao có những bông hoa nhỏ xinh hình ngôi 5 cánh mịn như nhung nổi bật trên nền lá xanh tươi mướt mắt. Cây hoa sao khỏe ,tốc độ leo trung bình, dễ trồng, chịu hạn, chịu nắng tốt, có hoa chủ yếu mùa hè thu, thích hợp trồng hàng rào, cổng nhà, chậu treo…

25. Cây dây leo – Hoa leo teen

Hoa leo teen có nhiều màu sắc rực rỡ đáng yêu, cây dễ trồng và chăm sóc, ưa sáng, leo nhanh, mọc khỏe, thích hợp trồng trong chậu cho leo cọc, giàn leo hay leo trên ban công rất thu hút. Cây cho hoa vào mùa xuân, hè, thu

26. Cây dây leo – Cây bìm bìm

Cây leo bìm bìm với sắc hoa xanh sọc tím lạ mắt mềm mại uốn quanh ràng rào sắt

Cây hoa leo hoa bìm bìm đổi màu theo quá trình phát triển từ nụ hoa tới khi tàn, mức độ bao phủ lớn

Cây bìm bìm với sắc sanh dịu mát, leo nhanh, siêu khỏe, dễ trồng và chăm sóc. Có thể trồng làm vườn tường che nắng rất tốt

27. Cây dây leo – Hoa giấy

Giàn hoa giấy tím biếc leo phủ cả tòa nhà cao tầng với sắc hoa nổi bật

Cây hoa giấy thuộc loài cây leo thân gỗ rất dễ trồng, dễ cắt xén, uốn ghép nên có thể vừa trồng làm cây cảnh leo (theo trụ, theo giàn hay buông xõa), vừa làm cây uốn thế, bonsai, cắt tỉa tạo thành hình khối; màu sắc hoa (rất đa dạng. Cây ra hoa quanh năm nhưng rộ nhất vào mùa khô.

Loại dây leo này được trồng rất phổ biến do tính chịu hạn cao, ra hoa nhiều và đồng loạt, nhiều lần trong năm. Muốn điều khiển cho hoa theo ý muốn sau một thời gian sinh trưởng, chúng ta cần hạn chế tưới nước, để cho cây tự rụng lá, sau 1 tuần chúng ta tưới trở lại và bón phân có nhiều Kali và Phốt pho để kích thích ra hoa.

28. Cây dây leo – hoa leo Ngọc trinh, ngọc nữ

Cây ngọc nữ cho hoa màu sắc đẹp nở hoa gần như quanh năm, mùa đông ít hoa. Ngọc trinh rất sai hoa và dễ trồng trang trí: trên ban công, hàng rào, vườn tường. Tốc độ leo hơi chậm

29. Cây dây leo – hoa leo Đậu biếc

Cây đậu biếc có hoa màu xanh tím mát mắt trong nắng hè gay gắt. Cây leo khá nhanh, mọc khỏe, dễ trồng, có hoa vào mùa xuân, hè, thu. Cây thích hợp trồng hàng rào,cổng nhà, ban công che nắng, vườn tường…

30. Cây dây leo – hoa leo Nguyệt quế leo

Cây có lá rất đẹp, phối cùng các loại cây khác rất tốt, cây có hoa màu trắng phớt hồng. Cây leo hơi chậm, cần chú ý chăm sóc . Nguyệt quế leo ứng dụng trồng chậu treo, leo mảng tường nhỏ, hàng rào

31. Cây dây leo – hoa leo Cúc khuy

Cây cúc khuy có hoa nhỏ xinh màu vàng đáng yêu, lá nhỏ xanh đẹp, hoa rải rác quanh năm. Cây trồng trên ban công buông rủ xuống rất đẹp, cây có sức sống mạnh mẽ, chịu được khắc nghiệt, siêu dễ trồng nên có thể trồng trên mái sân thượng che nắng rất tốt. Tuy nhiên cây phát triển ( mọc dài) hơi chậm so với các cây leo khác nên cần thời gian để phủ rộng

32. Cây dây leo – hoa leo Hồng thiên lý

Hoa hồng thiên lý có hoa màu hồng tia, hình chuông xinh xắn, hoa hầu như quanh năm, rất ít vào mùa đông. Lá thường xanh, Cây khỏe, dễ trồng và chăm sóc tuy nhiên leo dựa hơi chậm thích hợp trồng hàng rào, ban công, trên mái rủ xuống, cổng nhà…

33. Cây dây leo – hoa leo Hồng phúc thiên lý

Hoa hồng phúc thiên lý có màu xanh tím dịu mát, hình chuông. Cây thân gỗ rất khỏe, dễ chăm, sai hoa, lá thường xanh. Tuy nhiên cây phát triển hơi chậm, thích hợp trồng vườn trên mái rủ xuống, trồng hàng rào, trồng chậu trắngthông minh

34. Cây dây leo – hoa leo hoa Thiên lý

Hoa leo thiên lý màu vàng nở thành chùm rất đẹp , ngoài che mát, làm đẹp hoa thiên lý còn là món ăn được ưa thích

Hoa thiên lý có màu vàng xanh nở thành chùm vào mùa hè, thu và toả hương thơm dịu nhẹ vào đêm và sáng sớm. Thiên lý cũng là loại cây leo ưa ánh sáng và đất tốt, thường được làm giàn leo trước nhà hay leo trên ban công. Lá và hoa thiên lý là món ăn hấp dẫn

II. Cây dây leo chơi lá và ăn quả

35. Cây dây leo – Cây Chanh leo

Khả năng bao phủ rộng với những đợt quả xum, uống rất mát giúp giải nhiệt mùa hè

Có hoa màu tím xinh xinh vào mùa hè, mùa thu và quả chanh leo ăn rất ngon. Cây lớn nhanh, leo khỏe, thích hợp trồng giàn leo, giàn trên sân thượng. Cây rất khỏe, dễ trồng và chăm sóc.

36. Cây dây leo – Cây thường xuân, nguyệt quế

Cây thường xuân có lá xanh quanh năm, hình dáng độc đáo có loại lá xanh, có loại loang, không có hoa. Cây leo hơi chậm nên thích hợp trồng chậu treo buông rủ, vườn tường nhỏ

37. Cây dây leo – Cây vảy ốc , trâu cổ, thằn lằn

Cây vảy ốc có hình tim nhỏ, có 2 loại màu xanh và lá màu, xanh quanh năm, quả rất xinh.

Loại dây “bò” này khá dễ chịu, có thể dễ dàng chịu mưa nắng, nên phát triển rất nhanh ở những nơi có đủ ánh sáng. Khi trồng, bạn không cần phải chăm sóc nhiều, chỉ cần tưới nước thường xuyên là đủ. Nhưng để cho lá xanh mướt và tốc độ phủ xanh mảng tường nhanh hơn, người trồng có thể bón thêm một số loại phân bón lá. Phủ xanh một bề mặt tường với “thằn lằn” thường phải mất vài tháng, tùy thuộc vào gốc cây trồng ít hay nhiều, ánh nắng, phân bón…

Thuộc loại thân leo, khả năng lên tới độ cao bằng 3-4 tầng nhà nhờ các rễ khí sinh ra từ thân. Chúng có thể mọc bò bám vào tường hay gỗ đá tạo thành những mảng xanh mướt đầy vẻ cổ kính cho các bức tường, mái hiên, hàng rào. Vì vậy loài cây này rất được ưa chuộng để tạo cảnh quan cho những bức tường bằng đá, hoặc gạch trần tại các ngôi biệt thự.

38. Cây dây leo – Cây Cúc tần Ấn Độ

Có hoa chùm xanh nhạt, thuộc cây buông rủ, phát triển nhanh, lá xanh quanh năm. Khi trồng trên cao các cành buông xuống tự nhiên như tấm rèm thiên nhiên đem lai sự tươi mát dễ chịu.

Trồng cúc tần Ấn Độ từ trên mái sân thượng rủ xuống nhà là một giải pháp chống nắng nóng hiệu quả, chi phí thấp vì không phải làm giàn, cây không cầu kì chăm sóc, không mọc rễ làm bẩn tường chỉ khi có đất cây mới nảy rễ.

39. Cây dây leo Vạn niên thanh

Lá tròn to viên mãn, xanh quanh năm, không có hoa. Cây dễ trồng và chăm sóc, ưa bóng râm dịu mát , tốc độ leo hơi chậm thích hợp trồng chậu treo, leo cột, vườn tường nhỏ xinh

40. Cây dây leo – Dây liêm hồ đằng, dây tơ hồng thái

Dây tơ hồng thái buông rủ mềm mại trước hiên nhà như những chiếc mành treo , có tác dụng chống nắng tốt

Dây tơ hồng thái rất được người trồng ưa chuộng không do màu hoa sặc sỡ, cũng không do dạng lá đẹp hay thân lạ, mà là do hệ thống rễ bất định mọc ở các nách lá chạy dọc suốt thân cành của. Những rễ này buông thõng mềm mại, màu hồng thắm khi còn non rồi chuyển qua vàng xám khi già dần. Khi được trồng cho leo vắt ngang thẳng tấp theo ban-công nhà hoặc leo trải rộng trên mặt giàn, các rễ lần lượt buông thõng xuống, thân cành vươn đến đâu, rễ lại buông đến đấy, tạo thành một bức rèm thiên nhiên tuyệt đẹp và làm mát trong những ngày hè oi ả.

41. Cây dây leo – Cây nho

Cây nho có lá đẹp,quả ngon. Cây ưa khí hậu khô và nhiều nắng, độ ẩm không khí thường xuyên thấp. Một đặc điểm rất đáng chú ý của nho là cần có một mùa khô đủ dài để tích lũy đường. Nên trồng nho ở những nơi hứng nắng, nhưng được che chắn kỹ, tránh những vùng có gió bão vì gió to có thể làm đổ giàn ,

42. Cây dây leo – Cây gấc

Giàn cây dây leo – cây gấc được trồng phổ biển ở nông thôn bởi cây có thể vừa che mát mà lại cho quả thổi xôi ăn rất ngon

Cây gấc vừa dễ trồng vừa cho quả ngon chế biến thành nhiều món ăn ngon bổ dưỡng, và đặc biệt là trong quả gấc chứa rất nhiều vị thuốc tốt cho sức khỏe con người. Cây gấc siêu khỏe, dễ trồng và chăm sóc thích hợp trồng giàn

CÁCH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY HOA, DÂY LEO

Để các cây hoa, dây leo tự nhiên phát triển nhanh thì ngoài tưới cây đều đặn hàng ngày chúng ta nên kết hợp với bón phân vô cơ cho cây. Phân bón nên chọn là 30-10-10 để cây phát triển lá, tăng cường quang hợp và sinh trưởng. Lúc cần cây trổ hoa nhiều thì ta nên dùng 10-10-30 và chỉ nên dùng một thời gian, vì ko phải cây nào cũng có thể cho hoa liên tục, cây cũng cần giai đoạn sinh trưởng để tích dinh dưỡng.

Cầu kỳ hơn bạn có thể trồng cây dây leo trên bức tường bao quanh nhà, thậm chí là tạo nên những đường ziczac hay các ô vuông bằng hoa trên “tấm toan” từ gạch, cát và xi măng ấy. Chắc chắn khi đó bạn sẽ có bức tranh với những “đường diềm hoa leo” tuyệt đẹp


【#2】Giả Hạc Đột Biến Di Linh Trắng Xuân

Thời gian qua có nhiều bạn yêu cầu tôi viết một bài về chủ đề Chăm Sóc Lan Đột Biến. Lúc đầu tôi nghĩ thực sự không cần thiết vì tôi đã viết nhiều bài về kỹ thuật trồng và chăm sóc Lan Giả Hạc rồi. Nhưng lại có nhiều câu hỏi đại loại như: Anh ơi, sao em trồng giả hạc rất nhiều, cùng một chế độ chăm sóc nhưng chỉ có mấy chậu lan đột biến lại bị bệnh? Sao mãi nó không chịu dài ra? Sao nó chậm ra rễ thế anh?…

Dạo gần đây, thị trường lan Giả Hạc đột biến thực sự quá sôi động, có thể nói là sôi sùng sục. Giá cả leo thang cứ gọi là gắn tên lửa mới đuổi kịp. Tạm không bàn tới lý do vì sao nhiều người săn hàng đột như vậy, không bàn tới giá cả của cây. Vì mỗi người có một quan điểm, một lý tưởng, một đam mê, một sở thích, mỗi người đều có mục đích sống và mục đích chơi riêng, chúng ta không nên dùng tư duy và quan điểm cũng như góc nhìn của bản thân để áp đặt cho người khác. Cổ nhân từng dạy: Đừng bận tâm tới giọt sương rơi trên mái hiên nhà hàng xóm, mà trước hết hãy lo đi quét rác trong sân nhà mình.

Thú thực với các bạn, hồi mới chơi lan, lúc mà tôi chỉ có năm sáu trăm chậu lan, tôi cũng từng nghĩ chỉ khi nào bị điên mới bỏ ra vài triệu mua 1 cái keiki hoặc vào chục triệu tới hàng trăm triệu mua 1 chậu lan. Nhưng tới lúc này, thực sự là tôi cũng bị điên rồi. Vì sao? Khi bạn có vài ngàn giò, với trên trăm loại lan, hầu như các giống yêu thích và cần có đều có, với một diện tích có hạn, với 1 đống kỹ thuật trong đầu và tầm nhìn đã không còn như xưa, vậy bạn sẽ làm gì tiếp theo?

Vậy đột biến là gì?

Đột biến là một dạng biểu hiện của biến dị di truyền trong gen hoặc nhiễm sắc thể của cá thể mang gen gốc xảy ra đột biến trong giai đoạn hình thành hoặc tái tạo các chuỗi nhiễm sắc thể hoặc gen. Biểu hiện của đột biến là cá thể phát sinh sau có biểu hiện sai khác một phần hoặc toàn phần so với cá thể mẹ hoặc cá thể cùng loại. Đột biến mà di truyền từ đời này sang đời khác thì gọi là đột biến ổn định hay di truyền đột biến. Đột biến mà có lúc xuất hiện, có lúc không xuất hiện trong các thế hệ sau gọi là đột biến cách bước hay không ổn định (thường rất ít gặp). Đột biến mà thế hệ trước không di truyền cho thế hệ sau gọi là đột biến không ổn định hay đột biến không di truyền.

Đó là định nghĩa của các nhà khoa học, nghe có vẻ khá phức tạp, còn tôi hiểu nôm na, áp dụng trên hoa lan đó là: Thay vì cái mũi màu tím đậm bình thường của một bông hoa bị biến thành màu trắng hoặc hồng, gọi là đột biến mũi. Hay bông hoa đáng ra bình thường là màu tím thì nay thành ra màu trắng hoặc gần trắng, đó là trên lan Giả Hạc. Còn ví dụ trên lan Hoàng Lạp, mắt hoa bình thường màu vàng hoặc vài sọc đỏ thì biến thành màu đen hoặc nâu hoặc đỏ đậm luôn, lúc này trong cái tên sẽ có thêm từ “Var” (Hoàng Lạp (Dendrobium chrysotoxum)

Sơn Thủy Tiên (Dendrobium chrysotoxum var. Suavissimum)).

Đó cũng là lý do vì sao người chơi hàng đột biến còn hay nói là chơi hàng Var (đọc là Va trong từ Va Vấp, Va Chạm).

Vậy tại sao cây Sơn Thủy tiên lại có tên khoa học riêng có chữ “var” còn cây giả hạc đột biến năm cánh trắng hoặc mũi trắng mũi hồng thì không?

Vì nó quá hiếm, theo tôi được biết thì khoảng 10 triệu cây ra hoa bình thường mới có 1 cây đột biến, nhưng để các nhà khoa học đặt tên có chữ Vitagrowthheight.com thì số cá thể ngoài tự nhiên bị đột biến phải trên 1000 và sau đó được mang đi chạy gen…

Mà các bạn thấy đấy, từ xưa tới nay, cây giả hạc năm cánh trắng (ví dụ Di Linh Trắng, Phú Thọ, Kim, Hiển Oanh…) cũng chỉ từ 1 bụi duy nhất mà được nhân giống ra, trên rừng làm gì có cá thể thứ 2 chứ đừng nói tới 1000.

Trên thị trường hiện nay có hàng trăm mặt hoa Giả Hạc đột biến, như Năm Cánh Trắng (5ct) Phú Thọ, 5ct Hòa Bình, 5ct Kim, 5ct Hiển Oanh, Giả hạc Trắng Di Linh Xuân (thực tế hiện tại tôi nghĩ ở Việt Nam cũng chỉ mới có vài ba chục mặt hoa đột biến 5 cánh trắng mà thôi, còn lại là Ám lòi ra chứ làm gì được trắng – nghĩa là cánh còn đục như màu khói)… Nội dung bài này tôi chỉ đề cập tới cây Giả Hạc Trắng Di Linh Xuân vì tôi đã trồng, chăm sóc và tiếp xúc nhiều, cũng như ăn quả lừa và trái đắng nhiều. Bài viết không phải để quảng cáo bán hàng, vì thực tế hiện tại tôi cũng không có mà bán, chỉ có một ít để chơi. Bạn chỉ cần nắm thông tin một cây này, bạn có thể áp dụng tương tự cho các cây khác.

Giả hành hơi vàng hoặc trắng xanh có thể sẽ cho ra bông hoa trắng, ám hoặc tím, nhưng nếu hoa màu trắng thì nhất định giả hành phải trắng xanh hơi vàng.Trên giả hành không có một đốm tím nào. Lớp vỏ lụa có thể trắng hoặc hơi đen. Đốt của cây Giả Hạc Trắng Di Linh ngắn hơn, rụt hơn so với đa phần các cây giả hạc bình thường, lá tròn hơn, thậm chí chăm đạt có thể lá hơi tròn như lá mít. Lá có vẻ dày hơn đa số so với các cây khác. Đầu rễ trắng không có một đốm tím nào.

Hoa trắng từ cánh tới lưỡi và mũi, không có tì vết.

Có thể nói là trắng tinh khôi, trắng như tờ giấy A4 loại chất lượng cao. Năm cánh dày, sáp, rất cân đối, hài hòa, bay. Lưỡi ống rất đẹp với những đường cong mềm mại như người thiếu nữ 18, viền môi là hai đường cong tuyệt mĩ và không hề bị nhăn, đầu môi nhọn và không bị quắp. Mùi thơm ngọt ngào và vô cùng dễ chịu.

Theo tôi được biết, tất cả Giả Hạc Trắng Di Linh hiện nay đều TỪ MỘT BỤI mà nhân keiki hoặc đẻ mầm mà ra. Tôi cũng biết đã có nhiều người đem đi nuôi cấy mô hoặc gieo hạt, tuy nhiên xem ra đều xổ ra bông không giống cây mẹ. Vì thế, nếu bạn muốn có giống thì nhất định chỉ có thể là ươm từ keiki hoặc cây từ mầm gốc.

Một điều đặc biệt nữa làm nên giá trị cho cây Giả Hạc Trắng Di Linh đó là nếu thuần được một vài năm, với khí hậu Tây Nguyên thì thường nở vào dịp Tết Nguyên Đán hoặc chuyển đi các vùng khác thì có thể nở Tết hoặc nở Xuân, còn Giả Hạc thường thì nở vào mùa hè.

Đẹp – Hiếm – Xuân – Độc làm nên giá trị trên giời, lại cộng thêm bài viết này nữa, nhất định đã nóng lại càng thêm sốt.

Nhưng thực sự Giả Hạc Trắng Di Linh có thực sự yếu và dễ bị bệnh như các bạn vẫn nghĩ không? Câu trả lời là KHÔNG.

Thực sự Nàng ấy rất khỏe, ăn khỏe, đẻ khỏe, lớn nhanh, nhưng chính cách mà chúng ta chăm sóc mới làm cho Nàng dễ chết yểu, dễ bệnh tật, dễ thối thân gục ngọn. Vì sao à? Vì chúng ta quá nâng niu chiều chuộng, chúng ta quá thúc ép, chúng ta quá sợ hãi.

Hoa lan và phụ nữ luôn là hai phạm trù triết học mà tôi vô cùng có hứng thú NGÂM CỨU. Các nhà xã hội học và tâm lý học đã chứng minh rằng càng cưng chiều, càng ân sủng càng nâng niu càng nhanh hỏng, càng nhanh hư, càng ỷ lại, càng yếu ớt, càng yếu đuối và càng được nước làm tới…

Lan bình thường 7 ngày phun trung vi lượng + Chế phẩm Hùng Nguyễn 1 lần, 1 chậu 2 cây rải cho 2 gam phân tan chậm 14-13-13, nửa tháng phun nano bạc phòng bệnh 1 lần, 2 tháng phun phòng côn trùng 1 lần, nắng mưa mặc kệ, gió bão mặc kệ. Thậm chí còn gắn trực tiếp lên cây mít cây bơ cạnh nhà. Vậy đó, vừa đủ phân, vừa đủ nắng đủ gió đủ khắc nghiệt, cây lên rất khỏe với một sức chịu đựng và sự thích nghi lớn. Đến cuối mùa, có thể lá hơi lốm đốm, giả hành đanh lại, cũng lốm đốm, lá hơi xù xì và không được bóng và ướt át cho lắm. Vậy mà sống và sai hoa.

Còn với Nàng, như con chim quý phải ở lầu son, chậu phải gỗ căm xe, gỗ cẩm thật đẹp; chúng ta 3 ngày phun phân 1 lần, cũng 1 chậu 2 cây chúng ta gắn cho 5 gam phân, hàng tuần còn phun thêm acid humic, phân cá, kích thích ra rễ, rồi thêm superthrive, thỉnh thoảng thấy nàng hơi chậm lớn 1 chút chúng ta tăng cường thêm 30-10-10te. Chuẩn bị mưa là phòng nấm khuẩn với đủ các kiểu thuốc trị bệnh hạng nặng, nửa tháng phòng côn trùng 1 lần. Mưa lâu lâu 1 chút là vác Nàng vào nhà, thậm chí lắp hẳn một nhà kính cho Nàng, áp chế mức gió chỉ ở 10km/h, nắng luôn phải đảm bảo ổn định, không để bất cứ 1 cái lá nào bị táp. Rồi có khi cẩn thận quá, ngày ngày ngắm ngắm, sau đó vuốt vuốt lá, bóp bóp giả hành xem có cứng không, đâu biết rằng tay ta toàn vi khuẩn, hơi thở ta toàn chất độc…. Với tất cả các điều trên cộng lại, thử hỏi Nàng làm gì còn sức đề kháng, làm gì còn khả năng chịu đựng.

à còn chưa kể tới việc vắt kiệt sức Nàng bằng việc kích nàng đẻ mỗi mắt 1 keiki, một gốc phải đẻ 3 mầm.

Và rồi chuyện gì tới cũng sẽ tới, thời tiết hơi khắc nghiệt 1 chút, ẩm độ cao một chút, thêm 1 vết chích từ 1 con muỗi đực đi tìm thức ăn (đối với nó nàng ngon hơn các loại khác vì nàng được vỗ béo đầy bổ dưỡng). Cùng 1 vết chích đó, nếu là một cô thôn nữ sáng dậy sớm mang quang ra đồng đi hót phân bò, chiều đi hái rau về cho lợn thì chẳng đáng nhắc tới. Nhưng với một tiểu công chúa trong lầu son gác tía, giẫm phải 1 cái gai mùng tơi, ối giời ôi! Thối ngang thân, gục ngọn sau 1 đêm…

Tất cả đều tại chúng ta biến nàng thành ra như thế, còn trách ai? Còn hỏi ai được?

Có bao giờ bạn tự hỏi bạn đang chơi lan hay lan đang chơi bạn?

Khi bạn bảo bạn chăm Nàng như những cây khác, bạn nghĩ tôi có tin không?

Thú thật với các bạn, tôi cũng từng biến nữ chiến binh thành công chúa, và tôi cũng đã từng thiệt hại thê thảm. Nếu bạn lỡ biến nàng thành công chúa, bí quyết duy nhất tôi muốn chia sẻ cùng bạn để bạn không phai đau lòng như tôi đã từng, đó là CHE MƯA.

Hình cây tôi tự chụp, hình hoa tôi sưu tầm, không phải lấy hình để quảng cáo bán hàng nên các cụ đừng ném đá nhé! Các bạn nên soi và so sánh cho cẩn thận kẻo lại ăn thịt lừa, vì có nhiều bạn cố tình hoặc vô ý không biết đã ảo thuật cây trầm trắng Thái và cây giả hạc trắng Thái thành cây Di Linh Trắng.


【#3】Chiêm Ngưỡng 25 Loại Lan Hoàng Thảo Rừng Ở Việt Nam

Như chúng ta nếu ai có tìm hiểu cũng biết được rằng, Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung là thiên đường của Dendrobium hay còn có tên gọi Hoàng Thảo. Nó được biết đến như loài hoa có sức sống rất mạnh mẽ, mãnh liệt trên những thân cây. Phân bố trên một diện tích rộng lớn từ địa đầu móng cái xuống tới những khu rừng ngập mặn vẫn còn tìm thấy hoàng thảo.

BẠCH CÂU (DENDROBIUM CRUMENATUM)

HOÀNG THẢO KONTUM – DENDROBIUM KONTUMENSE GAGNEP

HẠC VỸ HỒNG, PHI ĐIỆP HỒNG – DENDROBIUM PIERARDII

HOÀNG THẢO HẠC VỸ – TÊN KHÁC: HUỲNH THIÊN ĐẠI HỘI, NGỌC LAN. – TÊN KHOA HỌC: DENDROBIUM APHYLLUM (ROXB.) FISHER – TÊN ĐỒNG NGHĨA: DENDROBIUM PIERARDII ROXB. EX HOOK. – THÂN RẤT DÀI, THÒNG, HOA CÁNH MỎNG, MÀU HƯỜNG NHẠT, MÔI CÓ BỚT VÀNG NHẠT ĐIỂM NHỤY, MÔI CÓ LÔNG NHUNG. HOA NỞ VÀO KHOẢNG THÁNG 3-5. (CÓ NGƯỜI CHO RẰNG: CÂY ĐẠI Ý THẢO LÀ DENDROBIUM APHYLLUM (ROXB.) FISHER VÀ CÂY HẠC VĨ LÀ DENDROBIUM PIERARDII ROXB. EX HOOK.) LOẠI THÂN NHỎ, DÀI CỨNG XUẤT XỨ NHIỀU NƠI TỪ BẮC VÀO NAM; CÓ NHIỀU HÌNH THÁI HOA, MÀU SẮC HOA NHƯNG CƠ BẢN LÀ CÁI LƯỠI (LIP) ĐẦY LÔNG MỊN HÌNH LOE PHỄU, TRONG HỌNG CÓ NHỮNG VẰN NGANG MÀU TÍM. CÁNH HOA TRẮNG, CÓ LOẠI TÍM HỒNG. TÙY THUỘC VÀO DẠNG THÂN CÂY MÀ CÓ CÁC HÌNH THÁI HOA KHÁC NHAU: – LOẠI THÂN NHỎ, DÀI, CỨNG; LÁ NHỎ, MỎNG THÌ HOA MÀU NHẠT VÀ KÍCH THƯỚC HOA NHỎ HƠN (THƯỜNG XUẤT HIỆN Ở KHU VỰC PHÍA NAM) – LOẠI THÂN CĂNG MẬP, MỀM MỌNG NƯỚC; LÁ DẦY CĂNG THÌ HOA MÀU ĐẬM, HOA TO ĐẸP HƠN (XUẤT XỨ TỪ NHỮNG VÙNG CÓ KHÍ HẬU LẠNH NHƯ SƠN LA, SAPA…) – NGOÀI RA CÒN CỐ MỘT SỐ LOẠI TRUNG GIAN CÓ MÀU SẮC HOA KHÁC LẠ NHƯ MÀU LÔNG GÀ CON, ÁNH XANH HOẶC TRẮNG HOÀN TOÀN. – CÁCH TRỒNG: GHÉP GỖ, GHÉP BẢNG DỚN. CHĂM SÓC- XEM PHẦN KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC DENDROBIUM.

HOÀNG THẢO HOÀNG LẠP, HOÀNG LAN, NẾN VÀNG, THỦY TIÊN HOÀNG LẠP DENDROBIUM CHRYSOTOXUM TÊN VIỆT: HOÀNG THẢO HOÀNG LẠP, HOÀNG LAN, NẾN VÀNG, THỦY TIÊN HOÀNG LẠP ĐỒNG DANH: CALLISTA CHRYSOTOXA MÔ TẢ: PHONG LAN, THÂN CÂY HÌNH THOI, CAO 20-30 CM LÁ 4-8 CHIẾC DÀI 12×5 CM HOA TỪ 8-20 CHIẾC NGANG 5 CM, RẤT THƠM VÀ MAU TÀN. NỞ VÀO MÙA ĐÔNG VÀ XUÂN. NƠI MỌC: VINH, BAN MÊ THUỘT, KONTUM, ĐÀ LẠT, LÂM ĐỒNG, SÔNG BÉ, LỘC NINH. ĐIỀU KIỆN NUÔI TRỒNG: TRỒNG NƠI CÓ NẮNG SÁNG HAY CHIỀU W = WARM NÓNG TỪ 60-90°F HAY 15.6-32.2°C I = INTERMEDIATE VỪA TỪ 50-80°F HAY 10-26.7°C ẨM ĐỘ: 50-70% CŨNG CÓ KIỂU HOA GIỐNG VỚI KIM ĐIỆP, NHƯNG THÂN MẬP, CỨNG HƠN NHIỀU, CÓ 3-7 LÁ DAI CỨNG Ở ĐỈNH, PHÁT HOA THƯỜNG Ở ĐỈNH VÀ CÁC MẮT GẦN NGỌN. MANG NHIỀU ĐẶC TRUNG CỦA DÒNG THỦY TIÊN NÊN CÁCH TRỒNG CŨNG TƯƠNG TỰ: ƯA NẮNG, ƯA ẨM NÊN CẦN TƯỚI NHIỀU VÀ THƯỜNG XUYÊN TRONG NĂM, CÂY KHÔNG CÓ MÙA NGHỈ.

HOÀNG PHI HẠC (DENDROBIUM SIGNATUM) CÓ NHIỀU DẠNG KHÁC NHAU, CÓ KHI CÁNH TRẮNG HOÀN TOÀN VỚI CÁNH MÔI CÓ HỌNG VÀNG HOẶC CÓ 2 VỆT NÂU, CÓ KHI ĐẦU CÁNH PHỚT HỒNG NÊN CÓ NGƯỜI GỌI LÀ HỒNG PHI HẠC. HOA CÓ MÙI THƠM NHẸ.

HOÀNG THẢO LONG TU ĐÁ – DENDROBIUM CREPIDATUM THÂN NGẮN, CÓ MÀU XANH VỚI CÁC SỌC TRẮNG DO BẸ LÁ KHÔ TẠO THÀNH CHẠY NỐI TỪ MẮT NỌ ĐẾN MẮT KIA CỦA THÂN, LÁ MỎNG, RỄ RẤT NHỎ THƯỜNG TẠO THÀNH BÚI.

MÓNG RÙA – DENDROBIUM KEITHII

HOÀNG THẢO XANH LƯỠI – DENDROBIUM STUARTII

LONG TU LÀO, VÔI CÁNH TÍM, DENDROBIUM PRIMULINUM

PHI ĐIỆP TRẮNG – GIẢ HẠC TRẮNG – DENDROBIUM ANOSMUM VAR. ALBA

PHI ĐIỆP TÍM – GIẢ HẠC – DENDROBIUM ANOSMUM – DEN SUPERBUM XUẤT XỨ TỪ NHIỀU NƠI KHẮP BẮC – TRUNG – NAM, MỖI NƠI CÓ MỘT ĐẶC ĐIỂM THÂN LÁ HOA RIÊNG NHƯNG ĐỀU CÓ CHUNG 1 KẾT CẤU: THÂN CỨNG, LÁ MỌC SO LE, DÀY, CÓ LOẠI THÂN CÓ THỂ DÀI ĐẾN 2M, NHƯNG CÓ LOẠI THÂN DÀI TỐI ĐA 0,5 M. HOA BIẾN THIÊN TỪ MÀU TRẮNG ĐẾN TÍM ĐẬM, LƯỠI MỞ HÌNH TIM, PHỦ LÔNG MỊN NHƯ NHUNG, CÓ ÁNH KIM, TRÊN LƯỠI THƯỜNG CÓ 2 MẮT TÍM ĐẬM, HƯƠNG THƠM ĐẬM MÙI TRẦM TRỒNG PHI ĐIỆP GIỐNG HẠC VỸ, NÊN ĐỂ NẮNG 100% SẼ CHO NHIỀU HOA. MÙA HÈ TƯỚI NHIỀU, BÓN PHÂN ĐỀU ĐẶN TUẦN 2 LẦN, KHI ĐẦU THÂN TRÒN LẠI, LÁ RỤNG THÌ BỚT TƯỚI, MÙA ĐÔNG ĐỂ KHÔ KHÔNG TƯỚI, CHỈ KHI NÀO THẤY THÂN TEO TÓP THÌ TƯỚI ĐẪM 1 LẦN, TRÁNH TƯỚI LÊN THÂN VÀ TRÁNH TƯỚI VÀO NHỮNG NGÀY LẠNH QUÁ.

KIM ĐIỆP – DENDROBIUM CAPILIPES VAR. ELEGANCE

KIM ĐIỆP QUĂN HAY LONG NHÃN, MÃ TIÊN THẠCH HỘC – DENDROBIUM FIMBRIATUM CÂY PHÂN BỐ TỪ NAM Á ĐẾN ĐÔNG NAM Á. TẠI VIỆT NAM, CÂY CÓ MẶT Ở CÁC KHU VỰC: SA PA, BA BỂ, VINH, CÀ MAU, LÂM ĐỒNG

HOÀNG THẢO KIM THOA HOA VÀNG – PHI ĐIỆP VÀNG – DENDROBIUM AURANTIACUM

KIM ĐIỆP THƠM – DENDROBIUM TRIGONOPUS

HƯƠNG DUYÊN VÀNG – DENDROBIUM UNIFLORUM

HOÀNG THẢO HƯƠNG DUYÊN DENDROBIUM ELLIPSOPHYLLUM TANG ET WANG (DENDROBIUM REVOLUTUM AUCT. NON LINDL.) MÔ TẢ: LAN SỐNG PHỤ SINH, MỌC BỤI, THÂN MỀM, DÀI 40 – 50CM, CÓ RÃNH DỌC SÂU. LÁ XẾP DÀY ĐẶC Ở ĐỈNH, DẠNG TRÁI XOAN DÀI, ĐẦU TÙ, GỐC CÓ BẸ. HOA ĐƠN ĐỘC Ở MỖI ĐỐT, MÀU VÀNG XANH HAY TRẮNG, CÁNH MÔI LỚN, TRẢI RỘNG, CÓ 3 THÙY PHẲNG, VỚI 3 VẠCH MÀU NÂU ĐỎ ĐẬM. HOA THƠM. PHÂN BỐ: CÂY MỌC CHỦ YẾU Ở TÂY NGUYÊN (DAKLAK, LÂM ĐỒNG, KONTUM, GIA LAI…) VÀ PHÂN BỐ Ở LÀO, CAMPUCHIA, MIANMA, THÁI LAN, TRUNG QUỐC.

BẠCH HOẢ HOÀNG (DENDROBIUM BELLATULUM)

BÁO HỶ (DENDROBIUM SECUNDUM)

CHUỖI NGỌC ĐIỆN BIÊN (DEN FINDLAYANUM)

DENDROBIUM ABERRANS – LOÀI NÀY ĐƯỢC SCHLTR. MIÊU TẢ KHOA HỌC ĐẦU TIÊN NĂM 1912.

DENDROBIUM AFFINE -LOÀI NÀY ĐƯỢC (DECNE.) STEUD. MIÊU TẢ KHOA HỌC ĐẦU TIÊN NĂM 1840.

HOÀNG THẢO KÈN TÊN KHOA HỌC LÀ DENDROBIUM LITUIFLORUM. HOÀNG THẢO KÈN LÀ MỘT TRONG NHỮNG LOẠI LAN TUYỆT ĐẸP VÀ QUÝ HIẾM. NGOÀI TỰ NHIÊN BÂY GIỜ RẤT KHÓ CÒN TÌM THẤY DO BỊ SĂN LÙNG QUÁ NHIỀU VÌ VẺ ĐẸP CỦA CHÚNG. HOÀNG THẢO KÈN TÊN KHOA HỌC LÀ DENDROBIUM LITUIFLORUM. PHONG LAN BIỂU SINH TRONG RỪNG LÁ RỘNG TRÊN THÂN CÂY Ở ĐỘ CAO KHOẢNG 300-1600M, PHÁT TRIỂN TRONG NHIỆT ĐỘ MÁT ĐẾN ẤM NÓNG, LOÀI KÈN CÒN CÓ KHẢ NĂNG CHỊU LẠNH XUỐNG ĐẾN 1,2 º C. CHÚNG CẦN ÁNH SÁNG TRUNG BÌNH, KO ƯA NẮNG TRỰC TIẾP. THÂN CÂY DÀI 50-80 CM MỀM MẠI RỦ XUỐNG, HÌNH TRỤ,CĂNG TRÒN, NHẲN BÓNG, THON NHỌN DẦN VỀ PHÍA ĐẦU NGỌN, ĐÔI KHI ĐỐT THÂN THẮT HÌNH THOI RẤT NHẸ. LÁ HẸP, THUÔN DÀI, DẺO DAI RỤNG VÀO MÙA THU.. .HOA MANG SẮC TÍM QUYẾN RŨ BIẾN THIÊN TỪ NHẠT ĐẾN SẬM,MÔI LOA HÌNH CHIẾC KÈN,VÀNH MÔI TRẮNG.. HOÀNG THẢO KÈN RẤT SAI HOA, NỞ NHIỀU HOA TO 6-7 CM, MỌC TỪNG CHÙM 2-3 CHIẾC TRÊN 1 MẮT Ở CÁC ĐỐT GIỮA THÂN ĐẾN NGỌN, PHÁT SINH TỪ THÂN CÂY TRỤI LÁ CŨ. CÂY NỞ HOA TỪ CUỐI MÙA ĐÔNG ĐẾN MÙA XUÂN, RẤT THƠM VÀ LÂU TÀN.KÈN CẦN NHIỀU ẨM VÀ PHÂN BÓN TRONG LÚC PHÁT TRIỄN THÂN NON, CHỈ ĐỂ KHÔ KHI CÂY ĐÃ NGỪNG PHÁT TRIỂN. KÈN THUỘC LOẠI DỄ TRỒNG,NHƯNG ĐIỀU ĐÓ CÒN PHỤ THUỘC VÀO THỜI TIẾT VÙNG MIỀN. HOÀNG THẢO KÈN NHÌN XA RẤT GIỐNG VỚI DEN.ANOSMUM VÌ MÀU TÍM TRẦM NA NÁ NHƯNG THỰC TẾ SO SÁNH NHAU THÌ HÌNH DÁNG KHÁC BIỆT HOÀN TOÀN. GIẢ HẠC KIÊU SA, KÈN QUYẾN RŨ.. HOÀNG THẢO KÈN LÀ MỘT TRONG NHỮNG LOẠI LAN TUYỆT ĐẸP VÀ QUÝ HIẾM. NGOÀI TỰ NHIÊN BÂY GIỜ RẤT KHÓ CÒN TÌM THẤY DO BỊ SĂN LÙNG QUÁ NHIỀU VÌ VẺ ĐẸP CỦA CHÚNG. Ở MỘT SỐ NƠI TRÊN THẾ GIỚI NÓ CÒN ĐƯỢC ĐƯA VÀO DIỆN ĐƯỢC BẢO VỆ NGHIÊM NGẶT. NƯỚC TA MAY MẮN LÀ MỘT TRONG NHỮNG VÙNG ĐẤT ĐC TẠO HÓA BAN CHO LOÀI HOÀNG THẢO KÈN, NẾU KHÔNG CÓ BIỆN PHÁP BẢO VỆ KỊP THỜI CÓ THỂ LÂM VÀO NGUY CƠ TUYỆT CHỦNG NGOÀI TỰ NHIÊN. NGƯỜI TA ĐÃ TÍNH ĐẾN CHUYỆN NUÔI CẤY MÔ ĐẠI TRÀ CHO LOÀI NÀY ĐỂ GIẢM TẢI SỰ SĂN LÙNG CHÚNG TRÊN RỪNG.

(Nguồn: internet)


【#4】Phương Pháp Biệt Dưỡng 14 Ngày Dành Cho Gà Chọi

1. Thức ăn trong giai đoạn biệt dưỡng

Để tôi tiết lộ điều mà một số sư kê gọi là “bí mật” trong biệt dưỡng gà chọi để đá trường. Bắt đầu, hãy nói về thức ăn.

Một số sư kê nói rằng bí mật trong biệt dưỡng gà chọi là thức ăn. Không thể chối cãi rằng thức ăn đóng một vai trò rất quan trọng trong việc biệt dưỡng, nhưng cũng xin lưu ý rằng nó phải tương quan với những yếu tố khác mà một sư kê phải theo dõi trong khi sửa soạn chiến kê đá trường. Bằng tất cả lòng trân trọng đối với những sư kê khác, tôi xin lưu ý rằng những gì tôi viết ở đây thực sự là những điều mà chính tôi áp dụng.

Trước khi áp dụng “Phương pháp biệt dưỡng 14 ngày”, chúng ta phải chọn các ứng viên. Nếu bạn tham gia giải derby 5-chiến kê, thì số lượng ứng viên cần chọn đơn giản nhiều gấp 3 lần (15 con). Giả sử rằng những chiến kê này trải qua giai đoạn tiền biệt dưỡng một cách mạnh khỏe, đầy đặn và tươi tốt nhưng không tích mỡ tức “sapola”. Trọng lượng trong giai đoạn tiền biệt dưỡng tốt nhất nên cao hơn trọng lượng đá trường khoảng 200 gram. Tốt nhất nên giảm cân trong quá trình biệt dưỡng hơn là tăng cân, điều vốn mất thời gian, công sức mà lại không hiệu quả. Nên nhớ rằng, chúng ta đang thực hiện phương pháp biệt dưỡng 14 ngày, không phải là 21 hay 30 ngày.

Còn bây giờ, bạn có thể sẽ hỏi “vậy đâu là trọng lượng đúng?”. Trọng lượng đá trường tối ưu là trọng lượng mà gà của bạn xổ hay nhất trong khi tiền biệt dưỡng. Trong giai đoạn này, hãy ghi nhận trọng lượng của từng con trước khi xổ. Chấm điểm theo cách nhìn của bạn. Chiến kê có thể đá tốt, rất tốt, xuất sắc hay bình thường ở công đoạn này. Sau tối thiểu 5 lần xổ, bạn phải có khả năng nhận biết đâu là trọng lượng tối ưu. Coi trọng lượng mà nó đá hay nhất như là trọng lượng đá trường.

Hãy cho gà ăn bánh mì nhúng sữa như là thức ăn nhẹ vào ngày tuyển chọn chiến kê. Xổ lải theo cách thông thường, và diệt rận bằng cách xịt thuốc lên lông. Đừng nhúng hẳn gà vào nước thuốc. Bây giờ chúng được xem là sạch sẽ, từ trong ra ngoài.

Để phòng bệnh và lây nhiễm trong quá trình biệt dưỡng, tôi tiêm Combiotic (chỉ 1cc. mỗi con) vào ngực gà ở ngày đầu tiên.

Về thức ăn, tôi cố gắng duy trì mức 16% đạm thô (crude protein) từ ngày 1 cho đến ngày 11. Để thực hiện, hãy trộn nhiều loại theo công thức sau:

50% – bắp thô

20% – lúa mì đỏ

10% – yến mạch nguyên hay chà vỏ (hiệu Jockey)

10% – hiệu thức ăn Royal Pigeon Feed

10% – thức ăn viên 16% đạm (16% C.P.)

Bắp là khẩu phần chủ lực của gà chọi, cung cấp rất nhiều carbohydrate và một số đạm. Tôi sử dụng lúa mì đỏ thay vì trắng bởi vì nó dễ tiêu và giàu đạm hơn. Nếu bạn không thể mua hiệu thức ăn Royal Pigeon Feed, bạn có thể thay bằng 5% đậu hà lan tươi (green pea) và 5% đậu hà lan khô (yellow pea). Những thứ này cung cấp hầu hết lượng đạm mà gà cần đến. Thức ăn viên có thể là hiệu Holding Ration Pellet hay đơn giản là Pigeon Pellet. Chỉ cần đảm bảo viên mà bạn dùng chứa 16% đạm thô. Hãy đọc thông tin trên bao bì. Tỷ lệ ở trên được tính theo trọng lượng khô.

Tất cả hạt được ngâm vào nước trong ít nhất 9 giờ. Ngay sau mỗi bữa ăn, hãy ngâm hạt cho bữa sau. Ngâm làm mềm hạt và kích thích nảy mầm. Hạt nảy mầm tạo ra nhiều đạm. Các loại đậu, như đậu hà lan và đậu nành, phải được nấu chín hay mọc mầm để chuyển hoá đạm. Bằng không gà không thể tiêu thụ lượng đạm trong hạt. Chỉ trộn hạt với viên ngay trước bữa ăn. Bây giờ bạn đã có khẩu phần căn bản.

Ngoài khẩu phần căn bản này, bạn có thể bổ sung thêm lòng trắng trứng luộc. Băm nhỏ một lòng trắng trứng luộc cho mỗi bốn đến năm con gà. Thức ăn này giúp duy trì độ ẩm bên trong cơ thể gà. Lòng trắng trứng luộc được cung cấp cho gà trong toàn bộ quá trình biệt dưỡng (từ ngày 1 đến 14).

Bên cạnh lòng trắng trứng, bổ sung thêm chất xơ, vitamin và khoáng chất vào thức ăn bằng cà chua, cải bắp hay xà lách băm nhỏ. Những loại rau này nên chiếm đến 20% lượng thức ăn trộn, trong khi 80% còn lại là khẩu phần căn bản cùng với lòng trắng trứng. Bây giờ chúng ta hãy tính theo tỷ lệ thay vì lượng thức ăn thực. Nếu chúng ta coi 1 muỗng trà tương đương với 20%, thì cần trộn 1 muỗng rau với 4 muỗng khẩu phần căn bản để có 100%. Đây là khẩu phần sau cùng mà bạn áp dụng từ ngày 1 đến 11.

Cung cấp sạn từ ngày 1 đến 9 trong quá trình biệt dưỡng. Sạn giúp gà tiêu hoá thức ăn và luyện mề. Chúng nằm trong mề cả tuần. Do đó, sạn cần được rút khỏi bữa ăn trước khi xuất trường 5 ngày để làm trống mề, cả thức ăn lẫn sạn.

Cho gà ăn đều đặn. Luôn cho ăn đúng giờ mỗi ngày. Tôi cho gà ăn vào 7 giờ sáng và 4 giờ chiều. Cho mỗi con gà ăn 2 muỗng thức ăn trộn như mô tả ở trên. Lượng này tương đương với 30 đến 40 gram thức ăn mỗi con. Vào ban ngày, gà phải tiêu hoá hết thức ăn trong bầu diều vào lúc 2-3 giờ trưa thì mới chứng tỏ hệ thống tiêu hoá hoạt động tốt. Nó chỉ cần từ 6 đến 7 giờ để tiêu hoá hết thức ăn. Nếu con nào mà bầu diều vẫn còn căng trước bữa ăn chiều thì hãy loại bỏ khỏi chương trình biệt dưỡng.

Tôi thích gà ăn ngấu nghiến và tiêu hóa nhanh. Điều này chứng tỏ hệ thống tiêu hoá của chúng thực sự tốt. Gà kén ăn hay bỏ mứa nhất định đang có vấn đề. Chúng cần được theo dõi và điều trị bệnh, và trả về chế độ tiền biệt dưỡng. Hãy theo dõi gà trong quá trình biệt dưỡng vào trước, trong và sau bữa ăn. Nếu có điều kiện, hãy theo dõi chúng cả ngày, mỗi ngày và thậm chí cả khi chúng ngủ.

Với chế độ ăn như thế này, chúng ta hy vọng gà sẽ giảm được 200 gram trọng lượng thừa tính từ khi bắt đầu biệt dưỡng. Gà sẽ giảm cân từ 10 đến 20 gram mỗi ngày và đạt trọng lượng tối ưu vào ngày thứ 11 của quá trình biệt dưỡng hay vào 3 ngày cuối cùng trước trận đấu. Nếu có con sút đến hơn 50 gram trong vòng 24 giờ thì nó nhất định bị bệnh hay quá căng thẳng trong giai đoạn này. Hãy đưa nó về giai đoạn tiền biệt dưỡng. Trong ba ngày trước trận đấu, chúng ta sẽ áp dụng kỹ thuật nạp carbohydrate (carbo-loading).

2. Kỹ thuật nạp carbohydrate

Carbohydrate là nguồn năng lượng chính của gà trong quá trình luyện tập. Tương tự như vận động viên điền kinh chuẩn bị thi đấu, gà chọi phải tích trữ đủ năng lượng để tranh hùng. Những ngày quan trọng nhất trong quá trình biệt dưỡng là ba ngày sau cùng trước khi xuất trường, gà chọi cần được nạp càng nhiều năng lượng càng tốt. Kỹ thuật này gọi là nạp carbohydrate (carbo-loading).

Nói một cách đơn giản, kỹ thuật này gia tăng hay “nạp” carbohydrate vào khẩu phần của gà chọi trong ba ngày sau cùng của quá trình biệt dưỡng như là một phần của công đoạn “ốp”.

Mục đích nhằm gia tăng năng lượng trao đổi (metabolizable energy, M.E.) ở gà chọi mà nó sẽ được sử dụng khi lâm trận. Điều này được thực hiện bằng cách gia tăng hàm lượng calo trong thức ăn của gà. Dựa trên tỷ lệ 16% đạm thô của khẩu phần căn bản mà chúng ta cung cấp từ ngày 1 đến ngày 11, chúng ta tăng dần tỷ lệ cacbohydrate lên 75 hay 80% vào ba ngày cuối. Tăng dần để hệ thống tiêu hoá của gà làm quen.

Với mỗi 100 gram khẩu phần căn bản, tăng thêm 10 gram bắp hay thức ăn tương đương vào ngày thứ 12, 20 gram vào ngày thứ 13 và 30 gram vào ngày thứ 14, như vậy vào ngày cuối cùng, tổng lượng bắp lên đến 80%. Do vậy, tỷ lệ đạm sẽ giảm trong khi tỷ lệ carbohydrate tăng lên. Thông thường, gà được cho hai muỗng thức ăn vào buổi sáng và buổi chiều.

Tại sao lại sử dụng bắp? Trước hết, khẩu phần bắp giúp chiến kê đá có “lực” hơn. Hãy so sánh gà được nuôi bằng bắp với gà không nuôi. Gà được ăn bắp sẽ linh động và cơ bắp hơn dẫu nặng ký hơn một chút, trong khi gà không được ăn bắp khi vô tay sẽ thấy gầy ốm hơn.

Bắp là lựa chọn của tôi khi nạp carbohydrate bởi bắp có hàm lượng carbohydrate (tức năng lượng trao đổi) cao hơn so với các loại thức ăn khác. Bảng dưới đây thể hiện thành phần dinh dưỡng của các loại thức ăn thông thường dùng để biệt dưỡng gà. Chúng ta có thể thấy hạt yến mạch (chà vỏ) có hàm lượng năng lượng trao đổi cao nhất 3400 kcal (kilo calo), kế đó là bắp 3366 kcal. Tuy nhiên, yến mạch chà vỏ cũng có hàm lượng chất béo cao. Điều này sẽ khiến gà tích mỡ hay “sapola”. Kinh nghiệm cũng cho thấy rằng gà ăn yến mạch chà vỏ sẽ ra phân rất xanh và nạp thiếu “lực”. Do vậy, tôi chuộng bắp vốn cũng có hàm lượng năng lượng trao đổi cao nhưng hàm lượng chất béo lại thấp. Năng lượng trao đổi này được tích trữ trong cơ thể gà trong ít nhất hai ngày trước khi chuyển hoá thành mỡ nếu không được dùng tới.

Trong ba ngày cuối trước trận đấu, vẫn ngâm hạt như bình thường. Độ ẩm của gà bị chi phối bởi nhiều yếu tố, cả tự thân lẫn môi trường. Bởi vậy, lượng nước uống được kiểm soát trong ba ngày cuối cùng của quá trình biệt dưỡng.

Dữ liệu được lấy từ: The Merck Veterinary Manual, Seventh Edition

3. Kiểm soát nước uống và độ ẩm

Thân thể chiến kê chứa tối thiểu 65% nước. Chỉ riêng điều này, chúng ta có thể thấy rằng nước thực sự là một yếu tố quan trọng trong quá trình biệt dưỡng gà chọi. Hãy tìm hiểu sâu hơn. Tại sao chúng ta phải quan tâm đến nước uống và độ ẩm trước tiên? Để biệt dưỡng đúng cách, chúng ta phải đạt được cái gọi là “đỉnh”, nghĩa là gà ở trạng thái “tới độ” hay theo thuật ngữ chuyên môn, gà có trọng lượng thấp nhất có thể, nhưng lại mạnh hay xung nhất. Chúng ta có thể tác động đến trạng thái này thông qua việc kiểm soát nước uống và độ ẩm một cách đúng đắn.

Nước uống thực sự tác động đến việc tập luyện gà chọi theo hai nghĩa: 1) duy trì những chức năng thông thường của cơ thể, và 2) điều hoà thân nhiệt. Về tiêu hoá, nước đóng vai trò dung môi đối với các hạt và viên, và trợ giúp việc lên men. Thực phẩm mà gà ăn vào được chứa ở diều, nơi nó lên men. Tại đây, acid, đạm và carbohydrate được tăng cường hơn nữa trước khi chúng được chuyển sang mề để tiêu hoá. Do vậy, mỗi khi gà bị ké diều, chúng ta phải tìm mọi cách để làm sạch bầu diều vốn chứa đầy thức ăn lên men, bằng không gà có thể bị chết vì ngộ độc. Nếu không được cung cấp đủ nước, việc tiêu hoá và lên men thức ăn sẽ không thuận lợi và có thể đe doạ đến tính mạng chiến kê yêu quý của bạn. Bởi vậy, hãy theo dõi chế độ ăn và uống của gà, đặc biệt là thời gian mà chúng đang tập luyện.

Từ ngày 1 đến 11 của quá trình biệt dưỡng, nước uống luôn được cung cấp cho gà ngay sau bữa ăn. Độ ẩm cũng được đảm bảo bằng cách ngâm hạt qua đêm. Tuy nhiên, vào ngày thứ 12, trong vai trò sư kê bạn phải cảm nhận được điều mà tôi gọi là “dấu hiệu bệnh lý” và thật cẩn trọng trọng việc đánh giá tình trạng của mỗi chiến kê. Mỗi khi quan sát, bạn hãy tự đặt những câu hỏi sau đây: Lượng nước mà gà uống vào ban ngày? Có một cách để biết là hãy cung cấp một lượng nước nhất định vào buổi sáng kể từ ngày đầu tiên. Vào ban đêm, lấy lượng nước còn lại trong máng đem đo bằng lọ chia vạch. Đến ngày thứ 10, bạn có thể ít nhiều đoán được lượng nước mà gà sẽ uống trong ngày. Vào ngày thứ 12 của quá trình biệt dưỡng, theo dõi lượng nước mà gà uống. Gà có ăn hết lượng thức ăn bình thường? Nó phản ứng với việc nạp carbohydrate như thế nào?

Vào ngày thứ 12, chúng ta bắt đầu điều chỉnh lượng carbohydrate trong thức ăn, nhớ không? Nếu vào thời điểm này gà có độ ẩm thích hợp, nó sẽ ăn lượng thức ăn tương tự như trước đây. Phân gà như thế nào? Nó lỏng, khô hay ẩm?

Chúng ta đánh giá độ ẩm trong cơ thể gà thông qua phân. Nghĩa là, với phân ẩm, phân không bét mà có hình dạng thích hợp. Thử đạp nhẹ lên và nó sẽ dính vào giày của bạn, và đấy là độ ẩm thích hợp. Cũng quan sát gà khi chúng ỉa. Nếu ỉa khó khăn, gà quá khô. Nếu gà quá khô thì sẽ không chém tốt. Nếu gà quá ướt thì nó sẽ chậm và chém không chính xác. Còn thời tiết như thế nào? Trời râm, có nắng, ấm áp, có mưa hay nóng nực?

Vào những tháng mùa hè, gà chắc chắn sẽ uống nhiều hơn để bù mất nước và đồng thời điều hoà thân nhiệt. Một con gà bị sốt sẽ uống nước thường xuyên hơn so với con gà có nhiệt độ cơ thể thích hợp. Bởi vậy nên phân của nó sẽ rất lỏng (watery).

Gió cũng làm khô gà. Dù ở nhiệt độ bình thường nhưng mất nước qua da và lông bị tác động mạnh bởi gió hay luồng khí. Bạn có thể chưa phát hiện ra nhưng gà có thể bị quá khô, nên để yên chúng trong chuồng một khi gió quá lạnh.

Trong những tháng mùa mưa, gà thường nhiễm bệnh. Những bệnh như CRD và Coryza khiến gà bị sốt. Ban đầu, gà có thể chưa thể hiện dấu hiệu bệnh lý nhưng bạn sẽ thấy chúng uống nước thường xuyên hơn không chỉ để bù mất nước mà còn để điều hoà thân nhiệt. Chúng bị sốt. Hãy loại chúng khỏi chương trình biệt dưỡng.

Tầm thân nhiệt của gà trong giai đoạn biệt dưỡng từ 38.5 đến 39.5 độ C. Đây là thân nhiệt bình thường của gà. Hãy dùng nhiệt kế (loại nhét hậu môn) để đo thân nhiệt gà. Sau cùng, cảm giác khi bồng gà như thế nào? Đây là điều mà không phương tiện khoa học hay y học nào có thể đo lường được. Bạn phải có cảm nhận về một con gà được biệt dưỡng thích hợp. Các sư kê Mỹ gọi điều này là “kê cảm” (corky), có lẽ ám chỉ đến cảm nhận phảng phất khi bạn bồng gà trong tay.

Khi bồng, một số con đầy đặn, nặng, và cơ bắp căng cứng. Một số con mảnh mai, nhẹ và lỏng, trong khi có con lại mảnh mai, nặng và căng cứng. Chúng ta tìm kiếm những con đầy đặn nhưng nhẹ và hơi lỏng. Nếu cảm thấy cứng, gà có lẽ bị căng cơ. Chúng ta không muốn điều này xảy ra vào ngày xuất trường. Gà căng cơ có lẽ do cơ bắp vẫn còn mệt mỏi. Một khi nói “lỏng” chúng ta ám chỉ cơ bắp thả lỏng. Cơ bắp đúng độ phải vừa căng vừa lỏng. Luôn kiểm tra trọng lượng qua sổ tay. Gà của bạn phải có trọng lượng tối ưu. Vào ngày thứ 12, chúng ta phải thấy cơ bắp gà thả lỏng bởi vì trong hai ngày kế tiếp chúng ta sẽ ốp để gà căng và khô hơn.

Nếu chiến kê của bạn được biệt dưỡng một cách thích hợp, chúng sẽ uống ít nước trong thời gian còn lại. Trường hợp vào ngày thứ 12, bạn phát hiện gà đi phân lỏng hay quá khô, thì bạn vẫn còn ngày thứ 13 và 14 để điều chỉnh.

4. Ốp và xử lý sự cố

Ngày xuất trường là ngày quan trọng nhất. Vào ngày này, chiến kê phải tới độ trước khi lâm trận vài giờ. Chúng ta thực hiện điều này thông qua một quá trình gọi là ốp.

Ốp là quá trình mà chiến kê đạt trọng lượng thấp nhất, nhưng thể lực vẫn tốt nhất. Gà đạt đến trạng thái này được gọi là “tới độ” hay “đủ pin”. Chiến kê đạt đến điểm này phải có lông mướt, mặt đỏ au, phân ẩm, mắt long lanh, cảnh giác và thư thái, và nhiệt độ cơ thể bình thường.

Nhưng trước khi ốp gà, tôi nghĩ cần giải thích một chút về cách thức tham gia một giải derby. Giải thường được tổ chức từ tối cho đến sáng sớm hôm sau. Trong các giải lớn, trọng lượng đăng ký được thực hiện trước đó một ngày và lịch đá được thông báo vào buổi chiều. Trong các giải nhỏ, trọng lượng đăng ký được thông báo vào buổi sáng của ngày thi đấu.

Buổi sáng, trước khi đăng ký trọng lượng, trước cả khi cho ăn, dưỡng gà trong lồng kẽm và quan sát phân của chúng. Đợi cho đến khi gà thải hết phân rồi mới đem cân. Từ trọng lượng của mỗi con, trừ đi từ 30-50 gram và đăng ký với trường gà như trọng lượng thi đấu. Nếu trọng lượng bằng hay vượt quá trọng lượng đăng ký 40 gram thì sẽ bị phạt. Gà sẽ sút ký trong quá trình ốp và 30 gram ít nhiều là giới hạn an toàn. Chẳng hạn, nếu trọng lượng gà là 2.1 kg, trừ di 30 g, thì trọng lượng đăng ký là 2.070 kg, trọng lượng phạt là 2.110 kg trở lên. Vào thời điểm thi đấu, gà của bạn nhất định sẽ nhẹ hơn 2.1 kg nhờ ốp. Thậm chí nếu gà của bạn không sút cân trong quá trình ốp, thì trọng lượng vẫn nằm trong giới hạn cho phép. Nhớ điều chỉnh cân của bạn giống như cân của trường gà, nơi bạn thi đấu.

Thời điểm thi đấu cũng quan trọng. Gà tiêu thụ khẩu phần ăn bình thường trong vòng từ 6-8 giờ và hấp thu dưỡng chất trong từ 4-6 giờ nữa. Vì vậy, hãy cố nắm lịch đấu để lên sẵn lịch trình cho gà ăn. Nếu bạn đấu vào 6 giờ tối, đếm ngược từ 6-8 giờ (khoảng 12 giờ trưa) và cho gà ăn 1/2 khẩu phần ốp bình thường. Vào 6 giờ tối, gà phải sạch bụng và “tới độ”.

Khi ốp, tốt nhất nên cho ăn hơi thiếu còn hơn là hơi thừa. Kiểm tra bầu diều và không thấy còn thức ăn bên trong. Nếu phát hiện thấy còn chút thức ăn, hãy cho ăn ít hơn 1/2 khẩu phần bình thường. Diều trống không có nghĩa là mề và ruột cũng trống. Để chắc chắn không còn chút thức ăn nào trong bụng gà, hãy cho ăn ít hơn.

Bây giờ nói về phần tinh tuý của ốp, độ ẩm. Khi vừa đến trường gà, để gà nghỉ ngơi trong tối thiểu 30 phút trước khi cho uống từ 3-5 ngụm nước. Điều này sẽ kích thích nhu động ruột. Như đã giải thích ở trên, độ ẩm có thể được đo lường bằng cách quan sát phân gà. Có bốn trạng thái hay chu kỳ biến đổi của phân khi chúng ta tiến hành công đoạn ốp. Trước hết là dạng phân ẩm và chắc mà bạn thấy vào buổi sáng ngay trước khi cân gà và sau bữa ăn cuối. Sau đó, khi gà thải hết chất xơ và những thành phần khác trong thức ăn, bạn sẽ thấy cái gọi là “phân nâu” (cecal dropping). Đây là loại phân bốc mùi, màu nâu mà gà luôn thải ra trong quá trình biệt dưỡng. Nhưng lúc này, phân nâu là dấu hiệu cho thấy ruột trống. Bạn cũng sẽ thấy một số phân xanh lỏng với chóp trắng tiếp tục ra nhưng ngày càng nhỏ hơn. Khi gà hoàn toàn trống (từ diều cho đến ruột) thì loại phân mà tôi gọi là “phân sáp” (moisture dropping) sẽ xuất hiện. Chúng giống như nhớt trắng đường kính khoảng 5 cm. Chúng càng nhỏ đi khi gần tới độ. Gà được coi là tới độ khi kích thước phân sáp nhỏ như đồng 25 xu và hơi dính.

Một hiện tượng khác thường mà tôi thấy ở chiến kê tới độ là hội chứng mà tôi gọi là “lắc mặt”. Khi tới độ, gà bắt đầu lắc mặt (giống như hiện tượng co giật cơ mặt ở người). Hiện tượng này phải xuất hiện trong khi dưỡng gà trước giờ lâm trận. Rất khó mô tả hiện tượng này bằng lời, nhưng một khi bạn thấy, thì đó là dấu hiệu chiến kê đã tới độ. Một dấu hiệu khác nữa là con ngươi bắt đầu nở to. Nhưng đôi khi, dấu hiệu này không đáng tin cậy.

Đấy là những dấu hiệu cho thấy gà đang ở trạng thái tới độ. Cẩn thận đừng để gà “qua độ” khiến chúng bị “xuống”.

Hiện tượng “xuống độ” đến ngay sau đó. Điều này có nghĩa gà đã xài hết năng lượng và dưỡng chất trong cơ thể, và bắt đầu thấy đói. Một số sư kê quả quyết rằng “xuống độ” là vì chơi thuốc quá liều, táo bón hay chùng cơ. Gà chơi thuốc quá liều thường bị đờ đẫn. Gà táo bón lại không xung bởi nhu động ruột kém và gà chùng cơ (nhốt tủ quá lâu) thường chậm và lơ đễnh. Nhưng tôi nghĩ, nguyên nhân chủ yếu của triệu chứng “xuống độ” là đói. Bạn có thể nói rằng việc làm cho gà đói là điều mà chúng ta thực hiện khi ốp. Vâng, phần nào là vậy bởi vì chúng ta rút bớt thức ăn, nhưng nên nhớ rằng cơ thể vẫn tiếp tục hấp thu dưỡng chất thậm chí cả sau khi hạt và những thứ khác đã được tiêu hoá hết. Một khi dưỡng chất được tiêu thụ hết, cơn đói xuất hiện vì thiếu năng lượng và dưỡng chất cần thiết khiến tình thế trở nên rất nghiêm trọng và tai hại. Trong ốp gà, chúng ta muốn gà trống rỗng nhưng lại không bị đói. Do vậy, khi dưỡng gà trước trận đấu, một con gà bồn chồn, kích động, thèm ăn, là con đã “xuống độ”. Tâm trí nó chỉ tập trung vào thức ăn, chứ không phải là trận đấu.

Để kéo dài thời gian “tới độ”, bạn chỉ cần cho gà ăn vài hạt hay vụn bắp hoặc 1/4 muỗng trà thực phẩm ốp vài giờ trước khi dưỡng. Để thúc gà mau tới độ, cho ăn ít đi vào bữa cuối. Không thể duy trì mãi tình trạng tới độ một khi đã sắp đặt. Nó tiến triển, bởi vậy hãy sắp đặt để trận đấu diễn ra trong vòng từ 4-6 giờ trùng với chu kỳ tới độ.

Để tránh hiện tượng “xuống độ”, phải biết dùng một lượng thuốc đúng và chính xác. Tránh táo bón và chùng cơ bằng cách thả dưỡng gà thường xuyên và kiểm tra nhiệt độ phòng xem có quá lạnh không. Kiểm tra gà xem có dấu hiệu sốt không. Đây là dấu hiệu chắc chắn gà bị bệnh và xuống độ. Nếu kiểm tra phân thấy quá ẩm, hãy cho ăn một ít viên hoặc bắp vụn để hút bớt chất ẩm trong cơ thể. Tuy nhiên, gà sút cân 70 gram hay hơn trong ngày xuất trường không được phép đá. Chắc chắn nó bị bệnh. Nếu nó phục hồi cân nặng khi ốp (điều tôi nghĩ chẳng bao giờ xảy ra) thì còn chấp nhận được một khi bụng trống.

5. Luyện tập trong giai đoạn biệt dưỡng – Phương pháp xoay tua

Có cả ngàn lẻ một cách luyện gà. Mỗi sư kê đều có phương pháp và quy trình huấn luyện khác nhau. Thời còn đá gà, tôi học hỏi những thầy gà nổi danh ở trong và ngoài nước, những người mà tôi gặp gỡ và có quan hệ. Việc gặp gỡ những người như James Pope và Buddy Mann là vô cùng hữu ích cho việc luyện gà của tôi. Với James Pope, xổ là lối luyện tập tốt nhất đối với chiến kê; với Buddy Mann, đó là sự kết hợp những bài tập tự nhiên với bàn tập. Từ kinh nghiệm của họ và cá nhân tôi, tôi xin chia sẻ những điều mà tôi biết về cách luyện gà trong quá trình biệt dưỡng.

Kể từ lần xổ gà đầu tiên, tôi nhận thấy mỗi lần thi đấu, gà thở gấp; chúng đặc biệt thở gấp hơn trong những tháng mùa hè; chúng cũng thở gấp khi độ ẩm cơ thể quá cao. Do đó, mối quan tâm chính của các sư kê trong quá trình biệt dưỡng là phát triển cơ chế chịu đựng (coping mechanism) nhằm hạn chế thở gấp. Thở gấp là dấu hiệu cho thấy cơ thể bị áp lực vì phải gia tăng nhịp tim để cung cấp thêm ô-xy cho các cơ quan. Hô hấp là phản ứng tự nhiên. Luyện tập giúp cải thiện hơn nữa cơ chế chịu đựng.

Trước hết, tôi xin nói rõ rằng việc huấn luyện gà chọi thực sự bắt đầu từ khi mới nở. Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc thích hợp, hầu như là nền tảng của việc tập luyện. Bạn không thể làm được gì nhiều trong 14 hay 21 ngày biệt dưỡng, ngoài việc giữ cho gà tập trung, gia tăng độ bền và săn (tone) của cơ bắp. Năng lực bắt nguồn từ bổn bang, và cơ bắp được phát triển trong giai đoạn chăm sóc và tiền biệt dưỡng. Tập luyện sẽ giúp cải thiện sự dẻo dai, sức mạnh, độ săn, hình dáng và sức chịu đựng của hệ tim mạch. Không gì có thể cải thiện thể chất, khả năng tuần hoàn và hô hấp của một gà bệnh. Vì vậy, hãy bắt đầu từ khi chúng còn non và chăm sóc đúng cách trong quá trình tăng trưởng.

Trong quá trình biệt dưỡng, sư kê nhắm đến việc giữ cho chiến kê luôn tập trung bởi vì đây chính xác là điều mà chúng cần đến khi lâm trận. Sự linh hoạt, dẻo dai và phản ứng nhanh nhẹn là vốn liếng trong những trận đấu, đôi khi chỉ kéo dài vài giây. Bạn phải tránh cái gọi là “hội chứng sức ỳ” khi gà ủ rũ, trở nên đờ đẫn và buồn chán.

Mục đích khác của việc luyện tập trong quá trình biệt dưỡng là luyện cơ bắp chắc khoẻ. Luyện cơ bắp khác với phát triển cơ bắp bởi điều sau có được trong quá trình tăng trưởng và tiền biệt dưỡng, trong khi luyện cơ bắp chỉ đơn giản là làm việc trên những thứ đã có sẵn. Với cơ bắp được tập luyện, chiến kê thư thái, không căng cơ và không bao giờ chùng cơ (coop-stale).

Có vô số quan điểm liên quan đến vấn đề luyện gà. Hầu hết các sư kê kỳ cựu trước đây, làm theo “hướng dẫn” hay bài bản luyện tập, nghĩa là sư kê theo dõi và thực hiện việc luyện gà. Điều này đòi hỏi hàng loạt những bài tập, chẳng hạn như xổ kéo (tailing), bay, bật, xoay… Những người khác lại làm theo cách “tự nhiên” tức con người không can thiệp nhiều đến việc luyện tập của chiến kê. Đây là phương pháp xoay tua và áp dụng lồng bay và lồng bới vào bài tập của gà. Cả hai phương pháp đều có những ưu và nhược điểm riêng và tôi thấy việc kết hợp cả hai là cần thiết trong khi luyện gà.

Phương pháp xoay tua (rotation method). Xoay tua ở đây đơn giản là chuyển gà từ dây cột vào lồng bay, qua lồng bới, vào tủ dưỡng (resting coop), rồi trở về dây cột hay tee-pee. Với phương pháp này, sư kê phải có lồng bay dài 4 m, rộng 1m2 và cao 4 m. Lồng rộng hơn thì tốt hơn. Phải có chạc điều chỉnh với độ cao 1m2, 1m5 và 1m7 so với mặt đất. Nền là hỗn hợp phân ngựa, cát sông và đất vườn. Nền phải xốp để gà bay nhảy và kích thích chúng đào bới.

Lồng bới (scratch box). Mặt khác, lồng bới được làm bằng tre với kích thước dài 1 m, rộng 1 m và cao 1 m. Lồng phải đủ cao để khi vỗ cánh, cánh gà không chạm lồng. Lồng phải có sàn gỗ để gà có thể vươn chân và cánh hết cỡ về phía sau khi bới. Chất liệu để gà bới có thể là lõi bắp vụn, lá chuối, hay cỏ khô. Lồng dùng vào mục đích cào bới chứ không phải tắm cát, vì vậy không bỏ đất cát vào đó.

Tee-pee. Tee-pee hay chỗ cột dây là nơi ăn ngủ của gà, nơi chúng phơi sương và tắm nắng vào sáng sớm. Vị trí của tee-pee phải về hướng đông nơi hứng nắng sáng.

Tủ dưỡng (coop). Loại tủ đặc biệt dùng khi xoay tua. Đây là tủ nhỏ, rộng 6 tấc, dài 6 tấc và cao 6 tấc. Gà được cho nghỉ ở đây vào ban ngày – một loại phòng nghỉ trưa.

Việc xoay tua được thực hiện bằng cách chuyển gà từ lồng này sang lồng kia sau một thời gian. Khi chuyển lồng, luôn rửa mặt và chân gà trước khi thả vào lồng mới. Sử dụng bình xịt với thuốc Vet Rx. Điều này giúp nở phổi và tăng cường hô hấp. Trong lồng bới, khuyến khích việc cào bới bằng cách đổ vào 1/2 muỗng trà yến mạch chà vỏ mỗi lồng. Vào ngày đầu tiên, bố trí vật liệu bới và để gà cào trong vòng 5 phút. Lần thứ hai, hãy tăng vật liệu và thời gian bới lên 10 phút. Gia tăng vật liệu và thời gian bới cho đến ngày thứ 7, khi lớp vật liệu dày đến 15 cm và thời gian bới lên đến 30 phút. Từ ngày thứ 8, giảm dần lượng vật liệu và thời gian bới cho đến khi đạt mức zero vào ngày thứ 12 của quá trình biệt dưỡng.

Có những loại vật liệu bới khác nhau tuỳ theo bài tập nặng hay nhẹ. Tôi dùng lá chuối cho bài tập nhẹ, chỉ áp dụng trong những tháng hè, và sử dụng lõi bắp vụn hay lá mía cho bài tập nặng trong những tháng lạnh. Chính bạn là người quyết định cho gà tập nhẹ hay nặng và điều chỉnh khi cần.

Thực hiện bài tập bới khi gà đói bằng không bạn sẽ không đạt được kết quả như ý. Tôi thả gà vào lồng bới khoảng 4 giờ sáng khi chúng bắt đầu thấy đói. Sau khi bới, tôi bồng gà, rửa mặt và chân, rồi trả về tee-pee để phơi sương và tắm nắng.

Vào 7 giờ sáng, tôi cho gà ăn theo khẩu phần biệt dưỡng. Bạn có thể tham khảo khẩu phần thức ăn ở phần 1.

Vào 9 giờ sáng, bắt gà, rửa mặt và chân, rồi thả vào lồng bay cho đến trưa.

Vào 12 giờ trưa, bắt gà thả vào tủ dưỡng. Thời gian nghỉ dưỡng không quá 2 giờ để tránh chùng cơ.

Vào 2 giờ chiều, bắt một cặp gà đem xổ kéo (salida) hay tập kéo (kahig) và cho phép chúng nạp vài cú trong khi vẫn nắm đuôi. Sau khi xổ kéo, đưa về chỗ cột dây trong khi chờ bữa ăn. Vào ban đêm, chúng tôi luyện gà trên bàn tập (table workout).

Ghi chú:

Bổ sung một số lưu ý của tác giả về quá trình biệt dưỡng:

* Hạt ngũ cốc chứa những dòng vi khuẩn nhất định, tùy thuộc vào cách chúng được lưu trữ, sấy hay xử lý. Độ ẩm của từng loại hạt cũng phụ thuộc vào nguồn gốc xuất xứ của chúng… khí hậu… và cách thức xử lý (sấy khô). Nếu bạn mua hạt vào những thời điểm khác nhau trong quá trình biệt dưỡng thì chất lượng hạt sẽ không đồng đều. Điều này sẽ ảnh hưởng đến hệ thống tiêu hóa của chiến kê và tiếp theo là khả năng đá của chúng. Với những sư kê cực kỳ cẩn trọng, điều tôi muốn nói là bạn không nên thay đổi chủng loại vi khuẩn trong hạt ngay trong quá trình biệt dưỡng, đặc biệt vào giai đoạn ốp. Chẳng hạn, bạn đang biệt dưỡng đến ngày thứ 18, rồi bạn lại đưa lượng bắp mới vào khẩu phần, thì hệ thống tiêu hóa sẽ bị áp lực bởi vì dòng vi khuẩn mới sẽ gây xáo trộn quần thể vi sinh vật trong ruột. Bắp mới sẽ khiến phân có màu xanh (chân đá thiếu lực), điều mà bạn không muốn xảy ra vào ngày thi đấu. Tóm lại, nên chuẩn bị đầy đủ thức ăn trước khi bắt đầu biệt dưỡng.

* Bắp vụn hay bắp giã (cracked corn) dùng trong công đoạn ốp thực chất cũng là loại bắp dùng trong quá trình biệt dưỡng. Bởi vậy thành phần vi khuẩn và độ ẩm không có gì thay đổi.

*Hạt càng trữ lâu và cũ thì khả năng mất chất càng cao.

* Hệ thống tiêu hóa của chiến kê không thích nghi với thức ăn có chất xơ. Nếu bạn cho ăn yến mạch khô, có khả năng bạn sẽ phát hiện thấy những phần chưa tiêu hóa hết trong phân. Cách tốt nhất là ngâm yến mạch trước khi cho ăn. Trên thực tế, bạn phải ngâm cho đến khi chúng hơi chua (trong khoảng 3 ngày) để dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu để quá đến 4 ngày thì chúng sẽ bị ôi và bốc mùi khó chịu. Để tránh điều này, hãy ngâm một lượng vừa ăn và trữ trong tủ lạnh, thêm một muỗng canh mật ong. Điều này sẽ giúp làm chậm quá trình kên men. Lưu ý là không ngâm quá 3 ngày. Ngâm quá lâu sẽ khiến hạt lên men, gà ăn vào sẽ bị tiêu chảy.


【#5】Một Số Bí Quyết Chọn Gà Chọi – Đúc Kết Từ Kinh Nghiệm Chơi Gà

Gà chân xanh chân vàng hay còn gọi là nhật nguyệt cước kê. Gà này có tánh linh, biến thế rất hay. Tuy nhiên không phải chỉ có đôi chân này thôi là hay mà còn phải xem về tiềm lực bên trong con gà, thể hiện qua hình thể, dáng đi đứng. Để đúng là một con nhật nguyệt cước kê thì phải có kiểu hình thể sau: lùn chân, tướng đi chuối về phía trước, mã to lông ướt, đôi cánh xếp ngược lên lưng, lông đuôi và mã dài chấm đất. Thường thì tướng gà thế này không ai chấp nhận. Tuy nhiên nếu có đôi chân nhật nguyêt thì quả đúng là linh kê có 1 không 2

– Gà mồng rồng, gà chọi thường không ai thích con gà trống nào có cái mồng rồng to tướng chỉ để làm chổ dựa cho đối thủ đánh. Thế nhưng một khi cái mồng rồng này đi với đôi chân tam bản, các ngón chân nhỏ và dài thì con gà trở nên không có đối thủ, bất kể đến đối thủ nặng bao nhiêu cân vân có thể thắng được. Gà này tôi đã từng nuôi, ô ớt chân vàng 2.6 đánh thắng ô mã lại chân chì 3.6 trong vòng 4 đốt nhang. Gà này thường tranh đá mặt dọc, khi xuất đòn từ 3 – 5 cái mới chịu buông mỏ

– Gà tử mị , gà này cũng thường gặp. Gà này khi ngủ giống như chết mà chết cũng như ngủ. Loại này không được xếp vào các loại linh kê, nhưng vẫn được xem là gà tài

– Gà bốc cát : đặc điểm rất dễ nhân thấy là khi nó đi thường rất chậm so với những con gà bình thường, chạy thì không thể nhanh được vì mỗi bước đi nó phải nhất chân thật cao. Khi đứng yên thì thường đứng một chân, chân trụ là chân thuận. Gà này cũng thường, có biệt tài đá sỏ, nhưng khi gặp những đối thủ có chân thuận đối ngịch với thế đá hầu nữa thì dù có bốc cát quăng ra cũng có lúc bốc “cứt”..

– Gà lắc mặt : Thường gà này có bột mặt tròn, dân chơi gà hay gọi là mặt nguyệt, gà này đá mé rất hay, hay trông đá mặt dọc. Ưu điểm đánh nhanh thắng nhanh. Gà này vẫn bị thua cho những con đá bợ và đá hầu

– Né lồng: tướng gà lúc nào cũng như đang dè, khi nhốt trong lồng thì đi kiểu như say rượu. Gà này có biệt tài sỏ ngang. Xoay trở được cả hai bên. Thế đá này dường như không đối thủ. Thế nhưng vẫn kỳ với những con gà đá bợ và đá sỏ dọc

– Gà ngũ sắc chỉ có ở con gà sám son. Ngủ sắc trông kinh kê được cho là thuần văn nên con này rất hay, biết xoay trở biến thế, nhưng thế thường đá nhất, hay nhất vẫn là thế sỏ ngang

– Gà lông voi, loại này rất hiếm gặp, nếu gà có lông voi thì bất kể dòng giống, bất kể gà lai hay gà chính. Trong kinh kê gà này được xếp đầu – Thiên hạ vô địch. Con này có thể xếp ngang với ẩn đầu rồng và nhân tự đầu hổ

–  Gà có vảy ác tinh cũng thuộc dạng linh kê. vảy tròn nhỏ màu đỏ nằm chính giữa ngón thới và ngón nội

( trên đây là những con gà tôi từng sở hữu và chứng nghiệm hai quyển sách “Đạo Kê Diễn Nghĩa” và Kinh Kê)Sau Đây Là Quyển Đạo Kê Diễn Nghĩa

1. Hậu biên yến quản đồng hành 

Hậu biên đồng hành tức là Hậu Biên Tiên Lộ. Hàng biên và hàng hậu cùng song song đi xuống, cuối cùng hàng hậu tấp vào hàng biên cùng đi xuống ngón ngoại. Đây là gà quý.

2. Giáp Long Chi Tự Điềm Lành Hữu Linh

Vảy Giáp Long đóng ở ngón thới. Vảy có hình cánh bướm hoặc từa tựa vảy rồng nên được gọi là giáp long. Loại thần kê này chuyên dùng móng làm trảo để điểm vào mắt địch.

3. Âm minh thư đoản tài tình, 

4. Âm minh hùng đoản thanh vang hổ gầm. 

5. Hổ gầm khẩu chớ lặng câm, 

6. Hoặc rung khẩu hạ biết ra vẹn toàn.

Âm minh thư đoản là tiếng gáy thanh, rít mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Cũng là loại gà có tài.

Âm minh hùng đoản là tiếng gáy mạnh mà ngắn ở tiếng ngân cuối. Tiếng gáy có âm thanh như cọp rống. Khi gà gáy mạnh và tiếng gáy kết thúc ngắn gọn thì đó là gà dữ.

– Gà gáy phải há lớn miệng mới tốt. Ngậm miệng lặng câm không tốt.

– Khi gáy mỏ dưới không rung mới tốt. Rung thì cũng chưa vẹn toàn.

7. Vậy thời cho rõ đừng oan, 

8. Kẻo mà hay phản “Đạo Kê” là thường. 

9. Xem gà ta phải cho tường,

Người xưa xem phép đá gà là Ðạo vì nó đòi hỏi sự thông suốt kê kinh. Ðoạn này xác quyết sự chính xác của kinh và quy sự thất bại vào người xem kinh chưa thông suốt.

10. Rõ ràng “hoa thới” một đường thẳng ngay. 

11. Nội lên tiếp ứng nào hay, 

12. Có mà “giáp độc” chận ngay là tài.

– “Hoa Thới” tức là Thới Hoa Ðăng. Vảy của ngón thới không ngưng lại ở chậu mà chạy thẳng lên tới cựa rõ ràng thắng tắp thì gọi là Hoa Thới.

– Vảy của ngón nội không ngưng ở chậu mà chạy thẳng lên tiếp ứng với Thới Hoa Ðăng tạo thành ngã ba và nhập một đi thẳng tới cựa.

– Cả hai hàng vảy này bị Ðộc giáp chặn lại tại cựa. Vảy độc giáp ở hàng Quách là một vảy lớn hả mồm ngậm chiếc vảy cuối cùng của Hoa Ðăng.

Lưu ý: vảy Ðộc giáp không phải là một liên giáp mà chỉ là một vảy lớn.

13. Chận rồi còn thể là hai, 

14. Chấn trên giữ dưới thế hoài phải phân. 

15. “Thần hổ đệ nhất” nên cân,

Đoạn này mô tả vảy “Đệ Nhất Thần Hổ Đao”.

– Vảy ĐNTHĐ là đại giáp nội đóng tại hàng Quách, tức là liên giáp bao gồm ba vảy.

– ĐNTHĐ hả miệng ngậm chiếc vảy cuối cùng của Thới Hoa Đăng đi lên vì thế vảy này đóng trên cựa 1 ly.

– ĐNTHĐ phải đóng cả hai chân.

Gà có vảy này được liệt vào hạng “Linh Kê”.

16. “Hổ Thần Đệ Nhị” cũng phân rõ ràng. 

– Đệ Nhị Thần Hổ Đao nằm ở hàng Quách và cũng hả miệng ngậm ngọc giống như Đệ Nhất Thần Hổ Đao. Cả hai đều nằm trên cựa 1 ly nhưng Đệ Nhị Thần Hổ Đao không phải là một đại giáp mà chỉ là một liên giáp. Đại giáp do ba vảy tạo thành, liên giáp chỉ do hai vảy mà thôi.

– Hai chân đều có Đệ Nhị Thần Hổ Đao đóng, nếu không thì thất cách.

– Thới Hoa Đăng của vảy phải rõ ràng và thẳng tắp. (Đăng có nghĩa là đèn. Đèn đỏ rực thắp sáng thẳng hàng đẹp như hoa nở nên gọi là đèn hoa.) Có lẽ vì những vảy này nổi lên tròn trịa đẹp như đèn hoa nên có tên là Hoa Đăng.

– Gà có chân này có tài cản cựa địch khó đâm. Rất quý.

Thưa quý độc giả, Tàng Kinh Các của Nhất Phẩm Ðường lưu trữ nhiều Giáp Kinh của các danh gia. Một trong những Giáp Kinh này do danh sư Phan Kim Hồng Phúc biên soạn và trong đó có sự khác biệt của Ðệ Nhất và Ðệ Nhị Thần Hổ Ðao.

Sau đây Mộng Lang xin trình bày những điểm quan trọng của ngài Hồng Phúc.

Theo như Sư Kê Phan Kim Hồng Phúc thì Thần Hổ Ðao không phải là một liên giáp hay đại giáp mà chỉ là một giáp tại hàng Quách.

– Ðệ Nhất Thần Hổ Ðao thì đóng trên cựa một ly và cũng mở miệng ngậm ngọc.

– Ðệ Nhị Thần Hổ Ðao cũng có hình dáng tương tự nhưng nằm cao hơn.

Gà có vảy này thì ra đòn xuất quỷ nhập thần. Khó có địch thủ nào sống sót để gáy.

*Thầy Phan Kim Hồng Phúc không cho biết vảy Đệ Nhị Thần Hổ Đao nằm cách cựa bao nhiêu nhưng phỏng theo hình vẽ của thầy thì Đệ Nhất Hổ Đao nằm cách cựa khoảng một vảy hoa đăng, Đệ Nhị Hổ Đao nằm cách cựa khoảng 2 vảy hoa đăng. Hình vẽ dưới đây là tài liệu riêng của Tàng Kinh Các nhưng phương vị của vảy thì giống nhau.

17. Quay sang “liên cước tam hoàn”,

18. Đôi chân phải có ngọc song mặt tiền.

Ngọc song có thể là Song Cúc và cũng có thể là Lưỡng Ngọc Song Cước. Mộng Lang xin đưa ra cả hai để quý độc giả dễ bề nghiên cứu.

Vảy Song Cúc đóng ở mặt tiền cả hai chân. Vị trí của vảy ở hai chân phải tương xứng nhau thì mới tốt. Nếu vảy này đóng ngay cựa thì đúng cách.

Gà có vảy Song Cúc có biệt tài đá liên hoàn cước. Mỗi lần xuất chiêu là đá liên tục ba bốn đòn.

Lưỡng Ngọc Song Cước

Cả hai chân đều có vảy to phía trên cựa. Một chân có đại giáp ở hàng Thành. Một chân có đại giáp ở hàng Quách.

Gà có vảy này luôn luôn có biệt tài đá song cước cực kỳ lợi hại và được nổi danh làLưỡng Cước Kê (Theo Sư Kê Phan Kim Hồng Phúc)

Gà có Lưỡng Ngọc Song Cước đá song cước nhưng gà này có đá “liên cước tam hoàn” hay không thì không thấy sư kê nhắc đến.

19. Rõ ràng nó đá đòn kiêng,

20. Lại thêm đòn thủ mé cần đòn ngang.

21. Thêm rằng bể hậu khai biên,

22. Là tiên giáng xuống cậu tên gà nòi.

Ðòn kiêng có lẽ là đòn quăng còn gọi là xạ. Ðòn quăng là đòn đá vào mặt và cần cổ địch thủ bất thình lình mà không mổ trước.

Bể Hậu Khai Biên là cậu của gà nòi.

Có sách chép: ” Bể Biên Khai Hậu” là cậu gà nòi. Bể hay khai thì cũng giống nhau. Ðường “Quách” và đường Hậu đều có một vảy nứt ra chia làm hai. Gà ấy là gà hay.

23. Trường thành địa giáp nên coi,

24. Những vảy ấy có gà hay thường thường.

Trường thành là vảy ở hàng Thành lấn sang hàng Quách. Khi ta nhìn ở mặt tiền thì thấy vảy hàng Thành có diện tích rộng theo chiều ngang.

Vảy Ðịa Giáp là một vảy nhỏ ở dưới lòng bàn chân. Phải lật lên mới thấy. Loại gà này được liệt vào “Linh Kê”.

25. Thới mang nhân tự một đường,

26. Dễ mà khinh nó sọ bêu phải tường.

Ngón thới có vảy nứt như chữ Nhân thì gọi là Nhân Tự Thới. Gà có vảy này chuyên nhả đòn độc và thượng hành đi trên. Nếu nhân tự mà đóng ở các vảy cuối sát móng thì gà có tài móc mắt.

27. Phải tường tứ ứng mà thương,

28. Đôi chân như một trường nương người mời.

Tứ Ứng Độ Sơn là 4 vảy độ đếm từ cựa trở lên nằm trên gò cao cách biệt với các vảy độ kế tiếp khuyết hẳn xuống. Nếu được 3 vảy nổi cồm lên thì gọi là “Độ Tam Ứng” và kém hơn gà tứ ứng, ngũ ứng, lục ứng v.v.

Gà có Tứ Ứng Độ Sơn cả hai chân là gà quý.

Gọi là Độ Sơn vì hình thể cao hẳn lên như 4 ngọn núi.

Lưu ý: Bốn vảy này phải to lớn gần bằng nhau.

29. Song liên là vảy của trời,

30. Phải xem cho nhớ đời đời nước hai.

Song Liên là liên giáp nội do hai vảy dính liền tạo thành và đóng tại hàng Quách.

Theo tài liệu trong Tàng Kinh Các thì có hai loại song liên tự.

Loại thứ nhất 

– Song Liên đóng ngay cựa nhưng không cần phải ngậm ngọc, và cũng không cần phải có đường thới hoa đăng.

Loại thứ hai 

– Song Liên phải ngậm ngọc và đóng ngay cựa. Đường thới hoa đăng phải tốt. Viên ngọc bị ngậm không nhất thiết là ngọc cuối cùng. Gà có Song Liên Tự theo cách này ăn đứt các vảy Nhật Thần, Hổ Khẩu, và Hàm Long.

Lưu ý: Đừng lộn Song Liên Tự với Đệ Nhị Thần Hổ Đao. Đệ Nhị Thần Hổ Đao đóng trên cựa. Song Liên Tự đóng tại cựa.

Theo các sư kê thì gà có Song Liên thì có đòn độc từ cuối nước thứ hai đổ đi.

31. Hiểu rằng vảy nhỏ “lạc mai”,

32. Chẳng nên căn cứ một hai đòn tài.

Lạc Mai là bốn năm vảy chụm lại và đóng trên hoặc dưới cựa. Gà có vảy này thuộc loại thường. Ta không nên căn cứ một hai đòn hay mà giữ gà này vì nó không phải là chiến kê.

33. Đòn tài bán nguyệt nữ giai,

34. Thêm vào ngón giữa ra oai nhiều đường.

Vảy bán nguyệt là một đường chỉ vòng bán nguyệt tại cựa. Tuy nhiên, câu này không mô tả đường chỉ đó mà muốn đề cập tới ngón chân cong hình bán nguyệt.

Bán Nguyệt Nội là hai ngón nội của cả hai chân cong hình bán nguyệt. Nếu gà mà có bán nguyệt tại ngón giữa (ngón Chúa) thì lại càng cực kỳ hay.

Chiến kê có chân cong hình bán nguyệt có biệt tài móc mắt đối phương, giỏi song cước, nhảy cao và đá tạt ngang rất ác nghiệt.

35. Đừng cho thất hậu bản lườn,

36. Riêng hai thứ ấy kiên cường phải sâu.

Những sư kê có nhiều kinh nghiệm thì họ cho rằng hàng vảy quan trọng bậc nhất không phải là hàng vảy tiền phía trước mà chính là hàng vảy hậu phía sau. Tiền hư thì còn gỡ gạc được, chứ nếu hậu hỏng thì không thể dùng được nữa.

Một con thần điểu tốt phải có hàng vảy hậu no tròn và đều đặn từ chậu đến gối.

Bản lườn tức là lườn tam bản. Loại lườn này có đáy trệt và hai vách hơi vuông vức trông giống như đáy của loại thuyền đóng bởi ba miếng ván nên gọi là lườn tam bản. Kinh sách khuyên ta không nên dùng loại gà có lườn tam bản.

Ngược lại với lườn tam bản thì có lườn tàu có đáy nhọn. Khi ta “vô tay” nâng gà lên thì sẽ cảm thấy đáy lườn cộm vào lòng bàn tay.

“Vẹo lườn thì bỏ, vẹo mỏ thì nuôi”

Xương lườn nằm ở phía dưới bụng của gà. Nếu xương lườn sâu và thẳng không bị “vạy” thì chiến kê ấy có thể tạm coi là tốt.

37. Tam tài tứ quý là đâu,

38. Song tam song quý mới hầu tài cho.

Theo tài liệu của Tàng Kinh Các thì có rất nhiều loại tam tài khác nhau. Loại thông thường là ba vảy nhỏ đóng sát gối như hình vẽ này.

Qúy điểu có loại vảy này thì ra đòn cực kỳ mãnh liệt hung ác.

Tứ quý là bốn hàng vảy đóng sát gối. Chiến kê có tứ quý chuyên đá lòn, đá dĩa. Con gà đi dưới cũng có nhiều đòn độc ma quái riêng của nó.

Song tam = hai chân có tam tài

Song quý = hai chân có tứ qúy.

 39. Gà tài vảy độ càng to, 

40. Nghinh thiên cho tỏ bo bo “độ điền”. 

41. Độ điền mới quý làm sao, 

42. Hẳn là vua cả trên cao lộng hành.

Mộng Lang truy cứu nhức cả đầu nhưng cũng không tìm ra được vảy “Ðộ Ðiền”. Có lẽ là vảy độ có hình vuông như chữ Ðiền chăng ?

43. Đến lần biên độc làm anh,

Ðộc biên là một hàng vảy biên chạy từ đầu gối xuống quá chậu ra ngón ngoại.

Thần Ðiểu có vảy độc biên thì đá chết địch thủ, khó có con nào thoát chết.

44. Đa biên mà dứt chẳng lành hiện ra.

Ða biên là có từ hai hàng vảy biên trở lên.

Ða biên mà đứt đoạn thì càng tồi. Kinh sách khuyên ta không nên dùng.

45. Dặm xa ngoại ngón chỉa ra, 

46. Gà hay cũng đặng tài xa phải đòn. 

47. Ngón giữa giáp vảy nhập môn, 

48. Tài hay móc họng như côn thọc hầu.

Có sách cho rằng nếu ngón Ngoại có vảy nứt ra hoặc có vảy nhỏ chen vào thì tốt. Nhưng cũng có sách cho đó là xấu.

Kê Kinh viết:

“Vảy may vảy rủi đâu là 

Hư có vảy ngoại thiệt là chẳng may.”

Tất cả các sách đều ghi nhận nếu vảy ở hàng thành (còn gọi là ngoại) mà bị nứt ra thì là điềm chẳng may. Vảy của ngón Ngoại là do hàng Thành tiếp tục chạy xuống quá chậu mà thành. Như thế chúng ta có thể kết luận rằng dậm tại ngón Ngoại là xấu.

Một trong những tài liệu ghi nhận dặm Ngoại xấu đã ghi thêm rằng nếu dặm Ngoại cách ba vảy tính tử móng chân thì càng tồi, gà có số bị đui.

Nhưng nếu vảy nhỏ dặm vào ngón Chúa (ngón giữa) thì đó là điềm tốt. Ðoạn này có thể mô tả vảy Ẩn Ðầu Long. Ẩn Ðầu Long nằm sát móng trước vảy nhập môn và bị vảy nhập môn che khuất. Khi bẻ cong móng lên thì sẽ thấy nó lộ ra. Nếu vảy giặm nằm ở vị trí khác trên ngón Chúa thì nó có tên là Lạc Diệp. Gà có vảy Lạc Diệp và Ẩn Ðầu Long là gà dữ.

————————————————

Công nhận gà có vẩy giắt tại ngón ngọ là gà hay, giống này quá dữ đòn và cực hung hăng có khi đá cả người vì ông bác tôi có con gà cú có vẩy này chuyên đánh người.

Bác Mộng Lang kiếm đâu được sách hay thế, chỉ bảo cho anh em đọc với, mọi người phải cảm ơn bác nhiều đấy!

đọc sách (của tác giả Minh Tâm nào đấy) thấy trường hợp nứt vảy hay dặm ở hàng ngoại cũng rất phức tạp : (hàng ngoại = hàng thành + ngón ngoại)

– nếu có 1 vảy hàng Thành vô cớ bị nứt thì gọi là Khai Tiền – đây là điềm báo xui xẻo (gà đá xổ chơi thì hay nhưng đá độ có tiền thì xui ??); còn nếu có 1 vảy nứt ở hàng Quách – thì gọi là Bàng Khai – gà thường thường còn dùng được.

– nếu có 2 vảy liên tiếp ở hàng Thành bị nứt thì là Xuyên Thành – tốt (nếu 2 vảy liên tiếp hàng Quách nứt thì gọi là Tả Công – tốt); các trường hợp này nếu các vảy dưới cựa “nứt” thì tốt hơn.

– các sách điều ghi “Dặm ngoại bất tồn” – nếu có vảy nhỏ dặm chen vô hàng Ngoại đều xui xẻo, gà dễ bị mù ( điều này tôi chưa thấy thực tế, vì gặp trường hợp này chủ gà đều sợ không dám cho ra trường; trong thực tế tôi thấy nhiều con gà chẳng có cái vảy giặm nào 2 chân rất đẹp nhưng sáp trận cũng bị địch đá cho mù mắt

à các bác cho tôi hỏi cái: có phải “Dặm ngoại” = “Liên giáp ngoại” ???

Cho em hỏi cái khác nhau của 2 vẩy “nguyệt tà” và “xuyên đao” ?

Câu hỏi của nhà vua thì gachoihn đã trả lời rồi.

Nhưng theo sách thì có tới hai quyển phân biệt Nguyệt Tà và Xuyên Ðao. Theo đó thì Nguyêt Tà chỉ đóng dưới cựa mà thôi.

Vẩy vấn tại cựa mà phía hàng thành thấp , hàng quách cao gọi là vày gi

Nguyệt tà hình trăng khuyết hoặc từa tựa như vậy, còn xuyên đao thì vẩy có hình nhọn chỉ vào cựa.

Cả hai đều cao ở hàng thành và thấp ở hàng quách đóng chéo xuống chứ không phải ngang , 2 vẩy này có tác dụng như nhau (gà có vẩy này chắc chắn 1 điều biết dùng cựa) nên người ta thường gọi thế nào cũng được, có người gọi xuyên đao, có người gọi nguyệt tà, ngoài này có người gọi trễ giáp.

Vẩy vấn tại cựa mà phía hàng thành thấp , hàng quách cao thì mình hỏi mấy ông bác chơi gà cũng chịu , họ bảo gà có vẩy quấn như vậy không phải kiểu, nhưng các ông ấy chỉ biết kinh nghiệm về gà đòn thôi gà cựa thì không biết theo như BEBI nói thì chắc là đúng cho cả gà cựa.

Mà có người bảo gà tre cũng là 1 giống của gà chọi , không biết có đúng không nhỉ?

Tôi nghĩ phép xem vảy là áp dụng chung cho tất cả lọai gà chọi, tùy theo loại gà minh chơi là linh động ứng dụng.

Với gà cựa ta phải chú trọng các vảy cho biết gà “nhạy cựa”, “tránh cựa”… còn với gà đòn phải để ý thêm các vảy báo tài “về khuya”.

ví dụ vảy “Song Liên” mà anh Lang đã nói trên là một vảy rất quý với gà đòn; nhưng có thể không hay với gà cựa : vì gà “Song Liên” này tới cuối nước thứ 2 đi mới chịu xuất chiêu, trước đó thì đá rất thường; lỡ khi gặp địch thủ ác quá, thì nội trong hiệp đầu đã bị chém cho tơi tả (nhiều khi tiêu tùng luôn) rồi còn sức đâu nữa mà ra chiêu các hiệp sau  ; nhưng cũng kiểu vảy này với gà đòn thì khác, các hiệp một hai nó đá như chơi những người không biết cứ đổ bạc về phía con gà kia; nhưng tới hiệp ba chẳng hạn gà mình chỉ cần “xuất chiêu” là tha hồ hốt bạc

Phép xem vảy có thể đem ra áp dụng cho cả hai loại. Kinh sách dạy ta tùy cơ ứng biến. Tỷ như gà có vảy Lạc Ma Hàm Cốc vốn có tài đứng nước khuya thì áp dụng cho đá đòn hay hơn đá cựa.

Bài Kinh theo vần thơ lục bát được truyền tụng là do Tả Quân Lê Văn Duyệt viết và theo sử liệu thì quê quán tổ tiên của Tả Quân vốn ở Quảng Ngãi; từ đời nội tổ đã dời về Nam lập nghiệp. Qua đời thân sinh thì lại dời về Rạch Gầm, (thuộc tỉnh Mỹ Tho ngày nay.) Mỹ Tho, Sóc Trăng, và các tỉnh miền Tây thì nổi tiếng về gà cựa nên nhiều người đã cho rằng bài Kinh của Tả Quân là viết cho gà cựa.

Ðể tiếp tục tụng niệm kinh gà, xin mời qúy độc giả suy niệm đoạn kinh sau:49. Con nào sọ thắt liền nhau,

50. Biết rằng là nó cam đau chịu đòn.

51. Khấc đầu nó chịu đá lòn,

52. Lủi sau lòn trước là con thế gà.

53. Thế gà hẳn có tài ma,

54. Nhằm đâu cũng đặng miễn là phản công.

Ðoạn này mô tả sọ gà. Theo sách vở thì cái sọ gà khá quan trọng. Tỷ như sách xem tướng liệt những kẻ có bướu sau gáy thuộc vào thành phần phản loạn thì gà cũng có sách tướng riêng của nó. Thế nên, một người Sư Kê thượng thặng thì phải biết sọ gà của mình.

Khi một vị Sư Kê đưa tay bóp ngang sọ gà phía trên gò mắt thì thấy nơi đó bị khuyết và nhọn về phía trước theo xương sọ. Nếu nơi đó mà thắt lại, khuyết nhiều, thì đó là con gà thế.

Ở phía sau ót cũng vậy. Tất cả mọi sọ gà đều thắt lại và bằng phẳng trước khi nổi lên cao để nối với xương cổ. Nếu sọ mà dài ra sau quá thì không có nghĩa là gà xấu, nó chỉ không phải là con gà thế.

Gà thế thì có tài ngoai lên lòn xuống đủ mọi cách để hạ địch thủ, nó là con gà khôn.

55. Gà mà có quản mai hồng,

56. “Mai son” thời biết anh hùng là đây.

Theo Thầy Phan Kim Hồng Phúc thì gà có quản mai hồng là gà có đôi chân chia làm ba màu rõ rệt.

57. “Tam Vinh” vảy ấy gà hay,

Cũng theo thầy PKHP thì Tam Vinh là chân cẳng minh bạch. Ba hàng vảy Ðộ, Biên, Hậu phải đúng cách: Hàng Ðộ phải no đủ, Biên không bị đứt đoạn, Hậu phải xuống quá cựa.

58. Lộc điền cũng đặng gà cay gà kỳ.

Lộc Ðiền là hai vảy đâu đầu với nhau. Nếu hai vảy này được ngăn bởi đường đất nhỏ ở giữa không lấn qua Quách hoặc Thành thì nó có tên là Lộc Ðiền Tự. Vảy này xấu.

Nếu đường đất ngăn chia hai vảy này quay đầu vào Quách thì nó có tên là Lộc Ðiền Nội. Vảy này tốt nếu đóng ngang cựa. Nếu đóng ở những nơi khác thì cũng thuộc loại thường.

Ngược lại nếu đường đất quay đầu ra Thành thì nó có tên là Lộc Ðiền Ngoại. Vảy này xấu.

59. “Tiểu son” tấm đỏ “ác tinh”, 

60. Nó là một thứ nên kinh phải nhường.

Chân gà thì có rất nhiều vảy nhỏ lấm tấm ở giữa các khe ngón. Nếu những vảy lấm tấm ở giữa ngón thới và hàng nôi có một vảy có màu đỏ như son thì gọi là Tiểu Son. Gà này đựơc liệt vào hạng ác tinh đâm chém rất dữ.

61. Vào tay cho biết đoạn trường,

“Vào tay” là thò tay ra giữa bụng gà và nâng nhẹ lên để biết đựơc xương lườn dài hay ngắn; dài thì tốt, ngắn thì xấu. Ở những trường gà mà cho phép Sư Kê của đôi bên “vào tay” thì ấy là lúc các Sư Kê khảo nghiệm khả năng chiến đấu của nhau. Một sư kê kinh nghiệm chỉ cần vào tay cả hai con gà cũng đoán biết được khá nhiều về kết quả của cuộc đấu.62. Quản ngay mới đặng một đường như tên.

Quản, còn gọi là cán, là khoản chân từ đầu gối tới chậu.

Quản ngay thẳng thì tốt, quản xiên vẹo, khuyềnh ra thì xấu. Quản mà thắt ở khúc giữa thì qúy.

63. Ghim kia trường đoản một bên, 

64. Nó là độc nhãn có tên rành rành.

Xương ghim nằm ở phía dưới hậu môn. Khi nhìn từ phía sau thì ta sẽ thấy hai đầu nhọn của ghim nhô ra. Nếu hai xương ghim này khít cỡ ngón tay thì tốt. Nếu xương ghim hở rộng ra quá thì gà này tung đòn thiếu chính xác.

Ngoài ra, nếu hai xương ghim không đều nhau, một bên dài một bên ngắn thì số kiếp con gà ra trường trước sau gì cũng bị đui mắt. Ðoạn kinh trên quả quyết như thế không sai trật.

65. Xét cho có ngọn có nghành, 

66. Con nào gò nhật là anh can trường. 

67. Gò cao mặt khuyết mà thương, 

68. Thương chi gò lép nhãn to mà lồi.

Gò nhật ở đoạn này là gò mắt. Xương gò quanh mắt của gà mà có hình bán nhật thì gà ấy được xem là lì lợm.

“Gò cao mặt khuyết” là nói về gò má. Gà lỳ lợm dữ tợn thì xương gò má nổi cao, mặt mũi uy nghi như một võ tướng.

Kinh sách chê loại gà có gò má lép và đôi mắt to và lồi. Gà có mắt to và lồi thì dễ bị đá mù.

Rồi tiếp tục

69. Thẳng lưng cánh hẹp đã rồi, 

70. Lại thêm đuôi phụng cổ đôi mình đầy.

Cẩn thận đừng nhầm lẫn cánh hẹp và vai hẹp. Gà có vai rộng thì mạnh và tốt hơn vai hẹp. Tuy nhiên, gà có vai rộng mà cánh lại hẹp ôm sát thân mình thì tuyệt.

Một con gà bình thường mà có hai cánh xoạc rộng và phệ xuống thì không tốt.

Ðuôi phụng hay “Phụng Vỹ” là đuôi dài chấm đất. Gà có phụng vỹ thì có lắm tài.

Cổ đôi là gà có thêm miếng da sau ót từ gáy xuống tới lưng.

Lưng gà tốt thì phải xuôi với cần cổ và thẳng băng xuống đuôi.

Nếu lưng gà và lưng cánh bằng phẳng như mặt bàn, cao phần trên và hạ thấp xéo xuống mé đuôi thì tốt.

71. Bày ra lưng tốt như vầy, 

72. Lưng tôm chẳng khéo lưng gầy tài nghiêng. 

73. Ngắn lưng tài ấy bất thiêng, 

74. Lại thêm ngắn mã ngắn biên thường tài.

Gà có lưng gù và lưng tôm đều xấu. Năm thì bảy kiếp thì có gà lưng gù có tật có tài còn bình thường thì không dùng được.

Gà có lưng ngắn thì kém tài.

Gà có lông mã ở hai bên hông dài thì tốt, ngắn thì xấu. Ngắn biên tức là hàng vảy biên ở chân gà không chạy dài từ gối quá chậu mà bị đứt đoạn. Loại gà đoản biên này không nên dùng.

75. Đuôi dài giữa thủ một hai, 

76. Vũ đôi đa sắc đa oai mà trường. 

77. Hậu thêm lông quản lông cương, 

78. Hẳn là lông tượng có đường hiển vinh. 

79. tài như sấm động vang đình, 

80. Một mình trấn thủ “kê linh” “kê thần”. 

Ðuôi gà mà có chen thêm một vài cọng lông đa sắc nhiều màu thì gà có tài.

Hậu thêm lông quản lông cương

Lông quản ???

Lông Cương tức là lông thép.

Gà có lông mã thép thì rất dữ. Lông mã thép thì nhìn cũng thấy nó cứng rắn. Khi ta sờ vào thì thấy nó khô cứng chứ không mềm như những cọng lông mã bình thường.

Các loại lông voi (lông tượng):

Lông voi (tượng) thì cũng chỉ có một hoặc hai cọng mà thôi. Lông này thường mọc ở cánh và đuôi. Cũng có con mọc ở đùi.

Loại 1: Lông cứng và to như kẽm. Lông này tuy cứng nhưng rất dẻo và nếu bị bẻ cong thì nó cũng duỗi thẳng y như cũ. Loại lông voi này Mộng Lang đã từng cầm xem qua. Loại này được xem là hiếm. Ngàn con có một.

Theo Sư Kê Nguyễn Tú thì có thêm hai loại lông voi khác nữa như hình số 2 và 3.

Loại 2: Lông cứng, lớn sợi, hơi quăn như sợi tóc ngứa. Loại này thường gặp hơn loại 1.

Loại 3: Lông xoắn lại và có sức co giật như lò xo. Loại này cũng hay thường gặp.

81. Phụng đuôi điểm rất ân cần, 

82. Quăn lông xoắn mã trông bần mà thương. 

83. Kê kia phản vỹ nhiều đường, 

84. Đặng xem cho biết “tứ thương khứ đà”. 

Ðuôi phụng như đã nói trên là đuôi dài chấm đất.

Ngoài ra, có các loại lông đuôi đặc biệt sau đây:

Nguyệt cung: lông đuôi có nhiều khúc trắng như trăng lưỡi liềm.

Bạch linh: Lông đuôi có một sợi trắng không đen chỗ nào

Lông mã là lông ở hai bên hông của gà. Lông mã cứng như xương nên gọi là thép. Gà cựa mà có mã dài, rậm và có mũi nhọn như kim thì đó là con gà chiến. Lông mã mà có vài cọng xoắn lại như hình vẽ này thì lại càng dữ tợn. Mã có nhiều màu sắc khác nhau “tạp sắc” thì không hay. Nhưng nếu có chấm nhỏ li ti thì tuyệt.

Phản Vỹ: Ðuôi có vài sợi lông quăn lại như tóc uốn. Khi kéo thì thẳng ra, khi buông tay thì lại quăn trở lại như lò xo.

Tứ Thương Khứ Ðà?

Hôm nay chúng ta tìm hiểu về triều thiên của các vị vua.

85. Một hai mão thủ xem qua, 

Tả quân Lê Văn Duyệt đã từng mô tả mồng gà như mão quan. Phàm trời đất đã xếp đặt cho con gà tài có một chiếc mão oai phong phù hợp với tài năng của chúng.

ML đã từng được xem qua diện mạo của hai con gà xuất chúng thì cả hai đều có mão xếp từng lớp đổ về phía mỏ như vương miện của Tần Thuỷ Hoàng.

86. Dáng to mà ngã bất là chỉ thiên. 

87. Anh hùng chẳng ngã chẳng nghiêng, 

88. Chấn trên mồng thủ trung kiên thăng trời.

Mồng gà có gốc từ mỏ và mọc về sau đầu. Nhưng nếu gà có gốc mọc từ trên đầu và đổ về phía trước mỏ thì không gọi là mồng mà gọi là Mão.

Con gà này có mão từng lớp đổ về phía mỏ. Gà có mão là Vương Kê, có phong cách đường đường là một Chúa Công, tài trí một trời một vực.

Mồng gà như hình tam giác có đỉnh nhọn chỉ lên trời thì gọi là mồng chỉ thiên. Gà có mồng thẳng không nghiêng mé tả hoặc mé hữu được cổ nhân ưa chuộng và liệt vào hạng anh hùng.

Trong các loại mồng gà thì mồng dâu là thường gặp nhất.

Mồng dâu không to cũng không nhỏ, nó có từ ba hoặc bốn cạnh trở lên và thường ngay thẳng.

Một loại mồng khác là mồng trích. Mồng như mồng chim trích, thường thì mồng này trệt xuống. Gà mồng trích đá nhanh.

Mồng lá chỉ có nơi gà cựa. Gà mồng lá đá hăng dữ nhưng nếu không hạ địch thủ trong ba nhang đầu thì càng về khuya càng dễ thua.

Mồng Hoa

Gà có mồng như cánh hoa nhiều cánh xếp lại. Nếu mồng này mà đổ về trước thì chẳng khác gì mão quan. Các Hành Giả khi đá gà mà gặp đối thủ có mồng xếp lớp đổ về trước như con này thì nên cẩn thận.

89. Lại thêm hàm kéc lá đôi,

Hàm kéc lá khoé miệng sâu rộng như miệng kéc. Gà có khoé miệng sâu thì mạnh mỏ và khi mổ thì bám rất chắc.

Mỏ lá đôi hay mỏ “ba lá” là loại mỏ có hai rãnh ở bên hông mỏ. Nhìn từa tựa như mỏ được ghép lại bởi hai phần.

90. Mỏ xuôi mà đoản chính tôi anh hùng.

Mỏ gà càng dài thì càng yếu. Càng cong thì càng chậm.

Mỏ xuôi mà đoản là mỏ thẳng và ngắn. Mỏ xuôi và hơi cong vừa phải là tốt nhất. Mỏ như mỏ chim sẽ thì cắn nhanh đớp lẹ khiến đối phương không kịp né tránh.

Mỏ nhỏ mà dài thì yếu

Mỏ cong thì chậm

91. Túc trường có thể hình cung,

Ðùi gà và quản gà cong theo hình cung là tốt nhất.

Ðùi gà và quản gà thẳng băng như cây cột thì không tốt, không tốt.

Quản cong hình cung nhưng đùi thẳng băng 90 độ như cột nhà là không tốt. Dễ bị ngã ngửa.

Gà có thế đứng hai đầu gối chụm lại và hai bàn chân xoạc rộng như hình này thì đá đòn không ngay.

92. Đại song đại lép tài trung văn toàn. 

93. Nở đùi ngắn quản thì ngoan. 

Ðại song đại lép là nói về quản gà, còn gọi là chân, cán, cặp giản v.v.

Quản gà mà to thì gà đá chậm, mau mệt.

Quản gà lép gầy xương xẩu là tốt nhất. Đá lâu mệt, đứng nước khuya tốt.

Ðùi gà phải nở nang to bằng thân hoặc lớn phình lớn hơn thân mới tốt. Nếu ta nhìn từ phía trước mà thấy đùi gà phình to hơn thân thì tốt.

Ðùi gà phải nở theo hình bầu dục. Ðùi tròn xấu, đòn yếu kém.

94. Hậu trên nở dưới thắt ngang cán thần.

Quản gà mà thắt lại khúc giữa thì tốt. Thắt quản không có nghĩa là quản bị cong. Quản ngay thẳng như mũi tên nhưng thắt lại ở đoạn giữa.

Như hình vẽ thì quản gà tại A và C đều lớn bình thường nhưng đoạn B bị thắt lại.

95. Cán thần cứ một mà phân, 

96. Đùi hai trên dưới bất cân mà tài. 

Ðùi gà phải dài gấp đôi quản gà. Ðùi hai quản một theo như câu “Lưỡng túc tam phân” là đúng sách vở.

Ðùi gà là phần quan trọng vì sức mạnh của cú đá được phát xuất từ đùi. Ðùi gà to và dài thì sức mạnh nhân đôi.

Bế gà lên, gập chận lại như hình vẽ và tính từ chậu lên tới gối là phần quản. Nếu chậu gà của bạn chỉ dài tới nửa phần đùi thì bạn đã có một con gà “Lưỡng túc tam phân”.

97. Nhìn xa ngón ngọ thấy dài, 

98. Sát trung cang điểm là hai thứ quà,

Sát Cang Điểm và Trung Cang Điểm đều nằm ở ngón Ngọ. (còn gọi là ngón Chúa). Ngón Ngọ là ngón chân dài nhất trong bốn ngón. Có sách không gọi là Cang Điểm mà gọi là Cân Điểm và Can Điểm.

Trung Cang Điểm là ngón Chúa cứ cách hai vảy lại có một điểm đốm khác màu đóng vào như vệt chấm. Gà có vảy này thì tài nghệ nghiêng trời lệch đất.

Trung Cang Điểm cuồng kê thường hạ địch thủ ở nhang thứ nhất. Ít có con nào sống sót qua nhang thứ hai.

Sát Cang Điểm, hay Sát Cân Điểm là ngón Ngọ có hai điểm đốm ở hai vảy sát nhau. Gà có vảy này thì đá tới tấp như hung thần. Cuồng kê này đá khắp mình mẩy đối phương không chừa chỗ nào.

99. Ngực gà cũng thể nhìn qua. 

100. Gặp như thực tả “quý kê” hẳn là. 

101. Hẳn là giống ấy văn gia, 

102. Đa mưu chiến lược tài ra tật nguyền. 

Gà có “trữ thực tả” là gà có bầu diều bên trái. Bình thường thì mọi con gà đều có bầu diều bên phải. Những con gà trữ thực tả thì rất hiếm và có ẩn tài.

Tiện có con “trữ thực tả kê” này thì Mộng Lang xin “tả” kỹ thêm về đôi chân của một con gà đòn. Theo như kinh sách thì gà chọi phải có cặp đùi to bằng hoặc to hơn thân mình của nó. Ta có thể đứng phía trước và xem xét nếu thấy cặp đùi nở to bằng hoặc hơn thân mình của nó thì đó là cặp đùi tốt. Qúy Bồ Tát cần lưu ý thêm là quản (phần chân từ chậu đến gối) gà phải nhỏ và thẳng thì mới tốt. Quản to và mập thì xấu.

103. Lưỡi đầu lưỡng chẽ đã duyên, 

104. Lại thêm lưỡi thấp lưỡi chuyên như rùa. 

105. Gà này giống tỏ con vua, 

106. Điểm đen đầu lưỡi bất thua “kê thần”. 

107. Như trên đã kể ân cần, 

108. Kẻo rằng chẳng đặng xa chân thời phiền.

Lưỡi đầu lưỡng chẽ (lưỡng thiệt) là đầu lưỡi của gà chia đôi thành hai lưỡi. Gà này rất quý.

Gà có lưỡng thiệt thì lưỡi bị chẻ ra như hình 1.

Gà có bớt đen ở đầu lưỡi cũng được liệt vào hạng gà qúy không thua “kê thần” như hình 2.

Lưỡi thấp (Đoản thiệt) hay lưỡi rùa là gà có lưỡi nhưng rất cụt như hình vẽ. Theo như kinh sách thì gà lưỡi rùa miệng rất hôi thối.

Đoản thiệt kê đựơc xem như Hoàng Thái Tử vì có tài nghệ áp đảo quần thần.

109. Bấy lâu tướng vảy bất duyên, 

110. Cùng xin xuất hết chinh chuyên “Đạo gà”. 

111. Đạo gà như thể trăm hoa, 

112. Biết đâu mà kể vảy xa vảy gần.

Thú chọi gà được Sử Ký đề cập đến tại xứ ta ít nhất là từ cuối thế kỷ thứ mười ba vì khi quân Nguyên xâm lấn nước ta thì Thái-Sư-Thượng-Phụ Hưng Đạo Đại Vương có khiển trách binh sĩ và các tì tướng của ngài về tội mê chọi gà.

Nước ta có chiến tranh triền miên. Khi Pháp chiếm kinh thành Huế thì đã thiêu rụi thư viện quốc gia. Kinh sách, tài liệu hiếm quý phút chốc tan biến thành khói. Có thể là các pho sách bị đốt bao gồm những tài liệu thơ phú liên quan tới Đạo Kê của cổ nhân.

“Đá như trong Kinh” – Người xưa dày công nghiên cứu kê pháp và xem nó như nghề nghiệp. Ðạo Kê (Gọi là Kê Ðạo theo cách đọc của Hán văn hoặc Ðạo Kê theo lối đọc của Việt văn) là Đạo, là Nghiệp có lẽ vì nó đòi hỏi sự hiểu biết có bài bản.

113. Xa gần nó ở ngoài chân, 

114. Lộ dung hình dữ nên phân thế này. 

115. Con nào đá cựa đá tầy, 

116. Đá ngang đá dọc đá rày chẳng kiêng. 

117. “Vy đao” “yểm địa” “thắt biên”, 

118. Thì ra vảy ấy bất kiêng bất nhường.

Theo tài liệu của mình thì Giáp Vy Đao không phải là những vảy nhỏ của hàng thới đi lên mà là vảy của hàng Quách (còn gọi là hàng Nội). Giáp Vy Đao có mũi nhọn như mũi dao chỉa vào cựa. Giáp Vy Đao phải có từ ba mũi trở lên. Nếu chỉ có hai mũi thì nó có tên là Song Phủ Đao.

Chiến kê có Giáp Vy Đao ra đòn ác độc sát phạt tới tấp dọc ngang khiến đối phương không kịp thở.

Vảy Yểm Ðịa là một vảy nhỏ dặm thêm vào của ngón Ngọ sát chậu. (cẩn thận đừng lộn với vảy Ẩn Ðịa).

Trong phép xem vảy thì vảy nhỏ ăn vảy to. Vảy bên chân trái ăn vảy bên chân phải.

Yểm Ðịa đóng cả hai chân thì gà có tài hạ địch thủ trong nhang đầu. Nhưng quý Bồ Tát cũng biết rằng khi hai con gà tài gặp nhau thì cuộc đấu có thể sẽ không kết thúc nhanh chóng mà trái lại kéo dài vì những con gà có tài tấn công thường cũng có tài né tránh chịu đòn bền khuya.

Mình đã từng được nghe những mẩu chuyện kể về hai con gà tài đụng nhau mà mỗi con đều đã có thành tích hạ đối phương trong nhang đầu lại không thể hạ được nhau cho tới nhang cuối để rồi hoà nhau nhưng khi về thì sáng ra cả hai đều lăn ra chết.

Người xưa giải thích rằng những con Thần Kê không phục nhau và chúng không bỏ chạy tuy trong mình mang nội thương và lục phủ ngũ tạng đã nát bấy nên sau khi kết thúc trận đấu thì quy tiên.

Quản gà mà có rãnh ở giữa tạo ra bởi hai hàng vảy Thành và Quách nổi cao lên như hình vẽ này thì gọi là Hàm Rập, vảy này tốt.

No Hậu

Theo như các Sư Kê lão luyện thì họ chú ý tới hàng hậu nhiều hơn là hàng tiền. Nếu hàng tiền đựơc xem như hàng vảy chứa đựng tài nghệ cho các đòn tấn công thì hàng hậu được xem như hàng thủ thế của gà. Tiền tốt mà hậu bần thì hỏng. Hậu tốt mà tiền bần thì vẫn có thể xài tạm.

Gà có hàng hậu no nê và chạy dài từ gối xuống tới cựa hoặc sâu hơn đều được xem là tốt. Con nào vảy hậu xuống không tới cựa hoặc nát hoặc khiếm khuyết đều bị loại bỏ.

119. Thất hậu đoản thẳng một đường,

Đoản Hậu 

Vảy hậu xuống chưa tới cựa như hình vẽ này thì xấu, không nên đem ra Kê Trường.

120. Lại thêm chia gối chán chường ối a !

Nát Gối

Hàng hậu xuống tới hoặc quá cựa nhưng sát gối mà nát như hình vẽ này thì cũng xấu. Không dùng được.

Kém Hậu

Hàng hậu xuống tới cựa nhưng vảy hậu nhỏ lăn tăn yếu ớt như hình vẽ thì được xem là kém hậu, cũng không nên dùng.

Khai Hậu

Hàng hậu có một vảy nứt ra cũng không xài được ngoại trừ hai trường hợp sau đây:

1. Bể Biên

Hàng Quách cũng có một vảy bể ra thì gọi là “Bể Biên Khai Hậu” là cậu gà nòi. Ấy là điềm lành. Bể biên đây không phải là bể hàng biên mà là một vảy ở hàng Quách bể ra. Bể hay khai cũng đồng nghĩa. Câu “Bể biên khai hậu” hơi tối nghĩa và dễ hiểu lầm. Phải chi sách vở gọi là “Bể Quách Khai Hậu” thì ít có ai hiểu lầm.

2. Quấn Cán

Kê Kinh có chép:

“Rằng mà khai hậu nhỏ to 

Mà có quấn cán chẳng lo chút nào.”

Hàng tiền có thêm một vảy Vấn Cán, (còn gọi là Quấn Cán). Vảy vấn cán là một vảy dài vấn ngang quản từ Thành qua Quách. (Tựa như vảy Án Thiên hoặc Phủ Ðịa nhưng địa điểm là từ hàng vảy thứ tư trở xuống và trên cựa.)

Đa Hậu

Hàng hậu xuống tới cựa nhưng bị chia ra thành hai hoặc ba hàng vảy thì thất cách nên còn gọi là thất hậu

121. Ai ơi áp khẩu chỉ ra, 

122. Tài hay lụn bại thêm là phí công.

Có hai tài liệu về vảy Áp Khẩu. Theo nhiều tác giả danh tiếng (Mộng lang xin tạm giấu tên) thì vảy Áp Khẩu là ở ngón Thới có một hàng vảy bình thường đột nhiên có một vảy chia đôi thành hai vảy. Nhưng tài liệu hình vẽ vảy áp khẩu như vậy không đúng như Kê Kinh.

Tài liệu thứ hai về vảy Áp Khẩu của tác giả Vũ Hồng Anh thì vảy Áp Khẩu là đường chỉ chẻ ra và sổ dài từ gối xuống chậu và đổ ra rãnh giữa ngón Nội và ngón Chúa (điểm B) hoặc sổ xuống rãnh giữa ngón Chúa và ngón Ngoại (điểm A) theo như câu “hoặc ngoại hoặc chính trung tâm”. Hình này Mộng lang vẽ phỏng theo hình của tác giả Vũ Hồng Anh.

Kê Kinh chép:

Áp khẩu đường chém chẻ hai, 

Đóng trên các vảy xổ dài xuống ngay. 

Ấy vảy nó chỉ ra rày. 

Vảy ấy là nó như bày cây kim. 

Hoặc ngoại hoặc chính trung tâm, 

Nuôi thì tốn lúa lại thêm thua tiền.

Theo Kinh thì hình vẽ vảy Áp khẩu của tác giả Vũ Hồng Anh có phần chính xác hơn. Mộng lang xét thấy chính xác hơn chứ bản thân mình chưa từng thấy qua nên không dám kết luận. Theo như trong kinh thì vảy này là một đường chỉ chém băng qua các vảy như một cây kim. Có lẽ nó phải là một đường chỉ thẳng băng thì đúng như trong kinh hơn.

Gà có vảy Áp Khẩu là gà xấu, không thể đem ra trường được.

123. Đôi chân thủy được như sông, 

124. Vảy khô như chết móng rồng phải kiêng.

Vảy chân của gà chọi mỏng và trong như mặt nước sông thì ra đòn rất nhanh. Gà có vảy trong và mỏng thì dùng cho gà cựa thì tốt. Đối với gà đòn thì nên chọn vảy khô và lởm chởm như vảy gà chết vì gà có vảy khô tuy ra đòn chậm nhưng đá đau thấu xương.

Kê Kinh có câu:

Bất câu xanh xám trắng ngà, 

Ðường đất cho nhỏ vảy mà cho trong……. 

Khai mương vảy dóng khô vi 

Chơn như gà chết võ thuần chẳng sai.

Vảy trong và mỏng thì đường đất phải cho nhỏ, vảy khô thì Thành và Quách phải nổi cao (còn gọi là hàm rập hoặc khai mương) thì mới tốt.

Cũng theo Kê Kinh thì:

…Vảy đóng cho mỏng chân dày phân ba 

Ngón dài nhỏ thắt tằm nga. 

Đường đất như chỉ đóng xà cựa kim. 

……Cho hay là thể thuần văn 

Địch cùng võ thể mười phần toàn công.

Và:

…..Vảy thời to kịch hình dung võ toàn, 

Đá thời động địa kinh thiên, 

Sánh cùng văn thể thủ thành đặng đâu.

Xem thế thì gà chọi có vảy khô như vảy gà chết thì thuộc dòng Võ. Gà có vảy mỏng và trong như mặt nước sông thì thuộc dòng Văn. Văn quan ăn võ quan. Tuy nhiên, tất cả còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác

Khi một con thần kê thác đi thì các Sư Kê thường giữ lại cặp chân gà để nghiên cứu. Chân gà chết lâu ngày thì thịt teo và vảy khô lởm chởm. Đoạn này mô tả vảy khô như vảy gà chết là vậy.

Mình không có tài liệu về móng rồng mà chỉ có tài liệu về vảy rồng thôi.

Vảy gà xếp lên nhau theo hình thức “Nhân Tự” 人 là gà quý.

Theo Hán văn thì:

Nhân = người

Tự = chữ.

Gà có vảy nhân tự xếp lên nhau trông giống như   Chưởng”.

125. “Tam Tài” đòn quý đòn thiêng, 

126. Nó hay quăng đá bất kiêng chẳng nề. 

Vảy Tam Tài đã được mô tả trong những trang trước. Ngoài ra, khi vảy phủ địa mà có ba cái thì nó đựơc gọi là Tam Tài Phủ Địa, 3 vảy Huyền Châm thì gọi là Tam Tài Huyền Châm v.v.

Gà đá quăng là nạp đòn mà không cần phải núm đầu hay lông đối thủ.

127. Chân nào tứ trụ đa thê, 

128. Đòn hay hiểm hóc vỗ về nước khuya,

(Theo ít nhất là 2 danh sư thì vảy Tứ Trụ là 4 vảy giặm ngang cựa mà chia đều nhau, không vảy nào lớn nhỏ. Tài liệu vảy Tứ Trụ của các danh sư kém phần chính xác, hình vẽ chưa hợp lý, bổn Tự cần phái thuộc hạ đi nghiên cứu thêm.

129. “Lạc ma hàm cốc” cũng khuya, 

130. Còn như ám chỉ ra tia độc đòn.

Vảy Lạc Ma Hàm Cốc là một vảy có hình tròn thuộc hàng Quách nằm dưới cựa. Theo như Ðạo Kê thì gà có vảy này rất bền nước khuya.

Gà có vảy này ưa bay cao, đá mép, đá hầu và đá tạt rất giỏi.

Ám Chỉ tức là Nguyệt Ám Chỉ. Ðường chỉ này nhỏ xíu quấn ngang sát gối từ Quách qua Thành hình ánh trăng lưỡi liềm. Gà có chỉ này ra đòn độc địa na ná như phép Nhất Dương Chỉ của nhà họ Ðoàn . Chỉ này còn đựơc gọi là Chỉ Nguyệt Anh. Theo một vài danh sư thì gà có chỉ này rất may độ.

131. Xuyên thành hổ trảo nhiều con, 

132. chém như dao cắt địch bon chạy dài. 

Xuyên Thành là hai vảy dưới cựa sát nhau của hàng Thành có đường nứt. Ðịa điểm của vày này là khoảng dưới cựa. Gà có Xuyên Thành tung đòn nặng nề đủ làm gãy cổ đối thủ.

Nếu vảy Xuyên Thành mà nằm ở hàng Quách thì nó có tên là Phả Công, (có nơi gọi là Tả Công). Gà có Phả Công chuyên đá tạt rất hung dữ.

Theo danh sư Phan Kim Hồng Phúc thì vảy hổ trảo là chân gà có vảy lốm đốm xanh, đen, hoặc đỏ. Gà có vảy này đá chắc đòn. Mộng lang không có tài liệu hình vẽ của vảy này.

133. Cẳng nào vấn án hoành khai, 

134. Khôn lanh như chớp chẳng sai nhiều đường.

Có ít nhất là 3 sự dị biệt giữa các danh sư về vảy Vấn Án Hành Khai.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì vảy Vấn Án Hành Khai là 1 vảy vấn có 1 đường nứt ở giữa, vảy này nằm tại cựa hay từ cựa tới chậu thì tốt hơn nằm ở quản gà.

Xem ra thì vảy này gần giống vảy Lộc Ðiền Tự nhưng khác nhau ở đường đất chia đôi. Lộc Ðiền Tự có đường đất chia đôi. Vấn Án Hành Khai cũng có đường chia đôi nhưng chỉ là đường nứt.

135. “Hổ đầu” “hắc bạch” phải thương,

Hổ đầu có thể là Hổ Ðầu Nhâm – ngón chúa có nhiều vết đốm khoang nhỏ li ti. Gà có Hổ Đầu Nhâm ra đòn cực mạnh từ nước hai đổ đi.

Ngoài ra, ngón chúa có một dặm nhỏ ở vảy đầu tiên sát móng thì gọi là Hổ Đầu. Cũng tại điểm này mà có vảy Nhân Tự thì gọi là Nhân Tự Ðầu Hổ. Tất cả đều là vảy của gà dữ.

Hắc tức là Hắc Hổ Thới. Các ngón của hai chân đều có móng trắng duy ngón Thới có móng đen cả hai chân thì gọi là Hắc Hổ Thới. Gà này giao tống mạnh.

Bạch tức Bạch Ðầu Chỉ. Tất cả các móng đều đen duy ngón chúa của cả hai chân có móng trắng. Gà có Bạch Đầu Chỉ có biệt tài song phi và đá tạt.

Vảy này gởi riêng cho Nhị Ca.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì Độ Tam Tằng là độ có hai hàng kẽm kèm theo hộ vệ hai bên. Một hàng kẽm ở bên hàng Quách và một hàng kẽm ở bên hàng Hậu.

Nếu nhìn từ sau cựa của gà và đi theo chiều kim đồng hồ vòng ra phía trước thành một vòng tròn thì chúng ta sẽ có những hàng vảy như sau:

Độ/Kẽm/Quách/Thành/Biên/Hậu/Kẽm/Độ.

Và như thế thì chúng ta trở lại vị trí ban đầu là Độ.

Theo danh sư Huỳnh Ngọc Trảng thì gà có độ tam tằng rất tốt.

Sự khác biệt gữa hai vảy Vấn Án Hành Khai và Ðâu Ðầu là “đường nứt ở giữa”.

Khi gà còn nhỏ thì vảy Vấn Án Hành Khai chỉ là một vảy vấn (quấn). Nhưng khi trưởng thành hoặc về già thì có đường nứt chia đôi vảy vấn nên gọi là Vấn Án Hành Khai. Còn vảy Ðâu Ðầu thì ở giữa chỉ là đường đất bình thường. (không phải đường nứt.)

Có khá nhiều dị biệt giữa các danh sư về hình thức của vảy này nhưng Mộng lang chỉ chọn làm tài liệu những vảy nào có hình thức đúng như tên gọi hoặc đúng như Kê Kinh mô tả mà thôi.

Tên gọi của vảy Vấn Án Hành Khai theo bổn sư hiểu thì là một vảy quấn (Vấn) bị nứt (Khai) một đường (Hành), trấn ngự phía trước (Án).

Tiếp tục Ðạo Kê thì:

136. Như thương “ẩn địa” “giáp cương” là thường.

Vảy Ẩn Ðịa nằm ẩn ở dưới vảy Phủ Ðịa. Vảy Phủ Ðịa là một vảy vấn nằm dưới tất cả các vảy của quản gà. Khi khẽ lật mí vảy Phủ Ðịa lên thì sẽ thấy vảy Ẩn Ðịa nếu có.

Lưu ý: Ðừng lộn vảy Ẩn Ðịa với vảy Yểm Ðịa.

Mộng Lang không có tài liệu của “giáp cương”.

137. Nhật thần hổ khẩu khai vương,

138. Chỉ tài võ nghệ cao cường phải ra. 

Theo Kê Kinh thì vảy Nhật Thần là vảy có thể chống đỡ được đao thương.

Nhật thần vảy đóng ở đâu,

Nó đóng ngang cựa để hầu phòng thương……..

Cũng theo Kê Kinh thì hình thức của vảy Nhật Thần là một liên giáp có đường nứt ở giữa như câu:

Liên giáp hai vảy dính liền

Liên giáp nứt giữa, nhựt thần rất hay.

Có sách cho rằng vảy Nhật Thần có hình tròn. Nhưng Kê Kinh chỉ nói rằng vảy Nhật Thần là một Liên Giáp đóng tại hàng Quách do hai vảy dính liền nhau (giống như Hổ Khẩu) nhưng có thêm đường nứt ở giữa mà thôi.

Bất kể vảy Nhật Thần có hình tròn hay ngũ giác nhưng điểm quan trọng là phải có đường nứt ở giữa và đóng ngang cựa. Nếu không có đường nứt ở giữa hoặc đóng nơi khác thì không phải là Nhật Thần.

Chiến kê có vảy Nhật Thần ra đòn long trời lở đất. Ðường nứt ở giữa của vảy tựa như một lời cảnh cáo cho những địch thủ chán sống.

137. Nhật thần hổ khẩu khai vương,

Vảy Nhật Thần và Hổ Khẩu đều là Liên Giáp Nội đóng tại cựa. Liên Giáp Nội là hai vảy ở hàng Quách dính liền nhau không có đường đất ngăn đôi.

Vảy Hổ Khẩu không có đường nứt chia đôi.

137. Nhật thần hổ khẩu khai vương,

Vảy Khai Vương là 4 vảy vấn đóng ở giữa chậu và có một đường khai (nứt) chạy băng qua vảy thứ hai và ba. Ðường nứt tạo ra chữ Vương 王

Kê Kinh viết:

Khai vương giữa chậu hai bên

Chẳng sớm thì muộn không quên đòn tài.

Vảy Khai Vương phải đóng dưới cựa và càng sát chậu càng tốt. Vảy Khai Vương mà đóng trên cựa thì thất cách.

Có sách mô tả vảy Khai Vương đựơc tạo ra bởi hai vảy vấn chứ không phải 4 vảy vấn. Mộng lang chọn dùng loại 4 vảy vấn vì bản thân đã từng đựơc xem qua, loại 2 vảy vấn bị trùng tên với vảy Gạc Thập.

Có một số Sư Kê không thích vảy Khai Vương vì tuy rằng vảy này là vảy tài nhưng gà lại ít gặp may.

VỪa đọc qua thấy ML giải thích về vẩy đâu đầu , nói thực thì tên vẩy mình không biết nhiều , chỉ nhìn thì mới biết thôi, nhưng theo mấy tay chơi gà ngoài này nói thì vẩy đâu đầu như ML nói khác cơ, đâu đầu là 1 chùm vẩy chụm đầu vào nhau , đâu đầu vào nhau (khác với các vẩy chụm vào nhau hình hoa thị , hình hoa thị xoáy trên gối , hay dính vào nhau hình chữ vương thì lại là gà tài) , vẩy đâu đầu là 4 vẩy hoặc 8 vẩy hay nhiều hơn đâm đầu sát vào nhau cơ, nếu đóng trên gối thì lại càng chán hơn.

nếu nói đến đường nứt không thì có 4 loại nứt:

– nứt ngang : 1 vẩy quấn có thêm 1 đường nứt lõm xuống như vết chém ngang

– nứt dọc : 1 vẩy quấn có thêm 1 đường nứt lõm xuống như vết chém dọc

– nứt hình chữ thập : 1 vẩy quấn có thêm 2 đường nứt lõm xuống như dấu cộng ấn vào.

– nứt hàng nội (vết chém dọc vào 2 vẩy hàng nội, hay vết rạch hình chữ chi trên 1 vẩy to) , nếu nứt hàng ngoại thì phá cách , ít dùng.

cả bốn loại nứt trên thì gà hay đặc biệt là nứt hình chữ thập là tốt nhất, nhưng tất cả chỉ nứt trên 1 vẩy to thôi hoặc vết chém dọc trên 2 vảy hàng nội.

Như vậy vẩy khai vương không phải là 1 vẩy to có vết chém hình chữ vương, mà là 6 vẩy riêng rẽ dính lại (dính lại khác với đâu đầu lại hay khác với vết chém trên một vẩy lõm xuống) tạo thành vẩy to hình chữ vương (nhìn qua như 1 vẩy to nhưng là 6 vẩy dính lại nhưng cũng không phải là 1 vẩy to thực có vết chém chữ vương), gà cực hay, ngoài này gọi là vương giáp , đứng đầu các vẩy tài , cực quý vì không dễ gì người đời lại gọi là vương giáp đâu, các cụ ngày xưa đã gọi cái gì là vương thì không phải thứ vừa.

Còn nhật thần thì cũng có cả nhật thần chỉ nữa phải không? đã là mắt trời thì chắc phải có 2 mắt tròn to và đẹp nữa chứ…. tôi cũng chưa nhìn thấy con gà nào có vẩy này cả, nên cũng không biết hay thế nào, tôi đang nuôi con ô chân xanh , có vẩy phủ địa 1 chân, đang hi vọng vào nó nhiều mà không biêt thế nào..

Đa số sách kinh kê QNC đọc thì đa số là nói về mặt tiền ít nói về hàng vảy độ.

-Vảy Tam Tần: có 3 hàng vảy độ (cả 2 chân) chạy dài từ gối xuống chốt cựa. Theo QNC được biết thì những con gà này rất khôn (thuờng thì loại gà tránh né), và rất may độ.

-Hoa Mai: o hàng vảy độ có một vảy ở giữa 5 cái vảy nhìn giống bông hoa. Những con gà có bông mai thường thì có chân hiểm đá chết địch thủ.

Bác Mông Lang có thể nào vẽ giúp em được không. Tại vì em không biết vẽ minh hoạ.

Khi tìm được đến đây thì thầy Mộng Lang đã quảy gánh ngao du sơn thủy rồi hả ! BaLoi đọc bài Đạo Kê được thầy ML diễn nghĩa rất tài tình. Lấy làm phục lắm vì BaLoi chơi gà cũng đã lâu, ngày còn bên VN cũng có nghe mấy tay Sư Kê nói về cuốn sách Đạo Kê này nhưng chưa hề thấy qua. BaLoi nghe mấy sư phụ chơi gà nói lại là ông chủ gà Mai Lĩnh, một tay chơi gà rất nổi tiếng ở miền Nam trước 1975. Mai Lĩnh là tên của Mai Lĩnh Ấn Quán, nhà xuất bản , in sách. Tay Mai Lĩnh này chơi gà cũng là bậc sư, có con gà mái lưỡi đen đúc ra nhiều con gà chinh chiến ăn nhiều trận nổi tiếng, dân Sài gòn, Biên Hòa đều biết tiếng. !!!

Có 1 trận gà của Mai Lĩnh thua gà BaLoi rất độc đáo !!!

Vảy Nhật Thần là do chữ “Nhật” (日) tức mặt trời đóng ngay cựa. Vảy này là một liên giáp có dạng hình chữ nhật như chữ Hán. và có đường nứt ở giữa giống như chữ “Nhật”. Nhật Thần có nghĩa là Mặt trời mọc buổi sớm.

Vảy Hổ Khẩu (miệng cọp) là do chữ Hán “Khẩu” (口) là miệng. Đây cũng là vảy liên giáp đóng ngay cựa. Tuy nhiên ít khi nào chúng ta có thể tìm thấy gà có lọai vảy này đóng vuông vức vì còn phụ thuộc vào đường chia của vảy bên hàng “Thành”. Do đó không phải bắt buộc là vuông góc hòan tòan như hai chữ “Nhật” và “Khẩu” trong chữ Hán.

139. Đao kia vảy đóng hoa cà, 

Ấy là đao độc chết thà chẳng khinh. 

141. Gặp tên song phủ giáp kinh, 

Nhất thời đâm chết nhì thời bất dung. 

Trong câu 139 nói đến gà có 6 vảy đóng ngay tại cựa như hình Hoa cà. Hoa cà có 6 cánh và ở giữa một vảy xem như là đài hoa. Lọai gà có vảy Hoa cà đâm rất độc hại, nếu đâm là gà đối phương không mù thì khó mà thóat chết. Thường là gà ba hàng vảy chạy xuống dễ tạo thành hình Hoa cà nhưng không đúng lắm. Nếu gà có 2 hàng trơn mà ở ngay cựa chẽ thảnh 3 hàng vảy thì mới tạo ra vảy Hoa cà.

Trong câu 141 nói đến lọai gà có vảy “Song Phủ” như hình hai cái búa giao nhau. Trong kê Kinh cũng có nhắc đến lọai vảy tương tự như “Song Phủ” là “Nguyệt Phủ”, các hành giả chư tôn hay lầm lẫn giữa hai loại vảy này:

Nguyệt phủ là vảy buá trăng, 

Thân nội cái vảy dường chưng buá hình. 

Hai hàng vảy đóng rành rành, 

Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu.

Trong Hán Văn, chữ “phủ” có nghĩa là cái búa có dạng như sau 斧 do đó mỗi chân từ hàng quách (thân nội tính ra) có vảy chạy chéo lên như hình lưỡi búa. Trong sách “Giáp Kinh” của Nhất Phẩm Đường cũng có nói đến lọai vảy kinh thiên động địa này. Gà có vảy “Song Phủ” hay “Nguyệt Phủ” mỗi lần ra trận là có cảnh “máu chảy đầu rơi”, phải lấy mạng gà đối phương.

{Hình Vẽ của ĐCCH về Song Phủ Đao}

Nếu đọc lại câu trong Kinh Kê thì thấy chữ “Nguyệt Phủ” là hai vảy có hình như lưỡi búa nhưng đóng hoành ngang sang hàng Thành. Trong Hán tự chữ Nguyệt là 月, do đó phải là vảy vấn liền từ hàng quách sang hàng thành ( Hai hàng vảy đóng rành rành). Nếu chỉ có 1 vảy vấn đóng ngay cựa được gọi là vảy “Nguyệt tà” hay “Xuyên Đao”. Nếu hai vảy vấn đóng ngay cựa có hình dạng hơi loe rộng ra như hình đầu búa rìu (bên hàng thành) thì đó là vảy “Nguyệt Phủ”.

Nếu hai chân đều đóng vảy “Nguyệt Phủ” như trong câu “Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu” thì thật là vảy độc hại. Gà có vảy “Nguyệt Phủ” hay “Song Phủ” không những có tài đâm mà còn dùng cựa để chém như lưỡi búa !!!

{Hình vẽ của ĐCCH về Nguyệt Phủ Đao – giống như song phủ đao nhưng là hai vảy vấn như hình búa đóng ngay cựa }

143. Xem đao phải biết hãi hùng, 

Cựa kim đóng thấp vòng cung vẹn toàn. 

Phòng đao “giáp thới” truy hoan, 

146. Ửng tâm nhật nguyệt mưu toan hổ rừng. 

Câu 143 và 144: Gà mà có cựa hình dạng nhỏ và nhọn lễu như cây kim đóng thấp phía sau chân. Hơn thế nữa là có hình hơi cong như hình cây cung là giòng gà giỏi về đâm cựa. Gà cựa nhọn hình cung thì có tài lấy mắt gà đối phương nhấp nháy.

Câu 145 và 146: Gà có vảy (nứt như chữ thập) mang hình chữ Giáp 甲 đóng ở đầu ngón thới cũng là một lọai gà sở trường về dùng cựa như đao để đâm gà đối phương. Trong phần này Đạo Kê đang bàn về “đao” nên nói đến “Nhật Nguyệt” là một bên cựa màu trắng, một bên cựa màu đen. Lọai gà có cựa Nhật Nguyệt thường được xem như là lọai Linh kê ra đòn dữ như cọp. Trong Kê Kinh có bổ túc thêm như sau :

“Ðôi chơn nhựt nguyệt anh linh chẳng vừa.”

Tuy nhiên Kê Kinh lại nói đến đôi chân chứ không riêng gì cựa, vì thế nhiều sư kê đã diễn rộng ra cựa Nhật Nguyệt không chỉ gói gọn trong màu của cựa mà còn nói đến màu sắc của cả cặp chân nữa. Thí dụ như một chân trắng và một chân đen (rất híêm thấy), hay chân trắng cựa đen, hay chân đen cựa trắng đều được xếp vào lọai gà “Nhật Nguyệt”.

Một điểm khác tiện đây xin được bàn thêm cùng các tôn gỉa, các bậc sư kê và nghệ nhân chơi đá gà là hầu hết đều dùng chữ “anh linh” để diễn đạt là gà Linh Kê. Theo thiển ý của BaLoi thì chữ “Linh” được hiểu theo Việt Ngữ là “linh thiêng” và huyền bí ở đây không hẳn đúng lắm. Tuy nhiên hai chữ “anh linh” hiểu theo nghĩa tiếng Hán Việt thì đó chỉ là một lọai tài giỏi, nhanh nhẹn hơn bậc thường tình thôi. Cho nên gà “Nhật Nguyệt” ra trường đụng phải gà hay hơn cũng bị thảm tử như thường. Các tôn giả không nên hiểu theo hai chữ “Linh Kê” là gà linh nên không thể thua và không thể bị đá bại.

147. Thới mà cao thấp không chừng, 

Án bên cánh tả đoản đừng phải phân. 

Phủ hoành song giáp là trân, 

150. Đòn luôn khép chặt đôi chân phải tường.

Câu 147 và 148: Gà mà có ngón thới, là ngón nằm phía sau gần cựa mà một bên cao, một bên thấp không đều nhau, các chư vị nên cẩn trọng nếu đụng phải. Nếu gà mà có ngón thới bên chân trái ngắn hơn chân phải thì đó là con gà dùng móng để ra chiêu “Hổ Trảo Cầm Nã Thủ” để ra đòn độc hạ thủ gà đối phương khi lâm trận.

Câu 149 và 150: “Phủ Hòanh Song Giáp” tương tự như vảy “Nguyệt Phủ” mô tả trong Kê Kinh đã diễn giải ở câu 141 – Đạo Kê. “Phủ hòanh” là vảy có hình cái búa đóng ngang (hòanh) từ hàng quách kéo qua hàng thành. Vảy này phải được đóng cả hai chân thì mới gọi là vảy của quý kê.

Gà có lọai vảy “Phủ Hoành Song Giáp” có hình dạng như chiếc búa này ra đòn rất khôn lanh, mưu lược và khống chế gà đối phương, gài thế đưa vào tử lộ để dứt điểm trận đấu.

151. “Nhím kê” nó thật cao cường, 

“Mỵ kê” mà có ngũ thương tử hình, 

Dung nhan ấy thật là tinh, 

154. Ngưỡng qua thời biết anh linh cả đời.

Câu 151 và 152: Những con gà có lông mã chỉa ra tua tủa cứng như lông nhím, còn được gọi là gà “lông thép”. Đây là một trong những lọai gà có đặc điểm dị kỳ như “qúai kê” ẩn tướng. Lọai gà lông nhím này có tài nghệ rất cao cường nếu ra trường gà mà các hành gỉa đụng phải lọai gà này phải đề phòng.

“Mỵ Kê” đây là “Tử Mỵ Kê” mà có “ngũ thương” (伍 鎗) tức là cái kiềng hay cái vạc có 3 chân xếp bằng nhau. Ở đây ý nói đến thế ngủ của “Tử Mỵ Kê” khi nằm ngủ đầu xỏai ra phía trước và mỏ chấm xuống đất làm thành 1 điểm, hai điểm phía sau là hai đầu cánh xòe ra chống xuống đất tạo thành 3 điểm chống đỡ trong lúc ngủ trông vững chãi như cái vạc 3 chân.

Câu 153 và 154: Hai câu này chỉ diễn giải thêm về Tử Mỵ Kê. Lọai gà Tử Mỵ Kê dấu tướng rất khó lòng khám phá ra. Nó chỉ lộ hình tướng trong khi ngủ mê mệt mà thôi, cho nên chư vị chơi gà phải tinh ý cho lắm mới khám ra con gà mình có phải là “Tử Mỵ Kê” hay không ? Nếu đúng là Tử Mỵ Kê thì thật là gà quý hiếm và tài giỏi, cả đời chưa dễ dầu gì gặp được một.

155. “Án thiên” gối phủ an nơi, 

Gà hay kiếm đặng mà chơi mà chiều. 

“Ám long” vảy ấy mĩ miều, 

158. Một là “quái kiệt” hai là “linh kê”. 

Gà nếu có vảy vấn đầu tiên đóng ngang ngay gối thì đó chính là “Án Thiên”. Dựa theo luật bất thành văn của Đạo Kê là nếu gà có 3 vảy liền nhau gọi là “Tam Tài”. Do đó vảy “Án Thiên” đóng tại gối theo thứ tự từ trên xuống là Đệ Nhất Án Thiên, Đệ Nhị Án Thiên và Đệ Tam Án Thiên thì là gà có quý tướng. Tuy nhiên nếu không có Đệ Nhất mà chỉ có Đệ Nhị hay Đệ Tam Án Thiên thì không phải là gà hay, chỉ trung bình thôi. Một số dịch gỉa diễn nghĩa gà có “Án Thiên” là gà của Trời e không đúng lắm. Quản gà được chia 2 phần Thượng và Hạ, phần gần sát gối gọi là Thiên (trời cao) và phần sát chậu nơi vảy bắt đầu phân nhánh ra các ngón gọi là Địa (đất thấp). Chữ “Án Thiên” có nghĩa là vảy đóng nơi cao nhất trên quản gà.

{Hình vẽ của ĐCCH}

Con gà có vảy “Án Thiên” là loại gà có khí phách quân tử anh hùng ra trận không dễ gì thua. Những con gà có vảy kém hơn thường “soi” vảy “Án Thiên” để biết mặt gà “chính danh quân tử” và biết tài cao thấp mà chịu thua trước. BaLoi có kinh nghiệm qua và từng chứng kiến con gà thường “soi vảy” Án Thiên của quý kê và khiếp đảm bỏ chạy ở hiệp 3 trong khi nó vẫn còn tỉnh táo và khỏe không có dấu hiệu gì là thua.

Trong các loại vảy có liên hệ đến rồng trong Đạo Kê có nhắc đến 3 loại. Đó là Giáp Long, Giao Long và Ám Long.

Gà có Giáp Long là có vảy tròn cạnh và xếp hình như chữ Nhân (人) được xếp lớp như vảy rồng xếp từ đầu đến cuối ngón thới như đã được thầy Mộng Lang giải thích ở câu 2.

“Giao Long Chi Tự’ là loại gà có vảy nhữ chữ “Chi” (之) do hai hàng thành và quách giao nhau từ trên gối xuống chậu đa xéo qua xéo lại như chữ chi (Chi tự).

Riêng “Ám Long” là gà có vảy tròn như vảy rồng nhưng không lộ hình tướng (Ám là ngầm, ẩn đi) mà mọc ở những nơi khó thấy như dưới đế chậu hay những nơi khác trong mình gà. Trong Kê Kinh có câu:

Ẩn tinh to nhỏ không cùng, 

Nó ẩn dưới chậu danh đồng ẩn long

Theo BaLoi thì chữ “Án” ở đây có nghĩa là “chắn ngang” (theo định nghĩa của Tự điển Việt Nam). Hai chữ Thiên và Địa là thuật dùng từ của cổ nhân để phân biệt nơi cao thấp trong quản gà một cách thi vị hóa mà thôi. Do đó Án Thiên được hiểu là vảy đóng và chắn ngang ở vảy cao nhất trên quản gà.

Còn nếu dịch theo Hán Việt thì chữ “Án” có nghĩa là : Đè xuống – vảy Án Thiên ở trên cao nhất đè các vảy khác bên dưới (quản gà).

159. Khai tiền vảy đóng một bề, 

Vàng son đã hết gà chê gà thường. 

Gà thường gối vảy ngũ tu, 

162. Hoặc chân rọc chậu sinh ngu đui mù. 

Câu 159 và 160 : Hai câu này nói đến những vảy xấu của gà. Gà nếu có vảy khai ở mặt tiền, bất kể ở hàng thành hay hàng quách đều là bị chê không còn gì để “vớt vát”. Duy chỉ có một điểm son cuối cùng là nếu gà bị khai tiền và khai luôn cả hậu thì 2 điểm xấu trấn áp nhau thành ra điểm tốt. Khai tiền ở bên hàng quách (bên hàng gần cựa) mà có khai hậu thì thật là quý tướng kê, còn được gọi là “cậu gà nòi” !

Câu 161 và 162 : Gà có vảy “ngũ tu” là vảy nhỏ xếp thành hàng ngang từ gối trở xuống, còn được gọi là “gà nát gối”. Câu 162 nói về lọai gà có đường nứt hay đường đất của vảy như bị cắt thắng (rọc) 1 đường chạy từ vảy trổ xuống kẽ móng chúa (giữa) và móng ngọai. Lọai gà này nuôi chỉ “ăn hại thóc lúa” và nếu đem ra trường chỉ là “bị thịt” cho gà người ta đá chứ không có tài cán gì hết ! Rọc chậu hơi giống “Áp Khẩu” chỉ khác là Áp Khẩu thì chạy từ gối gà xuống kẽ của 2 ngón chân.

Gà có những lọai vảy này thương được sư kê lọai bỏ vào đợt đầu tuyển lựa khi gà được 2 hay 3 tháng.

Baloi có nghe đến vảy “Tứ Vi” tức là 4 vày giao đầu nhau. Trong hình con gà này có vảy “Tứ Vi” đóng ngay cựa bên chân trái.

Các cao thủ võ lâm có biết vảy “Tứ Vi” có công dụng và đặc điểm gì không ?

Hình như còn một tên nữa cho lọai vảy này được gọi là vảy “Gạc Thập”.

Gà có vảy gạc thập thì hay đâm cựa và có đòn độc, tôi biết một con gà ô chân vàng có vảy này. Từ khi nó khai mỏ tôi đã được xem con gà này, nó có đòn chui thông vỉa, đánh mé mu lưng sập gà luôn. Tôi xem 5, 6 kỳ vần thì trận nào cũng thì con gà đối phương bị đánh 1 đòn nằm bệt dưới chân luôn. Sau ra sới ăn được 2 độ đều chì có hơn 3 ho


【#6】Kỹ Thuật Nuôi Gà Đá Nòi Tổng Hợp

Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình “ngố” thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí:

– Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ).

– Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm.

– Có khả năng tránh đòn tốt.

Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra.

Phân bố

Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak.

Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước.

Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định

Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 – 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống.

Chọn và nhân giống

– Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi).

– Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 – 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn.

– Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối.

– Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng).

– Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi đấu rất kém.

Thức ăn và dinh dưỡng

Theo truyền thống, gà chọi Bình Định được nuôi dưỡng bằng thức ăn tự nhiên dạng nguyên, bao gồm: lúa, gạo, ngũ cốc, giun, dế, động vật thuỷ sinh, côn trùng cây cỏ,…. Ngày nay, người ta sử dụng thức ăn hỗn hợp công nghiệp để cho gà con ăn ở giai đoạn theo mẹ. Sau 1.5 tháng tuổi cho thêm lúa, gạo, cơm, ngô, ếch, nhái, lươn, thịt bò, lòng đỏ trứng, rau, giá,…. khi tăng lượng lúa thì rút dần cám công nghiệp , đến khi tách mẹ thì cho ăn hoàn toàn bằng lúa. Cho gà ăn làm hai bữa vào 9 giờ sdáng và 4 – 5 giờ chiều. Riêng gà con cho ăn tự do, gà tách mẹ ngoài hai bữa chính còn tự đi kiếm ăn. Gà lớn trên 6 tháng cho ăn thêm rau, giá, xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi tuần cho ăn thêm 1 – 2 bữa lươn hoặc thịt bò.

* Khẩu phần ăn cho gà con tách mẹ (cho ăn tự do):

– cám gạo : 10%

– bắp : 20%

– lúa : 30%

– Cá tươi nấu chín : 20%

– Rau( muống, cải, xà lách) : 20%.

* Khẩu phần cho một gà trống thi đấu/ ngày:

– Lúa : 0.25 kg.

– Rau, giá : 0.10 kg.

– Lươn, thịt bò : 0.10 kg.

Quản lý huấn luyện gà thi đấu

– Gà con được nuôi chung cả ổ và theo mẹ đến 2.5 hoặc 3 tháng tuổi.

– Sau khi tách mẹ vẫn được nhốt chung, cho đến 4 – 5 tháng tuổi thì tách riêng trống, mái. Gà trống lúc này được nhốt riêng mỗi con một ô, không cho các con trống thấy mặt nhau để tránh mổ và đá bậy.

– Khi gà đã gáy rõ tiếng thì bắt đầu cắt lông ở các vùng đầu, cổ, ức, đùi nhằm bộc lộ da ở các vùng này. Đồng thời cắt tai, tích.

– Cho gà đá thử 1 – 5 trận, xem con nào có khả năng đá hay thì giữ lại huấn luyện tiếp, hoặc không thì bán hoặc giết thịt.

– Huấn luyện gà bằng các việc chính:

+ Quần sương: cho gà vận động vào sáng sớm hàng ngày.

+ Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hoà với rượu, nước trà, nước tiểu trẻ con sát vào vùng da đã cắt lông trong vòng 3 tháng để cho da dày lên nhằm tăng khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu.

+ Dầm cẳng: trước khi thi đấu 1 tháng, gà được cho ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân.

– Tổ chức thi đấu:

+ Gà được phân theo 3 hạng: hạng tiểu (<3.0 kg), hạng trung (3.0 – 3.5 kg) và hạng đại (từ 3.5 kg trở lên). Các gà cùng hạng thường được thi đấu với nhau. Tuy nhiên, nếu là gà có tài nghệ cao thì chủ gà có thể cho đấu với hạng trên.

+ Mỗi trận đấu thường được tổ chức từ 01 hiệp trở lên, mỗi hiệp có thời gian 20 phút. Thời gian nghỉ giải lao giữa các hiệp đấu là 05 phút để săn sóc và hồi phục cho gà.

– Mùa thi đấu: Mùa chọi gà thường được tổ chức vào dịp Tết và Xuân, kéo dài từ tháng chạp đến tháng tư âm lịch. Sau đó, từ tháng năm đến tháng mười một âm lịch là mùa gà thay lông nên không sử dụng thi đấu được.

Đặc điểm ngoại hình

Gà chọi Bình Định có tầm vóc to lớn, xương to, cơ bắp phát triển, chân cao và to khoẻ, có cựa ngắn hoặc không có, lớp biểu bì hoá sừng ở cẳng chân dày và cứng, Gà đá bằng sức mạnh của bàn chân chứ không phải bằng khả năng đâm xuyên của cựa.

Màu sắc của lông, da

Nhìn chung màu sắc của gà chọi Bình Định đa dạng, có thể thuần màu hay đa màu trên một cá thể. Thông thường màu sắc lông phụ thuộc vào màu lông của con trống là chính, màu lông giống con trống chiếm tie lệ 50 – 60%.

* Màu lông

+ Gà có lông đen tuyền, gọi là gà ô, loại này chiếm tỉ lệ cao nhất.

+ Gà có lông đen, lông mã màu đỏ gọi là gà Tía.

+ Gà có màu lông xám tro gọi là gà Xám.

+ Gà có màu lông giống lông chim ó gọi là gà ó.

+ Gà có màu lông trắng roàn thân, gọi là gà Nhạn.

+ Gà có lông 5 màu ( đỏ, đen, vàng, trắng, xám), gọi là gà Ngũ sắc.

Ngoài ra, còn có một số có màu lông pha tạp như gà đen có chấm trắng…

* Màu mỏ:

Màu mỏ cũng có màu sắc đa dạng, thường thấy mỏ có màu trắng ngà, màu vàng, màu đen, màu xanh lợt (xanh đọt chuối).

* Màu chân:

Lớp biểu bì hoá sừng (vảy) ở bàn chân và các ngón chân gà chọi Bình Định cũng có màu sắc không giống nhau giữa các cá thể. Thậm chí, cùng một cá thể song màu sắc hai chân lại khác nhau. Thường thấy gà hai chân đen, vàng, xanh lợt, trắng, vàng đốm nâu, một chân vàng một chân đen hoặc trắng. Màu sắc cựa gà thường giống màu chân, song có con có hai cựa với hai màu khác nhau mặc dù hai chân lại cùng màu.

* Màu da:

Phần da đầu, cổ, ức, đùi và hông có màu đỏ và dày. Các phần khác như: lưng, nách, cánh lại có màu vàng hoặc trắng và da mỏng.

Tầm vóc

Gà chọi Bình Định có tầm vóc to lớn, chân cao, xương ống chân to, ngón dài và khoẻ, bàn chân (ống chân) gà trưởng thành có con dài tới 15 cm, song thường thấy loại 10 – 13 cm. Ngực rộng với cơ ngực nổi rõ. Đùi to, dài và cơ phát triển. Tuy nhiên bụng lại rất gọn, khoảng cách giữa hai mỏm xương chậu hẹp (1.5 – 3.0 cm ở gà trống). Phao câu và lông đuôi phát triển (lông đuôi có thể dài tới 30 cm). Khối lượng cơ thể trưởng thành của gà trống có thể đạt 5.0 kg, song thường gặp loại gà nặng từ 3.5 – 4.5 kg. Khối lượng cơ thể trưởng thành của gà mái đạt 3.5 – 4.0 kg. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi dưỡng và huấn luyện gà, người ta thường khống chế khối lượng của gà trống thi đấu ở khoảng 3.0 – 3.8 kg, là khoảng khối lượng mà gà phát huy tốt nhất các đòn đá hay và hiểm.

Chỉ tiêu             Trống             Mái

Dài thân (cm)         22             20

Vòng ngực(cm)       41             31

Dài lườn (cm)        13,5            12

Sâu ngực (cm)      15,75          13,5

Cao chân (cm)      31,5            25

Dài đùi (cm)          17,5           11,5

Một số đặc điểm ngoại hình khác

– Gà chọi Bình Định có ít lông, lông to, dài, cứng và dòn (rất dễ gãy).

– các phần đầu, cổ, ngực, đùi rất thưa lông nhưng hai cánh có bộ lông phát triển, giúp gà có khả năng cất cao mình để tung đòn đá.

– Mặt gà gọn gàng, thường khômg có tích, tai ít phát triển.

– Mồng nhỏ và thấp, có 3 loại mồng (lá, dâu, cục)

– Mỏ gà to, ngắn, nhọn và khoẻ.

– Mắt thường nhỏ và sâu. mí mắt dầy, màu mắt đa dạng: mắt bông (màu đen pha trắng), mắt hạt cau (màu nâu có tia phát từ đồng tử ra xung quanh), có con mắt màu đồng thau hoặc mắt đen, xanh.

Đặc điểm sinh trưởng, phát dục và sinh sản

Khả năng sinh trưởng

Bảng1: khối lượng cơ thể qua các tháng tuổi (gam)

Tháng tuổi

Gà trống

Gà mái

Sơ sinh

  38 ± 0,24

   38 ±  0,24

1

260 ± 3,17

260 ± 3,17

2

650 ±7,20

 470 ±  4,12

3

1264 ±18,20

 1056 ± 11,15

4

 1654  ±  22,60

1280 ±17,50

5

 2632 ± 30,70

 1513 ± 22,45

6

  3005 ±  35,40

 2076 ± 28,92

9

3 371 ± 33,35

 2325 ± 26,48

12

3765  ± 38,90

 2628 ± 25,40

18

4034 ± 39,55

2870 ± 25,70

Phát dục

Gà trống 06 tháng tuổi biết gáy, đến 07 tháng tuổi thì gáy rõ tiếng và có khả năng đạp mái. Gà mái 06 tháng tuổi bắt đầu cắp ổ, 07 tháng thì chịu trống và đẻ trứng lứa đầu.

Gà chọi Bình Định thay lông theo mùa, quá trình thay lông diễn ra từ tháng năm, tháng sáu đến tháng mười một âm lịch. Lần thay lông thứ nhất bắt đầu từ lúc gà được 4 – 5 tháng tuổi, và đến 16 tháng thì thay lông lần thứ 2. Trong mùa thay lông, gà xuống sức, đồng thời do lông cánh bị rụng nên gà khó có thể bay lên để tung đòn và đỡ đòn nên người ta không cho gà thi đấu vào thời gian này mà để dưỡng gà cho mùa đấu năm sau.

Sinh sản

Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên : 192 ngày.

Khối lượng trứng : 52 – 0,55 gam/quả.

tỷ lệ trứng có phôi : 91,6%.

Tỷ lệ nở/trứng : 85%.

Số trứng đẻ/lứa : 8 – 12 quả.

Thời gian gà mẹ nuôi con : 3 tháng.

Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ : 5 tháng.

Mục đích chính của việc nuôi gà chọi sinh sản là sản xuất ra gà trống có khả năng thi đấu. Trong thời gian theo mẹ, gà con học được ở gà mẹ khá nhiều thế đánh. Chính vì vậy, thời gian gà mẹ nuôi con phải kéo dài đến 3 tháng. Mỗi năm, gà mẹ chỉ sản xuất được vài ổ gà con và tuổi khai thác kéo dài đến 9 – 10 năm. Gà mẹ có khả năng kiếm mồi khá, song lại vụng nuôi con.

Các tính trạng đặc biệt

Gà chọi Bình Định có thể chất tốt, thể hiện ở đặc điểm có sức chịu đòn khá và thi đấu bền bỉ, rất nhiều con chịu đựng được 40 hiệp đấu liên tục (mỗi hiệp dài 20 phút và thời gian giải lao giữa các hiệp là 5 phút). Nhiều gà chọi Bình Định đã thi đấu và nổi tiếng ở các trường đấu Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Cam pu chia, Thái Lan,…nhờ các thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. Gà chọi Bình Định có tốc độ sinh trưởng chậm, trên 1 năm tuổi mới thành thục về thể vóc. Nuôi theo phương thức truyền thống tại các hộ gia đình, gà 18 tháng tuổi đạt bình quân 4.034g con trống và 2.870 g ở con mái.


【#7】Nghề Chơi Lan Lắm Kỳ Công

Người xưa thường nói: “Vua chơi lan, quan chơi trà” có nghĩa là: Bậc vua chúa mới dám chơi hoa lan, còn hàng quan lại thì chỉ chơi hoa trà thôi. Lan là loại hoa vương giả, đẹp đến mê hồn và không ở đâu có sự kết hợp hài hòa giữa cái đẹp trong tự nhiên và bản tính hướng thiện của người đời như giới chơi lan…

Lan được người chơi chia làm hai dòng chính là Địa lan và Phong lan. Trong đó, Phong lan lại có hai nhánh là bản địa (Việt Nam) và Catlan (phiên âm qua tiếng Hán của lan Cattleya) được du nhập vào Việt Nam. Catlan có nguồn gốc từ những cánh rừng Nhiệt đới vùng Amazon Nam Mỹ, được những nhà thám hiểm Châu Âu đưa về Cựu lục địa. Sau này, nó theo chân những người Pháp đến Việt Nam cuối thể kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Catlan tuy hơn hẳn lan bản địa vì nhiều màu sắc nhưng thực sự không thể so sánh được về mùi hương. Bởi lan bản địa là lan vừa có hương vừa có sắc, hương thì ngọt ngào quyến rũ, sắc thanh tao ấn tượng.

Huyền thoại và sự thật về 7 khóm Lan hài đỏ

Những năm 90 của thế kỷ 20, giới săn lùng lan lưu truyền câu chuyện về 7 khóm Lan hài đỏ duy nhất của Việt Nam bị bọn buôn lậu quốc tế đánh cắp và bí mật đưa theo đường biển thoát ra nước ngoài. 7 khóm Lan hài đỏ lưu lạc qua tay bọn buôn cây cảnh quốc tế, khi đến Mỹ thì thì bị hải quan cửa khẩu phát hiện và tịch thu toàn bộ số lan này. Tuân thủ công ước Công ước Cites quy định việc tiếp nhận, chăm sóc và duy trì sự sống cho các loài động thực vật bị buôn bán trái phép. Hải quan Mỹ đã chuyển toàn bộ số lan đó về Trạm cứu hộ thuộc Vườn bách thảo Mỹ. 7 khóm Lan hài đỏ này đã ở đó rất lâu và không có ai đến nhận, cuối cùng không rõ vì lý do nào mà “mô” (giống) của nó lại xuất hiện trên thị trường chợ đen Mỹ.

Thực hư không ai dám chắc, nhưng chuyện về Lan hài đỏ Việt Nam gây chấn động giới chơi lan Âu, Mỹ những năm đầu thế kỷ 20 thì hoàn toàn có thật. Sự thật là, khoảng năm 1913, khi những người lính viễn chinh Pháp trở về cố quốc mang theo những giò phong lan của xứ Đông Dương nhiệt đới, thì lập tức nó trở thành sự kiện gấy chấn động giới chơi lan. Đó là những giò phong lan có tên Lan hài đỏ, tên khoa học là Paphiopedilum delenatii, giới chơi lan sành điệu thì gọi là “Kỳ hoa dị thảo”. Có lẽ người đầu tiên sở hữu nó tại Pháp thời đó là ông De.Lenat.

Đã hơn 70 năm, ở Việt Nam không ai còn nhìn thấy loài Lan hài đỏ ở rừng VN. Cho đến một ngày, một nhà khoa học chuyên nhân giống bằng công nghệ tế bào người Séc tên là Peter Schwott đã tới Việt Nam để nghiên cứu hoa lan trong 7 năm trời. Kết quả cuối cùng ông đã tìm ra xuất xứ của Lan hài đỏ nằm trong khu vực giáp ranh giữa Lâm Đồng và huyện Ninh Sơn (Khánh Hòa). Mang tiến bộ của kỹ thuật hiện đại, Peter Schwott nhân giống Lan hài đỏ bằng phương pháp vô tính, song song với phương pháp gieo hạt truyền thống. Kết quả thu được khá bất ngờ, ông lại thành công bằng phương pháp gieo hạt trong ống nghiệm, một phương pháp hữu tính. Lan hài đỏ mang quốc tịch Việt Nam là sự thật hiển nhiên và giới chơi lan không ngừng săn lùng nó bằng bất cứ giá nào.

Kỳ công có một không hai

Đến tận bây giờ, người chơi lan ở Hà Nội vẫn còn thán phục khi nhắc đến những bộ sưu tập lan lớn và đầy đủ của các bậc tiền bối như cụ Trưởng Tràng ở Ngọc Hà; cụ Đức Thái ở Lãn Ông hay cụ Mỹ ở phố Thuốc Bắc. Tiếc thay, giờ này các cụ đã nhàn du tiên cảnh và những giò lan quý cả một đời chăm chút cũng dần mai một. Thế hệ tiếp nối của người chơi lan đều đã có tuổi đời trên dưới 60, như bác Chi ở Định Công; bác Huân ở Văn Điển hay bác Thanh Tùng BTV của Đài tiếng nói Việt Nam đang cố gắng khỏa lấp dần chỗ trống mà các cụ để lại. Trong vườn của các bác có rất nhiều loại lan khác nhau như: Tam bảo sắc; Thiết bảo sắc; Tiểu kiều; Đại kiều; Hoàng thảo; Phi điệp; Công phi tiên; Vảy rồng, Đuôi chồn; Đuôi cáo; Bắp ngô; Thanh mạc; Tiểu mạc; Thanh ngọc; Cẩm tố; Mạc biên; Thanh trường; Thanh đoản; Hoàng vũ; Trần mộng – Yên tử…

Người chơi lan miền Bắc chủ yếu chú trọng sưu tầm lan Việt. Họ thưởng hoa theo lối truyền thống tao nhã và luôn tôn trọng niêm luật khắt khe đã đề ra. Với họ, màng hoa, giò hoa, thân lá phải được chau chuốt đến chỉn chu, tỉ mẩn để bất cứ giò lan nào cũng là một tác phẩm nghệ thuật. Qúy và sang trọng hơn tất cả vẫn là Lan hài Đỏ, lan Ngọc điệp (chuỗi ngọc) – dân gian hay gọi là Ngọc điểm; Đái châu (Đái có nghĩa là chuỗi, Đái châu: Chuỗi ngọc); Đuôi chồn…. Loài hoa này có nguồn gốc từ rừng sâu nhiệt đới và hoa của nó có màu rực rỡ, hay nở đúng dịp xuân về. Mỗi giò Ngọc Điệp thường có từ ba đến bốn ngọn, nếu giò nào có tới mười ngọn là cực hiếm, bởi số hoa sẽ tương ứng với số ngọn.

Kế đến là lan Trần mộng, huyền thoại kể rằng: khi Trần Nhân Tông dời kinh thành về Yên Tử – Quảng Ninh, trong đêm ngủ, Ngài mộng thấy có người đến yết kiến và dâng tặng một giò hoa rất đẹp. Sáng ra, nghi nghi hoặc hoặc nhà vua đi sâu vào trong núi thì bắt gặp tại một khe sâu có một loài hoa lạ, đẹp và vô cùng thuần khiết. Đời sau người ta gọi loài hoa này là lan Trần mộng (giấc mộng của vua Trần) để chỉ điển tích rũ sạch bụi trần bước vào cõi thiền thuần khiết của ngài.

Chơi hoa và chung thủy với hoa lan phải kể đến Trần Tuấn Anh – người Hà Nội. Anh đã gần 20 năm chơi lan, từng ngược xuôi khắp mọi miền đất nước để săn lùng phong lan. Cũng vì tìm lan mà nhiều lần Tuấn Anh lạc trong rừng sâu nhiều ngày. Qua tháng năm, vườn ngọc lan ở Thanh Xuân của Tuấn với hơn 300 loài lan luôn dành được sự “kính trọng” của giới chơi lan. Năm 2002, là năm đánh dấu một sự kiện không thể quên đối với Tuấn Anh: Anh đã tìm được một loài lan hoàn toàn mới tại miền núi Tây bắc Việt Nam. Loài lan này có tên khoa học là Dendrobium tuananhii được thế giới công nhận và tên anh đã được đặt cho loài này.

Lan mỗi mùa mỗi khác. Địa lan thường nở vào mùa xuân với các loài Bạch cập, Mạc lan, Tố tâm, Hoàng vũ, Ánh kim, Hạc đỉnh, Loan điểm… màu sắc rực rỡ, hương thơm thanh thoát. Còn phong lan lại khác! Mùa đông có Đông lan; Tố tâm. Mùa hè có Bạch ngọc; Đại kiều; Tiểu kiều. Còn Hoàng vũ, Trần Mộng, Mặc lan lại nở vào mùa xuân. Nhưng người chơi lan ngại nhất là những cơn gió nồm cuối năm âm lịch, hơi gió ấm có thể làm nở bung những giò lan quý mà người chơi đã cất công chăm sóc bấy lâu.

Lan công nghiệp thường được trồng trong giò bằng đất nung. Giới sưu tầm đánh giá lan là loài cây “bán âm, bán dương”, tức là không thể chịu hạn hoặc chịu úng. Việc chăm sóc đòi hỏi nhiều điều tỉ mỉ, lý tưởng nhất để lan phát triển là môi trường có độ ẩm cao, thường xuyên được tưới dưới dạng sương nhiều lần trong ngày. Trong vườn, nếu để địa lan ở dưới thì bên trên thường có một giàn thiên lý che bớt ánh mặt trời trực tiếp, và là yếu tố cần thiết để duy trì độ ẩm thường xuyên. Giàn cây cũng được người chơi lan tận dụng để treo những giò phong lan bên dưới. Thân gỗ mềm, hơi xốp để phong lan có thể bám rễ nhanh và sinh trưởng tốt là giá thể lý tưởng cho phong lan. Cũng có khi phong lan được trồng trong chậu đất, chậu sành với than hoa hoặc củi mục, đây tuy là thứ nguyên liệu dễ kiếm, rẻ tiền nhưng lại đáp ứng được nhu cầu thoát nước nhanh, mà vẫn giữ được độ ẩm cao cho lan. Khi cây chuẩn bị ra hoa là thời điểm cây đạt đến chu kỳ sinh trưởng mạnh nhất trong năm, lúc này tách nhánh lan là thuận tiện nhất.

Ngày nay, bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào tân tiến, người ta có thể cho ra đời hàng nghìn, hàng vạn hoa lan, nhưng sự thực không có loài lan công nghiệp nào có thể thay thế được lan tự nhiên. Bởi khi chăm lan, những người chơi không chỉ tự tay chăm chút cho cái đẹp, mà họ còn đang dưỡng một cái Tâm trong sáng.


【#8】Hướng Dẫn Kỹ Thuật Nuôi Gà Chọi Đá Đòn

Mục đích chính của việc nuôi gà đá là sử dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu. Đa phần gà mái và những con trống không thành công trong quá trình tập luyện cũng như thi đấu thường được giết thịt.

Đối với gà mái, từ khi nở ra, lớn lên con nào có ngoại hình “ngố” thể chất khoẻ mạnh, tính khí hung dữ và có một số đặc điểm ngoại hình qui định phẩm chất tốt sẽ được giữ lại làm gà mái sinh sản. Chúng được kiểm định qua vài lứa, nếu sản xuất ra được nhiều gà trống đạt thành tích cao thì tiếp tục sử dụng nhân giống, nếu không đạt thì bị loại bỏ, chuyến sang giết thịt. Đối với gà trống, con nào có ngoại hình tốt, thể chất tốt, tính tình hung hăng thì được đưa vào huấn luyện, trong quá trình này người ta tiếp tục chọn theo các tiêu chí:

– Có thể chất tốt (có khả năng chịu đòn, gan lì, luyện tập và thi đấu bền bỉ).

– Có thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm.

– Có khả năng tránh đòn tốt.

Tỉ lệ gà được huấn luyện thành công và trở thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so với tổng số gà trống lúc nở ra.

Phân bố

Gà chọi Bình Định có thể chất tốt, thể hiện ở đặc điểm có sức chịu đòn khá và thi đấu bền bỉ, rất nhiều con chịu đựng được 40 hiệp đấu liên tục (mỗi hiệp dài 20 phút và thời gian giải lao giữa các hiệp là 5 phút). Nhiều gà chọi Bình Định đã thi đấu và nổi tiếng ở các trường đấu Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Cam pu chia, Thái Lan,…nhờ các thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. Gà chọi Bình Định có tốc độ sinh trưởng chậm, trên 1 năm tuổi mới thành thục về thể vóc. Nuôi theo phương thức truyền thống tại các hộ gia đình, gà 18 tháng tuổi đạt bình quân 4.034g con trống và 2.870 g ở con mái

Gà chọi được nuôi từ xa xưa ở nhiều địa phương thuộc tỉnh Bình Định. Đến nay, ước tính cả tỉnh có khoảng 1000 gà trống được tuyển chọn, huấn luyện và sử dụng làm gà thi đấu ở các cấp độ khác nhau. Tất cả các huyện và thành phố đều có nuôi và tổ chức trường đấu gà, song tập trung nhất là thành phố Qui Nhơn, Tây Sơn và Hoài Nhơn.

Chơi gà chọi cũng là hoạt động giao lưu văn hoá, cho nên giống gà chọi Bình Định hiện nay không chỉ tồn tại riêng ở Bình Định mà còn phát tán ra các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên, Khánh Hoà, Gia Lai, ĐakLak.

Gà trống thi đấu đạt thành tích cao thường được bán đi nhiều nơi trong và ngoài nước.

Phương thúc nuôi gà chọi và tổ chức chọi gà ở Bình Định

Người chơi gà chọi ở Bình Định Khá đông, song phần lớn là người nuôi gà trống với số lượng ít (1 – 3 con), có một số gia đình nuôi gà mái để tạo giống. Nếu có dòng mái tốt thì họ thường giữ độc quyền, không bán con mái ra ngoài mà chỉ bán con trống.

Chọn và nhân giống

– Chọn dòng mái tốt theo ngoại hình, thể chất (thường là những con mái dữ) và đời trước cũng như đời sau của nó có nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi không quá già (<6 năm tuổi).

– Chọn gà trống có ngoại hình tốt và có thành tích cao, tuổi từ 1.5 – 4.0 năm, không đồng huyết với mái đã chọn.

– Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối.

– Tiến hành ghép phối (thường là vào cuối tháng chạp và đầu tháng riêng).

– Ấp nở: theo truyền thống, người ta thường cho gà nở vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do bản thân gà mẹ thực hiện với một vài động tác hỗ trợ của con người. Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song lại được đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược điểm là gà lớn lên có khả năng thi đấu rất kém.

Thức ăn và dinh dưỡng

Theo truyền thống, gà chọi Bình Định được nuôi dưỡng bằng thức ăn tự nhiên dạng nguyên, bao gồm: lúa, gạo, ngũ cốc, giun, dế, động vật thuỷ sinh, côn trùng cây cỏ,…. Ngày nay, người ta sử dụng thức ăn hỗn hợp công nghiệp để cho gà con ăn ở giai đoạn theo mẹ. Sau 1.5 tháng tuổi cho thêm lúa, gạo, cơm, ngô, ếch, nhái, lươn, thịt bò, lòng đỏ trứng, rau, giá,…. khi tăng lượng lúa thì rút dần cám công nghiệp , đến khi tách mẹ thì cho ăn hoàn toàn bằng lúa. Cho gà ăn làm hai bữa vào 9 giờ sdáng và 4 – 5 giờ chiều. Riêng gà con cho ăn tự do, gà tách mẹ ngoài hai bữa chính còn tự đi kiếm ăn. Gà lớn trên 6 tháng cho ăn thêm rau, giá, xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi tuần cho ăn thêm 1 – 2 bữa lươn hoặc thịt bò.

* Khẩu phần ăn cho gà con tách mẹ (cho ăn tự do):

– cám gạo : 10%

– bắp : 20%

– lúa : 30%

– Cá tươi nấu chín : 20%

– Rau( muống, cải, xà lách) : 20%.

* Khẩu phần cho một gà trống thi đấu/ ngày:

– Lúa : 0.25 kg.

– Rau, giá : 0.10 kg.

– Lươn, thịt bò : 0.10 kg.

Quản lý huấn luyện gà thi đấu

– Gà con được nuôi chung cả ổ và theo mẹ đến 2.5 hoặc 3 tháng tuổi.

– Sau khi tách mẹ vẫn được nhốt chung, cho đến 4 – 5 tháng tuổi thì tách riêng trống, mái. Gà trống lúc này được nhốt riêng mỗi con một ô, không cho các con trống thấy mặt nhau để tránh mổ và đá bậy.

– Khi gà đã gáy rõ tiếng thì bắt đầu cắt lông ở các vùng đầu, cổ, ức, đùi nhằm bộc lộ da ở các vùng này. Đồng thời cắt tai, tích.

– Cho gà đá thử 1 – 5 trận, xem con nào có khả năng đá hay thì giữ lại huấn luyện tiếp, hoặc không thì bán hoặc giết thịt.

– Huấn luyện gà bằng các việc chính:

+ Quần sương: cho gà vận động vào sáng sớm hàng ngày.

+ Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hoà với rượu, nước trà, nước tiểu trẻ con sát vào vùng da đã cắt lông trong vòng 3 tháng để cho da dày lên nhằm tăng khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu.

+ Dầm cẳng: trước khi thi đấu 1 tháng, gà được cho ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân.

– Tổ chức thi đấu:

+ Gà được phân theo 3 hạng: hạng tiểu (<3.0 kg), hạng trung (3.0 – 3.5 kg) và hạng đại (từ 3.5 kg trở lên). Các gà cùng hạng thường được thi đấu với nhau. Tuy nhiên, nếu là gà có tài nghệ cao thì chủ gà có thể cho đấu với hạng trên.

+ Mỗi trận đấu thường được tổ chức từ 01 hiệp trở lên, mỗi hiệp có thời gian 20 phút. Thời gian nghỉ giải lao giữa các hiệp đấu là 05 phút để săn sóc và hồi phục cho gà.

– Mùa thi đấu: Mùa chọi gà thường được tổ chức vào dịp Tết và Xuân, kéo dài từ tháng chạp đến tháng tư âm lịch. Sau đó, từ tháng năm đến tháng mười một âm lịch là mùa gà thay lông nên không sử dụng thi đấu được.

Đặc điểm ngoại hình

Gà chọi Bình Định có tầm vóc to lớn, xương to, cơ bắp phát triển, chân cao và to khoẻ, có cựa ngắn hoặc không có, lớp biểu bì hoá sừng ở cẳng chân dày và cứng, Gà đá bằng sức mạnh của bàn chân chứ không phải bằng khả năng đâm xuyên của cựa.

Màu sắc của lông, da

Nhìn chung màu sắc của gà chọi Bình Định đa dạng, có thể thuần màu hay đa màu trên một cá thể. Thông thường màu sắc lông phụ thuộc vào màu lông của con trống là chính, màu lông giống con trống chiếm tie lệ 50 – 60%.

* Màu lông

+ Gà có lông đen tuyền, gọi là gà ô, loại này chiếm tỉ lệ cao nhất.

+ Gà có lông đen, lông mã màu đỏ gọi là gà Tía.

+ Gà có màu lông xám tro gọi là gà Xám.

+ Gà có màu lông giống lông chim ó gọi là gà ó.

+ Gà có màu lông trắng roàn thân, gọi là gà Nhạn.

+ Gà có lông 5 màu ( đỏ, đen, vàng, trắng, xám), gọi là gà Ngũ sắc.

Ngoài ra, còn có một số có màu lông pha tạp như gà đen có chấm trắng…

* Màu mỏ:

Màu mỏ cũng có màu sắc đa dạng, thường thấy mỏ có màu trắng ngà, màu vàng, màu đen, màu xanh lợt (xanh đọt chuối).

* Màu chân:

Lớp biểu bì hoá sừng (vảy) ở bàn chân và các ngón chân gà chọi Bình Định cũng có màu sắc không giống nhau giữa các cá thể. Thậm chí, cùng một cá thể song màu sắc hai chân lại khác nhau. Thường thấy gà hai chân đen, vàng, xanh lợt, trắng, vàng đốm nâu, một chân vàng một chân đen hoặc trắng. Màu sắc cựa gà thường giống màu chân, song có con có hai cựa với hai màu khác nhau mặc dù hai chân lại cùng màu.

* Màu da:

Phần da đầu, cổ, ức, đùi và hông có màu đỏ và dày. Các phần khác như: lưng, nách, cánh lại có màu vàng hoặc trắng và da mỏng.

Tầm vóc

Gà chọi Bình Định có tầm vóc to lớn, chân cao, xương ống chân to, ngón dài và khoẻ, bàn chân (ống chân) gà trưởng thành có con dài tới 15 cm, song thường thấy loại 10 – 13 cm. Ngực rộng với cơ ngực nổi rõ. Đùi to, dài và cơ phát triển. Tuy nhiên bụng lại rất gọn, khoảng cách giữa hai mỏm xương chậu hẹp (1.5 – 3.0 cm ở gà trống). Phao câu và lông đuôi phát triển (lông đuôi có thể dài tới 30 cm). Khối lượng cơ thể trưởng thành của gà trống có thể đạt 5.0 kg, song thường gặp loại gà nặng từ 3.5 – 4.5 kg. Khối lượng cơ thể trưởng thành của gà mái đạt 3.5 – 4.0 kg. Tuy nhiên, trong quá trình nuôi dưỡng và huấn luyện gà, người ta thường khống chế khối lượng của gà trống thi đấu ở khoảng 3.0 – 3.8 kg, là khoảng khối lượng mà gà phát huy tốt nhất các đòn đá hay và hiểm.

Chỉ tiêu Trống Mái

Dài thân (cm) 22 20

Vòng ngực(cm) 41 31

Dài lườn (cm) 13,5 12

Sâu ngực (cm) 15,75 13,5

Cao chân (cm) 31,5 25

Dài đùi (cm) 17,5 11,5

Một số đặc điểm ngoại hình khác

– Gà chọi Bình Định có ít lông, lông to, dài, cứng và dòn (rất dễ gãy).

– các phần đầu, cổ, ngực, đùi rất thưa lông nhưng hai cánh có bộ lông phát triển, giúp gà có khả năng cất cao mình để tung đòn đá.

– Mặt gà gọn gàng, thường khômg có tích, tai ít phát triển.

– Mồng nhỏ và thấp, có 3 loại mồng (lá, dâu, cục)

– Mỏ gà to, ngắn, nhọn và khoẻ.

– Mắt thường nhỏ và sâu. mí mắt dầy, màu mắt đa dạng: mắt bông (màu đen pha trắng), mắt hạt cau (màu nâu có tia phát từ đồng tử ra xung quanh), có con mắt màu đồng thau hoặc mắt đen, xanh.

Phát dục

Gà trống 06 tháng tuổi biết gáy, đến 07 tháng tuổi thì gáy rõ tiếng và có khả năng đạp mái. Gà mái 06 tháng tuổi bắt đầu cắp ổ, 07 tháng thì chịu trống và đẻ trứng lứa đầu.

Gà chọi Bình Định thay lông theo mùa, quá trình thay lông diễn ra từ tháng năm, tháng sáu đến tháng mười một âm lịch. Lần thay lông thứ nhất bắt đầu từ lúc gà được 4 – 5 tháng tuổi, và đến 16 tháng thì thay lông lần thứ 2. Trong mùa thay lông, gà xuống sức, đồng thời do lông cánh bị rụng nên gà khó có thể bay lên để tung đòn và đỡ đòn nên người ta không cho gà thi đấu vào thời gian này mà để dưỡng gà cho mùa đấu năm sau.

Sinh sản

Tuổi đẻ quả trứng đầu tiên : 192 ngày.

Khối lượng trứng : 52 – 0,55 gam/quả.

tỷ lệ trứng có phôi : 91,6%.

Tỷ lệ nở/trứng : 85%.

Số trứng đẻ/lứa : 8 – 12 quả.

Thời gian gà mẹ nuôi con : 3 tháng.

Khoảng cách giữa 2 lứa đẻ : 5 tháng.

Mục đích chính của việc nuôi gà chọi sinh sản là sản xuất ra gà trống có khả năng thi đấu. Trong thời gian theo mẹ, gà con học được ở gà mẹ khá nhiều thế đánh. Chính vì vậy, thời gian gà mẹ nuôi con phải kéo dài đến 3 tháng. Mỗi năm, gà mẹ chỉ sản xuất được vài ổ gà con và tuổi khai thác kéo dài đến 9 – 10 năm. Gà mẹ có khả năng kiếm mồi khá, song lại vụng nuôi con.

Các tính trạng đặc biệt

Gà chọi Bình Định có thể chất tốt, thể hiện ở đặc điểm có sức chịu đòn khá và thi đấu bền bỉ, rất nhiều con chịu đựng được 40 hiệp đấu liên tục (mỗi hiệp dài 20 phút và thời gian giải lao giữa các hiệp là 5 phút). Nhiều gà chọi Bình Định đã thi đấu và nổi tiếng ở các trường đấu Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Cam pu chia, Thái Lan,…nhờ các thế đánh hay, đòn đá đẹp và hiểm. Gà chọi Bình Định có tốc độ sinh trưởng chậm, trên 1 năm tuổi mới thành thục về thể vóc. Nuôi theo phương thức truyền thống tại các hộ gia đình, gà 18 tháng tuổi đạt bình quân 4.034g con trống và 2.870 g ở con mái


【#9】Giá Cả Phong Lan Phần 2: Dendro Mini Đủ Màu, Ngọc Điểm – Đai Châu

Cập nhật giá cả phong lan phần 2 như Rhynchostylis retusa: Sóc trắng tuyền đột biến (cây nhập từ Thái Lan): cây con, Dendro Tím than (trồng ở VN): cây to hay Ngọc điểm – Đai châu – Nghinh xuân.

A-  Giá cả phong lan dendrobium

1- Dendro Mini đủ màu (cây nhập từ Thái Lan): cây trưởng thành

Mô tả: là dạng cây thấp đã có hoa, kích thước hoa trung bình, cây siêng hoa, màu hoa đang dạng.

Hiện trạng: theo hình, cây trong chậu là gồm 5 giò ghép lại, màu hoa về theo tuần, cây có hoa.

Chăm sóc: cây mua về có thể bỏ vào chậu men trưng bày một thời gian, sau đó trồng vào chậu, bỏ giá thể vào.

Đặc biệt: để bàn rất đẹp.

Giá tốt: 30k/1 giò. Mua 6 giò trở lên giá 25k/1 giò.

2- Dendro Tím than (trồng ở VN): cây to

Mô tả: cây cho hoa với màu sắc tím thật đậm rất sang trọng. Vòi hoa dài, cây khỏe mạnh. Trồng nắng tốt cây cho hoa với màu rất đẹp

Hiện trạng: Có hoa.

Chăm sóc: cây có thể để chậu chăm bình thường.

Đặc biệt: màu lạ, ít có.

Giá: 60k/1 giò. Mua 3 giò giá 50k.

3- Dendro nắng Dragon_Flyd đột biến lá và hoa (cây nhập từ Thái Lan): cây to.

Mô tả: là cây hiếm hoi đột biến lá (viền trắng) và hoa (viền tím), cây cho hoa với màu tím rất đẹp.

Hiện trạng: theo hình, cây khoẻ mạnh, cây cao khoảng 30cm (40-50cm sẽ cho hoa), chưa hoa.

Chăm sóc: cây cần bỏ chậu chậu nhựa nhỏ bên ngoài, trồng vào cậu to. Có thể bỏ cục sơ dừa hoặc không. Trồng bằng than hoặc sơ dừa hay các giá thể khác.

Đặc biệt: cây phát triển rất mạnh và sung sức. Hoa và lá có viền rất đẹp.

Giá: 130k/1 giò. Mua 3 giò giá 110k/1 giò.

4- Giả hạc Pháp (cây trồng thuần ở VN): cây đại

Mô tả: cây với giáng thòng xuống, thân khoẻ mạnh, lá xanh mượt. Hoa màu hồng có sọc. Siêng hoa, dễ trồng, thân đóm đen rất đẹp.

Hiện trạng: theo hình, dài khoảng 60-100cm.

Không hoa, cây đủ tuổi để năm nay có hoa.

Chăm sóc: ngày tưới nước 2 lần, ánh sáng bình thường.

Đặc biệt: cây và giò rất đẹp. Giá tốt.

Giá tốt: 120k/1 ngọn, bán theo giò, không bán lẻ. Một giò khoảng 6-10 ngọn.

5- Dendro. Parishii Var Alba và Blue (cây nhập từ Thái Lan): cây con và trung

Mô tả: đây là dòng cây không phát triển cao, thân rút gọn, trồng thẳng đứng được như Dendro thường; thân mập, phì nhìn dễ thương. Hoa siêng, có thể ra hoa từ gốc đến ngọn. Hoa dòng đột biến nên rất đẹp và ấn tượng. Hoa thơm.

Hiện trạng: theo hình, cây khoẻ mạnh. Dự kiến qua năm có hoa. Không hoa.

Chăm sóc: cây mua về có thể ghép gỗ hay trồng chậu đều được. Ngày tưới nước 2 lần, 50% ánh nắng.

Đặc biệt: giò có nhiều hướng, 2-4 hướng, nhiều hướng thì cây nhỏ hơn.

Giá tốt: 750k/1 giò. Mua 2 giò giá 700k/1 giò.

Hình cây Var Alba (trắng)

B- Giá cả phong lan các loại khác

6- Ngọc điểm – Đai châu – Nghinh xuân (cây nhập từ Thái Lan): cây con

Mô tả: có các màu sau: đỏ đóm, đỏ, trắng, cam (các màu về theo tuần, có thể không đầy đủ các màu). Cây khoẻ mạnh, lá căng, lá chân còn giữ.

Hiện trạng: theo hình. Không hoa.

Chăm sóc: cây cần cắt bỏ rể hư, gãy, bỏ vào chậu đất nung to hay chậu gỗ, bỏ than chung quanh để cây phát triển mạnh. Cây có chế độ chăm sóc bình thường.

Đặc biệt: giá tốt.

Giá: 30k/1 giò, mua 6 giò giá 25k.

7- Bò cạp (trồng ở VN): cây to

Mô tả: là dòng lan chịu được nắng (100%), phát triển rất mạnh. Sau khi trồng cao lớn cây siêng hoa, cho hoa liên tục.

Hiện trạng: theo hình cao từ 60-70cm, có các màu đóm, đỏ, vàng. Không hoa.

Chăm sóc: mới đầu trồng cây cần ánh sáng vừa phải, sau đó đem ra nắng nhiều (có thể 100%).

Tưới nước ngày 2 lần. Trồng tốt ở hàng rào, giá thể trồng là than hoặc vỏ đậu, sơ dừa, bột dừa.

Đặc biệt: cây dễ trồng. Màu vàng tươi hiếm gặp.

Giá: 50k/1 giò. Mua 3 giò giá 40k. Màu vàng giá 70k, mua 3 giò giá 60k.

8- Rhynchostylis retusa: Sóc trắng tuyền đột biến (cây nhập từ Thái Lan): cây con

Mô tả: là loại cây dòng Ngọc điểm (Đai châu), cây đột biến của Sóc rừng, hoa trắng tinh, khít, dài thành một chuỗi trong thật đẹp.

Cây rất siêng hoa, năm nào cũng ra hoa. Hoa thơm, tự động nở hoa vào dịp tháng 4 -5.

Hiện trạng: theo hình, cây khoẻ mạnh. Dự kiến qua năm có hoa. Không hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về, có thể trồng vô chậu đất, chậu gỗ, ghép gỗ đều được. Ngày tưới nước 2 lần, tưới nhiều nước.

Đặc biệt: giá tốt.

Giá tốt: 60k/1 giò. Mua 3 giò giá 50k/1 giò.

9- Cữu bảo tiên (Aer. Lawrenceae) (cây nhập từ Thái Lan, trồng tại VN): cây con và cây đại.

Mô tả: cây rất nổi tiếng trong dòng Giáng hương hiện nay. Cây rất khoẻ mạnh, ăn phân bón tốt.

Trồng đạt cây có bộ lá khoẻ, bóng láng. Khi trưởng thành cây ra hoa trong mùa mưa ở khắp 3 miền. Cây cho hoa rất thơm.

Hiện trạng: Cây to có hoa.

Chăm sóc: cây cần trồng vào chậu lớn (gỗ hoặc chậu đất to) với giá thể than nhỏ hoặc sơ dừa.

Sau khi rễ cây phát triển, ta nên bón phân 2H cho cây, để cây phát triển vượt bật.

Đặc biệt: ra hoa ở miền Nam bình thường, cây khỏe mạnh 1 năm có thể cho vài lần hoa.

Giá: cây con giá 100k/1 giò. Mua 3 giò trở lên giá 90k/1 giò.

Cây đại loại 30cm giá 250k/1 giò. Loại 40-50cm giá 350k/1 giò.

Cây cao 40cm:

10- Vũ nữ Mật ngọt (nhập từ Thái Lan, trồng thuần ở VN): cây trung

Mô tả: là cây Vũ nữ có thân lớn nhất hiện nay, khi phát triển mạnh, thân to bề ngang gần 10cm, dài hơn 10cm, to chắc khoẻ. Vòi hoa dài 1-2m, hoa phân chi, màu hoa vàng mai rực rỡ. Rất đáng chơi trong các dòng Vũ nữ.

Hiện trạng: Không hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về, sang chậu to, trồng bằng than nhuyễn hoặc các loại giá thể khác. Ánh sáng vừa phải. Tưới nước ngày 2 lần.

Đặc biệt: thân rất to, phát triển vượt bật.

Giá: 140k/1 giò. Mua 3 giò giá 120k.

11- Cattleya hoa màu vàng (cây nhập từ Thái Lan): cây to.

Mô tả: cây với màu hoa vàng rực lúc mới nở, lúc gần tàn màu cam rất đẹp. Hoa thơm nhẹ, cây khỏe mạnh cho nhiều hoa cùng lúc (4-5 hoa), hoa trung.

Hiện trạng: cây khoẻ mạnh, rất đẹp. Có hoa cho đến cây tàn hoa.

Chăm sóc: cây cần bỏ chậu chậu nhựa nhỏ bên ngoài, trồng vào cậu to. Trồng bằng than hoặc sơ dừa hay các giá thể khác.

Đặc biệt: cây siêng hoa, phát triển mạnh, rất đáng để chơi.

Giá: 180k/1 giò. Mua 3 giò giá 160k/1 giò.

12- Giáng hương lai Pink (cây nhập từ Thái Lan, trồng thuần ở VN): cây đại. Hết hàng.

Mô tả: giống hoa mới lạ, hoa rất thơm, màu hồng và cấu trúc hoa đẹp, ra hoa quanh năm. Cây dễ trồng như Vanda.

Hiện trạng: theo hình. Cây đại, rất to. Có vòi hoa.

Cách trồng: sau khi mua về, tươi nước ngày 2 lần và nhiều hơn (cho rể nhận được nhiều nước). Nếu cần sang chậu thì sau khi chơi hoa xong, khoảng 2 tuần, cắt ngắn rể, thay chậu mới (chậu sành), trồng giá thể nhỏ 1cm

(VD: than), để nơi mát, ẩm cao. Đặc biệt: cây dễ trồng, màu hoa đẹp.

Giá: giá tốt 180k/1 chậu, mua 3 chậu giá 160k/1 giò.

13- Neo Falcata vàng cam (cây nhập từ Thái Lan): cây to.

Mô tả: thì cây lan này có thể coi là đắt nhất Thế giới. Mời xem thêm tại Qua thời gian tìm hiểu thì mình thấy cây lan này có những đặc tính sau: dễ trồng, siêng hoa, thích nhảy con, ra hoa quanh năm, hoa rất rất thơm, và đặc biệt thơm ngày và đêm.

Cây trồng sau một thời gian thì đẻ con, phân nhánh, hoa nở đồng loạt rất đẹp. Cây trồng tốt ở cả 3 miền, chịu ẩm tốt, cần ít ánh sáng.

Hiện trạng: cây khoẻ mạnh. Có hoa

Chăm sóc: cây thích ghép gỗ nên về cứ để vậy mà chăm.

Đặc biệt: cây đẹp, có cây con.

Giá: 200k/1 giò. Mua 3 giò giá 180k/1 giò.

14 – Lan lọng chuột (Bulbophyllum) (nhập từ Thái Lan): cây to

Mô tả: cây có hoa đa dạng về cấu trúc và màu sắc. Cây dễ trồng, có giả hành mọc ra bò theo thân gỗ.

Hiện trạng: Có hoa hoặc đến lúc hết hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về, do đang ghép gỗ nên để vậy treo, hoặc ghép vào thân cây khác. Ánh sáng bình thường, cần thông thoáng. Tưới nước ngày 2 lần.

Đặc biệt: rất thích ghép gỗ. Có bán nhiều loại khác từ Thái lan và Đài loan (theo dạng sưu tầm)

Giá: 200k/1 giò. Mua 3 giò giá 180k.

1- Cửu Bảo Tiên x Hải yến

Đặc biệt: rất siêng hoa (ra hoa quanh năm ), hoa tròn to, màu Blue đậm. Vòi hoa dài, phát hoa thẳng đứng khá duyên dáng so với thân cây, hoa nở đồng loạt và khít, hoa rất bền và thơm. Giá 220 ngàn/1 giò, mua 3 giò giá 200k.

Có bán giò to đại, giá xin liên hệ (dưới 2 triệu đồng).

2- Den. Moniliforme – Den Nhật

Giống này khi phát triển cao, hoa phát chùm trên thân rất ấn tượng, đẹp. Màu vàng trắng nhạt, họng hoa màu nâu đậm, hoa có mùi thơm nhẹ. Cây rất mới. Giá 250k/1 giò (size theo hình là size hoa bói).

3- Encyclia ( giống mới từ Cuba )

Là giống Encyclia mới phát hiện từ Cuba, hoa màu nâu nhạt, lưỡi to ửng hồng, hoa 7 cm, vòi hoa dài có thể nở 8 – 10 hoa. Đặc biệt là cây phát triển mạnh mẽ, dễ hoa va hoa rất rất thơm mùi Vani, thích hợp trưng bày tại phòng khách, làm việc. Gia 300 ngàn/ giò ( số lượng hạn chế ).

4- Hoàng Thảo Thái x D. Nobile:

Là dòng Den xuân vùng nóng, ra hoa cả 3 miền. Đây là giống lai thế hệ mới của Thái lan, hoa rất to, màu vàng họng nâu cam xuất sắc.

Mùa hoa từ tháng 11-4 năm sau. Giá 350 ngàn/1 giò.

5- Brassavola nodasa x Rhyncholaelia digbyana

– Đặc biệt: hoa màu xanh lá, họng màu trắng xanh, rất tinh khiết sang trọng.

Giống lai mới từ Nhật Bản, dễ hoa, hoa rất thơm về đêm. Giá 380 ngàn/ giò ( size hoa bói).

6- Onc. Karukera Beauty – giống Nhât Bản

Được lai từ 2 cây rừng nguyên thủy, vòi hoa dài hơn nữa mét, phân nhánh, rất nhiều hoa. Hoa to, váy màu Blue độc đáo ( cây vũ nữ duy nhất có màu Blue của thế giới), hoa thơm. Rất đáng để sưu tầm. Giá 400 ngàn/ giò ( chuẩn bị hoa ).

7- Onc. Sprutat

Giống vũ nữ mới từ Nam Mỹ – rất lạ – hoa phát thành chùm màu vàng sáng. Tuy là dòng vũ nữ nhưng cây có bộ lá nhọn cứng khá lạ và đẹp. Giá 500 ngàn/ giò ( size hoa bói )

8- Den. Dearei x Den. Suzuki

Vòi hoa hơi rũ mang từ 8-9 hoa to trắng, họng vàng chanh rất sang trọng. Cây rất siêng hoa. Giá 550k/1 giò.

9- Den. Ceasars ” Malaysia ” – Rồng Malai

– Den nắng, rất dễ hoa. Thân cao mạnh khỏe, phát hoa dài và nhiều hoa, hoa trắng phớt hồng với 02 anten xoán nhẹ rất duyên dáng. Giá 600 ngàn/ giò size cây theo hình.

10- Den. Frosty Dawn – 4N ( bàn tay vàng )

– Den Long – 4N xuất xứ từ Hawaii, độc đáo ( vừa đột biến lá có sọc vàng ở giửa và đột biến hoa).

Hoa to cánh sáp, 02 sepal có 02 bệt vàng như 02 bàn tay rất Art, lưỡi vàng chanh, bệt cam. Rất xuất sắc, giá 900 ngàn/ giò ( size hoa bói) – số lượng hạn chế.

11- Tóc tiên x Hải yến

– Lần đầu tiên giống mới này được triển lãm tại Thái Lan và đạt giải, hoa màu trắng phớt hồng nhẹ ( Blue hồng ), rất sang trọng.

Bộ lá rũ khá duyên dáng đối nghịch phát hoa thẳng đứng, hoa khít, vòi hoa dài, nở đồng loạt và rất thơm. Một năm nở 2 – 3 lần hoa. Giống mới rất đẹp. Giá 1 000 000 đ/ giò ( size hoa bói, có cây đã hoa).

12- Den. Anosnum var Coerulea – giống Nhat

– Lần đầu tiên người Nhật giới thiệu với thế giới cây ” Coerulea ” này – Giả hạt Blue. Hoa to hơn Giả hạc Blue khác, thân trắng đặc trưng của dòng Var Alba. Giống lạ mới, giá 3 500 000 đ/1 giò theo hình.

CÁC LOẠI LAN KHÁC:

1- Dendrobium Yellow HF (cây to nhập từ Thái Lan): giò to

Mô tả: giống mới với màu hoa vàng rực rỡ, cây khỏe mạnh, siêng hoa.

Hiện trạng: theo hình. Không hoa.

Chăm sóc: cây có thể để nguyên chậu chăm sóc hoặc trồng vào chậu to.

Đặc biệt: màu vàng rất đẹp.

Giá: 90k/1 giò. Mua 3 giò giá còn 80k.

Hình hoa sưu tầm và hình cây thực tế:

2- Dendro 3 màu xưa (cây to nhập từ Thái Lan): cây đại

Mô tả: cây còn có tên Pachia trên thị trường. Cây cho hoa với màu sắc rất sáng là trắng, hồng, tím đỏ nên gọi là 3 màu. Cây rất khỏe mạnh, siêng hoa, chịu nắng tốt, cho hoa to. Khi trồng nắng nhiều thân cây rắn chắc, khỏe mạnh, nổi màu đỏ rất đẹp. Cây rất dễ trồng, dễ chăm sóc, khi trồng cao lớn sẽ cho rất nhiều vòi hoa, rất đẹp!

Hiện trạng: theo hình, cây cao to cắt từ bành dừa. Có hoa.

Chăm sóc: do cây cắt từ bành dừa nên ta bỏ đi những sơ dừa mục nát, cho vào chậu trồng. Chất trồng mới có thể là lan, dớn, sơ dừa, đất nung,…

Đặc biệt: giá rất tốt.

Giá tốt: 100k/1 giò cao khoảng 40-50cm. Cao 70-90cm giá 150k/1 giò. Số lượng có hạn. Mua 3 giò giảm 20k/1 giò.

Hình hoa (sưu tầm) và hình cây thực tế:

3- Lan không khí thường (nhập từ Thái lan): giò to

Mô tả: cây phát triển rất mạnh, dễ thành bụi to tròn. Mỗi củ có khả năng tách ra thành 1 cây. Hoa màu tím rất đẹp hòa cùng lá màu đỏ. Muốn cho hoa nhiều có thể tưới nhẹ 30-10-10.

Hiện trạng: theo hình. Sắp có hoa.

Chăm sóc: khi mua về có thể ghép gỗ hoặc treo trên không (không cần ghép), cây thích sáng và nắng nhiều. Chăm sóc như các loại lan khác.

Đặc biệt: giò rất to

Giá: 250k/1 cụm to. Mua 3 cụm giá 220k.

Hình hoa và hình cây thực tế:

4- Thanh đạm Indonesia “Coel.Rochusseni” (được Thái lan xuất giống): giò trung.

Mô tả: dòng cây rất hiếm hoi hiện nay là cây có hoa thòng quyến rũ. Hoa rất thơm, dài khoảng 50cm. Cây rất dễ trồng, phát triển mạnh thành bụi to. Miền Bắc sau khi trồng được 3 năm thấy cây chịu lạnh và phát triển mạnh (phải chống rét cho cây).

Hiện trạng: cây trung, đủ tuổi ra hoa, hơn 5 giả hành. Không hoa.

Chăm sóc: có thể để chậu như vậy chăm sóc, hoặc có thể thay chậu to, trồng được tất cả giá thể khác nhau (giá thể không quá to,).

Đặc biệt: giá tốt.

Giá tốt: 200k/1 giò. Mua 3 giò giá còn 180k/1 giò.

Hình hoa (sưu tầm) và hình cây thực tế:

5- Dendrobium Lindleyi “Vẩy rồng” (cây to nhập từ Thái Lan): giò đại

Mô tả: cây lai tạo của Thái Lan nên rất dễ ra hoa, cây khỏe mạnh dễ trồng. Mùa hoa từ sau xuân đến đầu mùa mưa.

Hiện trạng:Không hoa.

Chăm sóc: cây nên ghép để cây phát triển mạnh và tạo giá trị nghệ thuật cao.

Đặc biệt: giống mới lạ.

Giá: 300k/1 giò. Mua 3 giò giá còn 280k.

6- Hồ điệp (giống Đài loan, trồng tại Tp.HCM): cây nhỏ 1.5 inch

Mô tả: tiếp nối thành công của phần bán Hồ điệp 2.5 inch, nay chúng tôi bán loại Hồ điệp nhỏ hơn, loại 1.5 inch. Sau khi ra chai 3-5 tháng, cây Hồ điệp rất khoẻ mạnh và cứng cáp, chịu được khí hậu bên ngoài. Sau thời gian trồng 4-6 tháng nữa cây sẽ ra hoa bói.

Hiện trạng: theo hình, lá cây to khoảng 2 ngón tay, đủ màu. Không hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về cần thay chậu. Quy trình như sau: bỏ hết dớn mềm, cắt bỏ rể hư, gãy, sau đó trồng lại bằng than (to khoảng 2cm), tưới thuốc kích ra rễ, để nơi mát, nắng nhẹ.

Đặc biệt: cây rất khoẻ đẹp.

Giá: 25k/1 giò. Mua 5 giò trở lên giá 22k.

7- Vũ nữ mini Tolumnia (nhập từ Thái Lan): Cây to đã ra hoa.

Mô tả: là giống vũ nữ mini nên cây không phát triển về chiều cao mà cây nhảy bụi khá khoẻ. Cây trồng ít rụng lá, siêng hoa, màu sắc hoa đa dạng, nổi bật với các hoa văn trên bông hoa.

Hiện trạng: theo hình, cây khoẻ mạnh, có giò có hoa có giò không, màu sắc khoảng gần 10 màu. Bán cây có hoa trước, cây không hoa sau. Bán màu sắc ngẫu nhiên , không chọn lựa. Cây trồng trong chậu nhỏ.

Chăm sóc: sau khi mua về, trồng vào chậu, giá thể nhuyễn (vì rễ nhỏ), cố định cây chắc. Cho một ít đá xanh hoặc sỏi nhỏ vào giá thể. Ngày tưới nước 2 lần, tưới nhiều nước.

Đặc biệt: giá tốt. Màu sắc hoa nổi bật. Mỗi cây mỗi hoa văn khác nhau, không trùng lập.

Giá: 45k/1 giò. Mua 5 giò trở lên giá 40k/1 giò.

8- Vũ nữ Aloha vàng tuyền (cây giống Đài loan, trồng tại Việt Nam): Cây to đủ tuổi ra hoa.

Mô tả: cây ra hoa với vòi hoa cao vừa phải (30-40cm), cành hoa phân chi mang theo nhiều hoa. Hoa màu vàng chanh, không có các đóm đen trên các tai và cánh làm cho vòi hoa rất sáng

Hiện trạng: cây khoẻ mạnh, củ to mập, lá xanh mượt. Cây không hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về vì trồng dớn mềm (giử rất nhiều nước) nên cần thay chậu.

Quy trình như sau: bỏ hết dớn mềm, cắt bỏ rể hư, gãy, sau đó trồng lại bằng than nhỏ (hoặc các giá thể nhuyễn khác như dớn cọng), tưới thuốc kích ra rễ, để nơi mát, nắng nhẹ. Ngày tưới nước 2 lần.

Đặc biệt: giá tốt. Màu sắc hoa tươi sáng.

Giá: 70k/1 giò. Mua 5 giò trở lên giá 60k/1 giò. Nhận cung ứng số lượng lớn cho các nhà vườn.

9- Cat Plen-pitch (Cat 2 lá): cây to.

Mô tả: hoa rất đẹp, vàng đóm tím, lưỡi tím sen. Cánh hoa dày, lâu tàn. Mùi thơm quyến rũ. Cây siêng hoa, hoa chùm nhiều hoa.

Hiện trạng: cây khoẻ mạnh, 5-6 thân. Có cây còn hoa, có cây tàn hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về, bỏ chậu nhựa nhỏ ra, thay vào chậu to, bỏ giá thể vào (có thể bỏ đi các giả hành già ở cuối đi cho cây khoẻ). Ngày tưới nước 2 lần.

Đặc biệt: hoa lên màu sắc rất đẹp.

Giá: 150k/1 giò.

10- Dendro nắng đỏ cánh Pink (cây giống Thái Lan, trồng tại Tp.HCM): cây to.

Mô tả: cây khoẻ mạnh, thân đỏ, căng mập. Hoa to, đỏ có viền trắng.

Hiện trạng: theo hình, cây 3-4 giả hành, cao tầm 20-30cm. Có hoa hoặc vòi hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về ngày tưới nước 2 lần, sau một thời gian cần thay chậu.

Đặc biệt: thân đỏ, hoa to.

Giá: 50k/1 giò. Mua 5 giò trở lên giá 40k.

11- Dendro nắng 4N New (cây giống Thái Lan, trồng tại Tp.HCM): cây to.

Mô tả: cây khoẻ mạnh, thân mập, xanh tốt. Hoa màu trắng tím tươi sáng. Hoa rất lâu tàn.

Hiện trạng: theo hình, cây 3-4 giả hành, cao tầm 30cm. Có hoa hoặc vòi hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về ngày tưới nước 2 lần, sau một thời gian cần thay chậu.

Đặc biệt: loại giống mới nên màu sáng hơn, cánh hoa dày, lâu tàn.

Giá: 50k/1 giò. Mua 5 giò trở lên giá 40k.

12- Den. nắng Tangergianum (rừng New Guinea) – nhập từ Thái Lan: cây con.

Mô tả: là dòng Den nắng rừng với màu hoa vàng cam, lưỡi có đóm trắng, hai tai dựng đứng và vặn xoán rất ấn tượng. Cây sau này phát triển rất mạnh, khoẻ, cao lớn, siêng hoa.

Hiện trạng: theo hình. Cây nhỏ nhưng khoẻ mạnh. Không hoa.

Chăm sóc: sau khi mua về, thay vào chậu to, bỏ than nhuyễn hoặc sơ dừa chung quanh. Ánh sáng vừa phải, tưới nước khi thấy giá thể sắp khô.

Đặc biệt: màu sắc hoa nổi bật, tươi sáng.

Giá: 150.000 đ/1 giò, 120k/1 giò nhỏ hơn.

13-Dendro nắng đỏ Redbig (nhập từ Thái Lan): Có hàng lại, có hoa.

Mô tả: hoa màu đỏ tím rất đẹp, size hoa to, thân lá cành rể to, sức sống khỏe, vòi hoa dài, mập, nhiều hoa, siêng bông.

Cấu trúc hoa rất đẹp, viền trắng, 2 tai dựng, 2 đài hoa dưới cong móc lại giống như càng con Bò cạp. Nên gọi chung là Redbig.

Cây trồng lâu dài, phát triển mạnh, thân lá cành rất đẹp.

Hiện trạng: khoảng 4-5 giả hành. Cao khoảng 30cm, cây đang trồng chậu to, phát triển mạnh. Có hoa hoặc vòi hoa.

Giá tốt: 200k/1 chậu to. Ít hàng.

14-Dendro nắng Hồng lưỡi trắng (có nơi gọi là cây Gà mổ): cây to.

Mô tả: cây khoẻ mạnh, ít rụng lá. Vòi hoa dài, nhiều hoa, hoa thơm, lâu tàn.

Hiện trạng: theo hình, cây 4-5 giả hành, cao tầm 40-60cm. Có hoa hoặc không.

Chăm sóc: sau khi mua về cần thay chậu. Quy trình trồng như sau: nhổ cây ra khỏi chậu, bỏ đi giá thể cũ, rửa sạch bộ rễ. Cắt các rễ hư, già, gãy cho ngắn lại khoảng 30cm.

Sau đó trồng vào chậu, giá thể là than nhỏ, hoặc sơ dừa sau đó tưới thuốc kích ra rễ, để nơi mát, nắng nhẹ (sau 1-2 tháng đem ra nơi có nắng tốt). Ngày tưới nước 2 lần.

Đặc biệt: hoa thơm, màu sắc tươi sáng.

Giá: 400k/1 giò.

15- Rhynchostylis retusa: Sóc trắng tuyền đột biến (cây nhập từ Thái Lan): cây lớn đủ tuổi ra hoa. Có hàng lại.

Mô tả: là loại cây dòng Ngọc điểm (Đai châu) . Cây đột biến của Sóc rừng, hoa trắng tinh, khít, dài thành một chuỗi trong thật đẹp. Cây rất siêng hoa, năm nào cũng ra hoa. Hoa thơm, nở hoa vào dịp tháng 4.

Hiện trạng: có 7-8 lá mỗi bên. Có cây đang có vòi hoa, có cây không.

Chăm sóc: sau khi mua về, có thể trồng vô chậu đất, chậu gỗ, ghép gỗ đều được. Ngày tưới nước 2 lần, tưới nhiều nước.

Đặc biệt: giá sốc so với trước đây.

Giá: 400k/1 giò.